Masallı Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(050)-478/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Masallı rayonu İş № 2(050)-478/2023 06.03.2023 MASALLI RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Bəhmənov Habil Xanoğlan oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclasının katibi Atakişiyev Mehrəli Mahir oğlunun katibliyi ilə, İddiaçı X2 iştirakı ilə. İddiaçı X2 Cavabdehnə qarşı borcun silinməsi tələbinə dair mülki işə, məhkəmənin inzibati binasında, məhkəmə iclas zalında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi: X1 Cavabdehnə qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh tərəfindən ondan əsassız olaraq tələb olunan 534.40 manat borcun silinməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia ərizəsi üzrə tələb onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçının Masallı rayonu, Ərkivan qəsəbəsində özünə məxsus fərdi yaşayış evi təbii qazdan isifadə qaydalarına uyğun olaraq təbii qazla və istifadə olunan təbii qazın dəyərini müəyyənləşdirmək üçün sayğacla təmin olunmuşdur. Tarif planına uyğun olaraq təbii qazdan istifadəyə görə müəyyənləşdirilmiş ödənişləri edilmiş, heç vaxt abonent kimi öhdəliklərinin icrasından yayınmamışdır. Cavabdeh ona qarşı 748.30 manat əsassız borc hesablamış və sonradan Masallı Rayon Məhkəməsinə müraciət etmişdir. Masallı Rayon Məhkəməsi ədalətli qətnamə çıxarmış və ondan 243.90 manat borcun tutulması qət edilmişdir. Qətnamə qanuni qüvvəyə minmiş, Masallı rayon İcra və Probasiya şöbəsinə icra olunması üçün verilmiş və o, da öz növbəsində borcunu ödəmişdir. Lakin qətnamə ilə adından silinən borcu cavabdeh təşkilat silmir. O, qətnaməni üzərinə düşən hissədə icra etsə də, Cavabdeh icra etmir. Odur ki, Cavabdeh tərəfindən ondan əsassız olaraq tələb olunan 534.40 manat borcun silinməsi borcun silinməsi xahiş olunur. Məhkəmə hazırlıq iclasında X1 iddianın əsasını dəyişərək, 504 manat əsassız hesablanmış ziyanın silinməsi öhdəliyinin, Cavabdeh üzərinə qoyulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iddiaçı X4 iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək bildirdi ki, Masallı Rayon Məhkəməsinin 03 noyabr 2021-ci il tarixli, 2(050)-2843/2021 saylı qətnaməsi ilə “Azərqaz” İB-nin ona qarşı 113,10 manat debitor borc və 604,80 manat maddi ziyan tələbinə dair iddiası qismən təmin edilmiş, maddi ziyan hissədə 504 manat az, yəni 100.80 manat dəymiş ziyan, o cümlədən 113,10 manat debitor borc, dövlət rüsumuna ödənilmiş 30.40 manat, cəmi 243,90 manat pul alınaraq iddiaçı Cavabdeh hesabına ödənilməsi qət edilmişdir. Lakin hal-hazıradək cavabdeh 504 manat əsassız hesablanmış ziyanı silməmiş, onun adında borc olaraq görünür. Müraciətləri isə nəticəsiz qalmışdır. Odur ki, iddiasının təmin olunması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Cavabdehnə məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada xəbərdar edilsə də məhkəmə iclasında nümayəndənin iştirakını təmin etməmiş və səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – MPM) 185.5.