Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Quba şəhəri İş № 2(027)-1792/2025 17.07.2025 QUBA RAYON MƏHKƏMƏSİ İddiaçı Cavabdehnə qarşı “əsassız hesablanmış borcun silinməsi” tələbinə dair mülki iş üzrə Açar sözlər: qaz sərfiyyatına görə hesablanmış borcun silinməsi Hakim Kamilli Günel Hakim qızının sədrliyi, Xudaverdiyev Elşad Mütəllim oğlunun katibliyi, İddiaçı iştirakı ilə İddiaçı Cavabdehnə qarşı “əsassız hesablanmış borcun silinməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə məhkəmənin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxılmışdır. I. İŞİN HALLARİ
1. Azəriqaz İB-nin əməkdaşları tərəfindən tərtib olunmuş təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında 26 aprel 2024-cü il tarixli, “0415176” saylı akta əsasən abonentin mənzilinə baxış keçirərkən sayğacın hesablama mexanizminin qoruyucu plastmas qapağının alt və üst hissədən çatladığı, hesablama mexanizminin iş prinsipinə maneə törədildiyi, hesablama mexanizminin qoruyucu şüşəsinin üzərinə vurulan üst zavod plastmas plombunun üzərində fiziki təsir nəticəsində əzik-cızıq izlərinin olması, sayğacın istismara yararsız olması qeyd olunmuşdur.
2. X2 dair 30 aprel 2024-cü il tarixli təlabnaməyə əsasən xx.xx.2024-cü il tarixli ******* nömrəli akta əsasən **********04460 saylı abonent kodu üzrə qaz itkisi 6x12x90=6480 kv.m hesablanmışdır.
3. Qaz sayğacının çıxarılması, quraşdırılması və istismara qəbulu haqqında xx.xx.2024-cü il tarixli ******* saylı aktdan görünür ki, İddiaçı məxsus “Zenner” markalı, **********4 saylı sayğac çıxarılaraq, “Hamgaell” markalı, 13751315 saylı sayğac quraşdırılmışdır.
4. Abonent saldosuna əsasən Quba şəhərində yerləşən yaşayış evinə aid **********04460 saylı abonent kodu (İddiaçı) üzrə itirilmiş qazın bərpası üçün 777,60 manat məbləğində borc hesablanmışdır.
II. MƏHKƏMƏDƏ İCRAAT
a) İddia tələbi və iddia tələbinin dəlilləri
5. İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh Xaçmaz X3 İdarəsi tərəfindən tərtib edilmiş 26 aprel 2024-cü il tarixli "0415176 ” nömrəli Aktın etibarsız hesab edilməsi, akt əsasında tərtib edilmiş X2 dair 30 aprel 2024-cü il tarixli Tələbnamənin (qərarının) ləğv edilməsi, həmin Tələbnamə (qərar) əsasında **********04460 saylı abonent hesabına yazılmış 777,60 (yeddi yüz yetmiş yeddi manat altmış qəpik) manat məbləğində borcun silinməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
6. Ərizə onunla əsaslandırılmışdır ki, Quba şəhəri, Qələbə küçəsində yerləşən fərdi yaşayış evi ona məxsusdur. Mülkiyyətində olan fərdi yaşayış evinə G4 markalı, **********4 nömrəli qaz sayğacı quraşdırılmışdır. Qeyd edilən fərdi yaşayış evində ailəmlə birlikdə yay fəslində yaşayır, havalar soyuyanda isə həmin evdə ümumiyyətlə yaşayış olmur. 12 mart 2024-cü il tarixdə cavabdeh təşkilatın əməkdaşları tərəfindən fərdi yaşayış evinə quraşdırılmış G4 markalı, **********4 nömrəli qaz sayğacı çıxarılmış, yerinə Elster G- 4T markalı, 13751315 nömrəli qaz sayğacı quraşdırılmışdır. Ona sayğacın dəyişdirilməsi zərurətini guya sayğacın üzərinə çat düşdüyü və yenisi ilə əvəz olunmağının vacibliyi ilə izah etmişlər. 