Zərdab Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(035)-476/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Zərdab rayonu İş № 2(035)-476/2023 08.09.2023 ZƏRDAB RAYON MƏHKƏMƏSİ İddiaçı cavabdeh xxx qarşı borcun silinməsi tələbinə dair mülki iş üzrə (Açar sözlər:Borcun silinməsi) X2 Elxan oğlunun sədrliyi Babayeva Leyla Şirin qızının katibliyi İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı cavabdeh “Azəriqaz” İstehsalat Birliyinə qarşı “borcun silinməsinə” dair mülki işə üzrə iddia ərizəsinə məhkəmənin binasıda, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə Müəyyən etdi: İddiaçı cavabdeh “Azəriqaz” İstehsalat Birliyinə qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək ona təqdim olumuş bildiriş üzrə hesablanmış 1555.20 manat borcun, sayğacın dəyərinə görə tələb olunan 64.67 manat, cəmi 1619.87 manat pulun onun hesabından silinməsinə dair qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İşin faktiki halları: İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, o, Zərdab rayon Pərvanlı kəndində yaşayır. Onun evinə gedən qaz xəttinin üzərində quraşdırılmış qaz sayğacı mərhum əri Vaqif İbadovun adınadır. Əri xx.xx.2020-ci il tarixdə vəfat etmişdir. Onun evinə gedən qaz xəttinin üzərində həyətdən çöldə qaz sayğacı quraşdırılmışdir. Qaz sayğacı istismar müddəti başa çatdığı üçün “Azəriqaz” İB-nin Tərtər RQİİ-nin Zərdab XS-nin əməkdaşları tərəfindən xx.xx.2023-cü il tarixli, ******* saylı akt tərtib edilərək kütləvi əvəzləmə səbəbindən yenisi ilə əvəzləşdirilmişdir. Həmin vaxt ozü orada olmuş, lakin, sayğaca hər hansı bir müdaxilənin olması müəyyən edilməmiş, bu barədə hər hansı bir akt tərtib edilməmişdir. Lakin, bir müddət sonra “Azəriqaz” X1 X4 İdarəsi tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli dəymiş ziyanın bərpasına dair tələbnaməyə əsasən sayğaca guya müdaxilə səbəbi ilə dəymiş ziyanın həcminə görə 12960 m/k qaz sərfiyyatı hesablanmış və bu səbəbdən ondan hesablanmış sərfiyyatın ödənilməsi tələb edilmişdir. Bundan başqa qaz paylayıcısı olan cavabdeh iddiaçıya aid olan qaz sayğacını istismar müddətinin başa çatması ilə əlaqədar kütləvi əvəzləmə səbəbindən yenisi ilə əvəzləşdirməsinə baxmayaraq yeni quraşdırılmış qaz sayğacına görə də ondan əlavə 64.67 manat pulun ödənilməsini tələb edir. Ona görə də o, hazırki iddia ilə məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. Məhkəmədən iddianın təmin olunması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə icraatı iştirakçılarının iştirakı və izahatları Məhkəmə baxış iclasının vaxtı və yeri barədə məhkəmə bildirişi göndərilsə də, cavabdehin nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmiş, lakin, məhkəməyə ərizə göndərərək mülki işə onların iştirakı olmadan baxılmasını və iddianın rədd edilməsini xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185.1-ci maddəsinə görə işdə iştirak edən şəxslər, məhkəməyə gəlməyə və ya gəlməməyin səbəbini və ya mümkünsüzlüyünü bildirməyə və bu səbəblərin üzürlü olması barədə sübutlar təqdim etməyə borcludurlar. Həmin Məcəllənin 185.5-ci maddəsinə görə məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmiş cavabdehin gəlməməsinin 185,6-ci maddəsinə əsasən səbəbləri haqqında məlumat