Masallı Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(050)-140/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Masallı rayonu İş № 2(050)-140/2025 13.02.2025 MASALLI RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Abdullayev Coşqun Şamil oğlunun sədrliyi, Səfərli İbrahim İqrar oğlunun katibliyi, Cavabdeh nümayəndəsi Nümayəndə iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdehnə qarşı aktların etibarsız hesab edilməsi və həmin aktlar əsasında hesablanmış borcun silinməsi tələbinə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi: İddiaçı Cavabdehnə qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək xx.xx.2019cu il tarixli, ******* saylı və xx.xx.2023-cü il tarixli, ******* saylı aktların etibarsız hesab edilməsi, həmin aktlar əsasında hesablanmış 1188.00 manat borcun silinməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Cavabdeh İB Lənkəran X4 İdarəsinin Masallı xidmət sahəsinin işçiləri yaşadığı ünvanda yerləşən evinin qaz xətti üzərində quraşdırılmış qaz sayğacına müxtəlif vaxtlarda baxış keçirmişlər. 2019-cu ildə baxış zamanı evinin qaz sayğacının hesablama mexanizminin yan tərəfdən əzildiyinə görə 0201723, 2023-cü ildə isə sayğacın plastmast borusunda deşik olduğuna görə aktlar tərtib etmişlər. Azərbaycan Respublikası “Qaz təhcizatı haqqında” Qanunun, “Qazdan istifadə qaydaları”nın tələblərinə əsasən tərtib edilmiş “Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında” aktlar əsasından hesablanmış 1188.00 manat cərimə məbləğlərini tələb edilməsi qanunsuz və əsassızdır. Hər ay nəzarətçi sayğaca baxış keçirmiş, heç bir nöqsan aşkar etməmiş, sərfiyyata uyğun işlədilmiş təbii qazın dəyərini ödəmişdir. İddiaçıya məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barəsində məlumat verilməsinə baxmayaraq məhkəməyə gəlməmiş, lakin ərizə ilə müraciət edərək, iddianı müdafiə etdiyini, məhkəmə iclasında iştirak edə bilməyəcəyini bildirmiş, onun iştirakı olmadan işə baxılmasını və iddianın təmin edilməsini xahiş etmişdir. Cavabdehin nümayəndəsi iddianı qəbul etməyərək, göstərdi ki, iddiaçının fərdi yaşayış evinə verilən təbii qazın sərfiyyatını qeydə alan sayğac növbəti dövlət yoxlaması üçün çıxarılmış, sayğac labaratoriya şəraitində yoxlanılmış, 2019-cu ildə baxış zamanı evinin qaz sayğacının hesablama mexanizminin yan tərəfdən əzildiyinə görə, 2023-cü ildə isə sayğacın plastmast borusunda deşik olduğuna görə itirilmiş qazın bərpası kimi 1188.00 manat cərimə hesablanmışdır. Hər bir şəxs sərf etdiyi təbii qazın dəyərini ödəməli və sayğaca müdaxilə etməməlidir. Sonda Nümayəndə iddianın rədd edilməsini xahiş etdi. İş materiallarında olan: xx.xx.2023-cü il tarixli, ******* nömrəli aktdan görünür ki, “sayğacın çıxış plastmast borusu deşilib, sayğacın membranı fasilələr ilə işlədiyindən sayğac sınaq qurğusunda yoxlamaq mümkün deyil.” Cavabdeh Lənkəran X4 İdarəsinin rəisi Namiq Məmmədov tərəfindən təsdiq edilmiş 31 yanvar 2023-cü il tarixli hesabatdan görünür ki, qaz sayğacının nominal qaz sərfi 4 kub/metr orta günlük iş rejimi 24 saat və hesabat müddəti 90 gün qəbul edilməklə, itirilmiş qazın bərpası üçün hesabat aparılması və hesablanmış məbləğin ödənilməsi qərara alınmışdır. Cəmi 8640 kub/metr itirilmiş qaz hesablanmışdır. xx.xx.2019-cu il tarixli, ******* nömrəli aktdan görünür ki, “sayğacın hesablama mexanizminin qapağı yan tərəfdən əzilib və daxili qulaqcıqlarında əzik-cızıq izləri var.” X1 adına tərtib