Lənkəran Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(049)-2178/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Lənkəran şəhəri İş № 2(049)-2178/2023 06.07.2023 LƏNKƏRAN RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Pənahov Anar Elman oğlunun sədrliyi, Şabanov Vidadi Fərman oğlunun katibliyi ilə, İddiaçı MMC-nin Cavabdeh qarşı “lizinq müqaviləsi üzrə borcun və lizinq obyektinə vurulmuş zərərin ödənilməsi” tələbinə dair iddiası üzrə mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: İddiaçı MMC Cavabdeh qarşı “lizinq müqaviləsi üzrə borcun və lizinq obyektinə vurulmuş zərərin ödənilməsi” tələbi ilə məhkəməyə müraciət edərək ondan 06 dekabr 2022-ci il tarixli MAS-5578 saylı “Daxili lizinq” müqaviləsinə əsasən lizinq obyektindən müvəqqəti sahiblik və istifadə edilməsinə görə 07 fevral 2023-cü il tarixə 426.16 manat gecikdirilmiş əsas, 448.48 manat gecikdirilmiş mükafat və həmin günə hesablanmış 321.58 manat dəbbə pulu, lizinq obyekti olan “Khazar SD” minik markalı, **-PD-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə dəymiş zərərə görə 1316.95 manat, ümumilikdə 2513.17 manat borc və ödənilmiş 45.14 manat dövlət rüsumu İddiaçı MMC-nin xeyrinə tutulmasına dair qətnamə qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsalandırılmışdır ki, İddiaçı MMC ilə iş üzrə Cavabdeh arasında bağlanmış 06 dekabr 2022-ci il tarixli MAS-5578 saylı "Daxili lizinq” müqaviləsinə əsasən 2021-ci il buraxılış ili olan, “Khazar SD” markalı, **-PD-*** dövlət qeydiyyat nişanlı qara rəngli avtomobil lizinq alanın müvəqqəti sahiblik və istifadəsinə verilmişdir. Cavabdeh Cubəli qızı "Daxili lizinq müqaviləsi”nin ayrılmaz tərkib hissəsi olan lizinq ödənişləri cədvəlinə (Əlavə №3) əsasən lizinq alan illik 20 % hesablanmaqla 44 aylıq müddətə hər ay sabit məbləğ olmaqla 437.32 manat, ümumilikdə isə 19242 manat məbləğində pulu İddiaçı MMC-nin hesabına ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Ödənilməli olan ümumilikdə 19242 manatın 13560 manatı əsas məbləğ təşkil edir. Cavabdeh tərəfindən şirkətə “Daxili lizinq” müqaviləsi üzrə heç bir ödəniş olunmamışdır. İddiaçı MMC-nin mülkiyyətində olan “Khazar SD” markalı, **-PD-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil 07 fevral 2023-cü il tarixdə istifadəyə yararsız vəziyyətdə şirkətin müvəqqəti duracağına yerləşdirilmişdir. Servis Mərkəsi tərəfindən tərtib edilmiş qüsura aktına əsasən lizinq obyekti olan avtomobilin təmir-bərpa xərcləri 1316.95 manat təşkil edir. Eyni zamanda Cavabdeh 06 dekabr 2022-ci il tarixli MAS-5578 saylı “Daxili lizinq” müqaviləsi üzrə lizinq obyektinə müvəqqəti sahiblik və istifadə edilməsinə görə 07 fevral 2023-cü il tarixə ümumilikdə 1196.22 manat gecikmə borcu yaranmışdır. İddiaçıya işin məhkəmə baxışının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada bildiriş göndərildiyinə baxmayaraq, nümayəndəsi məhkəmə iclasında iştirak etməmişdir və nümayəndəsi tərəfindən işə iştirakı olmadan baxılaraq, iddia tələbinin təmin olunmasına dair qətnamə qəbul edilməsi barədə mürciət məhkəməyə daxil olmuşdur. Məhkəmə, iddiaçının nümayəndəsinin iştirakı olmadan işə baxılaraq qətnamə çıxarılmasını mümkün hesab etmişdir. Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, məhkəməyə gəlməməsinin səbəbini və ya mümkünsüzlüyünü bildirmədən və bu səbəblərin üzürlü olması barədə sübutlar təqdim etmədən, onun nümayəndəsi məhkəməyə gəlməmişdir. Məhkəmə, Azərbaycan Respublikası Mülki- Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsaslanaraq işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iş materiallarını nəzərdən keçirib, toplanmış sübutların cəminə hüquqi qiymət verərək belə qənaətə gəlir ki, aşağıda göstərilən səbəblərə görə iddia qismən təmin edilməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 88-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Qeyd edilən Məcəllənin 106.1-ci maddəsinə əsasən, işdə iştirak edən şəxslərin iş üçün əhəmiyyətli olan və onlara məlum olan faktlar barədə izahatları iş üzrə toplanmış digər sübutlarla yanaşı yoxlanılmalı və qiymətləndirilməlidir. İş materiallarına əlavə olunmuş 06 dekabr 2022-ci il tarixli