olmadıqda və ya məhkəmə gəlməməyin səbəblərini üzürsüz hesab etdikdə, yaxud məhkəmə cavabdehin icraatı qəsdən yubandırdığını aşkar etdikdə, işə baxmağa haqlıdır. Bu halda qətnamə çəkişmə şəraitində qəbul edilmiş kimi qiymətləndirilərək cavabdehə apelyasiya qaydasında şikayət etmək hüququ verilir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 185.6-ci maddəsinə əsasən işə cavabdehin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iclasında İddiaçı iddianı müdafiə edərək izahatında göstərmişdir ki, Zərdab rayon Pərvanlı kəndində yaşayır. Onun evinə gedən qaz xəttinin üzərində quraşdırılmış qaz sayğacı mərhum əri Vaqif İbadovun adınadır. Onun əri Vaqif İbadov xx.xx.2020-ci il tarixdə vəfat etmişdir.Onun evinə gedən qaz xəttinin üzərində həyətdən çöldə qaz sayğacı quraşdırılmışdir. Qaz sayğacı istismar müddəti başa çatdığı üçün “Azəriqaz” İB-nin Tərtər RQİİ-nin Zərdab XSnin əməkdaşları tərəfindən xx.xx.2023-cü il tarixli, ******* saylı akt tərtib edilərək kütləvi əvəzləmə səbəbindən yenisi ilə əvəzləşdirilmişdir. Həmin vaxt ozü orada olmuş, lakin, sayğaca hər hansı bir müdaxilənin olması müəyyən edilməmiş, bu barədə hər hansı bir akt tərtib edilməmişdir. Lakin, bir müddət sonra “Azəriqaz” X1 X4 İdarəsi tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli dəymiş ziyanın bərpasına dair tələbnaməyə əsasən sayğaca guya müdaxilə səbəbi ilə dəymiş ziyanın həcminə görə 12960 m/k qaz sərfiyyatı hesablanmış və bu səbəbdən ondan hesablanmış sərfiyyatın ödənilməsi tələb edilmişdir. Sayğaca müdaxilə edilmiş olsaydı, bunu sayğaca hər ay baxış keçirən Qaz İdarəsinin əməkdaşı aşkar etmiş olardı. Lakin, belə bir hal aşkar olunmamış, bu barədə hər hansı bir Akt tərtib edilməmişdir. O, heç vaxt sayğaca müdaxilə etməmişdir. Sayğaca müdaxilə olmuşdursa belə bunun hansı kənar mexaniki təsir nəticəsində yaranması iddiaçıya məlum deyildir. Bundan başqa məhkəmənin diqqətinə çatdırır ki, qaz sayğacı həyətindən kənarda açıq şəkildə, yəni qoruyucu örtüksüz quraşdırıldığından ona kənar mexaniki təsirin olması istisna deyildir. İstənilən kənar şəxsin müdaxiləsi mümkündür. İddiaçı istehlakçı olaraq bütün günü sayğacın yanında durası deyildir. Belə olan halda istehlakçı olaraq qaz paylayıcısı olan cavabdeh qarşısında məsuliyyət daşımamalıdır. Bundan başqa qaz paylayıcısı olan cavabdeh ona aid olan qaz sayğacını istismar müddətinin başa çatması ilə əlaqədar kütləvi əvəzləmə səbəbindən yenisi ilə əvəzləşdirməsinə baxmayaraq yeni quraşdırılmış qaz sayğacına görə də ondan əlavə 64.67 manat pulun ödənilməsini tələb edir. Ona görə də hazırki iddia ilə məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. Məhkəmədən iddianın təmin olunması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş edir. Mülki işdə olan sənədlər: İşdə olan “Qaz sayğacının çıxarılması, quraşdırılması və istismara qəbulu haqqında” xx.xx.2023-cü il tarixli, ******* nömrəli aktdan görünür ki, istehlakçı İddiaçı istifadə etdiyi qaz sayğacı kütləvi əvəzləmə səbəbindən yenisi ilə əvəz edilmişdir. İşdə olan “Azəriqaz” X1 X4 İdarəsinin əməkdaşları tərəfindən tərtib edilmiş “təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması” haqqında xx.xx.2023-cü il tarixli, ******* nömrəli aktdan görünür