edilmişdir. Cavabdeh Lənkəran X4 İdarəsinin rəisi Namiq Məmmədov tərəfindən təsdiq edilmiş 29 aprel 2019-cu il tarixli hesabatdan görünür ki, qaz işlədicilərindən PQ-3 maksimal saatlıq qaz sərfi 0.8 kub/metr, orta günlük iş rejimi 6 saat və hesabat müddəti 90 gün, QSQ maksimal saatlıq qaz sərfi 1.5 kub/metr, orta günlük iş rejimi 8 saat və hesabat müddəti 90 gün, iran sobası maksimal saatlıq qaz sərfi 1.5 kub/metr, orta günlük iş rejimi 18 saat və hesabat müddəti 90 gün qəbul edilməklə, itirilmiş qazın bərpası üçün hesabat aparılması və hesablanmış məbləğin ödənilməsi qərara alınmışdır. Cəmi 3942 kub/metr itirilmiş qaz hesablanmışdır. Məhkəmə iddiaçını dinləyib, işə əlavə edilmiş sənədləri tədqiq edib, sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxaraq belə hesab edir ki, aşağıda göstərilənlərə əsasən iddia təmin edilməlidir. Belə ki, araşdırma zamanı müəyyən edilmişdir ki, Cavabdeh İB tərəfindən abonentə məxsus sayğacını yenisi ilə əvəz etdikdən sonra köhnə sayğac yoxlanılarkən xx.xx.2023cü il tarixli, ******* nömrəli akta əsasən “sayğacın çıxış plastmast borusu deşilib, sayğacın membranı fasilələr ilə işlədiyindən sayğac sınaq qurğusunda yoxlamaq mümkün deyil.” pozuntuları aşkar etdiklərindən müvafiq akt tərtib edərək itirilmiş 8640 kub/metr qaz sərfiyyatına görə borc hesablanmış, xx.xx.2019-cu il tarixli, ******* nömrəli akta əsasən “sayğacın hesablama mexanizminin qapağı yan tərəfdən əzilib və daxili qulaqcıqlarında əzik-cızıq izləri var.” pozuntuları aşkar etdiklərindən müvafiq akt tərtib edərək itirilmiş 3942 kub/metr, qazın dəyəri borc kimi hesablanmışdır. Məhkəmə qeyd edir ki, iddiaçı iddia tələbində xx.xx.2023-cü il tarixli, ******* nömrəli və xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı aktları mübahisələndirmiş, həmin aktlar əsasında hesablanmış borcun silinməsini tələb etmişdir . Məhkəmə araşdırması zamanı xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı aktın iddiaçının adına deyil, X3 adına tərtib edildiyi müəyyən edilmişdir. Həmin akt əsasında yazılmış borcun da iddiaçı ilə bağlı olmadığını aktın məzmunundan və akt əsasında yazılmış borcun miqdarı ilə bağlı açıq-aşkar müəyyən etmək mümkündür. Cavabdehin nümayəndəsi qeyd edilən aktın iddiaçıya heç bir aidiyyətinin olmadığını, həmin aktın başqa abonentin sayğacına görə yazıldığını qeyd etmişdir. O, həmçinin qeyd etmişdir ki, iddiaçının abonent saldosuna əsasən dəqiq demək mümkündür ki, həqiqətən də 2019-cu ilin aprel ayında iddiaçıya məxsus sayğacda nöqsanlar olduğundan akt tərtib edilərək onun hesabına 151.20 manat borc yazılmış, lakin həmin borc iddiaçının iddia ərizəsinə əlavə etdiyi Elxan Kazımovun adına yazılmış aktla hər hansı bağlılığı yoxdur. Hazırda iddiaçı Elxan Kazımovun adına yazılmış akt əsasında hesablanmış borcun silinməsini xahiş etdiyindən, həmin şəxslə hər hansı bağlılığının olduğunu təsdiq edən sübutları məhkəməyə təqdim etmədiyindən onun həmin hissədə iddianın təmin edilməsi üçün əsaslar yaranmamışdır. Məhkəmə digər xx.xx.2023-cü il tarixli akta münasibətdə qeyd edir ki, aktda Cavabdeh İB-nin əməkdaşlarının imzası olsa da, İddiaçı adının qarşısında qeyd yoxdur. Akt əsasında tərtib olunmuş xx.xx.2023-cü il tarixli qərarla, gündəlik 24 saat olmaqla 90 gün müddət üzrə (8640) kub metr itirilmiş qaz sərfiyyatı hesablanmışdır. Cavabdeh İB əməkdaşları tərəfindən tərtib edilmiş aktr üzrə sərf edilmiş (talan edilmiş) qazın dəyəri vurulmuş ziyan