MAS-5578 saylı daxili lizinq müqaviləsindən və onun 1 saylı əlavəsindən görünür ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış müqaviləyə əsasən İddiaçı MMC-nin mülkiyyətində olan 2021-cu il buraxılışlı, “KHAZAR SD” minik markalı, NVAW01HHFME323240 ban nömrəli, qara rəngli avtomobil 13.560 manat məbləğinə müvəqqəti lizinqə verilmişdir. İş materiallarına əlavə olunmuş xx.xx.2022-ci il tarixli Lizinq Obyektinin təhvil-təslim aktından görünür ki, İddiaçı MMC-nin mülkiyyətində olan “KHAZAR SD” minik markalı, NVAW01HHFME323240 ban nömrəli, qara rəngli avtomobil 13.560 manat məbləğində Cavabdeh təhvil verilmiş və o, avtomobili qəbul edərək təhvil almışdır. İş materiallarına əlavə olunmuş daxili lizinqi müqaviləsi üzrə gecikdirilmiş lizinq ödənişlərinin və dəymiş zərərin ödənilməs barədə xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, İddiaçı MMC tərəfindən yaranmış borcun və cərimənin ödənilməsi Cavabdeh tələb edilmişdir. İş materiallarına əlavə edilmiş Azərmaş MMC servisi tərəfindən verilmiş qüsur aktından müəyyən olunur ki, “KHAZAR SD” minik markalı, ** PD *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilin təmiri üçün 1316,95 manat tələb olunur. İş materiallarına əlavə olunmuş nəqliyyat vasitəsinin qeydiyyat şəhadətnaməsinin surətindən müəyyən olunur ki, KHAZAR SD” minik markalı, ** PD *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilin sahibi İddiaçı MMC-dir. İş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.2022-ci il tarixli MAS-5578 saylı daxili lizinq müqaviləsinə 3 saylı əlavədən görünür ki, Cavabdeh illik 20 % hesablanmaqla 44 aylıq müddətə hər ay sabit məbləğ olmaqla 437,52 manat olmaqla ümumilikdə isə 19.242 manat məbləğində pulu İddiaçı MMC-nin hesabına ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiaııarına əlavə edilmiş İddiaçı MMC tərəfindən tərtib edilmiş və Lənkəran Rayon Məhkəməsinə ünvanlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli 1157 nömrəli arayışdan görünür ki, Cavabdehnun qarşı 06 dekabr 2022-ci il tarixli MAS-5578 saylı “Daxili lizinq” müqaviləsi üzrə İddiaçı MMC-nə 07 fevral 2023-cü il tarixə 426.16 manat gecikdirilmiş əsas, 448.48 manat gecikdirilmiş mükafat və həmin günə hesablanmış 321.58 manat cərimə, ümumilikdə 1196,22 manat borcu vardır. İş materiallarına əlavə edilmiş “avtonəqliyyat vasitəsinin saxlanca qəbulu barədə” xx.xx.2023-cw il tarixli aktdan görünür ki, İddiaçı MMC-nin mülkiyyətində olan “Khazar SD” minik markalı, **-PD-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil 07 fevral 2023-cw il tarixdə şirkətin müvəqqəti duracağına yerləşdirilmişdir. Məhkəmə iddia tələbi ilə bağlı aşağıdakıları qeyd edir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin məcəllənin 443.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 445.1-ci maddəsinə əsasən icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 445.2.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. Həmin məcəllənin 747.1-ci maddəsinə əsasən, lizinq müqaviləsinə görə lizinq verən müəyyən əşyanı müqavilə ilə şərtləşdirilmiş müəyyən haqla, müəyyən müddətə və digər şərtlərlə (lizinq alana əmlakı satın almaq hüququnun verilməsi də daxil olmaqla) lizinq alanın istifadəsinə verməyə borcludur. Lizinq alan müəyyənləşdirilmiş dövriliklə muzd ödəməyə borcludur. Həmin məcəllənin 748-1.12-ci maddəsinə əsasən, Lizinq alan lizinq obyektindən istifadə üçün haqqı müqavilə ilə nəzərdə tutulan ödəniş müddətləri üzrə ardıcıl olaraq iki dəfədən artıq ödəmirsə Lizinq verənin pul məbləğlərini və lizinq obyektini mübahisəsiz geri almaq və bununla da lizinq müqaviləsini vaxtından əvvəl ləğv etmək hüququ vardır. Həmin məcəllənin 748-1.8-ci maddəsinə əsasən, Lizinq müqaviləsinə xitam verildikdən sonra lizinq alan lizinq obyektini normal köhnəlmə (amortizasiya) və ya lizinq müqaviləsi ilə şərtlənən köhnəlmə nəzərə alınmaqla, lizinq verənə ondan aldığı vəziyyətdə (halda) qaytarmalıdır. Həmin məcəllənin 748-2.1-ci maddəsinə əsasən, Lizinq alana müvəqqəti sahibliyə və ya istifadəyə verilmiş lizinq obyekti lizinq verənin mülkiyyətidir. Həmin məcəllənin 748-2.3-cü maddəsinə əsasən, Lizinq verən bu Məcəllənin 