Balakən Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(019)-542/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Balakən Rayonu İş № 2(019)-542/2021 10.06.2021 BALAKƏN RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Səlimov Hümbət Qamuna oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclas katibi X1 qızının katibliyi, Cavabdeh iştirakı ilə İddiaçı “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətin Cavabdeh qarşı borc pul tələbinə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq müəyyən etdi: İddiaçı “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə Balakən Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmaqla 07.12.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən İMEİ Kodu **********58576 olan X2 8 markalı telefon üçün 528 (beş yüz iyirmi səkkiz) manat ödənilməmiş hissə, 52 (əlli iki) manat cərimə, 21.01.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən İMEİ Kodu **********17919 olan X2 8T markalı telefon üçün 430 (dörd yüz otuz) manat ödənilməmiş hissə, 43 (qırx üç) manat cərimə, ümumilikdə 1053 manat borc, 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumu olmaqla, cəmi 1083 manatın Cavabdeh alınaraq “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Balakən Rayon Məhkəməsinin 16 may 2021-ci il tarixli qərardadı ilə işə iddia icraatı qaydasında baxılması qərara alınmışdır. İddiaçı “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, Cavabdeh iddiaçı “xxxx” MMC ilə 07.12.2019-cu il və 21.01.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, İMEİ Kodu **********58576 olan X2 8 markalı telefon və İMEİ Kodu **********17919 olan X2 8T markalı telefon almışdır.Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə 07.12.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 675 (altı yüz yetmiş beş) manat (12 ay x 48 manat + 99 manat ilkin ödəniş) İMEİ Kodu **********58576 olan X2 8 markalı telefon üçün ümumilikdə 580 (beş yüz səksən) manat olmaqla ondan 528 (beş yüz iyirmi səkkiz) manat ödənilməmiş hissə, cərimə 158 manat (0.48 manat x 330 gün) hesablanmalı olmasına baxmayaraq, güzəşt olunaraq 52 (əlli iki) manat cərimə, 21.01.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 616 (altı yüz on altı manat (12 ay x 43 manat + 100 manat ilkin ödəniş) İMEİ Kodu **********17919 olan X2 8T markalı telefon üçün ümumilikdə 473 (dörd yüz yetmiş üç) manat olmaqla ondan 430 (dörd yüz otuz) manat ödənilməmiş hissə, cərimə 129 manat (0.43 manat x 300 gün) hesablanmalı olmasına baxmayaraq, güzəşt olunaraq 43 (qırx üç) manat cərimə borcu hesablanmışdır.Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 333 manat təşkil edir. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən, ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. İddiaçı “xxxx” MMC məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmişdir. İddiaçı “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin direktoru məhkəməyə teleqram göndərərək işə onların iştirakı olmadan baxılmasını və iddianın təmin edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185.1-ci maddəsnə uyğun olaraq işə iddiaçının nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Cavabdeh Nürəddin oğlu məhkəmə iclasında iddianı qismən etiraf edərək göstərdi ki, iddiaçı “xxxx” MMC ilə bağladığı 07.12.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən, həmin cəmiyyətdən qiyməti 675 (altı yüz yetmiş beş) manat olan İMEİ Kodu **********58576 olan X2 8 markalı telefonu nisyə almışdır. Həmin telefon oğurlandığına görə 21.01.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən həmin cəmiyyətdən qiyməti 616 (altı yüz on altı manat (12 ay x 43 manat + 100 manat ilkin ödəniş) İMEİ Kodu **********17919 olan X2 8T markalı telefon almışdır. O, 333 manat ödəmiş, işləmədiyi, maddi vəziyyəti ağır olduğu üçün qalan məbləği ödəyə bilməmişdir.Cərimə pulu silinməklə iddianın qismən təmin edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etdi. İşdə olan və məhkəmə iclasında tədqiq edilən 07.12.2019-cu il il tarixli müqavilədən görünür ki, Cavabdeh iddiaçı “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti İMEİ Kodu **********58576 olan X2 8 markalı telefonu 12 ay müddətinə kreditlə-nisyə satmışdır. İşdə olan və məhkəmə iclasında tədqiq edilən 21.01.2020-ci il tarixli müqavilədən görünür ki, Cavabdeh iddiaçı “ xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti 02.11.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən İMEİ Kodu **********17919 olan X2 8T markalı mobil telefonu 12 ay müddətinə kreditlə nisyə satmışdır. İşdə olan 07.12.2019-cu il tarixli müqaviləyə əlavə -ödəniş cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh 07.12.