kimi hesablanaraq abonentin (iddiaçının) borc hesabına yazıldığından, iddiaçı da hazırki tələbində hesablanmış ziyanın qanunsuz sayılmasını tələb etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21.1-ci maddəsinə əssən zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb etmək hüququna malik olan şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər, bu şərtlə ki, qanunda və ya müqavilədə zərərin əvəzinin daha az miqdarda ödənilməsi nəzərdə tutulmasın. Qanunun tələbinə görə, zərər dedikdə, hüququ pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnu bərpa etmək üçün çəkdiyi və ya çəkməli olduğu xərclər, əmlakından məhrum olması və ya əmlakının zədələnməsi (real zərər), habelə hüququ pozulmasaydı, həmin şəxsin adi mülki dövriyyə şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər (əldən çıxmış fayda) başa düşülür. Mülki Məcəllənin 1097-ci maddəsinə əsasən, mülki hüquq pozuntusu (delikt) nəticəsində fiziki şəxsin şəxsiyyətinə və ya əmlakına vurulmuş zərərin, habelə hüquqi şəxsin əmlakına və işgüzar nüfuzuna vurulmuş zərərin əvəzi zərərvuran tərəfindən tam həcmdə ödənilməlidir. İddianın təmin edilməsi və ya rədd edilməsi üçün ilkin olaraq delikt törədilibtörədilməməsi halı müəyyən edilməlidir. Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 88-ci maddəsinə əsasən məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məhkəmə qeyd edir ki, cavabdeh şirkətə ziyanın vurulmasını, vurulmuş ziyanın miqdarını, ziyanın abonent tərəfindən vuruluduğunu, onun qanunzidd hərəkətlərinin olmasını və bu hərəkətlərlə ziyan arasında səbəli əlaqənin olmasını sübuta yetirmək cavabdeh şirkətin üzərindədir. Qaz təchizatı» haqqında Azərbaycan Respublikasının 30 iyun 1998-ci il tarixli Qanununun 13-cü maddəsinin 8-ci bəndinə əsasən həmin Qanunun 13-cü maddəsinin 8- 1-ci hissəsində nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, qaz paylayıcısı istehlakçıya verdiyi qazın dəyərini qaz sayğacının göstəricilərinə əsasən hər ay üzrə hesablamalı və növbəti ayın 10-dək istehlakçıya bu barədə məlumat (hesab) təqdim etməlidir (göndərməlidir). “Smart-kart” tipli qaz sayğacı olan istehlakçıya istifadə etdiyi qazın dəyəri haqqında hesabın qaz paylayıcısı tərəfindən təqdim edilməsi (göndərilməsi) tələb olunmur. Həmin maddənin 8-1-ci bəndinə əsasən, qanunsuz qoşulma halları aşkar edildikdə qaz paylayıcısı qanunsuz xətti dərhal qazpaylayıcı şəbəkədən ayırmaqla, qazın verilməsini dayandırmalıdır. Sayğaca müdaxilə, habelə qanunsuz qoşulma halları aşkar edildikdə qaz paylayıcısı bu barədə akt tərtib etməli və həmin aktın bir nüsxəsini barəsində akt tərtib edilmiş şəxsə (və ya onun səlahiyyətli nümayəndəsinə, yaxud yetkinlik yaşına çatmış ailə üzvlərindən birinə), bir nüsxəsini isə inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata başlanılması məsələsinə baxılması üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqana (quruma), cinayət tərkibinin əlamətləri olduqda isə cinayət təqibi orqanına təqdim etməlidir. “Qazdan istifadə Qaydaları”nın 6-cı bəndinə əsasən: 6.5. Qanunsuz qoşulma halları aşkar edildikdə, qaz paylayıcısı qanunsuz xətti dərhal qazpaylayıcı şəbəkədən ayırmaqla qazın verilməsini dayandırmalıdır. Sayğaca müdaxilə, habelə qanunsuz qoşulma halları aşkar edildikdə qaz paylayıcısı bu barədə akt tərtib etməli və həmin aktın 1 (bir) nüsxəsini barəsində akt tərtib edilmiş şəxsə (və ya onun səlahiyyətli nümayəndəsinə, yaxud yetkinlik yaşına