Xaçmaz Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(067)-1465/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Xaçmaz şəhəri İş № 2(067)-1465/2023 06.07.2023 XAÇMAZ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Səmədzadə Sərxan Akif oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclas katibi Nəcəfli Fuad Zeynal oğlunun katibliyi, İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh İB-nə qarşı əsassız hesablanmış pul məbləğinin silinməsi tələbinə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ : İddiaçı məhkəməyə iddia ərizəsi ilə müraciət edərək, “Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında” 31 oktyabr 2022-ci il tarixli, № ******* nömrəli AKT və “Dəymiş ziyanın bərpasına dair” 31 oktyabr 2022-ci il tarixli Tələbnamə etibarsız hesab edilməsi, həmin aktlar əsasında hesablanmış 1036.80 (min otuz altı) manat məbləğində borc silinməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, o, özünə məxsus Xaçmaz rayonu, Xudat şəhəri Çax-Çaxlı kəndində yerləşən fərdi yaşayış evində yaşayır. Tərəfindən istifadə olunan təbii qazın həcminin ölçülməsi üçün olan qaz sayğacı yaşayış sahəsindən kənarda, açıq şəraitdə, hər hansı mexaniki müdaxilədən qoruyan metal yeşik olmadan ictimai istifadə sahəsi olan yaşadığı evin qarşısında küçədə quraşdırılaraq, sayğac faktiki olaraq ictimai istifadəyə verilmişdir. Sayğacın istismar müddəti bitdiyinə görə “Qaz sayğaclarının çıxarılması, quraşdırılması və istismara qəbulu haqqında” no: ******* saylı akt tərtib edərək 18 avqust 2022-ci il tarixdə, cavabdeh təşkilatın əməkdaşları, onun eviylə əlaqəli qaz sayğacını çıxardaraq yerinə digər qaz sayğacı quraşdırıblar. Hazırki zamanda cavabdeh təşkilatın bildirişlərindən ona bəlli olub ki, avqust 2022-ci il tarixdən, onun istifadə etdiyi təbii qaza görə yaranan real borcu aşan 1036.80 (min otuz altı) manat məbləğində borc rəsmiləşdirilmişdir. Faktla bağlı cavabdeh təşkilata müraciət zamanı ona, yaşayış sahəsiylə bağlı sayğacın zədələnməsinə görə borcun yarandığı bildirilmişdir. Sayğacın zədələnməsi barədə cavabdehin iradına etirazını bildirərək bu barədə rəsmi sənədləri tələb edəndə ona “ Abonentin saldosu", “ Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında” 31 oktyabr 2022-ci il tarixli, № 0351351nömrəli AKT-m surəti, “Dəymiş ziyanın bərpasına dair'1'’ 31 oktyabr 2022- ci il tarixli Tələbnamənin surəti və “Qaz sayğacının çıxarılması, quraşdırılması və istismara qəbulu haqqında” 18 avqust 2022-ci il tarixli, № ******* nömrəli AKT- m və digər sənədlərinin təsdiq olunmuş surətləri təqdim edilmişdir. Həmin hesablanmış cərimənin pozulması üçün məhkəməyə müraciət edir. Hazırki ərizəyə əlavə edilmiş “Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında” 31 oktyabr 2022-ci il tarixli, № ******* nömrəli AKT-m surətinin “Baxış keçirilən zamanı aşkar olunmuş nöqsanlar barədə qeyd” bəndində göstərilir ki, - “ARDNŞ-nin Cavabdeh İB-nin qaz sayğacının yoxlanılması haqda aktNsMSK- 29/1710-03493-1 saylı, xx.xx.2022-ci il tarixli rəyinə əsasən 10599620 nömrəli qaz sayğacının hesablama mexanizminin qapağı yan tərəfdən əzilib və daxili qulaqcıqlarında əzik-cırıq izləri vardır. Səlimov Elman, Əhmədova Mətanət, Süleymanov Fuad adlı, şəxsiyyətləri ona bəlli olmayan üç nəfər tərəfindən imzalanmış həmin akt surətindən göründüyü kimi aktda o imza etməmişdir. Aktda onun imza etməməyinin səbəbi “İmtina etdi” göstərilsə də, faktiki olaraq o, həmin akt və aktda göstərilən hərəkətlər barəsində məlumatsız olmuşdur, həmin hərəkətlərdə iştirak etməmişdir. Hazırki ərizəyə əlavə edilmiş “Dəymiş ziyanın bərpasına dair'’ Tələbnamənin surətinin “Aşkar edilmiş nöqsan” bəndində göstərilir ki, - “ Metrologiya