748- 1.11-ci maddəsində və lizinq müqaviləsində nəzərdə tutulmuş hallarda lizinq obyektini lizinq alanın sahibliyindən və istifadəsindən geri almaq hüququna malikdir. Beləliklə, iş materiallarından müəyyən edildi ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 06 dekabr 2022-ci il tarixli MAS-5578 saylı “Daxili lizinq” müqaviləsinə əsasən 2021-ci il buraxılışlı, “Khazar SD” minik markalı, **-PD-*** dövlət qeydiyyat nişanlı, NVAW01HHFME323240 ban nömrəli, qara rəngli avtomobil 13560 manat məbləğinə İddiaçı MMC-nin mülkiyyətinə alınmış və sifarişçinin müvəqqəti sahiblik və istifadəsinə verilmişdir. “Daxili lizinq müqaviləsi”nin ayrılmaz tərkib hissəsi olan lizinq ödənişləri cədvəlinə (Əlavə №3) əsasən lizinq alan illik 20 % hesablanmaqla 44 aylıq müddətə hər ay sabit məbləğ olmaqla 437.52 manat, ümumilikdə isə 19.242 manat məbləğində pulu İddiaçı MMC-nin hesabına ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Ödənilməli olan ümumilikdə 19.242 manatın 13.560 manatı əsas məbləğ təşkil edir. Avtomaşın Cavabdeh xx.xx.2022ci il tarixdə təhvil veilmişdir. Cavabdehnun müvəqqəti istifadəsinə verilmiş İddiaçı MMC-nin mülkiyyətində olan “Khazar SD” minik markalı, **-PD-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil 07 fevral 2023-cü il tarixdə şirkətin müvəqqəti duracağına yerləşdirilmişdir. İş üzrə İddiaçı MMC müqavilə üzrə üzərinə düşən öhdəliyi yerinə yetirmiş, lakin sonuncu bu müqavilə üzrə öhdəliyi lazımınca icra etməməklə müqavilənin və mülki qanunvericiliyin şərtlərini pozmuşdur. Hazırda cavabdeh iddiaçı təşkilatla bağladıqları müqavilə öhdəliklərini lazımi qaydada yerinə yetirmədiklərinə görə, İddiaçı MMC ona qarşı iddia tələbi irəli sürərək iddia tələbində cavabdehin cəmiyyətə olan müqavilə üzrə lizinq predmeti olan MAS-5578 saylı, xx.xx.2022-ci il tarixli Daxili lizinqi müqaviləsi üzrə ödənilməmiş lizinq ödənişləri üzrə 426.16 manat gecikdirilmiş əsas, 448.48 manat gecikdirilmiş mükafat və həmin günə hesablanmış 321.58 manat dəbbə pulu, lizinq obyekti olan “Khazar SD” minik markalı, **- PD-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə dəymiş zərərə görə 1316.95 manat, ümumilikdə 2513.17 manat borc və ödənilmiş 45.14 manat dövlət rüsumunun cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 107-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Həmin Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. İş materiallarında olan qəbzdən görünür ki, məhkəməyə iddia ərizəsi verilməsi üçün İddiaçı MMC tərəfindən 45.14 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir. Beləliklə məhkəmə iş materiallarında olan sübutları araşdırıb belə bir nəticəyə gəlir ki, müqavilədə nəzərdə tutulan öhdəlik lazımınca yerinə yetirilmədiyindən və cavabdeh tərəfindən əsas borc üzrə qismən ödənişlər edildiyindən iddia qismən təmin edilməli, MAS- 5578 saylı, xx.xx.2022-ci il tarixli Daxili lizinqi müqaviləsi üzrə ödənilməmiş lizinq ödənişləri üzrə 426.16 manat gecikdirilmiş əsas, 448.48 manat gecikdirilmiş mükafat, hesablanmış 30 manat dəbbə pulu, lizinq obyekti olan “Khazar SD” minik markalı, **-PD-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə dəymiş zərərə görə 1316.95 manat, ümumilikdə 2221.59 manat borc və ödənilmiş 45.14 manat dövlət rüsumu cavabdehdən tutularaq İddiaçı MMCnin xeyrinə ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 217.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 218.3-cü maddəsinə əsasən, hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119, 216-220, 227, 233, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixli MAS-5578 saylı “Daxili lizinq” müqaviləsinə əsasən 426.16 manat gecikdirilmiş əsas, 448.48 manat gecikdirilmiş mükafat, 30 manat dəbbə pulu, lizinq obyekti olan “Khazar SD” minik markalı, **-PD-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilə dəymiş zərərə görə 1316.95 manat, ümumilikdə 2221.59 manat borc və ödənilmiş 45.14 manat dövlət rüsumu tutularaq İddiaçı MMC-nin xeyrinə ödənilsin. Qətnamədən 1(bir) ay müddətində Lənkəran Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şirvan Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Anar Pənahov