Salyan Rayon Məhkəməsi Qərardad — İş №2(057)-1088/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Salyan rayon İş № 2(057)-1088/2025 04.03.2025 SALYAN RAYON MƏHKƏMƏSİ Salyan Rayon Məhkəməsinin hakimi Məmmədli Ənnağı Əbdül oğlu, İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2, 3-cü şəxs Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin Salyan Ərazi İdarəsi və Maraqlı şəxsna qarşı “alğı-satqı müqaviləsinin bağlanmış hesab edilməsi, öhdəliyyə xitam verilməsi, qeyri-yaşayış sahəsinin boşaldılması və pul” tələbinə dair iddia ərizəsini və ona əlavə edilmiş sənədi nəzərdən keçirərək, M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ M: İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2, 3-cü şəxs Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin Salyan Ərazi İdarəsi və Maraqlı şəxsna qarşı “alğı-satqı müqaviləsinin bağlanmış hesab edilməsi, öhdəliyyə xitam verilməsi, qeyri-yaşayış sahəsinin boşaldılması və pul” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, ünvan 1 ünvanda yerləşən ümumi sahəsi 24x54 m ölçüdə 3 mərtəbəli ticarət və əyləncə mərkəzi binasının 1-ci mərtəbəsində yerləşən hazırda Veqas adlanan sahənin (qeyri-yaşayış sahəsi üzrə) iddiaçıya satılmasına dair Cavabdeh1 ilə alğı-satqı müqaviləsinin bağlanmış hesab edilməsi, alğı-satqı müqaviləsi üzrə nəzərdə tutulmuş öhdəliyin tərəfindən tam icra edilməsini faktının təsdiq edilməsi, tərəflər arasında bağlanmış, xx.xx.2013-cü il tarixli “ilkin alqı-satqı müqaviləsi”nə dair iddiaçıya münasibətdə öhdəliyə xitam verilməsi, ünvan 1 ünvanda yerləşən ümumi sahəsi 24x54m ölçüdə 3 mərtəbəli ticarət və əyləncə mərkəzi binasının 1-ci mərtəbəsində yerləşən hazırda Veqas adlanan sahəsinə dair (qeyri-yaşayış sahəsi üzrə) iddiaçının mülkiyyətçi hüququnun tanınmasına və həmin hissəyə dair “bölgü sxemi”ni tərtib etmək öhdəliyinin Cavabdeh1 üzərinə qoyulması, müvafiq sahə üzrə müqavilədə nəzərdə tutulmuş dəyərdən artıq şəkildə ödənilmiş 16480 manat məbləğdə pul vəsaitinin və dövlət rüsumu kimi ödənilmiş pul vəsaitinin Cavabdeh1 tutularaq iddiaçının xeyrinə ödənilməsi, Cavabdeh2 və Cavabdeh1 tərəfindən ünvan 1 ünvanda yerləşən ümumi sahəsi 24x54m ölçüdə 3 mərtəbəli ticarət və əyləncə mərkəzi binasının 1ci mərtəbəsində yerləşən hazırda Veqas adlanan sahəsinə dair (qeyri-yaşayış sahəsi üzrə) çıxarılması və boşaldılması, cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 tərəfindən iddiaçıya qarşı qoyulan maneələrin qadağan edilməsi, Cavabdeh1 və Cavabdeh2 tərəfindən iddiaçıya qarşı qoyulan maneələrin qadağan edilməsi, Cavabdeh1 təqdim etdiyi xx.xx.2013-cü il tarixli “ilkin alqı-satqı müqaviləsi”nin (2-ci mərtəbə sözünün qeyd edildiyi) etibarsız hesab edilməsinə və Cavabdeh1 barəsində “xüsusi qərardad” elan edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia ərizəsini və ona əlavə olunmuş sənədləri nəzərdən keçirib hesab edirəm ki, ərizə məhkəmənin icraatına qəbul edilmədən geri qaytarılmalıdır. Belə ki, iddia ərizəsinə əlavə edilmiş sənədlərdən və “AZEMİS” vasitəsi ilə əldə olunmuş məlumatlardan görünür ki, İddiaçı (VÖEN **********) vergi ödəyicisi kimi Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi tərəfindən qeydiyyata alınmış, fəaliyyət istiqaməti - reklam materiallarının və ya nümunələrinin yayılması və çatdırılmasıdır. Cavabdeh1 (VÖEN **********) vergi ödəyicisi kimi Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi tərəfindən qeydiyyata alınmışdır, fəaliyyət istiqaməti - penoplastın pərakəndə satışı, Cavabdeh2 (VÖEN **********2) vergi ödəyicisi kimi Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi tərəfindən qeydiyyata alınmışdır, fəaliyyət istiqaməti - çayxanalar tərəfindən xidmətlərin göstərilməsidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra - MPM) 24.3-cü maddəsinə əsasən məhkəmə mübahisənin məhkəmə aidiyyəti ilə əlaqədar məsələlərini ərizənin məhkəmənin icraatına qəbul edilməsi zamanı yoxlamalıdır. “İşlərin ümumi və yaxud kommersiya məhkəmələrinə aidiyyətinin müəyyən edilməsi, məhkəmə aidiyyəti ilə bağlı mübahisələrə və məhkəmələr arasında yaranan fikir ayrılıqlarına baxılmasının xüsusiyyətlərinə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 18 sentyabr 2020-ci il tarixli qərarının 13-cü bəndinə əsasən əsas tələb (yaxud birlikdə baxılması mümkün olan əsas tələblərdən ən azı biri) üzrə mübahisənin ən azı iki qarşı tərəfin birgə həyata keçirilən