ki, istehlakçı istifadə etdiyi İddiaçı sayğacının hesablama mexaniziminin qorucu şüşəsinin üzərinə vurulan zavod plastmas plomblarının üzərində və yuvasının ətrafında əzikcızıq izləri olduğunu göstərilmişdir. İşdə olan “Azəriqaz” X1 X4 İdarəsinin rəisi tərəfindən təsdiq edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli dəymiş ziyanın bərpasına dair tələbnamədən görünür ki, xx.xx.2023-cü il tarixli, 035524 nömrəli akta əsasən qaz sayğacının nominal qaz sərfinin 6 kub/m/saat, orta günlük iş rejimi - 24 saat, hesabat müddəti 90 gün qəbul edilməklə itirilmiş qazın bərpası üçün hesabatın aparılması və hesablanmış məbləğin ödənilməsi, cəmi 6 x 24x90 =12960 kub/metr göstərilmişdir. İşdə olan abonentin saldosundan görünür ki, abonentə-İddiaçı akta əsasən 1555.20 manat qalıq pul hesablanmışdır. İşdə olan “Azəriqaz” X1 X4 İdarəsinin Zərdab XS-i üzrə rəis müavini Coşqun Qarayev tərəfindən istehlakçıya ünvanlanmış 30 saylı, xx.xx.2023-cü il tarixli xəbərdarlıqdan görünür ki, istehlakçı İddiaçı məxsus və dövlət yoxlamasına göndərilmiş G-4 markalı, **********1 nömrəli qaz sayğacında komissiyanın rəyinə əsasən müdaxilə halı aşkar olunduğu üçün beş gün müddətinə sayğacın dəyərinə görə 64.67 manat pulun ödənilməsi tələb olunmuş, əks təqdirdə qazın verilişi dayandırılması bildirilmişdir. İşdə olan məhkəmə prosesinin gedişində cavabdeh “Azəriqaz” İstehsalat Birliyi tərəfindən məhkəməyə göndərilən iddiaya qarşı xx.xx.2023-cü il tarixli yazılı ərizədən görünür ki, Zərdab rayonu Pərvanlı kəndində yaşayan Vaqif İbadovun mənzilinə gedən qaz xəttinin üzərində quraşdırılmış qaz sayğacının hesablama mexaniziminin qapağı yan tərəfdən əzildiyi və daxili qulaqçıqlarında əzik-cızıq izləri olduğu üçün abonentə 12960 kub/metr, yəni 1555.20 manat itirilmiş qazın hesablandığı göstərilmişdir. İşdə olan Məmmədqasımlı kənd soveti tərəfindən xx.xx.1969-cu il tarixdə verilmiş evlənmək haqqında şəhadətnamədən görünür ki, X3 ilə İddiaçı arasında Məmmədqasımlı kənd sovetliyində xx.xx.1969-cu il tarixdə nikahın bağlanması haqqında akt qeydləri kitabında qeyd edilməklə rəsmi nikah bağlanmış, ərə İbadov, arvada İbadova soyadları verilmişdir. İşdə olan Zərdab rayon İHB-nın Pərvanlı kənd İƏD üzrə nümayəndəliyi tərəfindən xx.xx.2020ci il tarixdə verilmiş ölüm haqqında şəhadətnamədən görünür ki, X3 xx.xx.2020-ci ildə ölmüşdür. Mülki işdə tədbiq edilən hüquq: Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası: 72-ci maddəsində göstərilir ki, dövlət və cəmiyyət qarşısında hər bir şəxs onun hüquq və azadlıqlarından bilavasitə irəli gələn vəzifələr daşıyır. Hər kəsin üzərinə vəzifələr yalnız bu Konstitusiya ilə və ya qanunla qoyula bilər. Hər bir şəxs Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına əməl etməli, başqa şəxslərin hüquq və azadlıqlarına hörmət bəsləməli, qanunla müəyyən edilmiş digər vəzifələri yerinə yetirməlidir. 60-cı maddəsinin 1-ci hissəsinə görə hər kəsin hüquq və azadlıqlarının məhkəmədə müdafiəsinə təminat verilir. 71-ci maddəsinə görə vətəndaşların hüquq və azadlıqlarını gözləmək və qorumaq qanunverici, icra və məhkəmə orqanlarının borcudur. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı: 12 may 2011-ci il tarixli, 80 saylı Qərarı ilə təsdiq edilmiş (xx.xx.2016-cı il tarixli, 180 saylı Qərarla dəyişikliklər təsdiq edilmiş) “Qazdan istifadə Qaydaları”nın 4.2-ci bəndinə əsasən qaz sayğacı ilə təchiz edilmə, onun quraşdırılması və dəyişdirilməsi fiziki şəxs olan istehlakçıya münasibətdə qaz paylayıcısı hesabına, hüquqi şəxs olan istehlakçıya münasibətdə isə öz vəsaiti hesabına həyata keçirilir. 6.7-ci bəndinə əsasən qazın verilməsinin dayandırılması və bərpa edilməsi hər bir halda (bu qaydaların 6.1.2-ci yarımbəndi istisna olmaqla) qaz paylayıcısı tərəfindən istehlakçının iştirakı ilə aktla rəsmiləşdirilməli və aktın bir nüsxəsi istehlakçıya təqdim edilməlidir. 4.5-ci bəndinə əsasən qaz sayğaclarının növbəti dövlət yoxlanılmasından keçirilməsinə görə istehlakçılardan vəsait tələb etmək qadağandır, istehlakçının arzusu ilə qaz sayğacının dövlət yoxlamasından keçirilməsinə görə istehlakçı vəsait ödəməlidir. 4.6-cı bəndinə əsasən sayğaclarının üzərində SMPDK-nın və qaz paylayıcısının sayğacın işlək vəziyyətdə olduğunu təsdiq edən plombu olmalıdır. 4.7-ci bəndinə əsasən sayğacların üzərində olan plomblar kənar müdaxilələrdən qorunmaq üçün müvafiq örtüklə örtülməli (fiziki şəxs olan istehlakçıların sayğacları qaz paylayıcısı tərəfindən) və sayğac göstəricisinə sərbəst şəkildə baxılmasına imkan olmalıdır. 4.8-ci bəndinin tələbinə görə fiziki şəxs olan istehlakçıların qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi qaz paylayıcısı, hüquqi şəxslərin qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi isə özləri daşıyırlar. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi: 560.1-ci maddəsinə əsasən mülki hüquqlar hüquqa uyğun həyata keçirilməlidir. Hüquqdan yalnız başqalarına ziyan vurmaq məqsədi ilə istifadə edilməsi yolverilməzdir 560.2-ci maddəsinə görə hüquqdan sui-istifadəyə yol verilmir, bu əsas üzərində həyata keçirilən razılaşmalar və hərəkətlər isə etibarsızdır. 560.3 və 560.3.5.2.-ci maddələrinə görə istehlakçıların zərərinə istehsalın, satışın və ya texniki inkişafın məhdudlaşdırılması hüquqdan sui-istifadədir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi: 4.1-ci maddəsinə görə bütün fiziki və hüquqi şəxslər özlərinin qanunla qorunan hüquq və azadlıqlarını, eləcə də maraqlarını qorumaq və təmin etmək məqsədi ilə qanunla müəyyən edilmiş qaydada məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək hüququna malikdirlər. 14.2-ci maddəsinə görə isə məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. 77.2-ci maddəsinin mənasına görə dövlət orqanlarının, icra və s. orqanların aktlarının etibarsız hesab edilməsi barədə mübahisələrə baxıldıqda, həmin aktların qəbul edilməsi üçün əsas olmuş halları sübut etmək vəzifəsi bu aktı qəbul etmiş orqanın üzərinə düşür. Məhkəmənin mövqeyi: Hazırki iş üzrə məhkəmə aşağıdakıları qeyd etməyi zəruri hesab edir: Belə ki, fiziki şəxs olan istehlakçıların (hazırki halda iddiaçının) qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi qaz paylayıcısı, yəni cavabdeh Birlik daşıyır. Buna görə də məhkəmə hesab edir ki, qaz sayğacında olan hər hansı qüsura görə iddiaçı cavabdehlik daşımır. Yuxarıda qeyd edilən aktda göstərilən müdaxilənin məhz iddiaçı tərəfindən edilməsini təsdiq edən cavabdeh Birlik tərəfindən hər hansı sübutun məhkəməyə