Saatlı Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(055)-330/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Saatlı rayonu İş № 2(055)-330/2025 14.07.2025 SAATLI RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Qasımov Vüqar İnqilab oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclasının katibi X6, Ərizəçi, Maraqlı tərəf Saatlı rayon İcra Hakimiyyəti başçısının Qəyyumluq və Himayəçilik orqanının nümayəndəsi X3 iştirakları ilə, 06 yanvar 2006-cı il tarixdə anadan olmuş X1 fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilməsinə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə M ü ə y y ə n e t d i: Ərizəçi ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək 06 yanvar 2006-cı il tarixdə anadan olmuş oğlu X1 fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə baxışı zamanı Ərizəçi ərizəni müdafiə edərək izahatında göstərdi ki, xx.xx.2006-cı il təvəllüdlü oğlu X2 uşaqlıqdan ruhi xəstədir. Dəfələrlə müalicə edilməsinə baxmayaraq sağalmamışdır. X7 ruhi xəstə olması barədə zəruri tibbi sənədlər vardır. Firdövsi 2015-ci ildə Bakı şəhər Uşaq nevroloji xəstəxanasında yatıb müayinə və müalicə edilmişdir. xx.xx.2023-cü ildə Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nzirliyinin Psixi sağlamlıq mərkəzi X9 professoru Fuad İsmayılov tərəfindən müayinə olunub və orta dərəcəli əqli gerilik, qulluq və müalicə tələb edən ciddi davranış pozuntuları diaqnozu müəyyən edilmişdir. 2024-cü ilin yanvar ayında xəstəlik tarixindən çıxarış verilmişdir. Ona onlar qulluq edirlər, onu daim nəzarətdə saxlamalıdırlar. Belə ki, o, hərəkətlərini idarə edə bilmir, hərəkətlərinin mənasını anlamır. Ona daim nəzarət etmək məcburiyyətindədirlər. O, isə sağlamdır. Xəstə oğlunun hüquqlarını tam həyata keçirmək, hüquqlarını müdafiə etmək, adından ǝqd bağlamaq və s. üçün onun üzərində qanunauyğun olaraq qəyyum təyin edilməlidir. Bunun üçün də Saatlı rayon icra hakimiyyətində bildirildiyi kimi, o, fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab olunmalıdır. Ona görə də göstərdiklərini nəzərə alaraq 06 yanvar 2006-cı il tarixdə anadan olmuş X1 fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə baxışı zamanı Saatlı rayon İcra Hakimiyyəti başçısının Qəyyumluq və Himayəçilik orqanının nümayəndəsi X4 izahatında göstərdi ki, X1 fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilməsi barədə mülki iş üzrə müvafiq ekspert rəyini nəzərə alaraq ərizənin təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasına etirazı yoxdur. İşdə olan AA5272473 saylı Azərbaycan Respublikası şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, X2 06 yanvar 2006-cı ildə anadan olmuşdur. İşdə olan Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi “Psixi Sağlamlıq Mərkəzi” X9 15 dekabr 2023-cü il tarixli arayışından görünür ki, X2 müayinə olunmuş və ona “F71.1 orta dərəcəli əqli gerilik, qulluq və müalicə tələb edən ciddi davranış pozuntusu“ diaqnozu qoyulmuşdur. İşdə olan Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi „Məhkəmə Psixiatrik Ekspertiza Mərkəzi“ X9 Ambulator Məhkəmə Psixiatrik Ekspertizasının 15 aprel 2025-ci il tarixli, 1168 saylı rəyindən görünür ki, X2 öz psixi vəziyyətinə görə hərəkətlərinin mənasını dərk etmək və onları şüurlu idarə etmək iqtidarına malik deyil. Buna görə də X2 fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilməlidir. Məhkəmə ərizəçinin və maraqlı tərəfin nümayəndəsinin izahatlarını dinləyib, işə əlavə edilmiş sənədləri tədqiq edib belə hesab edir ki, ərizə əsaslı olduğundan təmin edilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 317.