sahibkarlıq fəaliyyətindən irəli gəldiyi mübahisələrə müqavilə münasibətlərindən yaranan tələblər aiddir. İş üzrə ən azı iki qarşı tərəfin sahibkarlıq fəaliyyətinin birgə və yaxud ayrı-ayrılıqda həyata keçirdiyi zaman yarana bilən mübahisələrə əşya-hüquqi münasibətlərdən irəli gələn istifadə, sahiblik və mülkiyyət hüquqlarının müdafiəsi, habelə deliktdən irəli gələn tələblər aiddir. Tərəflərin bağlı olduqları bir sahibkarlıq subyektinin özünün fəaliyyətinin həyata keçirilməsindən meydana gələn mübahisələrə isə kommersiya hüquqi şəxsi ilə bağlı korporativ mübahisələr aiddir. İddiaçı Cavabdeh1 aralarında ünvan 2 ünvanda yerləşən, ümumi sahəsi 24x54 m ölçüdə 3 mərtəbəli ticarət və əyləncə mərkəzi binasının 1-ci mərtəbəsində yerləşən qeyriyaşayış sahəsinə dair bağlanmış xx.xx.2013-cü il tarixli “İlkin alqı-satqı müaviləsinə dair” müqavilədən irəli gələn öhdəliyin icrasını tələb edir. Göstərilənləri nəzərə alaraq hesab edirəm ki, İddiaçı və cavabdehlər fərdi qaydada sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olduğundan və tərəflər arasındakı mübahisə kommersiya xarakterli münasibətlərdən irəli gəldiyindən, iddia tələbinə Salyan Rayon Məhkəməsində baxıla bilməz. Hazırki iddia tələbinə Şirvan Kommersiya Məhkəməsində baxılmalıdır. MPM-in 25.1-ci maddəsinə əsasən sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar olmayan mübahisələrə dair işlərə mülki məhkəmə icraatı qaydasında ümumi məhkəmələr baxır. MPM-in 26.1-ci maddəsinə əsasən sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar olan mübahisələrə (kommersiya mübahisələrinə) dair işlərə mülki məhkəmə icraatı qaydasında kommersiya məhkəmələri baxır. MPM-in 31.1-ci maddəsinə əsasən aidiyyət qaydalarının pozulmasına yol verilmir. MPM-in 152.1.3-cü maddəsinə əsasən əgər iş ərazi və ya məhkəmə aidiyyəti üzrə həmin məhkəmədə baxılmalı deyildirsə hakim iddia ərizəsini və ona əlavə edilmiş sənədləri geri qaytarır. MPM-in 152.2-ci maddəsinə əsasən, iddia ərizəsinin qaytarılması haqqında hakim qərardad çıxarır. MPM-in 152.3-cü maddəsinə əsasən, iddia ərizəsinin qaytarılması haqqında qərardaddan şikayət verilə bilər. Qərardad ləğv edildikdə, iddia ərizəsi məhkəməyə müraciət edildiyi gündən verilmiş hesab edilir. MPM-in 152.4-cü maddəsinə əsasən, iddia ərizəsinin qaytarılması nöqsanlar aradan qaldırıldıqdan sonra ümumi qaydada ikinci dəfə məhkəməyə müraciət etməyə mane olmur. MPM-in 114.1.3-cü maddəsinə əsasən, bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş əsaslarla ərizə geri qaytarılırsa ödənilmiş dövlət rüsumu qaytarılır. Ona görə də, məhkəmə hesab edir ki, xx.xx.2025-ci il tarixli, **********67 nömrəli mədaxil qəbzinə əsasən dövlət rüsumu kimi ödənilmiş 141 manat pul Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin Salyan Rayonu üzrə Maliyyə Şöbəsi tərəfindən İddiaçı qaytarılmalıdır. Beləliklə, hesab edirəm ki, ərizə MPM-nin tələblərinə riayət edilməklə məhkəməyə verilmədiyindən, ərizənin icraata qəbul olunaraq baxılması mümkün deyildir. Odur ki, iddia ərizəsi geri qaytarılmalıdır. MPM-in 268.1-ci maddəsinə əsasən şikayət qərardad tərəfə rəsmi qaydada verildikdən sonra 10 gün müddətində verilir. Qeyd olunanlara əsasən və MPM-in 114, 152, 263, 264, 268, 269-cu maddələrini rəhbər tutaraq, Q Ə R A R A A L D İ M: İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2, 3-cü şəxs Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin Salyan Ərazi İdarəsi və Maraqlı şəxsna qarşı “alğı-satqı müqaviləsinin bağlanmış hesab edilməsi, öhdəliyyə xitam verilməsi, qeyri-yaşayış sahəsinin boşaldılması və pul” tələbinə dair iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlər icraata qəbul edilmədən geri qaytarılsın. xx.xx.2025-ci il tarixli, **********67 nömrəli mədaxil qəbzinə əsasən dövlət rüsumu kimi ödənilmiş 141 manat pul Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin Salyan Rayonu üzrə Maliyyə Şöbəsi tərəfindən İddiaçı qaytarılsın. İddiaçı məhkəmə aidiyyatı üzrə Şirvan Kommersiya Məhkəməsinə müraciət etmək hüququnun olması izah olunur. Qərardaddan işdə iştirak edən şəxslərin “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetinə yerləşdirildiyi tarixdən (elektron kabinet olmadığı təqdirdə poçt vasitəsilə çatdırıldığı tarixdən) 10 (on) gün müddətində elektron kabinetdən istifadə edilməklə Salyan Rayon Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Hakim: Ənnağı Məmmədli