Departamenti, Sayğacların müayinəsi labaratoriyasının Qaz sayğacının yoxlanması xx.xx.2022-ci il tarixli, 29/1710-03493-1 nömrəli Aktına əsasən G-4 markalı 10599620 №-li sayğac. Sayğaca ümumi baxış keçirildi. Sayğacın hesablama mexanizminin qapağı yan tərəfdən əzilib və daxili qulaqcıqlarında əzik-cırıq izləri var. Sayğac istismara yararsızdır. Təbii qaz itkisi yaranmışdır. “Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında’'' 31 oktyabr 2022-ci il tarixli, № ******* nömrəli AKT-da və “Dəymiş ziyanın bərpasına dair” Tələbnamədə göstərilən hallar həqiqəti əks etdirmir, həmin əqdlər uydurma əqdlərdir. Ona məxsus Xaçmaz rayonu, Xudat şəhəri Çax-Çaxlı kəndində yerləşən fərdi yaşayış evinə verilən təbii qazın həcminin ölçülməsi üçün ümumi istifadə ərazisində quraşdırılmış qaz sayğacına texniki nəzarəti həyata qaz paylayıcısı, onun xəbəri olmadan özünün müəyyən etdiyi vaxtlarda həyata keçirir, sayğacla bağlı texniki işləri o görür. Onnun sayğacla heç bir əlaqəsi yoxdur, o, sayğacı müayinə etmir. Yalnız, sayğacın quraşdırıldığı ərazidən keçərkən, orada hərəkətdə olan digər şəxslər kimi o da, sayğaca kənardan baxır. Heç vaxtı sayğacda hər hansı mexaniki zədə görməmişdir. Həmin sayğac çıxarılarkən və yenisi quraşdırılarkən ona məlumat verilməmişdir. Açıq hava şəraitində, hər hansı mexaniki müdaxilədən qoruyan metal yeşik olmadan ictimai istifadə sahəsi olan kənd ərazisində evinin qarşısında küçədə quraşdırılaraq, faktiki olaraq ictimai istifadəyə verilmiş sayğaca görə o, məsuliyyət daşımır. Göründüyü kimi, cavabdeh təşkilatın ziyan barədə əleyhinə tərtib etdiyi əqdlər uydurma əqdlərdir. Məhkəmə iclasında İddiaçı iddia ərizəsində göstərilənlərə uyğun izahat vermiş, qaz sərfiyyatına görə əsassız hesablanmış 1036.80 manat pulun silinməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İş üzrə Cavabdeh İB-nə məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Məhkəmə MPM-nin 185.5-ci maddəsinə əsasən Cavabdeh İB-nin nümayəndəsinin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iddiaçının izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia tələbi qismən əsaslı olduğundan qismən təmin olunmalıdır. İş materiallarında olan xx.xx.2022-ci il tarixdə ******* №-li Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında aktdan müəyyən olunur ki, İddiaçı məxsus fərdi yaşayış evinə quraşdırılmış G-4 markalı 10599620 №-li “sayğacın hesablama mexanizminin qapağı yan tərəfdən əzilib, daxili qulaqcıqlarda əzik-cızıq izləri var. Təbii qaz itkisi yaranmışdır.” İş materiallarında olan xx.xx.2022-ci il tarixli dəymiş ziyanın bərpasına dair tələbnamədə Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında xx.xx.2022-ci il tarixli Akta əsasən sayğacın dəyəri və dəymiş ziyanın ödənilməsinin təmin edilməli olduğu göstərilmişdir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2011-ci ilin 12 may tarixli, 80 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Qazdan istifadə Qaydaları”nın 4.8-ci maddəsində nəzərdə tutulur ki, fiziki şəxs olan istelakçıların qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi qaz paylayıcısı daşıyır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1.-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.2.-ci maddəsinə əsasən dövlət orqanlarının, icra və sair orqanların aktlarının etibarsız hesab edilməsi barədə mübahisələrə baxıldıqda həmin aktların qəbul edilməsi üçün əsas olmuş halları sübut etmək vəzifəsi bu aktı qəbul etmiş orqanın üzərinə düşür. Qazdan istifadə qaydalarının təsdiq edilməsi haqqında xx.xx.2011-ci il tarixli Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarının 2.7.