Lənkəran Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(049)-417/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Lənkəran şəhəri İş № 2(049)-417/2023 28.03.2023 LƏNKƏRAN RAYON MƏHKƏMƏSİ Lənkəran Rayon Məhkəməsinin hakimi Aslanov Murad Şamxal oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclas katibi: X1, iddiaçı: İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı cavabdeh “Azəriqaz” İstehsalat Birliyinə qarşı X5 İstismar İdarəsi tərəfindən tərtib edilmiş təbii qazan istifadə qaydalaını pozulması haqqında 30 noyabr 2021-ci il tarixli ******* nömrəli aktın etibarsız hesab edilməsi dəymiş ziyanın bərpasına dair 30 noyabr 2021-ci il tarixli tələbnamə üzrə 4320 kub m.qazın 432 manat haqqının istehlakçı tərəfindən ödənilməsi barədə qərarən ləğv olunması və həmin qərar əsasında hesablanmış 432 manat məbləğində borcunun silinməsi tələbinə dair mülki işə Lənkəran Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi: İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək cavabdeh “Azəriqaz” İstehsalat Birliyinə qarşı X5 İstismar İdarəsi tərəfindən tərtib edilmiş təbii qazan istifadə qaydalaını pozulması haqqında 30 noyabr 2021-ci il tarixli ******* nömrəli aktın etibarsız hesab edilməsi dəymiş ziyanın bərpasına dair 30 noyabr 2021-ci il tarixli tələbnamə üzrə 4320 kub.m qazın 432 manat haqqının istehlakçı tərəfindən ödənilməsi barədə qərarən ləğv olunması və həmin qərar əsasında hesablanmış 432 manat məbləğində borcunun silinməsi tələbinə dair qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçının yaşadığı evdə elektrik enerjisi və təbii qazdan istifadə edir. İstifadə etdiyi təbii qazm dəyərini həmişə ödəmişdir. 2021-ci ilin indi dəqiq xatırlamır təxminən noyabr-dekabr aylarına aid günün birində axşam evdə ailə üzvlərindən eşitmiş ki, istifadə etdiyi qaz sayğacı qaz idarəsi işçiləri tərəfindən dəyişdirilərək yenisi ilə əvəz olunmuşdur. Bir iki ay bundan əvvəl isə qaz idarəsinin sayğaca baxıb bildiriş verən işçisinin deməsindən məlum ol ki, 432 manat cərimə olunmuşdur. Bundan sonra X5 İstismar İdarəsinə müraciət etmiş. İdarədə ona bildirmişlər ki, sayğacın istismar müddəti başa çatdığı üçün dəyişdirilərək yenisi ilə əvəz olunandan sonra istifadə etdiyimiz qaz sayğacına müdaxilə olduğu müəyyən edilmiş və bu əsas götürülərək cərimə edilmişdir. Nəhayət, 2022-ci ilin noyabr ayının 14-də idarədən bu hallarla bağlı olan, iddia ərizəsinə əlavə etdiyi sənədlərin surətini ona təqdim etmişlər. Həmin sənədlərdə 2021-ci il noyabr ayının 30-da istifadə etdiyi qaz sayğacının dəyişdirilməsi, həmin sayğaca müdaxilənin müəyyən edilməsi, bu müdaxiləyə görə ziyanın hesablanaraq 432 manat olması göstərilir. Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında ******* nömrəli 30 noyabr 2021-ci il tarixli aktda göstərilir ki, sayğaca ümumi baxış keçirildi, sayğacın hesablama mexanizminin qapağı yan tərəfdən əzilib və daxili qulaqcıqlarında əzik-cızıq izləri var və itirilmiş qazm bərpa olunması, ziyanın hesablanması, abonentin ödənişə cəlb edilməsi tələb olunur. Həmin aktda onun aktı imzalamaqdan imtina etdiyi göstərilir. Lakin o aktın tərtib olunmasından onun məlumatı yoxdur