26 aprel 2024-cü il tarixdə isə cavabdeh təşkilatın əməkdaşları tərəfindən “sayğacın hesablama mexanizminin qoruyucu plastmas qapağının alt və üst hissədən çatladığı, hesablama mexanizminin iş prinsipinə maneə törədildiyi, hesablama mexanizminin qoruyucu şüşəsinin üzərinə vurulan üst zavod plastmas plombunun üzərində fiziki təsir nəticəsində əzik-cızıq izlərinin olması, sayğacın istismara yararsız olması” qeydi aparılaraq ******* nömrəli akt tərtib edilmişdir. Bununla bağlı 30 aprel 2024cü il tarixli X2 Dair Tələbnamə “Qərar” qəbul edilmiş və 6480 kub metr qazdan istifadəyə görə 777,60 manat məbləğində borc hesablanmışdır. O, qeyd edilən qərarla və hesablanmış zərər məbləği ilə razılaşmır. Belə ki, o, sayğaca zərər vuran hər hansı təqsirli hərəkət etməmişdir. Heç vaxt yaşadığı fərdi yaşayış evində təbii qazdan qanunsuz istifadə etməmişdir. O, sayğacın çöldə olmasına, ona zərər yetirilməsinə görə məsuliyyət daşımır. O, qaz sayğacına kənar təsir göstərməmişdir. Bütün günü sayğacın keşiyini çəkə bilməz. Həmin sayğacı cavabdeh qurumun öz əməkdaşları quraşdırmış, üzərində olan plombu da onlar vurmuşlar. Onun isə istehlakçı kimi əsas vəzifəsi istehlak edilmiş təbii qazın dəyərini cavabdeh quruma ödəmək olmuşdur ki, o da, bu vəzifəni yerinə yetirmişdir. Tərtib edilmiş aktdan da göründüyü kimi sayğacın üzərində olan plombu sayğacı açarkən cavabdeh qurumun öz əməkdaşları açmışlar. Bundan əlavə sayğac dövlət yoxlamasında olarkən o, çağırılmamış, ümumiyyətlə ona məxsus fərdi yaşayış evinə quraşdırılmış sayğacda aktda qeyd edilən qüsurların olması inandırıcı deyildir, çünki sayğac onun iştirakı olmadan yoxlanılmışdır. Onun fərdi yaşayış evinə çöldə quraşdırılmış qaz sayğacının işlək vəziyyətdə saxlanmasına görə məsuliyyəti cavabdeh qurum özü daşıyır. Müvafiq qurumların hər hansı araşdırması olmadan ona 30 aprel 2024-cü il tarixli tələbnamə ilə 777,60 manat məbləğində zərərin hesablanması ədalətli olmamaqla yanaşı, həm də qanunsuzdur. Ona görə də qeyd edilən aktla və hesablanmış zərər məbləği ilə razılaşmadığı üçün məhkəməyə müraciət etməyə məcbur olmuşdur.
b) İddiaya qarşı etirazın dəlilləri
7. İddiaya qarşı etiraz təqdim olunmamışdır.
c) İşdə iştirak edən şəxslər və onların izahatları
8. İddiaçı iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək, iddia tələbinin təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. 9.İş üzrə Cavabdeh İB müəyyən olunmuş qaydada məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, nümayəndəsinin iştirakını təmin etməmiş və səbəbləri barədə məlumat verməmişdir. 10.Məhkəmə, Azərbaycan Respublikası МPМ-nin 185.5-ci maddəsinə əsasən, işə cavabdehin nümayəndəsinin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir.
III. MƏHKƏMƏ BAXİŞİNİN HƏDLƏRİ
11. Məhkəmə həqiqətə nail olmaq üçün işin hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiqinə lazımi şərait yaradır. Bunun üçün məhkəmə: işdə iştirak edən şəxslərə onların prosessual hüquq və vəzifələrini izah edir, görüləcək, yaxud görülməyəcək hərəkətlərin nəticələri barədə onları xəbərdar edir, onların prosessual hüquqlarının həyata keçməsinə kömək göstərir. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir (MPM-in 14.1 və 14.2-ci maddələri).
12. Hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Lakin hakim qanunda göstərilən müstəsna hallarda iddia tələblərindən kənara çıxa bilər (MPM-in 218.3-cü maddəsi)
TƏTBİQ EDİLƏN HÜQUQ
13. «İstehlakçıların müdafiəsi haqqında» xx.xx.1995-ci il tarixli Azərbaycan Respublikası Qanununun 17-ci maddəsinə əsasən ticarət, məişət və digər növ xidmət (iş görülməsi, xidmət göstərilməsi) qaydaları Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti tərəfindən təsdiq edilir. Bu qaydalar «İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununa və digər qanunvericilik aktlarına zidd olmamalıdır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx.xx.2011-ci il tarixli 80 saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş «Qazdan istifadə Qaydaları»nın 4.2-ci bəndinə əsasən, qaz sayğacı ilə təchiz edilmə, onun quraşdırılması və dəyişdirilməsi fiziki şəxs olan istehlakçıya münasibətdə qaz paylayıcısı hesabına, hüquqi şəxs olan istehlakçıya münasibətdə isə öz vəsaiti hesabına həyata keçirilir. Həmin Qaydaların 4.5-ci bəndinə əsasən, Qaz sayğaclarının növbəti dövlət yoxlanılmasından keçirilməsinə görə istehlakçılardan vəsait tələb etmək qadağandır. İstehlakçının arzusu ilə qaz sayğacının dövlət yoxlanılmasından keçirilməsinə görə istehlakçı vəsait ödəməlidir. Həmin Qaydaların 4.8-ci bəndinə əsasən, fiziki şəxs olan istehlakçıların qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi qaz paylayıcısı, hüquqi şəxslərin qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi isə özləri daşıyırlar. «Qaz təchizatı haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 13-cü maddəsinin 9-cu bəndinə əsasən, məişət qaz qurğularının istifadəsi üçün qaz sayğacı qaz paylayıcısının vəsaiti hesabına, sənaye qaz qurğularının istifadəsi üçün isə qaz sayğacı istehlakçının vəsaiti hesabına təchiz edilir, quraşdırılır və dəyişdirilir. İstehlakçının təqsiri olmadan zədələnmiş qaz sayğacının təmir olunması, texniki baxışdan keçirilməsi, dəyişdirilməsi (yenisi ilə əvəz edilməsi) və quraşdırılması bu hissənin birinci cümləsinə uyğun olaraq, zədələnmə istehlakçının təqsiri üzündən baş verdikdə isə istehlakçının vəsaiti hesabına qaz paylayıcısı tərəfindən həyata keçirilir. Qaz paylayıcısı tərəfindən qaz sayğacının dəyişdirilməsi, təmir olunması və ya texniki baxışdan keçirilməsi istehlakçıdan tələb edildikdə, bu halda qaz paylayıcısı tərəfindən həmin tələbin hüquqi əsası göstərilməlidir. Qaz sayğaclarının növbəti texniki baxışının keçirilməsi onların texniki pasportlarında göstərilmiş müddətdə həyata keçirilir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21.1-ci maddəsinə əsasən hüququ pozulmuş şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər, bu şərtlə ki, qanunda və ya müqavilədə zərərin əvəzinin daha az miqdarda ödənilməsi nəzərdə tutulmasın. Həmin Məcəllənin 21.2-ci maddəsinə əsasən zərər dedikdə, hüququ pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnu bərpa etmək üçün çəkdiyi və ya çəkməli olduğu xərclər, əmlakından məhrum olması və ya əmlakının zədələnməsi (real zərər), habelə hüququ pozulmasaydı, həmin şəxsin adi mülki dövriyyə şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər (əldən çıxmış fayda) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 1096.1-ci maddəsinə əsasən mülki hüquq pozuntusu (delikt) hüquqla və ya qanunla müdafiə edilən başqa şəxsə (zərərçəkənə) birbaşa ziyan və ya zərər vurulmasına gətirib çıxaran təqsirli, hüquqa zidd əməldir. Həmin Məcəllənin 1096.2ci maddəsinə əsasən delikt törətmiş şəxs mülki hüquq məsuliyyəti daşıyır. Həmin Məcəllənin 1097.1-ci maddəsinə əsasən mülki hüquq pozuntusu (delikt) nəticəsində fiziki şəxsin şəxsiyyətinə və ya əmlakına vurulmuş zərərin, habelə hüquqi şəxsin əmlakına və işgüzar nüfüzuna vurulmuş zərərin əvəzi zərərvuran tərəfindən tam həcmdə ödənilməlildir.
V. MƏHKƏMƏNİN MÖVQEYİ
14. Məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməlidir. İşin mübahisəsiz halı ondan ibarətdir ki, Cavabdeh İB tərəfindən Quba rayonu, Qələbə küçəsində yerləşən fərdi yaşayış evinə məxsus sayğaca baxış keçirilməsi zamanı sayğacın hesablama mexanizminin qoruyucu plastmas qapağının alt və üst hissədən çatladığı, hesablama mexanizminin iş prinsipinə maneə törədildiyi, hesablama mexanizminin qoruyucu şüşəsinin üzərinə vurulan üst zavod plastmas plombunun üzərində fiziki təsir nəticəsində əzik-cızıq izlərinin olması aşkar edilərək 26 aprel 2024-cü il tarixli, ******* nömrəli akt tərtib edilmiş, həmin akt əsasında **********04460 saylı abonent koduna ümumilikdə 777.60 manat məbləğində borc hesablanmışdır. Qeyd edilən faktı iddiaçı tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş abonent saldosundan da müəyyən olunur.