-ci bəndinə əsasən qəza işləri görüldüyü, o cümlədən baş verən yanğının və ya qaz sızmasının qarşısı alındığı hallar istisna olmaqla, digər hallarda qazlaşdırılmış əraziyə və (və ya) yaşayış sahəsinə (bundan sonra – qazlaşdırılmış obyekt) qazın alqı-satqısı barədə müqavilədə nəzərdə tutulmuş bildiriş göndərilməklə, həmin qazlaşdırılmış obyektə daxil olmaq icazəsi və səbəbi haqqında yazılı sənədin əslini və xidməti vərəqəsini təqdim etməklə buraxıla bilərlər. Qazdan istifadə qaydalarının təsdiq edilməsi haqqında xx.xx.2011-ci il tarixli Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarının 2.8.-ci bəndinə əsasən qazlaşdırılmış obyektdə qaz qurğusuna texniki baxış keçirmək üçün tapşırıq sənədinin surəti istehlakçıya mütləq təqdim edilməli və istehlakçı bu barədə xüsusi kitabda öz imzası ilə həmin sənədin alınmasını təsdiq etməlidir. Qazdan istifadə Qaydalarının təsdiq edilməsi haqqında xx.xx.2011-ci il tarixli Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarının 3.1.5.-ci bəndinə əsasən istehlakçının qaz qurğusu dövlət standartlarının tələblərinə cavab vermədiyi, paylayıcının istehlakçıya verdiyi qazın sayğacla müəyyənləşdirilən hesabı istehlakçıya təqdim edildikdən (göndərildikdən) sonra bir ay müddətinə tam ödənilmədiyi və paylayıcı ilə müvafiq müqavilə bağlanılmadığı hallarda qazın verilməsinin dayandırılacağı barədə istehlakçıya yazılı bildiriş göndərilməlidir. Qazdan istifadə Qaydalarının təsdiq edilməsi haqqında xx.xx.2011-ci il tarixli Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarının 3.1.7.-ci bəndinə əsasən qaz qurğularına altı ayda bir dəfədən az olmayaraq texniki baxış keçirilməsini təmin etməli, nəticələrini 2 nüsxədən ibarət aktla rəsmiləşdirməli və aktın bir nüsxəsini mütləq istehlakçıya təqdim etməli, istehlakçı bu barədə xüsusi kitabda öz imzası ilə həmin sənədin alınmasını təsdiq etməlidir. Qazdan istifadə qaydalarının təsdiq edilməsi haqqında xx.xx.2011-ci il tarixli Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarının 4.4.-cü bəndinə əsasən qaz sayğaclarının növbəti dövlət yoxlanılması onların texniki pasportlarında göstərilmiş müddətdə həyata keçirilir. Qazdan istifadə qaydalarının təsdiq edilməsi haqqında xx.xx.2011-ci il tarixli Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarının 4.8.-ci bəndinə əsasən fiziki şəxs olan istehlakçıların qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi qaz paylayıcısı, hüquqi şəxslərin qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi isə özləri daşıyırlar. Qazdan istifadə qaydalarının təsdiq edilməsi haqqında xx.xx.2011-ci il tarixli Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarının 4.9.-cu bəndinə əsasən zədələnmiş qaz sayğacının (hesablama mexanizimlərinin sıradan çıxması, baxış pəncərəsinin sınması, qoruyucu plombların qırılması, texniki nasazlıqlar və s.) təmir olunması, həmin sayğacın dövlət yoxlanmasından keçirilməsi, dəyişdirilməsi və quraşdırılması müraciət edildiyi gündən başlayaraq 15 iş günündən gec olmayaraq bu qaydaların 4.2-ci bəndinə uyğun olaraq qaz paylayıcısı tərəfindən həyata keçirilir. Qazdan istifadə qaydalarının təsdiq edilməsi haqqında xx.xx.2011-ci il tarixli Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarının 2.1.10.-cu bəndinə əsasən istehlakçının qaz sayğacını, onun texniki pasportunda göstərilmiş müddətdə ödənişsiz qaydada növbə dövlət yoxlanılmasından keçirmək hüququ vardır. Qazdan istifadə qaydalarının təsdiq edilməsi haqqında xx.xx.2011-ci il tarixli Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarının 2.1.11.