-ci maddəsinə əsasən işə cavabdeh təşkilatın nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iş materiallarında olan və tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədar aşağıdakı sübutları tədqiq etmişdir: Masallı Rayon Məhkəməsinin 03 noyabr 2021-ci il tarixli, 2(050)-2843/2021 saylı qətnaməsindən görünür ki, “Azərqaz” İB-nin İddiaçı qarşı 113,10 manat debitor borc və 604,80 manat maddi ziyan tələbinə dair iddiası qismən təmin edilmiş, maddi ziyan hissədə 504 manat az, yəni 100.80 manat dəymiş ziyan, o cümlədən 113,10 manat debitor borc, dövlət rüsumuna ödənilmiş 30.40 manat, cəmi 243,90 manat pul alınaraq iddiaçı Cavabdeh hesabına ödənilməsi qət edilmişdir. Məhkəmə iş materiallarını tədqiq edib, iş üzrə toplanmış sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra onların məcmusuna hüquqi qiymət verərək, hesab edir ki, iddia tələbi əsaslıdır. “Qaz təchizatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 11-ci maddəsinin 6-cı bəndinə müvafiq olaraq qaz paylayıcısı ilə istehlakçı arasında qazın alqı-satqısı müqavilə əsasında həyata keçirilir. Qaz paylayıcısı ilə istehlakçı arasında qazın alqı-satqı müqaviləsinin nümunəsi, qazın qiyməti, şəbəkəyə qoşulma və şəbəkədən ayırma şərtləri, qazın keyfiyyəti (təzyiq və təchizatın etibarlılığı), qazın dəyərinin ödəmə şərtləri və digər məsələlər qazdan istifadə qaydaları ilə tənzimlənir. Qazdan istifadə qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 12 may 2011-ci il tarixli, 80 saylı Qərarı ilə təsdiq olunmuş «Qazdan istifadə Qaydaları»na (bundan sonra – Qaydalar) müvafiq olaraq qaz sayğacı ilə təchiz edilmə, onun quraşdırılması və dəyişdirilməsi fiziki şəxs olan istehlakçıya münasibətdə qaz paylayıcısı hesabına, hüquqi şəxs olan istehlakçıya münasibətdə isə öz vəsaiti hesabına həyata keçirilir (4.2). Fiziki şəxs olan istehlakçıların qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi qaz paylayıcısı, hüquqi şəxslərin qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi isə özləri daşıyırlar (4.8). Zədələnmiş qaz sayğacının (hesablama mexanizmlərinin sıradan çıxması, baxış pəncərəsinin sınması, qoruyucu plombların qırılması, texniki nasazlıqlar və s.) təmir olunması, həmin sayğacın dövlət yoxlanmasından keçirilməsi, dəyişdirilməsi və quraşdırılması müraciət edildiyi gündən başlayaraq 15 iş günündən gec olmayaraq bu Qaydaların 4.2-ci bəndinə uyğun olaraq qaz paylayıcısı tərəfindən həyata keçirilir (4.9). «Qaz təchizatı haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununun 13-cü maddəsinin 9-cu hissəsinə əsasən, məişət qaz qurğularının istifadəsi üçün qaz sayğacı qaz paylayıcısının vəsaiti hesabına, sənaye qaz qurğularının istifadəsi üçün isə qaz sayğacı istehlakçının vəsaiti hesabına təchiz edilir, quraşdırılır və dəyişdirilir. İstehlakçının təqsiri olmadan zədələnmiş qaz sayğacının təmir olunması, texniki baxışdan keçirilməsi, dəyişdirilməsi (yenisi ilə əvəz 6 edilməsi) və quraşdırılması bu hissənin birinci cümləsinə uyğun olaraq, zədələnmə istehlakçının təqsiri üzündən baş verdikdə isə istehlakçının vəsaiti hesabına qaz paylayıcısı tərəfindən həyata keçirilir. Mülki işlər üzrə məhkəmə icraatında çəkişmə prinsipi tərəflərin öz hüquqi mövqeyinin müdafiə edilməsi üçün irəli sürdüyü tələb və etirazların əsaslarının sübut edilməsi imkanlarını və vasitələrini müəyyən edən sübutetmə qaydasıdır. Bu qaydaya uyğun olaraq mülki məhkəmə icraatının tərəfləri öz tələb və etirazlarının əsası kimi əsaslandığı halları sübut etməlidir. İşin faktiki halları ilə müəyyən olunur ki, “Azərqaz” İB-nin İddiaçı qarşı 113,10 manat debitor borc və 604,80 manat maddi ziyan tələbinə dair iddiası qismən təmin edilmiş, Masallı Rayon Məhkəməsinin 03 noyabr 2021-ci il tarixli, 2(050)-2843/2021 saylı qətnaməsi ilə maddi ziyan hissədə 504 manat az, yəni 100.80 manat dəymiş ziyan, o cümlədən 113,10 manat debitor borc, dövlət rüsumuna ödənilmiş 30.40 manat, cəmi 243,90 manat pul