və imzalanmaq üçün ona təqdim olunmamışdır. X5 İstismar İdarəsinin rəisi tərəfindən təsdiq edilmiş "dəymiş ziyanın bərpasına dair tələbnamə də sayğacın hesablama mexanizminin qapağının yan tərəfdən əzilməsi və daxili qulaqcıqlarında əzikcızıq izlərinin olması sayğaca müdaxilə hesab edilmiş, istehlakçının müqavilə üzrə müəyyən edilmiş öz vəzifələrini icra etməməsi qeyd edilmişdir. Buna görə itirilmiş qazm həcmi 4320 kub m. müəyyən edilmiş, 432 manat məbləğin istehlakçı tərəfindən ödənilməsi göstərilmişdir. Bildirmiş ki, o qaz sayğacına hər hansı bir müdaxilə etməmiş. Qaz sayacı qapısının ağzında küçə tərəfdə quraşdırılmışdır. Tərəfindən sayğaca hər hansı müdaxilə edilməmişdir. Əvvəlki sayğac və sonradan quraşdırılmış sayğacın qaz sərfiyyat göstəriciləri demək olar ki, eynidir, ciddi fərqlər yoxdur. Sayğaca həmişə qaz idarəsinin işçiləri baxıblar, bildiriş verərək nə qədər ödəməli olduğunu bildirmişlər. Həmin bildiriş əsasında o da sərf etdiyimiz qazın haqqını ödəmişdir. Məhkəmə iclasında İddiaçı izahatında iddianı təmin edilərək təmin olunmasını xahiş etdir. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilmiş iş üzrə cavabdeh “Azəriqaz” İstehsalat Birliyi heç bir üzrlü səbəb təqdim etmədən məhkəmə iclasında nümayəndənin iştirakını təmin etməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikasının Mülki-Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra MPM) 185.5-ci maddəsinə əsasən işə cavabdehin iştirakı olmadan baxmağı mümkün hesab etmişdir. İş materiallarında olan və məhkəmədə elan edilərək araşdırılmış X5 İstismar İdarəsinin nümayəndələrinin iştirakı ilə tərtib edilmiş 44296653 saylı “Qaz sayğacının çıxarılması, quraşdırılması və istismara qəbulu haqqında” aktdan görünür ki, İddiaçı istifadəsində olan sayğac dəyişdirilmişdir. İş materiallarında olan və məhkəmədə elan edilərək araşdırılmış X5 İstismar İdarəsinin təsdiq etdiyi təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında 30 noyabr 2021-ci il tarixli, ******* saylı Aktdan görünür ki, Lənkəran rayonu, Veravul kəndində yaşayan İddiaçı məxsus sayğacın hesablanma mexanizminin qapağı yan tərəfdən əzilib və daxili qulaqcıqlarında əzik cızıq izləri vardır. İş materiallarında olan və məhkəmədə elan edilərək araşdırılmış 30 noyabr 2021-ci il tarixli dəymiş ziyanın bərpasına dair tələbnamədən görünür ki, İddiaçı 4320m3 itirilmiş qaza görə cərimə hesablanmışdır. İş materiallarında olan və məhkəmədə elan edilərək araşdırılmış **********00650 nömrəli abonentin saldosundan görünür ki, İddiaçı 2021-ci ilin noyabr ayında 432 manat cərimə hesablanmışdır. Məhkəmə iddiaçının izahatını dinləyib, məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam qiymət verərək, belə qənaətə gəlir ki, iddia təmin edilməlidir. Belə ki, qaz sayğacına müdaxilə edilməsi əsası ilə istehlakçıya borc hesablanmasına dair qərar qəbul etmiş cavabdeh «Azəriqaz» İB konkret olaraq məhz istehlakçı tərəfindən müdaxilə edilməsinə dair sübut təqdim etməmişdir. Halbuki, MPM-nin 77.2-ci maddəsinə görə dövlət orqanlarının, icra və s. orqanların aktlarının etibarsız hesab edilməsi barədə mübahisələrə baxıldıqda həmin aktların qəbul edilməsi üçün