-ci bəndinə əsasən ödənişsiz qaydada istehlakçının zədələnmiş qaz sayğacını təmir etmək və dövlət yoxlamasından keçirmək, habelə həmin qaz sayğacını təmir etmək mümkün olmadıqda dəyişmək və quraşdırmaq hüququ vardır. Məhkəmə həmçinin qeyd edir ki, zərərin əvəzinin ödənilməsinə dair Mülki Məcəllənin 21-ci maddəsi mərkəzi ümumi norma kimi çıxış edərək, zərərin əvəzinin ödənilməsi ilə əlaqədar tələbin şərtlərini deyil, yalnız hüquqi nəticələrini tənzimləyir. Zərərin əvəzinin ödənilməsi üçün iddia tələbinin əsasının özü isə digər hüquq sahələrində (məs. müqavilə hüququ, delikt hüququ və s.) axtarılmalıdır. Bu mənada, konkret mübahisəyə münasibətdə məhkəmə hesab edir ki, zərərin əvəzinin ödənilməsi üçün iddia tələbinin əsası delikt hüququndan irəli gəlir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 14.2.6-cı maddəsi başqa şəxsə zərər vurulmasını mülki hüquqların və vəzifələrin əmələ gəlməsi əsaslarından, 386.1-ci maddəsi isə zərər vurulmasını öhdəliyin əmələ gəlməsi əsaslarından biri kimi təsbit edir. Həmin Məcəllənin 1096-cı maddəsinə əsasən mülki hüquq pozuntusu (delikt) hüquqla və ya qanunla müdafiə edilən başqa şəxsə (zərərçəkənə) birbaşa ziyan və ya zərər vurulmasına gətirib çıxaran təqsirli, hüquqa zidd əməldir. Delikt törətmiş şəxs mülki hüquq məsuliyyəti daşıyır. Göstərilən müddəaları rəhbər tutmaqla məhkəmə hesab edir ki, məhz İddiaçı sayğaca müdaxilə etməsi müəyyən olunmadığından, cavabdeh təşkilat tərəfindən buna dair heç bir sübut məhkəməyə təqdim olunmadığından, iddiaçının zərərlə bağlı mülki hüquqi məsuliyyəti yaranmamışdır. Bundan başqa, məhkəmə onu da nəzərə alır ki, Qazdan istifadə Qaydalarının təsdiq edilməsi haqqında xx.xx.2011-ci il tarixli Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarının 4.8.-ci bəndinə əsasən İddiaçı fiziki şəxs olaraq qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə ümumiyyətlə məsuliyyət daşımır. Mübahisənin həlli ilə əlaqədar olaraq yuxarıda göstərilən qanunvericilik müddəalarını rəhbər tutmaqla məhkəmə ilk növbədə iddiaçının öz tələbini əsaslandıran bütün faktları və halları məhkəməyə bildirməsini yoxlamışdır. Bu mənada məhkəmə hesab edir ki, iddiaçının mübahisənin faktiki halları ilə bağlı bildirdiyinə, onların təsdiqi kimi təqdim etdiyi sübutlara və nəhayət iddia tələbinin hüquqi əsası kimi istinad etdiyi qanunvericilik müddəalarına əsasən iddia tələbi təmin ediləndir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2.-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Beləliklə, məhkəmə işdə olan sübutlara məcmu halında hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, «Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında» xx.xx.2022-ci il tarixdə ******* №-li akt və “itirilmiş qazın bərpası üzrə” xx.xx.2022-ci il tarixli komissiya qərarı əsasında İddiaçı əsassız olaraq hesablanmış 1036.80 manat məbləğində ziyan silinməlidir. İddia qalan hissədə təmin edilməməlidir. Məhkəmə iş üzrə sübutlara Mülki Prosessual Məcəllənin 88-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət vermiş, iddia ərizəsində qoyulmuş tələb üzrə nəticəyə gələrkən isə Mülki Prosessual Məcəllənin 217.4cü maddəsində təsbit edilmiş bilavasitəlilik prinsipinə uyğun olaraq yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlara əsaslanmışdır. Qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 227-220-ci və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə, Q Ə T E T D İ: İddia qismən təmin edilsin. «Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında xx.xx.2022-ci il tarixdə ******* №-li akt və “itirilmiş qazın bərpası üzrə” xx.xx.2022-ci il tarixli komissiya qərarı əsasında İddiaçı əsassız olaraq hesablanmış 1036.80 manat məbləğində ziyan silinsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən qanunla müəyyən edilmiş qaydada şikayət verilməmişdirsə, qəbul edildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən: Sərxan Səmədzadə