Tovuz Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(062)-3125/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Tovuz rayon İş № 2(062)-3125/2025 15.01.2026 TOVUZ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim İsaqlı Pərvanə Zakir qızının sədrliyi, məhkəmə iclasının katibi Məmmədov Samir Zöhrab oğlunun katibliyi, Ərizəçi iştirakı ilə Ərizəçi “şəxsin fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi” barədə ərizəsinə Tovuz Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq məhkəmə müəyyən etdi. Ərizəçinin tələbi Ərizəçi şəxsin fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, xx.xx.1965-ci il tarixdə doğulmuş X4nun və xx.xx.1999-cu il tarixdə doğulmuş bacısı X1 fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Ərizənin əsaslandırıldığı hallar Ərizəçi ərizəni onunla əsaslandırmışdır ki, bacısı X5 əqli qüsurlu olaraq doğulmuş, düşünmə, sərbəst və məntiqli hərəkət etmək qabiliyyəti yoxdur. X4 isə sonradan “Oliqofreniya debil dərəcə” olmaqla xəstəliyə tutulmuş, hazırda müddətsiz olaraq üçüncü qrup əlildir. Bu səbəbdən onların barəsində heç bir notarial hərəkətlər apara bilmirlər. Ona görə də, hazırkı tələblə məhkəməyə müraciət etmişdir. Tərəflərin izahatları Məhkəmə iclasında Ərizəçi ərizəni müdafiə edib, ərizədə yazılanlara uyğun izahat verərək, ərizənin təmin olunmasını xahiş etdi. Məhkəmə baxış iclasının vaxtı və yeri barədə məlumatlandırılmasına baxmayaraq maraqlı şəxsin nümayəndəsi heç bir üzrlü səbəb göstərmədən məhkəmə iclasında iştirak etməmişdir. Məhkəmə maraqlı şəxsin nümayəndəsinin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. İş materiallarına əlavə olunan sənədlər və onlar əsasında təsdiq edilən faktlar XVİİ-ЖГ 498794 nömrəli doğum haqqında şəhadətnamədən görünür ki, Ərizəçi xx.xx.1994-cü ildə Tovuz rayonu, Aşağı Ayıblı kəndində anadan olmuşdur. X4, anası X3r. İ-AZ 065531 nömrəli doğum haqqında şəhadətnamədən görünür ki, X5 xx.xx.1999cu ildə Tovuz rayonu, Aşağı Ayıblı kəndində anadan olmuş, atası smayılov İlqar İsa oğlu, anası X3r. Tibbi-Sosial Ekspert Komissiyasında sonuncu müayinəyə dair məlumatdan görünür ki, X8 “Oliqofreniya-debil dərəcə. Emosional idarə kütlüyü” diaqnozu ilə müddətsiz üçüncü dərəcə əlillik təyin edilmişdir. Tibbi-Sosial Ekspert Komissiyasında sonuncu müayinəyə dair məlumatdan görünür ki, X2 “Oliqofreniya-dərin debil dərəcə, tez-tez ba. Verən cəngolma tutulmaları ilə” diaqnozu ilə sağlamlıq imkanları məhdud uşaq hesab edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi «Məhkəmə Psixiatrik Ekspertiza» X15 X10 Şöbəsi tərəfindən verilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli, 808 nömrəli rəydən görünür ki, X7 aşkar olunan yüngül əqli gerilik onu öz hərəkətlərinin mənasını dərk etmək və onları idarə etmək iqtidarından məhrum etmir. X11 öz hərəkətlərinin mənasını dərk etmək və onları idarə etmək qabiliyyətinə malikdir. Fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilməsinə əsas yoxdur. Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi «Məhkəmə Psixiatrik Ekspertiza» X15 X10 Şöbəsi tərəfindən verilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli, 809 nömrəli rəydən görünür ki, X5 orta dərəcəli əqli gerilikdən əziyyət çəkir. Öz hərəkətlərinin mənasını dərk etmək və onları idarə etmək iqtidarında deyildir. Fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilməsinə əsaslar vardır. Tətbiq edilən hüquq Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi Maddə 28.8. Ağıl zəifliyi və ya ruhi xəstəlik nəticəsində öz hərəkətlərinin mənasını başa düşməyən və ya öz hərəkətlərinə rəhbərlik edə bilməyən şəxslər də məhkəmə tərəfindən fəaliyyət qabiliyyəti olmayan sayıla bilər. Onlar üzərində qəyyumluq müəyyənləşdirilir. Fəaliyyət qabiliyyəti olmayan sayılmış fiziki şəxsin adından əqdləri onun qəyyumu bağlayır. Fəaliyyət qabiliyyəti olmayan sayılmış şəxsin bağladığı əqd sonradan qəyyumun razılığı ilə etibarlı hesab edilə bilər. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi Maddə 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Maddə 217.4. Məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Maddə 305.1. Məhkəmə xüsusi icraat qaydasında aşağıdakı işlərə baxır: 305.1.3. şəxsin məhdud fəaliyyət qabiliyyətli və ya fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi haqqında. Maddə 317.2. Məhkəmədə psixi qüsurlarına görə şəxsin fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi haqqında iş, ailə üzvlərinin birgə yaşamasından asılı olmayaraq, yaxın qohumların (valideynlərin, uşaqların, qardaş-bacıların), müvafiq icra hakimiyyəti orqanının, psixiatriya (psixonevroloji) müəssisəsinin ərizəsi üzrə qaldırılır. Maddə 317.3. Şəxsin məhdud fəaliyyət qabiliyyətli və ya fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi barədə ərizə həmin şəxsin yaşayış yeri üzrə məhkəməyə, əgər şəxs psixiatriya (psixonevroloji) müəssisəsində yerləşdirilmişsə, həmin müəssisənin olduğu yerin məhkəməsinə verilir. Maddə 321.2. Şəxsin fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsinə dair məhkəmə qətnaməsi fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilən şəxs üzərində qəyyum təyin etmək üçün əsasdır. Məhkəmənin mövqeyi və gəldiyi nəticə Məhkəmə işdə olan sənədlərə hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, ərizə qismən əsaslıdır və ona görə də qismən təmin edilməlidir. Belə ki, işdə olan sübutların bilavasitə tədqiqi əsasında müəyyən edilmişdir ki, ərizəçinin xx.xx.1999-cu il tarixdə doğulmuş bacısı X5 orta dərəcəli əqli gerilik və davranış pozuntuları diaqnozu ilə xəstədir. Məhkəmə tərəfindən X1 fəaliyyət qabiliyyətli olmayan şəxs hesab edilməsi üçün əsasların olub-olmamasının müəyyən edilməsi ilə bağlı məhkəmə-psixiatriya ekspertizası təyin edilmiş və Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi «Məhkəmə Psixiatrik Ekspertiza» X15 X10 Şöbəsi tərəfindən verilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli, 809 nömrəli rəyi ilə müəyyən edilmişdir ki, X5 orta dərəcəli əqli gerilik davranış pozuntuları ilə psixi xəstəlikdən əziyyət çəkir. Öz hərəkətlərinin mənasını dərk etmək və onları idarə etmək iqtidarında deyildir. Fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilməsinə əsaslar vardır. Ərizəçi ərizəsində xx.xx.1965-ci il tarixdə anadan olmuş X4nun da fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilməsini xahiş etsə də, Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi «Məhkəmə Psixiatrik Ekspertiza» X15 X10 Şöbəsi tərəfindən verilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli, 808 nömrəli rəydən görünür ki, X7 aşkar olunan yüngül əqli gerilik onu öz hərəkətlərinin mənasını dərk etmək və onları idarə etmək iqtidarından məhrum etmir. X11 öz hərəkətlərinin mənasını dərk etmək və onları idarə etmək qabiliyyətinə malikdir. Fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilməsinə əsas yoxdur. Göründüyü kimi, mülki qanunvericiliyin tələbinə görə ruhi xəstəlik nəticəsində öz hərəkətlərinin mənasını başa düşməyən və ya öz hərəkətlərinə rəhbərlik edə bilməyən şəxslər məhkəmə tərəfindən fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs sayıla bilər. Əgər həmin şəxs məhkəmə tərəfindən fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs sayılarsa, onun yaşayış yeri üzrə qəyyumluq və himayəçilik orqanı tərəfindən qəyyumluq və himayəçilik təyin edilir. Mülki Prosessual Məcəllənin 321.2-ci maddəsinə əsasən, şəxsin fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsinə dair məhkəmə qətnaməsi fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilən şəxs üzərində qəyyum təyin etmək üçün əsasdır. Beləliklə, yuxarıda qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, ərizə qismən təmin edilməli, Ərizəçi xx.xx.1999-cu ildə Tovuz rayonu, Əyyublu kəndində doğulmuş bacısı X5 fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 307, 360 və 362-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: Ərizə qismən təmin edilsin. Ərizəçi xx.xx.1999-cu ildə Tovuz rayonu, Əyyublu kəndində doğulmuş bacısı X5 fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilsin. Ərizə qalan hissədə təmin edilməsin. Ödənilmiş dövlət rüsumu Ərizəçi aid edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetlə Tovuz Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən: Pərvanə İsaqlı