əsas olmuş halları sübut etmək vəzifəsi bu aktı qəbul etmiş orqanın üzərinə düşür. Məhkəmə, bununla bağlı bildirir ki, qaz paylayıcısının nümayəndələrinin tərtib etdikləri 30 noyabr 2021-ci il tarixli, ******* saylı akta görə sözügedən qaz sayğacında istehlakçının istifadəsində olan dövrdə hər hansı bir müdaxilənin olmasının müəyyən edilməsi mümkünsüzdür. Belə ki, iddiaçının təsərrüfatına aid olan sözügedən qaz sayğacı onun təsərrüfatı, yəni həyəti daxilində yox, küçədə quraşdırılmışdır ki, belə olan halda da həmin sayğaca kənar şəxslərin müdaxiləsi də istisna deyildir. “Qaz təchizatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 8 və 9-cü bəndlərində göstərilmişdir ki, qaz paylayıcısı istehlakçıya verdiyi qazın dəyərini yalnız sayğacın göstəricilərinə əsasən tam hesablamalıdır və hər ay istehlakçıya məlumat (hesab) təqdim etməlidir (göndərməlidir). İstehlakçı tərəfindən qazın hesabı tam ödənildikdən sonra, qaz paylayıcısı tərəfindən yol verilmiş səhvə görə düzgün hesablanmamış qazın dəyərini qaz paylayıcısı istehlakçı tərəfindən ödənilməsini tələb edə bilməz. Məişət qaz qurğularının istifadəsi üçün qaz sayğacı qaz paylayıcısının vəsaiti hesabına, sənaye qaz qurğularının istifadəsi üçün isə qaz sayğacı istehlakçının vəsaiti hesabına təchiz edilir, quraşdırılır və dəyişdirilir. İstehlakçının təqsiri olmadan zədələnmiş qaz sayğacının təmir olunması, texniki baxışdan keçirilməsi, dəyişdirilməsi (yenisi ilə əvəz edilməsi) və quraşdırılması bu hissənin birinci cümləsinə uyğun olaraq, zədələnmə istehlakçının təqsiri üzündən baş verdikdə isə istehlakçının vəsaiti hesabına qaz paylayıcısı tərəfindən həyata keçirilir. Qaz paylayıcısı tərəfindən qaz sayğacının dəyişdirilməsi, təmir olunması və ya texniki baxışdan keçirilməsi istehlakçıdan tələb edildikdə, bu halda qaz paylayıcısı tərəfindən həmin tələbin hüquqi əsası göstərilməlidir. Qaz sayğaclarının növbəti texniki baxışının keçirilməsi onların texniki pasportlarında göstərilmiş müddətdə həyata keçirilir. Qaz sayğaclarının növbəti texniki baxışdan keçirilməsinə görə istehlakçılardan vəsait tələb etmək qadağandır. İstehlakçının arzusu ilə qaz sayğacının texniki baxışdan keçirilməsinə görə istehlakçı vəsait ödəməlidir. “Qazdan istifadə qaydaları”nın təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 12 may 2011-ci il tarixli 80 saylı qərarının 4.9-cü bəndinə əsasən istehlakçının təqsiri olmadan zədələnmiş qaz sayğacının təmir olunması, texniki baxışdan keçirilməsi, dəyişdirilməsi (yenisi ilə əvəz edilməsi) və quraşdırılması bu Qaydaların 4.2-ci bəndinə uyğun olaraq, zədələnmə istehlakçının təqsiri üzündən baş verdikdə isə istehlakçının vəsaiti hesabına qaz paylayıcısı tərəfindən həyata keçirilir. Qaz paylayıcısı tərəfindən qaz sayğacının dəyişdirilməsi, təmir olunması və ya texniki baxışdan keçirilməsi istehlakçıdan tələb edildikdə, bu halda qaz paylayıcısı tərəfindən həmin tələbin hüquqi əsası göstərilməlidir. Qaz sayğaclarının növbəti texniki baxışının keçirilməsi onların texniki pasportlarında göstərilmiş müddətdə həyata keçirilir. Həmin qərarın 4.2, 4.7, 4.8 və 6.7-ci bəndlərinə əsasən qaz sayğacı ilə təchiz edilmə, onun