Lənkəran Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(049)-429/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Lənkəran şəhəri İş № 2(049)-429/2025 08.01.2025 LƏNKƏRAN RAYON MƏHKƏMƏSİ Mən, Lənkəran Rayon Məhkəməsinin hakimi Pənahov Anar Elman oğlu İddiaçı Cavabdeh qarşı borcun ödənilməsi tələbi barədə kiçik iddialara dair mülki işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında ərizəsinə və ona əlavə edilmiş sənədlərə baxaraq, M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ M: İddiaçı Cavabdeh qarşı borcun ödənilməsi barədə kiçik mübahisələr üzrə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, xx.xx.2020-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, İMEİ KODU **********14919 olan “Xiomi Redmi 8(3/32) Onyx Black markalı telefon üçün 260 manat ödənilməmiş hissə və 100 manat cərimə olmaqla, ümumilikdə cəmi 360 manat borcun və 30 manat dövlət rüsumunun Cavabdeh alınaraq, onun xeyrinə tutulmasını xahiş etmişdir. İddiaçı iddia ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, onunla Cavabdeh ilə aralarında bağlanmış xx.xx.2020-ci il tarixli, alqı–satqı müqaviləsinə əsasən, cavabdehə İMEİ KODU **********14919 olan “Xiomi Redmi 8(3/32) Onyx Black markalı telefon satmış və nəticədə cavabdehin iddiaçıya 500 manat borcu yaranmışdır. Cavabdeh müqavilə şərtlərini pozaraq alqı-satqı qiyməti 500 manat olan ( 10 ayX50 manat+50 manat ilkin ödəniş) İMEİ KODU **********14919 olan “Xiomi Redmi 8(3/32) Onyx Black markalı telefon üçün 260 manat ödənilməmiş hissə və 100 manat cərimə borcu yaranmışdır. Cavabdehin müqavilə üzrə cəmi ödədiyi məbləğ 280 manat təşkil edir. Ödəniş cədvəlinin qeyd hissəsinə əsasən ödənişləri uzun müddət gecikdirməklə satıcının kommersiya qazancından məhrum etdiyinə görə cavabdehə dövrün bazar qiymətlərinə əsasən güzəştli olaraq 100 manat məbləğində cərimə hesablanmışdır. Alqı-satqı müqaviləsinə əlavə olaraq təhvil-təslim aktı ilə cavabdehə nisyə aldığı məhsullar tam və qüsursuz şəkildə təhvil verilmişdir. İddiaçı tərəfdən cavabdehə dəfələrlə şifahi şəkildə xəbərdarlıq edilmiş, lakin, cavabdeh bu günədək heç bir ödəniş etməmişdir. Mübahisənin məhkəmədən kənar həll olunması, cavabehin üzərinə düşən öhdəlikləri lazımınca icra etməli olduğunu rəsmi qaydada bildirilsədə, cavabdeh müqavilə ilə təsbit olunmuş öhdəlikləri icra etməmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən, kreditorun borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Bu səbəbdən xx.xx.2020-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, İMEİ KODU **********14919 olan “Xiomi Redmi 8(3/32) Onyx Black markalı telefon üçün 260 manat ödənilməmiş hissə və 100 manat cərimə olmaqla, ümumilikdə cəmi 360 manat borcun və 30 manat dövlət rüsumunun Cavabdeh alınaraq, onun xeyrinə tutulmasını xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən, mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Həmin Məcəllənin 284-5.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq, hazırki iş üzrə cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərilmiş, bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilmişdir. Lakin, qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş müddətdə cavabdeh tərəfindən məhkəməyə iddiaçının tələbinə dair etiraz daxil olmamışdır. Həmin Məcəllənin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən, ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Məhkəmə, ərizəni və işə əlavə edilmiş sənədləri nəzərdən keçirib belə hesab edir ki, kiçik mübahisələr üzrə iddia tələbinin təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmalıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 739.1. və 739.2. maddələrindən görünür ki, kredit müqaviləsinə əsasən borc verən pula mülkiyyət hüququnu borc alana keçirməyi, borc alan isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. İş materiallarına əlavə edilmiş İddiaçı Cavabdeh ilə aralarında bağlanmış xx.xx.2020-ci il tarixli, alqı–satqı müqaviləsinə əsasən, cavabdehə İMEİ KODU **********14919 olan “Xiomi Redmi 8(3/32) Onyx Black markalı telefon satmış və nəticədə cavabdehin iddiaçıya 500 manat borcu yaranmışdır. Cavabdeh müqavilə şərtlərini pozaraq alqı-satqı qiyməti 500 manat olan ( 10 ayX50 manat+50 manat ilkin ödəniş) İMEİ KODU **********14919 olan “Xiomi Redmi 8(3/32) Onyx Black markalı telefon üçün 260 manat ödənilməmiş hissə və 100 manat cərimə borcu yaranmışdır. Cavabdehin müqavilə üzrə cəmi ödədiyi məbləğ 280 manat təşkil edir. Ödəniş cədvəlinin qeyd hissəsinə əsasən ödənişləri uzun müddət gecikdirməklə satıcının kommersiya qazancından məhrum etdiyinə görə cavabdehə dövrün bazar qiymətlərinə əsasən güzəştli olaraq 100 manat məbləğində cərimə hesablanmışdır. İş materiallarına əlavə edilmiş maliyyə arayışından görünür ki, İddiaçı Cavabdeh ilə aralarında bağlanmış xx.xx.2020-ci il tarixli, alqı–satqı müqaviləsinə əsasən, cavabdehə İMEİ KODU **********14919 olan “Xiomi Redmi 8(3/32) Onyx Black markalı telefon satmış və nəticədə cavabdehin iddiaçıya 500 manat borcu yaranmışdır. Cavabdeh