Xaçmaz Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(067)-2245/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Xaçmaz şəhəri İş № 2(067)-2245/2020 06.11.2020 XAÇMAZ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Xəlilov İlkin Ələkbər oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclası katibi X6, ərizəçilər Ərizəçi1 və Ərizəçi2 iştirakları ilə, ərizəçilər Ərizəçi1 və Ərizəçi2 sənədin şəxsə məxsus olması faktının müəyyən edilməsi tələbinə dair mülki işə Xaçmaz şəhərində açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ : Ərizəçilər Ərizəçi1 və Ərizəçi2 ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək,JN 188 seriyalı 30224018 kodlutorpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktının özünə məxsus olması hüquqi faktının müəyyən edilməsinə dair qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişlər. Ərizəçilər ərizəni onunla əsaslandırmışlar ki, Xaçmaz rayon X4 xx.xx.1998-ci il tarixli 06 saylı qərarı ilə JN 188 seriyalı 30224018 kodlu Torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktı əsasında onlara və ailə üzvlərinə yaşadıqları Xaçmaz rayonunun Çarxı kəndində 5,19 ha torpaq sahəsi verilmiş, həmin torpaq sahəsi üzərində Dğvlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi Xaçmaz rayon Şöbəsi tərəfindən xx xxxxxx 2000-ci il tarixdə verilmiş JN-1xx xxx 30224018 olan torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət aktı ilə tanınır. Lakin Dövlət Aktında Ərizəçi1 onun ata adı Məmmədovna əvəzinə səhvən Məmmədqulu qızı kimi göstərilmişdir. Həmçinin, Ərizəçi2 adı səhvən Gülçöhrə kimi qeyd olunmuşdur. Dövlət Aktında olan uyğunsuzluğa görə torpaq sahəsinə dair yeni mülkiyyət sənədi ala bilmirlər. Ona görə də hazırkı ərizə ilə məhkəməyə müraciət etmişlər. Məhkəmə iclasında ərizəçilər Ərizəçi1 və Ərizəçi2 ərizəsini müdafiə edərək, ərizədə göstərilənlərə uyğun izahat vermiş və ərizənin təmin edilməsini xahiş etmişlər. Maraqlı şəxs DƏDRX-nin 5 saylı X10 məhkəmə baxışı iclasının vaxtı barədə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Məhkəmə iş üzrə maraqlı şəxs DƏDRX-nin 5 saylı X8 nümayəndəsinin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə ərizəçilərin izahatlnı dinləyib, işüzrə sübutları araşdıraraq hesab edir ki, ərizə təmin olunmalıdır. Belə ki, iş materiallarında olan Xaçmaz rayon X4 xx.xx.1998-ci il tarixli 06 saylı qərarı ilə JN 188 seriyalı 30224018 kodlu Torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktı əsasında ərizəçilər Ərizəçi1, Ərizəçi2 və ailə üzvlərinə yaşadıqları Xaçmaz rayonunun Çarxı kəndində 5,19 ha torpaq sahəsi verilmişdir. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş X5 ərizəçilərin qonşusu olduğunu, qohumluq münasibətlərinin olmadığını, onlara JN 188 seriyalı 30224018 kodlu Torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktı əsasında Xaçmaz rayonunun Çarxı kəndində 5,19 ha torpaq sahəsi verildiyini, lakin Dövlət Aktında Ərizəçi2 adı səhvən Gülçöhrə kimi, Ərizəçi1 ata adı isə səhvən Məmmədqulu qızı kimi göstərildiyini bildirərək, JN 188 seriyalı 30224018 kodlu Torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktının ərizəçilərə və onların ailə üzvlərinə məxsus olduğunu təsdiq etmişdir. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş X3 şahid X5 ilə eyni məzmunlu izahat vermişdir. Məhkəmə qeyd edir ki, mülki prosesdə qəbul edilmiş və sübut hüququnun tələbləri baxımından mühüm əhəmiyyətə malik olan formal həqiqət prinsiplərinə görə sübutların toplanması və təqdim edilməsi yükü bütünlüklə tərəflərin üzərinə düşür. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsi sübutetmə vəzifələrinin bölgüsünün ümumi qaydasını müəyyən edir. Bu qaydaya görə iş iştirakçıları tələb və etirazlarını əsaslandırdıqları faktlara istinad etməlidirlər. Məhkəmə öz istəyinə görə iş iştirakçısı olan bu və ya başqa şəxsi onun öz iddia və etirazlarını əsaslandırmaq üçün söykəndiyi halların və qanunla sübut etməli olduğu başqa halların sübut olunması yükündən azad edə, yaxud sübutetmə yükünü bölüşdürə bilməz. Azərbaycan Respublikası MPM məhkəməyə öz təşəbbüsü ilə sübutlar toplamaq hüququ vermir və sübutların toplanması və verilməsi yükünü bütünlüklə sübutetmə yükünü daşıyan iş iştirakçılarının üzərinə qoyur. Məhkəmə qeyd edir ki, mülki prosessual qanunvericiliyinə əsasən iddia üzrə iddiaçının tələbləri bilavasitə sübutetmə yükü ilə bağlıdır, işin faktiki hallarının müəyyən edilməsinin məhkəmə qərarının qanuniliyinin və əsaslığının əsas göstəricisi olduğu nəzərə alınsa, bu institut xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. İddia tələblərinin təsdiqlənməsi üçün tərəfin sübut etmədiyi halları məhkəmə mövcud olmayan kimi rədd edə bilər. Bu mənada, mülki hüquq münasibətləri iştirakçılarının vicdanlılığı prezumpsiyasına əsaslanan iddianın əsasında duran faktların mövcud olmadığına dair ehtimal ortaya çıxır. X11 Məhkəməsi «X1rşı» xx xxxx 2007-ci il tarixli qərarında hüquqi mövqeyini əks etdirərək göstərmişdir ki, konvensiya prosedurları çərçivəsində sübutlar qiymətləndirilərkən bir qayda olaraq affirmanti, non neganti, incumbit probatio (sübut etmək yükü təkzib edənin deyil, iddia edənin üzərinə düşür) prinsipi rəhbər tutulur. Sübut kifayət qədər güclü, aydın və bir-birinə uyğun qənaətlərin həm mövcudluğundan, həmçinin təkzib olunmaz oxşar fakt ehtimallarından irəli gələ bilir. Məhkəmə iddianın dəlillərinə münasibət bildirərək hesab edir ki, iddianın dəlilləri əsassız olub, başqa sübutlarla öz təsdiqini tapmayıb, toplanmış sübutlarla təkzib olunduğuna görə rədd edilməlidir. Məhkəmə iş materiallarını araşdıraraq belə nəticəyə gəlir ki, Azərbaycan Respublikası MPM-in 77.1-ci maddəsinin tələbləri baxımından ərizəçilər JN-595 saylı, 30220087 kodlu Torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktının onlara məxsus olmasını təsdiq edən mötəbər sübutları məhkəməyə təqdim etməmişlər. Məhkəmə iş materiallarını araşdırıb, ərizəçilərin və şahidlərin izahatını dinləyib belə hesab edir ki, işdə olan sübutlarla JN 188 seriyalı 30224018 kodlu Torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktının ərizəçilər Ərizəçi1 və Ərizəçi2 məxsus olduğu müəyyən edilir. Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 307.2.5.-ci maddəsinə əsasən şəxsin sənəddə göstərilən adı, atasının adı və ya soyadı onun pasportundakı adı, atasının adı və soyadı ilə düz gəlmədiyi halda hüquqmüəyyənedici sənədlərin həmin şəxsə məxsus olması faktı məhkəmə qaydasında müəyyən edilir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 307.2.11-ci maddəsinə əsasən qanunvericiliklə müəyyən edilməsinin başqa qaydası nəzərdə tutulmamışsa, hüquqi əhəmiyyəti olan digər faktları məhkəmə qaydasında müəyyən edilir. Həmin Məcəllənin 308-ci maddəsinə əsasən məhkəmə hüquqi əhəmiyyəti olan faktları o zaman müəyyən edə bilər ki, ərizəçi həmin faktları təsdiq edən lazımi sənədləri başqa qaydada ala bilməsin, yaxud itirilmiş sənədlərin bərpası mümkün olmasın. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məsəlləsinin 14.2.-ci madəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalıvə onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məsəllənin 77.1.-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məsəllənin 217.4.-cü maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə islasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Göstərilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, ərizəçilər Ərizəçi1 və Ərizəçi2 sənədin şəxsə məxsus olması faktının müəyyən edilməsi tələbinə dair ərizəsi təmin edilməli, JN 188 seriyalı 30224018 kodlu Torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktının ərizəçilər Ərizəçi1 və Ərizəçi2 məxsus olması faktı müəyyən edilməlidir. Qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 216-220-si və 360-sı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ : Ərizəçilər Ərizəçi1 və Ərizəçi2 sənədin şəxsə məxsus olması faktının müəyyən edilməsi tələbinə dair ərizəsi təmin edilsin. JN 188 seriyalı 30224018 kodlu Torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktının ərizəçilər Ərizəçi1 və Ərizəçi2 məxsus olması faktı müəyyən edilsin. Qətnamədən 1 ay müddətində Xaçmaz Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən İlkin Xəlilov.