çatmış ailə üzvlərindən birinə), 1 (bir) nüsxəsini isə inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata başlanılması məsələsinə baxılması üçün EN-ə, cinayət tərkibinin əlamətləri olduqda isə cinayət təqibi orqanına təqdim etməlidir. İstehlakçının qazın talanmasında təqsirli olması həmin orqanların və ya məhkəmənin qərarı ilə təsdiq olunduqda qaz paylayıcısı vurulmuş zərərin əvəzinin ödənilməsini istehlakçıdan tələb etməlidir. Məhkəmə hesab etmişdir ki, sayğaca müdaxilənin aşkar edilməsi sübuta yetirilmir. Cavabdeh şirkətin əməkdaşları tərəfindən tərtib edilən mübahisəli aktda sayğaca müdaxilə halı qeyd edilsə də bu fakt digər sübutlarla təsdiqini tapmır, əksinə fakt təkzib edilir. Cavabdeh şirkətin əməkdaşları tərəfindən tərtib edilən mübahisəli aktda (abonentin) iddiaçının imzası yoxdur. Eyni zamanda qeyd edilməlidir ki, abonentin saldosuna nəzər yetirdikdə müəyyən edilir ki, “Azərqaz” İB-nin əməkdaşları tərəfindən akt tərtib edildiyi vaxtadək və akt tərtib edildikdən sonra qazın sərf edilməsi ilə bağlı abonentin müəyyən məbləğdə borcu hesablanmış, sayğac yenisi ilə əvəz edildikdən sonra da qazın sərf edilməsi ilə bağlı yaranmış aylıq borcun miqdarları sayğac dəyişdirildiyi vaxtadək aylıq hesablanan borc məbləğləri ilə çox da fərq etmədən bir-birlərinə uyğun gəlmişdir, yəni sayğac dəyişdildikdən sonra qaz sərfi ilə bağlı hesablanmış borcun miqdarında kəskin şəkildə artım müəyyən edilməmişdir. Cavabdeh şirkət iddiaçı tərəfindən qazın talanması məqsədi ilə sayğaca müdaxilə edilməsi nəticəsinə gəlsə də, müdaxilə olunmasını sübut edə bilməmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, həqiqətən də sayğaca qazın talanması məqsədi ilə müdaxilə olunsa idi, yeni sayğac quraşdırıldıqdan sonra qazın sərfi ilə bağlı əvvəlki aylara nisbətdə kəskin şəkildə fərqlənən borclar hesablanardı. Məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı tərəfindən sayğaca müdaxilə halı sübuta yetirilmədiyindən, o, məsuliyyət daşımamalıdır. Digər tərəfdən, sayğaca müdaxilə, habelə qanunsuz qoşulma ilə bağlı qazın talan edilməsinə dair materialların inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata başlanılması məsələsinə baxılması üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqana (quruma), yaxud cinayət tərkibinin əlamətləri olduğu halda cinayət təqibi orqanına təqdim edilməsi müəyyən edilmir. Göstərilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, sayğacda aşkar edilmiş nöqsanda iddiaçının təqsiri müəyyən edilmədiyindən iddiaçıya borc hesablana bilməz. Qaz sayğacında aşkar edilmiş nöqsan hələ birmənalı şəkildə baş vermiş hadisədə istehlakçının təqsirini sübut etmir. Bu hal, yəni baş vermiş hadisədə istehlakçının təqsirini təsdiq edəcək hər hansı bir sübut məhkəməyə təqdim edilməmişdir. Baş vermiş hadisə ilə istehlakçının təqsirli hərəkəti arasında səbəbli əlaqə müəyyən edilmədiyindən onun üzərinə həmin hadisədən törəyən vəzifə qoyula bilməz. Məhkəmə qeyd edir ki, akt hər hansı hüquqi nəticə yaradan sənəd hesab edilmədiyindən, yalnız akt əsasında hesablanmış borc abonent üçün nəticə yaratdığından iddiaçının aktların etibarsızlığı ilə bağlı irəli sürdüyü tələbə də məhkəmədə baxılması mümkün deyildir. Ona görə də iddiaçının aktların etibarsızlığı ilə bağlı tələbi rədd edilməli və iddiaya itirilmiş qazın bərpası üçün heablanmış borcun silinməsi tələbi daxilində baxılaraq qiymət verilməlidir. Sübutetmə vəzifəsinin tərəflər