müqavilə şərtlərini pozaraq alqı-satqı qiyməti 500 manat olan ( 10 ayX50 manat+50 manat ilkin ödəniş) İMEİ KODU **********14919 olan “Xiomi Redmi 8(3/32) Onyx Black markalı telefon üçün 260 manat ödənilməmiş hissə və 100 manat cərimə borcu yaranmışdır. Cavabdehin müqavilə üzrə cəmi ödədiyi məbləğ 280 manat təşkil edir. Ödəniş cədvəlinin qeyd hissəsinə əsasən ödənişləri uzuzn müddət gecikdirməklə satıcının kommersiya qazancından məhrum etdiyinə görə cavabdehə dövrün bazar qiymətlərinə əsasən güzəştli olaraq 100 manat məbləğində cərimə hesablanmışdır. İş materiallarına əlavə edilmiş alqı-satqı müqaviləsinə əlavə olan təhvil-təslim aktı ilə Cavabdeh nisyə aldığı məhsulları tam və qüsursuz şəkildə təhvil almışdır. İş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli xəbərdarlıq məktubunda Cavabdeh borcu olduğu haqda məlumatlı olduğu qeyd olunmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 425.1. maddəsində göstərilir ki, tərəflərdən hər biri öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. Həmin Məcəllənin 427.3. maddəsində göstərilir ki, öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir. Həmin Məcəllənin 741 və 742.1. maddələrinin mənasından görünür ki, əgər tərəflər arasındakı müqavilədə borcun qaytarılmasına dair müddət nəzərdə tutulmuşdursa, borclu aldığı kredit məbləğini faizləri ilə birlikdə həmin müddət bitənədək qaytarmalıdır. Həmin Məcəllənin 449.4-cü maddəsinin tələbinə görə, özgə vəsaitindən istifadə üçün faizlər, əgər müqavilədə faizlərin hesablanması üçün daha qısa müddət müəyyənləşdirilməyibsə, həmin vəsait məbləğinin kreditora ödənildiyi günə qədər tutulur. İş materiallarından görünür ki, Cavabdeh müqavilə şərtlərinə əməl etməyərək üzərinə düşən öhdəlikləri lazımınca yerinə yetirməmiş, nəticədə onun İddiaçı müqavilə üzrə cəmi 360 manat borcu yaranmışdır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 442-ci maddəsinin tələbinə görə öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi başa düşülür. Həmin Məcəllənin 443.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Həmin Məcəllənin 448.2-ci maddəsinə əsasən, borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu (hərəkət və hərəkətsizlik) üçün məsuliyyət daşıyır. 600.1. Alğı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. 600.4. Əşyanı təhvil almış alıcı onu alğı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Beləliklə, işin müəyyən edilən hallarına əsasən cavabdeh kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərini lazımınca yerinə yetirməmiş, nəticədə isə iddiaçı müqavilə bağlanarkən ümid etməyə haqqı çatanlardan xeyli dərəcədə məhrum olmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 428.4. və 743-cü maddələrinin tələbindən görünür ki, əgər borclu ödəniş qabiliyyətini itirərsə və ya şərtləşdirilmiş təminatı azaldarsa, yaxud ümumiyyətlə, belə təminat verə bilməzsə, kreditor dərhal icranı tələb edə bilər. İş materiallarına əlavə edilmiş qəbzdən görünür ki, iddiaçı tərəfindən kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsinin verilməsi üçün 30 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. «Dövlət rüsumu haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununun 8.1.2-ci maddəsinin tələbinə əsasən iddia qiyməti 1.000 manatadək olduqda, məhkəməyə verilən iddia ərizələrindən 30 manat məbləğində dövlət rüsumu tutulur. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1. maddəsinin tələbinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə, Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin qeyd olunan maddəsinin tələbini nəzərə alaraq hesab edir ki, iddiaçı tərəfindən dövlət büdcəsinə ödənilmiş 30 manat məbləğində dövlət rüsumu cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 88-ci maddəsinə əsasən məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Həmin Məcəllənin 217.4. maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən Məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yeksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir. Beləliklə, məhkəmə, yuxarıda göstərilənləri ümumiləşdirərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməli, xx.xx.2020-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, İMEİ KODU **********14919 olan “Xiomi Redmi 8(3/32) Onyx Black markalı telefon üçün 260 manat ödənilməmiş hissə və 30 manat cərimə olmaqla, ümumilikdə cəmi 290 manat borc və 30 manat dövlət rüsumu Cavabdeh alınaraq, İddiaçı xeyrinə tutulmalıdır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Qətetdi: İddia tələbi qismən təmin edilsin. xx.xx.2020-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, İMEİ KODU **********14919 olan “Xiomi Redmi 8(3/32) Onyx Black markalı telefon üçün 260 manat ödənilməmiş hissə və 30 manat cərimə olmaqla, ümumilikdə cəmi 290 manat borc və 30 manat dövlət rüsumu Cavabdeh alınaraq, İddiaçı xeyrinə tutulsun. Qətnamədən 1 (bir) ay müddətində Lənkəran rayon məhkəməsi vasitəsilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Məhkəmə qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Anar Pənahov