15. Qanunvericiliyin təhlilindən görünür ki, istehlakçının təqsiri olmadan zədələnmiş qaz sayğacının təmir olunması, texniki baxışdan keçirilməsi, dəyişdirilməsi (yenisi ilə əvəz edilməsi) və quraşdırılması qaz paylayıcısının vəsaiti hesabına həyata keçirilir. Həmçinin fiziki şəxs olan istehlakçıların qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi qaz paylayıcısı daşıyır. 16.Sadalanan xüsusatlara və qanunvericilik aktı normalarına əsaslanaraq məhkəmə qeyd edir ki, cavabdeh tərəfindən qaz sayğacının zədələnməsinin məhz iddiaçının təqsiri üzündən baş verməsini təsdiq edən sübutlar təqdim edilməmişdir. Halbuki, həm Mülki Prosessual Məcəllənin 77.2-ci maddəsi, həm də qeyd olunan Qaydaların 4.9-cu bəndinin 2-ci cümləsinə görə bu halı sübut etmək vəzifəsi cavabdehin üzərinə düşür. Lakin cavabdeh üzərinə düşən sübut etmə vəzifəsini yerinə yetirə bilməmiş və iddiaçı tərəfindən sayğaca müdaxilə edilməsini təsdiq edən sübutları təqdim etməmişdir. Həmçinin nəzərə alınır ki, sayğac iddiaçının yaşadığı evin sərhədlərindən kənarda yerləşdirilmişdir. 17.Beləliklə də, hazırki mülki iş üzrə istehalkçı qismində çıxış edən iddiaçının qazdan istifadə edilməsi zamanı qaz paylayıcısına qeyd edilən məbləğdə ziyan vurması halının müəyyən edilməsi mümkün olmamışdır.
18. İddiaçı iddia ərizəsində 26 aprel 2024-cü il tarixdə ******* nömrəli aktın etibarsız hesab edilməsi tələbini də irəli sürmüşdür. 19.Məhkəmə bununla bağlı qeyd edir ki, sözügedən akt özlüyündə iddiaçı ilə bağlı hər hansı yeni hüquqi status (vəziyyət) yaratmadığına, dəyişdirmədiyinə və ya xitam etmədiyinə görə onun qəbul edilməsi nəticəsində iddiaçının hər hansı hüququnun pozuntusu nəticəsinə də gəlmək mümkün deyildir. İddiaçı yalnız akta əsaslanmaqla onun barəsində qəbul edilmiş hüquqi məsuliyyət doğuran qərarı mübahisələndirə və həmin icraatın gedişində aktın əsassızlığına dair dəlillərini təqdim edə bilər. Borcun akta əsasən hesablandığı təsdiq olunsa belə, iddiaçının tələbi aktın etibarsız hesab edilməsinə deyil, məhz əsassız və qanunsuz hesablandığını güman etdiyi borcun onun hesabından silinməsinə yönəlməlidir. Çünki bu halda, aktın özünün etibarsız hesab edilməsi iddiaçının hüquqi marağına uyğun deyildir.Odur ki, məhkəmə bu hissədə iddianın təmin edilməməsi qənaətinə gəlir. Digər sübut olaraq təqdim edilmiş tələbnamədə isə mötəbər əsasa istinad edilmədən sayğacın dəyəri və sərfiyyat üzrə dəymiş ziyanın istehlakçı kimi İddiaçı tərəfindən ödənilməli olması qənaətinə gəlinmişdir. Beləliklə də, hazırki mülki iş üzrə istehalkçı qismində çıxış edən iddiaçıya qazdan istifadə edilməsi zamanı qaz paylayıcısına qeyd edilən məbləğdə ziyan vurulması halının müəyyən edilməsi mümkün olmamışdır.
Vİ Nəticə
20. Yuxarıda sadalanan halları nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixli tələbnaməsi ləğv edilməli və “Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında” xx.xx.2024-cü il tarixli ******* saylı akta əsasən İddiaçı hesablanmış 777,60 (yeddi yüz yetmiş yeddi manat, altmış qəpik) manat məbləğində borc **********04460 kodlu abonent hesabından silinməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin 216-220, 227, 233, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə
QƏTETDİ:
İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixli tələbnaməsi ləğv edilsin və “Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında” xx.xx.2024-cü il tarixli ******* saylı akta əsasən İddiaçı hesablanmış 777,60 (yeddi yüz yetmiş yeddi manat, altmış qəpik) manat məbləğində borc **********04460 kodlu abonent hesabından silinsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay müddətində Quba Rayon Məhkəməsi vasitəsilə (elektron kabinet vasitəsilə) Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər.
Sədrlik edən: Günel Kamilli