Tovuz Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(062)-317/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Tovuz rayon İş № 2(062)-317/2025 01.05.2025 TOVUZ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Hacıyev Süleyman Aslan oğlunun sədrliyi, X3 iclas katibliyi, Ərizəçi lham oğlunun iştirakı ilə, Ərizəçi lham oğlunun (Maraqlı şəxs) “şəxsin fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi” tələbinə dair ərizəsi üzrə mülki işə məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: Ərizəçinin xahişi Ərizəçi lham oğlu (maraqlı şəxs Bakı şəhəri Maraqlı şəxs) “şəxsin fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi” tələbinə dair ərizə ilə Tovuz Rayan Məhkəməsinə müraciət edərək, məhkəmədən bacısı X1 fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsinə dair qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Ərizənin əsaslandırıldığı hallar Ərizəçi ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, bacısı X5 əqli qüsurlu olaraq doğulmuş, düşünmə, sərbəst və məntiqli hərəkət etmək qabilyyəti yoxdur. Hazırda ikinci dərəcəli əlildir və bu səbəbdən onun fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilməsi ehtiyacı yaranmışdır. Tərəflərin izahatları Məhkəmə iclasında Ərizəçi lham oğlu ərizənin məzmununa uyğun izahat verərək məhkəmədən ərizənin təmin edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada məlumat verilmiş maraqlı şəxsin nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmiş, gəlməməsinin üzrlü səbəbləri barədə məhkəməyə heç bir məlumat verməmişdir. Belə olan halda, məhkəmə işə maraqlı şəxsin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etdi. İş materiallarına əlavə olunan sənədlər və onlar əsasında təsdiq olunan faktlar Tovuz rayon qeydiyyat şöbəsi tərəfindən xx.xx.1987-ci il tarixdə verilmiş 280185 nömrəli doğum haqqında şəhadətnamənin surətindən müəyyən olunur ki, X5 (atası X4, anası X6) xx.xx.1987-ci il tarixdə Tovuz rayonunda doğulmuş, bu barədə doğum haqqında akt qeydləri kitabında xx.xx.1987-ci il tarixdə 53 nömrə ilə qeyd edilmişdir. Tovuz rayon qeydiyyat şöbəsi tərəfindən xx.xx.1985-ci il tarixdə verilmiş 460326 nömrəli doğum haqqında şəhadətnamənin surətindən müəyyən olunur ki, Ərizəçi (atası X4, anası X6) xx.xx.1985-ci il tarixdə Tovuz rayonunda doğulmuş, bu barədə doğum haqqında akt qeydləri kitabında xx.xx.1985-ci il tarixdə 158 nömrə ilə qeyd edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Tibbi- Sosial Ekspert Komissiyasında sonuncu müayinəyə dair arayışın surətindən müəyyən olunur ki, X2 aşkar edilmiş ümumi xəstəliyə (postravmatik ensefalopatiya, tez-tez baş verən cəngolma tutmaları və ağıl zəifliyi) uyğun olaraq xx.xx.2014-cü il tarixdə müddətsiz ikinci dərəcə əllilik təyin edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi “Məhkəmə Psixiatrik Ekspertiza Mərkəzi” X11 tərəfindən xx.xx.2025-ci il tarixdə verilmiş 75 saylı ekspert rəyinin nəticə hissəsinə əsasən X2 epilepsiya, qıcolma tutmaları, ağıl zəifliyi ilə XBT-10 (psixi və davranış pozuntularının beynəlxalq təsnifatı 10-cu baxış) F02.8 xəstəliyi aşkar olunur. Bunu mülki iş məlumatları, həmin mülki işindəki tibbi sənədlər, anamnestik məlumatlar və hal-hazırdakı psixiatrik müayinənin nəticələri ( ekspertiza zamanı özünü narahat və gərgin aparması, əhvalının davamsız, qeyri-adekvat olması, yaddaşının pozulması, təfəkküründə konkretlik, primitivlik aşkar edilməsi, oxumaq və yazmaq vərdişlərinin olmaması, adi hesablama əməliyyatlarını belə apara bilməməsi, maraq dairəsinin daralaraq fizioloji tələblərə motivləşməsi, mülahizə və mühakimələrinin səthliyi, abstrak və məntiqi təfəkkürünün zəif olması, onda ifadə olunmuş davranış pozğunluqları müşahidə edilməsi, düşdüyü vəziyyətə tənqidinini zifləməsi, intellektinin inkişafdan geri qalması və şəxsiyyətinin qüsurlu olması və s.) sübut edir. X5 öz hərəkətlərinin mənasını dərk və onları idarə etmək iqtidarına malik deyil. xx.xx.2024-cü il tarixli, ********** nömrəli mədaxil qəbzindən müəyyən olunur ki, Ərizəçi lham oğlu tərəfindən ərizə ilə məhkəməyə müraciət edilməsi üçün 100 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Tətbiq edilən hüquq Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi Maddə 28.8. Ağıl zəifliyi və ya ruhi xəstəlik nəticəsində öz hərəkətlərinin mənasını başa düşməyən və ya öz hərəkətlərinə rəhbərlik edə bilməyən şəxslər də məhkəmə tərəfindən fəaliyyət qabiliyyəti olmayan sayıla bilər. Onlar üzərində qəyyumluq müəyyənləşdirilir. Fəaliyyət qabiliyyəti olmayan sayılmış fiziki şəxsin adından əqdləri onun qəyyumu bağlayır. Fəaliyyət qabiliyyəti olmayan sayılmış şəxsin bağladığı əqd sonradan qəyyumun razılığı ilə etibarlı hesab edilə bilər. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi Maddə 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Maddə 217.4. Məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Maddə 305.1. Məhkəmə xüsusi icraat qaydasında aşağıdakı işlərə baxır: 305.1.3. şəxsin məhdud fəaliyyət qabiliyyətli və ya fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi haqqında. Maddə 317.2. Məhkəmədə psixi qüsurlarına görə şəxsin fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi haqqında iş, ailə üzvlərinin birgə yaşamasından asılı olmayaraq, yaxın qohumların (valideynlərin, uşaqların, qardaş-bacıların), müvafiq icra hakimiyyəti orqanının, psixiatriya (psixonevroloji) müəssisəsinin ərizəsi üzrə qaldırılır. Maddə 317.3. Şəxsin məhdud fəaliyyət qabiliyyətli və ya fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsi barədə ərizə həmin şəxsin yaşayış yeri üzrə məhkəməyə, əgər şəxs psixiatriya (psixonevroloji) müəssisəsində yerləşdirilmişsə, həmin müəssisənin olduğu yerin məhkəməsinə verilir. Maddə 321.2. Şəxsin fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsinə dair məhkəmə qətnaməsi fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilən şəxs üzərində qəyyum təyin etmək üçün əsasdır. Məhkəmənin mövqeyi Məhkəmə ərizəçini dinləyib, işdə olan sənədlərə hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, ərizə əsaslıdır və ona görə də təmin edilməlidir. Belə ki, məhkəmə iclasında işdə olan sübutların bilavasitə tədqiqi əsasında müəyyən edilmişdir ki, ərizəçinin xx.xx.1987-ci il tarixdə Tovuz şəhərində doğulmuş bacısı X5 əqli qüsurlu olaraq doğulmuş, düşünmə, sərbəst və məntiqli hərəkət etmək qabiliyyəti olmayan ikinci dərəcəli əlildir. Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Tibbi-Sosial Ekspert Komissiyasında sonuncu müayinəyə dair arayışın surətindən müəyyən olunur ki, X2 aşkar edilmiş ümumi xəstəliyə (postravmatik ensefalopatiya, tez-tez baş verən cəngolma tutmaları və ağıl zəifliyi) uyğun olaraq xx.xx.2014-cü il tarixdə müddətsiz ikinci dərəcə əllilik təyin edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi “Məhkəmə Psixiatrik Ekspertiza Mərkəzi” X11 tərəfindən xx.xx.2025-ci il tarixdə verilmiş 75 saylı ekspert rəyinin nəticə hissəsinə əsasən X2 epilepsiya, qıcolma tutmaları, ağıl zəifliyi ilə XBT-10 (psixi və davranış pozuntularının beynəlxalq təsnifatı 10-cu baxış) F02.8 xəstəliyi aşkar olunur. Bunu mülki iş məlumatları, həmin mülki işindəki tibbi sənədlər, anamnestik məlumatlar və hal-hazırdakı psixiatrik müayinənin nəticələri ( ekspertiza zamanı özünü narahat və gərgin aparması, əhvalının davamsız, qeyri-adekvat olması, yaddaşının pozulması, təfəkküründə konkretlik, primitivlik aşkar edilməsi, oxumaq və yazmaq vərdişlərinin olmaması, adi hesablama əməliyyatlarını belə apara bilməməsi, maraq dairəsinin daralaraq fizioloji tələblərə motivləşməsi, mülahizə və mühakimələrinin səthliyi, abstrak və məntiqi təfəkkürünün zəif olması, onda ifadə olunmuş davranış pozğunluqları müşahidə edilməsi, düşdüyü vəziyyətə tənqidinini zifləməsi, intellektinin inkişafdan geri qalması və şəxsiyyətinin qüsurlu olması və s.) sübut edir. X5 öz hərəkətlərinin mənasını dərk və onları idarə etmək iqtidarına malik deyil. Göründüyü kimi mülki qanunvericiliyin tələbinə görə ruhi xəstəlik nəticəsində öz hərəkətlərinin mənasını başa düşməyən və ya öz hərəkətlərinə rəhbərlik edə bilməyən şəxslər məhkəmə tərəfindən fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs sayıla bilər. Əgər həmin şəxs məhkəmə tərəfindən fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs sayılarsa, onun yaşayış yeri üzrə qəyyumluq və himayəçilik orqanı tərəfindən qəyyumluq və himayəçilik təyin edilir. Mülki Prosessual Məcəllənin 321.2-ci maddəsinə əsasən şəxsin fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilməsinə dair məhkəmə qətnaməsi fəaliyyət qabiliyyəti olmayan hesab edilən şəxs üzərində qəyyum təyin etmək üçün əsasdır. Məhkəmənin gəldiyi nəticə Beləliklə, məhkəmə yuxarıda qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş sübutlara məcmu halında qiymət verərək hesab edir ki, ərizə təmin edilməli, xx.xx.1987-ci il tarixdə Tovuz rayonunda doğulmuş, Tovuz rayonu Bozalqanlı kəndində qeydiyyatda olan X5 fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və MPM-in 216-220, 227, 307, 360 və 362-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə QƏT ETDİ: Ərizə təmin edilsin. xx.xx.1987-ci il tarixdə Tovuz rayonunda doğulmuş, Tovuz rayonu Bozalqanlı kəndində qeydiyyatda olan X5 fəaliyyət qabiliyyəti olmayan şəxs hesab edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetlə Tovuz Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Süleyman Hacıyev