Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № 2(060)-6437/2025 04.11.2025 SUMQAYIT ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ İddiaçı cavabdeh "xxxx" ASC-yə qarşı əsassız hesablanmış borcun silinməsi tələbinə dair iş üzrə (açar sözlər: istehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi, borcun silinməsi) Giriş hissə: Hakim İmamverdiyeva Pərvin Arif qızının sədrliyi, Vəlixanova Pəri Murtuza oğlunun katibliyi, İddiaçı iştirakı ilə İddiaçı cavabdeh "xxxx" ASC-yə qarşı əsassız hesablanmış borcun silinməsi tələbinə dair mülki işə Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq aşağıdakı qətnaməni qəbul etdi. Təsviri hissə: a) iddia tələbi
1. İddiaçı cavabdeh "xxxx" ASC-nin Sumqayıt şəhər (satış) şöbəsinə qarşı qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, “Barmek-Azərbaycan Elektrik Şəbəkəsi”nin elektrik təchizatı dövründə onun mülkiyyətində olan ünvan 1 ünvanına yaranan 359 manat 99 qəpik məbləğində yaranmış köhnə vaxtı keçmiş borcun silınməsi qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
2. İddiaçı xx.xx.2025-ci il tarixli ərizəsi əsasında cavabdeh "xxxx" ASC Sumqayıt şəhər (satış) şöbəsi əsl cavabdeh "xxxx" ASC ilə əvəz olunmuşdur.
3. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, İddiaçı 10 iyun 1970-ci il tarixində Sumqayıt şəhərində anadan olmuşdur. Sumqayıt şəhəri, 19-cu məhəllə, ev17/15a ünvanında qeydiyyatdadır və bu ünvanda yaşayır. Onun Azərenerji-nin 1994-2002-ci illər dövründə köhnə sayğaclardan (SSRİ dövründə quraşdırılmış vaxtı keçmiş sayğaclardan və otaq hesabı təxmin edilməklə hesablanıb yığılmış borclardan əlavə sonradan “Barmek- Azərbaycan Elektrik Şəbəkəsi”nin elektrik təchızatı dövründə 359 manat 99 qəpik borc yığılmışdır. Barmek-Azərbaycan Elektrik Şəbəkəsi fəaliyyətini 4 iyul 2006-cı ildə dayandırmışdır. X1 Qaydaları”nın təsdiq edilməsi haqqında Nazirlər Kabinetinin 2 fevral 2005-ci il, 18 saylı qərarında, Elektroenergetika haqqında qərar qüvvəyə mindi.Bu qərara əsaslanaraq köhnə yaranmış 359 manat 99 qəpik borc Azərişıq Sumqayıt şəhər şöbəsi tərəfindən silinməsinə görə həmin şöbəyə xx.xx.2025-ci il tarıxdə müraciət etmişdir.
b) iddiaya etiraz
4. Cavabdeh tərəfindən iddiaya etiraz daxil olmamışdır.
c) məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları:
5. Məhkəmə iclasında iştirak edən İddiaçı iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək iddia tələbini müdafiə etdiyini bildirdi və iddia tələbinin təmin edilməsini xahiş etdi.
6. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada (sənədin elektron kabinetə yerləşdirilməsinə dair çıxarışa əsasən) xəbərdar edilməsinə baxmayaraq iş üzrə cavabdehin nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmiş və məhkəməyə gəlməməsinin səbəbləri barədə məlumat verməmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işə cavabdehin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxmağı mümkün hesab etmişdir.
Əsaslandırıcı hissə:
a) mülki işin materialları
7. Abunə haqqında saldodan görünür ki, Sumqayıt şəhəri, 19-cu məhəllə, ev 0540, mənzil 0298-də quraşdırılmış sayğacda xx.xx.2015-ci il tarixə 328.9 manat borc “keçmiş borc” kimi göstərilmişdir.
8. AZ-İİ seriyalı, 484923 nömrəli ölüm haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, X3 xx.xx.2017-ci il tarixdə vəfat etmişdir.
b) mülki iş üzrə tətbiq edilən hüquq
9. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsi: Maddə 386.1. Öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olunmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Maddə 527.1. Öhdəliyə icra, depozitə qoyma, qarşılıqlı əvəzləşdirmə, borcu bağışlama, müddətin keçməsi nəticəsində və bu Məcəllədə və ya müqavilədə nəzərdə tutulan digər əsaslar üzrə tamamilə və ya qismən xitam verilir. Maddə 527.2. Öhdəliyə tərəflərdən birinin tələbi ilə xitam verilməsinə yalnız bu Məcəllədə və ya müqavilədə nəzərdə tutulan hallarda yol verilir. Maddə 550. Tələbə, yəni digər şəxsdən hərəkətin edilməsini və ya edilməməsini tələb etmək hüququna müddətin keçməsinə görə xitam verilə bilər. Maddə 551.2.1. Kirayə haqqı, icarə haqqı, kapital üçün faizlər və digər vaxtaşırı ödənişlər haqqında tələblər beş il keçdikdən sonra qüvvəsini itirir. Maddə 552.1. Müddətin axımı tələbin icra müddətinin çatması ilə başlanır. Müddət hesablanarkən müddətin başlandığı gün nəzərə alınmır. Öhdəliyin məzmunu hərəkətsizlikdirsə, müddət bu öhdəliyin yerinə yetirilmədiyi andan başlanır. Maddə 554.1. Müddət keçdikdən sonra mükəlləfiyyətli şəxsin öhdəliyin icrasından imtina etmək hüququ vardır.
10. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 02 fevral 2005-ci il tarixli, 18 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “X1 Qaydaları”: Bənd 8.1. Dövlət elektroenergetika müəssisəsindən enercitəchizatı müəssisəsinə, enerjitəchizatı müəssisəsindən abonentə, abonentdən subabonentə elektrik enerjisinin verilişi yalnız müvafiq olaraq tərəflər arasında bağlanmış elektrik enerjisinin alqı-satqı müqaviləsinə əsasən və onlar üçün təyin olunmuş elektrik enerjisinin tariflərinə uyğun aparılır. Bənd 8.2. Elektrik enerjisinə görə hesablaşmalar uçot cihazlarının hesablaşma dövründəki göstəricilərinə əsasən aparılır. Bənd 8.4. Enerjitəhcizatı müəssisəsi istehlakçıdan yalnız istifadə olunmuş elektrik enerjisinə görə ödəniş alır,digər ödənişlərin, o cümlədən bu qaydaların 3.5-ci bəndinə uyğun olaraq istehlakçıya məxsus elektrik qurğularına gərginlik verilməsinə görə ödənişin alınmasına yol verilmir. Bənd 9.10. İstehlakçı sərf etdiyi elektrik enerjisinin haqqının vaxtında, müəyyən edilmiş tarif qiymətinə uyğun tam həcmdə ödənilməsini təmin etməlidir.
11. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsi (MPM): Maddə 14.1. Məhkəmə həqiqətə nail olmaq üçün işin hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiqinə lazımi şərait yaradır. Bunun üçün məhkəmə: işdə iştirak edən şəxslərə onların prosessual hüquq və vəzifələrini izah edir, görüləcək, yaxud görülməyəcək hərəkətlərin nəticələri barədə onları xəbərdar edir, onların prosessual hüquqlarının həyata keçməsinə kömək göstərir; Maddə 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir; Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir; Maddə 119. Məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir; Maddə 217.1. Məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır;
c) məhkəmə baxışının hədləri
12. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 218.3-cü maddəsinə əsasən hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Lakin hakim qanunda göstərilən müstəsna hallarda iddia tələblərindən kənara çıxa bilər. d) məhkəmənin mövqeyi
13. Məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmişdir ki, ünvan 4 ünvanında yerləşən 4 saylı mənzil (ünvan 5ı İddiaçı istifadəsindədir. Abunə kodu **********00298 olan abonent X2 X1yə görə 328.9 manat məbləğində keçmiş borcu vardır. X3 xx.xx.2017-ci il tarixdə vəfat etmişdir. Hal-hazırda onun oğlu İddiaçı həmin borcun silinməsini məhkəmədən xahiş edir. İddiaçı 359.99 manat borcun silinməsini xahiş etsə də, abunə haqqında saldodan görünür ki, sözügedən mənzilə X1yə gorə xx.xx.2015-ci il tarixə 328.90 manat məbləğində borc qeydə alınmış, borcun qalan hissəsi debitor borcdur.
14. Məhkəmə hesab edir ki, 328.90 manat məbləğində yaranmış borc abunə haqqında çıxarışda keçmiş borclar kimi qeyd edilməklə, həmin borcun hansı akta əsasən abonent hesabına borc olaraq hesablanmasının, borcun yaranması əsasının və borcun həqiqətən mövcud olub-olmamasını iş materiallarına əsasən müəyyən etmək mümkün olmadığından həmin məbləğ iddiaçıdan tələb edilə bilməz.
15. Belə ki, "xxxx" ASC-nin dövründə yaranan və hal-hazırda iddiaçıdan ödənilməsi tələb edilməyən borc məbləğinin iddiaçıya məxsus abonent məlumatlarında öz əksini tapması iddiaçının bir istehlakçı kimi hüquqlarının kobud surətdə pozulmasına səbəb olur.
16. Odur ki, məhkəmə hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, Sumqayıt şəhəri, məhəllə 19, ev ev 17/15 A, mənzil 4 (Sumqayıt şəhəri, 19-cu məhəllə, ev 0540, mənzil 0298) ünvanına (abunə kodu: **********00298) hesablanmış 328.90 manat borc silinməlidir.
Nəticə hissəsi:
17. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən, Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 216-220 və 360-cı maddələrini rəhbər tutub, məhkəmə
qət etdi:
İddia qismən təmin edilsin. **********00298 saylı abonent kodunda X1yə görə hesablanmış 328.90 manat məbləğində borc "xxxx" ASC tərəfindən silinsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə (“Elektron məhkəmə” İnformasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə) apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.
Hakim Pərvin İmamverdiyeva