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən,20.01.2020-ci il tarixdən 20.12. 2020-ci il tarixədək hər ay 48 AZN ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən , ödənişlərdə gecikdirmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. İşdə olan 21.01.2020-ci il tarixli müqaviləyə əlavə - ödəniş cədvəlindən görünür ki,Cavabdeh 21.01.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən,29.02.2020-ci il tarixdən 31.01. 2021-ci il tarixədək hər ay 43 AZN ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən, ödənişlərdə gecikdirmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. Məhkəmə cavabdehi dinləyib, işdə olan sənədləri tədqiq edərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, məhkəmə iclasında sübutların bilavasitə tədqiqi əsasında müəyyən edilmişdir ki, Cavabdeh Nürəddin oğlu iddiaçı “xxxx” MMC-dən 07.12.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 675 manat məbləğində bir ədəd İMEİ Kodu **********58576 olan X2 8 markalı telefonu və 21.01.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 616 manat məbləğində bir ədəd İMEİ Kodu **********17919 olan X2 8T markalı telefonu 12 ay müddətə kreditlə-nisyə almışdır. Cavabdeh 333 manat ödəniş etmiş və onun 1053 manat borcu qalmışdır. Ona 52+43=95 manat cərimə hesablanmışdır. Borc ödənilmədiyindən iddiaçı hazırkı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Borc müqaviləsi üzrə hüquq münasibətlərini tənzimləyən Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 739-cu maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Mülki Məcəllənin 386.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Mülki Məcəllənin 442-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Mülki Məcəllənin 445-ci maddəsinin tələbinə görə, icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Mülki Məcəllənin 448.1-ci maddəsinin tələbinə görə, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Mülki Məcəllənin 465.2-ci maddəsinə əsasən əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. Əgər kreditorun lazımınca icra etməmək nəticəsində dəyən zərərin əvəzinin ödənilməsi hüququ varsa, kreditor onun ödənilməsini tələb edə bilər. Əgər kreditor icranı qəbul etmişsə, cərimənin tutulmasını yalnız icranı qəbul edərkən bu hüququ özündə saxlamış olduğu halda tələb edə bilər. Sadalanan hüquq normalarının tələblərini, işin hallarını nəzərə alan məhkəmə bu nəticəyə gəlir ki, iddia tələbi əsas borca aid hissədə əsaslıdır. Bununla yanaşı məhkəmə bu nəticəyə gəlir ki, penya borcu yüksək göstərilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə görə məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək penya pulunu azalda bilər. Məhkəmə kreditorun həm əmlak mənafeyini, həm də digər əsaslı mənafeləri nəzərə alaraq hesab edir ki, cərimənin miqdarı tənasübsüz dərəcədə yüksək hesablandığından azaldılaraq 07.12.2019-cu il tarixli müqavilə üzrə 6 manat, 21.01.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 5 manat həcmində müəyyən edilməlidir. Məhkəmə bilavasitə məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş, mümkün və mötəbər sübutlara tam, hərtərəfli, obyektiv və qərəzsiz baxdıqdan sonra bu sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, Cavabdeh 07.12.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən İMEİ Kodu **********58576 olan X2 8 markalı telefon üçün 528 (beş yüz iyirmi səkkiz) manat ödənilməmiş hissə, 6 manat cərimə və 21.01.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən İMEİ Kodu **********17919 olan X2 8T markalı telefon üçün 430 (dörd yüz otuz) manat ödənilməmiş hissə, 5 manat cərimə olmaqla cəmi 969 manat borc, 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumu-cəmi 999 manat alınaraq iddiaçı “xxxx” MMC-nin xeyrinə ödənilməlidir. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməməlidir. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q ət etdi: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 07.12.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən İMEİ Kodu **********58576 olan X2 8 markalı telefon üçün 528 (beş yüz iyirmi səkkiz) manat ödənilməmiş hissə, 6 (altı) manat cərimə və 21.01.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən İMEİ Kodu **********17919 olan X2 8T markalı telefon üçün 430 (dörd yüz otuz) manat ödənilməmiş hissə, 5 (beş) manat cərimə olmaqla cəmi 969 (doqquz yüz altmış doqquz) manat borc, 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumu xərci, cəmi 999(doqquz yüz doxsan doqquz) manat alınaraq iddiaçı “xxxx” MMC-nin xeyrinə ödənilsin. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən surəti rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Balakən Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən Hümbət Səlimov