alınaraq iddiaçı Cavabdeh hesabına ödənilməsi qət edilmişdir. Göründüyü kimi, İddiaçı tələbi də məhz həmin mülki iş üzrə məhkəmə tərəfindən tələb olunması əsassız hesab edilmiş 504 manat pulun silinməsi ilə bağlıdır. Məhkəmə qeyd edir ki, “Azərqaz” İB-nin madi ziyan təəbi üzrə 504 manat əsassız hesab olunduğuna görə, “Azərqaz” İB həmin məbləği İddiaçı tələb edə bilməz. Əsassız hesablanmış ziyan məbləğini silmədiyi üçün, həmin məbləği silinməsi öhdəliyi cavabdehin üzərinə qoyulmalıdır. “Qaz təchizatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 13-cü maddəsinin 8ci bəndinə əsasən akt tərtib edilən günə qədər qazın dəyərini cavabdeh tərəf iddiaçıdan tələb edə bilməz. Belə ki, qeyd olunan Qanunda göstərilmişdir ki, qaz paylayıcısı istehlakçıya verdiyi qazın dəyərini yalnız sayğacın göstəricilərinə əsasən tam hesablamalıdır və hər ay istehlakçıya məlumat (hesab) təqdim etməlidir (göndərməlidir). İstehlakçı tərəfindən qazın hesabı tam ödənildikdən sonra, qaz paylayıcısı tərəfindən yol verilmiş səhvə görə düzgün hesablanmamış qazın dəyərini qaz paylacısı istehlakçı tərəfindən ödənilməsini tələb edə bilməz. Göründüyü kimi, mövcud qanunvericilik, qaz paylayıcısı tərəfindən yol verilmiş səhvə görə məsuliyyəti birmənalı şəkildə qaz paylayıcısının üzərinə qoymuşdur. Beləliklə qeyd olunun maddi hüquq normalara və Qaydalara əsasən məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, cavabdeh tərəfin hesabladığı ziyan müəssisənin səhvi nəticəsində hesablanmıdır və həmin borcun istehlakçıya aid edilməsi “Qaz təchizatı haqqında” Qanunun 13-cü maddəsinin 8-ci bəndinə ziddir. İdddiaçı tərəfin həmin səhvin yaranmasına görə heç bir təqsiri müəyyən olunmur. Ona görə də iddia əsaslı hesab olunmalı, 504 manat hesablanmış ziyan silinməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 4.1.-ci maddəsinə əsasən bütün fiziki və hüquqi şəxslər özlərinin qanunla qorunan hüquq və azadlıqlarını, eləcə də maraqlarını qorumaq və təmin etmək məqsədi ilə qanunla müəyyən edilmiş qaydada məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək hüququna malikdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinin tələbinə görə, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1, 77.3, 78.1, 80, 88-ci maddələri ilə müəyyən edilmişdir ki, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. İşdə olan sübutlar əsasında işə baxmaq mümkün olmadıqda, məhkəmə zəruri əlavə sübutlar təqdim etməyi tərəflərə təklif edə bilər. Sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə təqdim edilir. Məhkəmə işin gedişində təqdim olunmuş ancaq o sübutları qəbul edir və nəzərə alır ki, onlar işdə tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədardır. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.4-cü maddəsinin tələbinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Beləliklə, məhkəmə qətnaməni çəkişmə prinsipinə əsasən müzakirə etdiyi dəlillərlə, təqdim edilən sübutlarla əsaslandıraraq belə hüquqi nəticəyə gəlir ki, iddia təmin olunmalıdır. Göstərilənlərə əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 233 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddia təmin edilsin. X3 adına əsassız hesablanmış 504 manat maddi ziyanın silinməsi öhdəliyiCavabdeh üzərinə qoyulsun. Qətnamə rəsmi qaydada verildiyi gündən tərəflər bir ay müddətinə Masallı Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Şirvan Apelyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verə bilərlər. Sədrlik edən: Habil Bəhmənov