təqdim edilməməsi aktda əks olunan halın həqiqətə uyğun hal kimi qiymətləndirlməsini qeyrimümkün edir. Belə ki, MPM-nin 77.2-ci maddəsinin mənasına görə dövlət orqanlarının, icra və s. orqanların aktlarının etibarsız hesab edilməsi barədə mübahisələrə baxıldıqda, həmin aktların qəbul edilməsi üçün əsas olmuş halları sübut etmək vəzifəsi bu aktı qəbul etmiş orqanın üzərinə düşür. MPM-nin 14.2-ci maddəsinə görə isə məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Beləliklə məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilir ki, 1555.20 manat borcun iddiaçının hesabından silinməsi üzrə gəldiyi nəticə qanuni, əsaslı və işin hallarına uyğundur. Məhkəmə qətnamənin “dəyişdirilən sayğacın dəyərinə görə tələb olunan 64,67 manat pulun iddiaçının hesabından silinməsi” hissəsi ilə bağlı qeyd edir ki, iddiaçı həmin məbləğin ondan tələb edilməsi və ya həmin məbləğin onun abonent hesabına vurulması ilə bağlı məhkəməyə hər hansı sübut təqdim etməmişdir. Buna görə də, məhkəmə hesab edir ki, həmin hissədə iddia tələbi əsassızdır və təmin edilə bilməz. İşin müəyyən edilmiş hallarından göründüyü kimi, iddiaçı tərəfindən sayğaca hər hansı müdaxilə edilməsi, onun təqsirli hərəkət və hərəkətsizliyi nəticəsində sayğacın zədələnməsi müəyyən edilmədiyi halda ona sərfiyyata görə əlavə pulun hesablanması yolverilməzdir. Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 119.1-ci maddəsinin tələblərinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 124.1-ci maddəsinə görə işə baxılması ilə əlaqədar məhkəmənin çəkdiyi xərclər və iddiaçının ödəməkdən azad edildiyi dövlət rüsumu, iddia tələblərinin təmin edilmiş hissəsinə mütənasib olaraq dövlət mədaxilinə cavabdehdən alınır. Məhkəmə hesab edir ki, hazırkı iddia istehlakçı hüquqlarının pozulması ilə bağlı verildiyindən və “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 9.1.5-ci maddəsinə əsasən iddiaçı dövlət rüsumunu ödəməkdən azad olunduğu, habelə iddiaçının silinməsini tələb etdiyi məbləğ 1000 manatdan çox olduğu üçün həmin Qanunun 8.1.1-ci maddəsinə əsasən iddia ərizəsinə məhkəmədə baxılması ilə əlaqədar ödənilməli olan 35.56 manat dövlət rüsumu cavabdehdən tutularaq dövlət mədaxilinə ödənilməlidir. Məhkəmə, iddiaçının izahatını dinləyib, işin faktiki hallarını və iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia qismən təmin olunmalı, itirilmiş qaz sərfiyyatına görə (xx.xx.2023-cü il tarixli, ******* nömrəli akta əsasən) hesablanmış 1555.20 manat məbləğində pul tutulmalıdır. İddia qalan hissədə təmin edilməməlidir. Beləliklə, məhkəmə yuxarıda qeyd olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, Qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh “Azəriqaz” İstehsalat Birliyi tərəfindən itirilmiş qaz sərfiyyatına görə (xx.xx.2023-cü il tarixli, ******* nömrəli akta əsasən) hesablanmış 1555.20 manat məbləğində pul İddiaçı hesabından silinsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin Cavabdeh “Azəriqaz” İstehsalat Birliyindən 35.56 manat dövlət rüsumu tutularaq dövlət mədaxilinə ödənilsin. Qətnamədən 01 (bir) ay müddətində Zərdab Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şəki Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. SƏDRLİK EDƏN: İlqam Həsənquliyev