quraşdırılması və dəyişdirilməsi fiziki şəxs olan istehlakçıya münasibətdə qaz paylayıcısı hesabına, hüquqi şəxs olan istehlakçıya münasibətdə isə öz vəsaiti hesabına həyata keçirilir. Sayğacların üzərində olan plomblar kənar müdaxilələrdən qorunmaq üçün müvafiq örtüklə örtülməli (fiziki şəxs olan istehlakçıların sayğacları qaz paylayıcısı tərəfindən) və sayğac göstəricisinə sərbəst şəkildə baxılmasına imkan olmalıdır. Fiziki şəxs olan istehlakçıların qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi qaz paylayıcısı, hüquqi şəxslərin qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi isə özləri daşıyırlar. Qaz paylayıcısı istehlakçıya verdiyi qazın dəyərini yalnız qaz sayğacının göstəricilərinə əsasən tam hesablamalıdır və hər ay istehlakçıya hesab təqdim etməlidir (göndərməlidir). Qazın verilməsinin dayandırılması və bərpa edilməsi hər bir halda (bu Qaydaların 6.1.2-ci yarımbəndi istisna olunmaqla) qaz paylayıcısı tərəfindən istehlakçının iştirakı ilə aktla rəsmiləşdirilməli və aktın bir nüsxəsi istehlakçıya təqdim edilməlidir. Həmin normalarda imperativ qaydada müəyyən olunmuşdur ki, fiziki şəxs olan istehlakçıların qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi qaz paylayıcısı daşıyır və qaz paylayıcısı istehlakçıya verdiyi qazın dəyərini yalnız qaz sayğacının göstəricilərinə əsasən hesablamalıdır. Həmçinin qeyd edilməlidir ki, “Azəriqaz “ İB-nin baş direktorunun təsdiq etdiyi xx.xx.2013-cü il tarixli, “Əhali abonentlərinin mənzillərində (evlərində) qaz sayğaclarının quraşdırılması və istismarı” qaydalarının 6.2-ci bəndinə əsasən sayğaclar xətdən açıldıqdan sonra 10 iş günü müddətində İnformasiya Texnologiyaları və Rabitə İdarəsinə (İTRİ) göndərilir. Həmin “Qaydalar’ın 6.6-cı bəndinə görə sayğacların İTRİ-yə daxil olan vaxtdan 10 iş günü müddətindən gec olmayaraq Dövlət yoxlamasından keçirilməsi, sənədləşdirilməsi və “Azəriqaz” İB-nin nümayəndəsinə (müvafiq X4) təhvil verilməsi təmin edilir. Qeyd olunanları nəzərə alaraq və qanunvericiliyin göstərilən müddəalarını rəhbər tutaraq məhkəmə belə nəticəyə gəlir ki, qanunvericiliyin tələbləri pozulmaqla tərtib olunduğundan, həmçinin qəbul edilməsi üçün əsas olmuş hallar cavabdeh təşkilat tərəfindən sübut edilmədiyindən iddia təmin edilməli, cavabdeh “Azəriqaz” X2 X6 İdarəsinin təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında tərtib olunmuş 30 noyabr 2021-ci il tarixli, ******* nömrəli akt etibarsız hesab edilməli və həmin akt əsasında hesablanmış cərimə silinməlidir. MPm-nin 14.2-ci maddəsinə görə məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə görə hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 233, 358, 360 və 362-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddia təmin edilsin. Cavabdeh “Azəriqaz” X2 X6 İdarəsinin təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında tərtib olunmuş 30 noyabr 2021-ci il tarixli, ******* saylı aktı etibarsız hesab edilsin və həmin akt əsasında İddiaçı hesablanmış 432 manat cərimə silinsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Lənkəran rayon məhkəməsi vasitəsilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Murad Aslanov