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmədə psixi pozuntularına görə şəxsin fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi haqqında iş, ailə üzvlərinin birgə yaşamasından asılı olmayaraq, yaxın qohumların (valideynlərin, uşaqların, qardaş-bacıların), müvafiq icra hakimiyyəti orqanının, psixiatriya (psixonevroloji) müəssisəsinin ərizəsi üzrə qaldırılır. Həmin Məcəllənin 318.2-ci maddəsinə görə şəxsin məhdud fəaliyyət qabiliyyətli hesab edilməsi haqqında ərizədə spirtli içkilərdən, narkotik vasitələrdən və ya psixotrop maddələrdən sui-istifadə etməsi nəticəsində şəxsin öz ailəsini ağır maddi vəziyyətdə qoymasını təsdiq edən hallar şərh edilməlidir. Həmin Məcəllənin 319-cu maddəsinin tələbinə görə Hakim işi məhkəmədə baxmağa hazırlayarkən şəxsin psixi pozuntusu haqqında kifayət qədər məlumat olduqda onun psixi vəziyyətini müəyyən etmək üçün məhkəmə-psixiatriya ekspertizası təyin edir. Fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi haqqında iş qaldırılmış şəxs açıq surətdə ekspertizadan boyun qaçırdıqda, məhkəmə psixiatrın iştirakı ilə məhkəmə iclasında şəxsin məcburi olaraq məhkəmə-psixiatriya ekspertizasına göndərilməsi haqqında qərardad çıxara bilər. Həmin Məcəllənin 320.2-ci maddəsinə əsasən şəxsin fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi haqqında işə məhkəmə qəyyumluq və himayəçilik orqanının nümayəndəsinin məcburi iştirakı ilə baxır. Fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi haqqında işinə baxılan şəxs, səhhəti yol verirsə, məhkəmə iclasına çağırılır. İş materiallarından da göründüyü kimi 06 yanvar 2006-cı il tarixdə anadan olmuş X1 fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilməsi barədə onun atası-Ərizəçi tərəfindən ərizə ilə məhkəməyə müraciət edilmiş, işə qəyyumluq və himayəçilik orqanının nümayəndəsinin iştirakı ilə baxılmış, iş üzrə məhkəmə-psixiatriya ekspertizası təyin edilərək müvafiq rəy alınmış və həmin rəydə də X1 öz psixi vəziyyətinə görə hərəkətlərinin mənasını dərk etmək və onları şüurlu idarə etmək iqtidarına malik olmadığından onun fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilməli olduğu müəyyən edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 28.8-ci maddəsinin tələbinə görə ağıl zəifliyi və ya ruhi xəstəlik nəticəsində öz hərəkətlərinin mənasını başa düşməyən və ya öz hərəkətlərinə rəhbərlik edə bilməyən şəxslər məhkəmə tərəfindən fəaliyyət qabiliyyəti olmayan sayıla bilər. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 321.2-ci maddəsinə əsasən Şəxsin fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsinə dair məhkəmə qətnaməsi fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilən şəxs üzərində qəyyum təyin etmək üçün əsasdır. Həmin Məcəllənin 14.2-ci maddəsinə görə məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Şərh olunanlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, ərizə təmin edilərək 06 yanvar 2006-cı il tarixdə anadan olmuş X2 fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə, Qətetdi: Ərizə təmin edilsin. 06 yanvar 2006-cı il tarixdə anadan olmuş X2 fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilsin. Məhkəmənin qətnaməsi fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilən şəxs X2 üzərində qəyyum təyin etmək üçün əsasdır. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi vaxtdan bir ay müddətində Saatlı Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdən istifadə etməklə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən apellyasiya qaydasında şikayət verilmədikdə qətnamə həmin müddət başa çatdığı vaxtdan sonrakı gün qanuni qüvvəyə minir.