arasında bölüşdürülməsinin ümumi qaydalarını Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsi müəyyən edir. Bu qaydalar onu ifadə edir ki, işdə iştirak edən hər bir şəxs istinad etdiyi halların mövcudluğunu və doğruluğunu yalnız özü sübut etməlidir və heç kəs, o cümlədən məhkəmə onu bu vəzifədən azad edə bilməz. Qeyd olunanlarla yanaşı, məhkəmə hesab edir ki, Azərbaycan Respublikası MPMnin 220.5-ci maddəsinə əsasən qətnamənin nəticə hissəsində məhkəmə xərclərinin bölüşdürülməsi də əks olunmalı olduğundan, bu məsələ də öz həllini tapmalıdır. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. İddiaçı müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edilmişsə, dövlət rüsumu iddianın təmin edilmiş hissəsinə münasib olaraq cavabdehdən tutularaq dövlət gəlirlərinə alınır. (119.2.) “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8.1-ci maddəsinə əsasən qiymətləndirilən iddia ərizəsinin verilməsinə görə iddia qiyməti 1.000 manatadək olduqda 30 manat, iddia qiyməti 1.000 manatdan 10.000 manatadək olduqda 1000 manat + 1.000 manatdan yuxarı olan iddia qiymətinin 1 faizi miqdarında dövlət rüsumu ödənilir. Aliment alınması barədə iddialar üzrə iddiaçılar dövlət rüsumu ödəməkdən azad olunurlar. İddiaçı müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumu ödəməkdən azad edilmişsə, dövlət rüsumu iddianın təmin edilmiş hissəsinə münasib olaraq cavabdehdən tutularaq dövlət büdcəsinə köçürülür. Məhkəmə iddianın təmin olunduğunu, məhkəmə xərclərinin ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edildiyini, iddiaçının qanunla müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumu ödəməkdən azad edildiyini nəzərə alaraq və sadalanmış normaları hazırki iş üzrə tətbiq edərək belə qənaətə gəlir ki, ödənilməli olan 30 manat dövlət rüsumu cavabdehdən tutularaq dövlət büdcəsinə köçürülməlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin 14.2, 217.4 və 218.3-cü maddələrinə müvafiq olaraq məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdıraraq, onlardan istifadə edərək, yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlara əsaslanaraq, iddia tələblərinin hədlərindən kənara çıxmadan işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Beləliklə, məhkəmə iş üzrə sübutların məcmusuna hüquqi qiymət verərək hesab edir ki ünvan 2 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evi üzrə xx.xx.2023-cü il tarixli ******* saylı akt əsasında itirilmiş qazın bərpası üçün hesablanmış 1036.80 (bir min otuz altı manat səksən qəpik) manat İddiaçı abunə hesabından silinməli, 30 manat məbləğində dövlət rüsumu Cavabdehndən alınaraq dövlət büdcəsinə köçürülməli, iddia digər hissələrdə rədd edilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 358-360 və 362-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. ünvan 2 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evi üzrə xx.xx.2023-cü il tarixli akt əsasında itirilmiş qazın bərpası üçün hesablanmış 1036.80 (bir min otuz altı manat səksən qəpik) manat İddiaçı abunə hesabından silinsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. 30 manat məbləğində dövlət rüsumu Cavabdehndən alınaraq dövlət büdcəsinə köçürülsün. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində (elektron kabinet vasitəsilə MPM-nin 2 saylı əlavəsinə uyğun) Masallı Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin mülki kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Coşqun Abdullayev