Xaçmaz Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(067)-2412/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Xaçmaz şəhəri İş № 2(067)-2412/2021 17.09.2021 XAÇMAZ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Xəlilov İlkin Ələkbər oğlunun sədrliyi ilə, məhkəmə katibi Nəcəfli Fuad Zeynal oğlunun katibliyi ilə , Ərizəçi iştirakı ilə, Ərizəçi sənədin şəxsə məxsus olması faktının müəyyən edilməsi tələbinə dair mülki işə Xaçmaz şəhərində açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ : Ərizəçi ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, JN-181 seriyalı 30225028 kodlu Torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktının və JN-181 seriyalı 30225028 kodlu Torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair şəhadətnamənin ona yəni Ərizəçi qızna məxsus olması hüquqi faktının müəyyən olunması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Ərizəçi ərizəni onunla əsaslandırmışdır ki, Xaçmaz rayonunda torpaq islahatı keçirilərkən AİK-nın 26.12.1998-ci il tarixli 05 saylı qərarı ilə ona yaşadığı Xaçmaz rayonunun Xan-oba kəndindən cəmi 0,18 ha pay torpaq sahəsi verilib və həmin torpaq sahəsinə mülkiyyət hüququna dair ona JN-181 seriyalı 30225028 kodlu Torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktı və JN-181 seriyalı 30225028 kodlu Torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair şəhadətnamə təqdim edilib. Hal-hazırda mülkiyyətinə verilmiş pay torpaq sahəsinə çıxarış almaq qərarına gəlmişdir. Bu məqsədlə sənədlərini Xaçmaz rayon natariusuna və DƏDRX-nin 5 saylı Xaçmaz Ərazi İdarəsinə təqdim edərkən, JN-181 seriyalı 30225028 kodlu Torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktında və JN-181 seriyalı 30225028 kodlu Torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair şəhadətnamədə o, Ərizəçi olduğu halda səhvən Kifayət kimi göstərilmişdir. Bu səbəbdən DƏDRX-nin 5 saylı Xaçmaz Ərazi İdarəsi tərəfindən ona məhkəməyə müraciət etməsi tövsiyə olunmuşdur. Ona görə də hazırki ərizə ilə məhkəməyə müraciət etməli olmuşdur. Ərizənin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında Ərizəçi ərizəni müdafiə edərək, ərizədə göstərilənlərə uyğun izahat vermiş, əlavə olaraq ona torpaq payı ayrılmasına dair arxiv arayışını almadığını, torpaq sahəsinin və Dövlət Aktının ona məxsus olmasına dair əlavə sübuta ehtiyac olmadığını, həmçinin, məhkəməyə təqdim edəcəyi şahidlərinin olmadığını bildirərək, ərizənin təmin olunmasını xahiş emişdir. Maraqlı şəxs DƏDRX-nin 5 saylı Xaçmaz Ərazi İdarəsinə məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin səbəbi barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə MPM-nin 185.5-ci maddəsinə əsasən işə maraqlı tərəfin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə ərizəçinin izahatını dinləyib, iş üzrə sübutları araşdıraraq hesab edir ki, ərizə əsassız olduğundan təmin olunmamalıdır. Belə ki, iş materiallarında olan Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlığını təsdiq edən AZE seriyalı ******** saylı şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, Ərizəçi Xaçmaz rayonunun Xan-oba kəndində anadan olmaqla həmin kənddə yaşayır. İş materiallarında olan Torpağa mülkiyyət hüququna dair JN-181 seriyalı 30225028 kodlu Dövlət Aktından və JN-181 seriyalı 30225028 kodlu Torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair şəhadətnamədən müəyyən olunur ki, AİK-nın 26.12.1998-ci il tarixli 05 saylı qərarı ilə Ərizəçi mülkiyyətinə Xaçmaz rayonunun Xan-oba kəndindən cəmi 0,18 ha pay torpaq sahəsi verilmişdir. Həmin akt və şəhadətnamədə Ərizəçi adı səhvən Kifayət kimi yazılmışdır. İş materiallarında olan DƏDRX-nin 5 saylı Xaçmaz Ərazi İdarəsininin 09.08.2021-ci il tarixli məktubundan müəyyən olunur ki, Ərizəçi adında olan uyğunsuzluğun aradan qaldırılmasının DƏDRX-nin 5 saylı Xaçmaz Ərazi İdarəsinin səlahiyyətlərinə aid olmadığı ərizəçiyə bildirilmiş və ona uyğunsuzluğun aradan qaldırılması üçün məhkəməyə müraciət edilməsi tövsiyə edilmişdir. İş materiallarında olan 16.08.2021-ci il tarixli ödəniş qəbzindən müəyyən olunur ki, ərizəçi tərəfindən ərizənin verilməsi ilə əlaqədar 10 (on) manat dövlət rüsumu köçürülmüşdür. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2.-ci madəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalıvə onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1.-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 217.4.-cü madəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 307.2.5.-ci maddəsinə əsasən şəxsin sənəddə göstərilən adı, atasının adı və ya soyadı onun pasportundakı adı, atasının adı və soyadı ilə düz gəlmədiyi halda hüquqmüəyyənedici sənədlərin həmin şəxsə məxsus olması faktı məhkəmə qaydasında müəyyən edilir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 307.2.11-ci maddəsinə əsasən qanunvericiliklə müəyyən edilməsinin başqa qaydası nəzərdə tutulmamışsa, hüquqi əhəmiyyəti olan digər faktları məhkəmə qaydasında müəyyən edilir. Həmin Məcəllənin 308-ci maddəsinə əsasən məhkəmə hüquqi əhəmiyyəti olan faktları o zaman müəyyən edə bilər ki, ərizəçi həmin faktları təsdiq edən lazımi sənədləri başqa qaydada ala bilməsin, yaxud itirilmiş sənədlərin bərpası mümkün olmasın. Məhkəmə qeyd edir ki, mülki prosesdə qəbul edilmiş və sübut hüququnun tələbləri baxımından mühüm əhəmiyyətə malik olan formal həqiqət prinsiplərinə görə sübutların toplanması və təqdim edilməsi yükü bütünlüklə tərəflərin üzərinə düşür. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsi sübutetmə vəzifələrinin bölgüsünün ümumi qaydasını müəyyən edir. Bu qaydaya görə iş iştirakçıları tələb və etirazlarını əsaslandırdıqları faktlara istinad etməlidirlər. Məhkəmə öz istəyinə görə iş iştirakçısı olan bu və ya başqa şəxsi onun öz iddia və etirazlarını əsaslandırmaq üçün söykəndiyi halların və qanunla sübut etməli olduğu başqa halların sübut olunması yükündən azad edə, yaxud sübutetmə yükünü bölüşdürə bilməz. Azərbaycan Respublikası MPM məhkəməyə öz təşəbbüsü ilə sübutlar toplamaq hüququ vermir və sübutların toplanması və verilməsi yükünü bütünlüklə sübutetmə yükünü daşıyan iş iştirakçılarının üzərinə qoyur. Məhkəmə qeyd edir ki, mülki prosessual qanunvericiliyinə əsasən iddia üzrə iddiaçının tələbləri bilavasitə sübutetmə yükü ilə bağlıdır, işin faktiki hallarının müəyyən edilməsinin məhkəmə qərarının qanuniliyinin və əsaslığının əsas göstəricisi olduğu nəzərə alınsa, bu institut xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. İddia tələblərinin təsdiqlənməsi üçün tərəfin sübut etmədiyi halları məhkəmə mövcud olmayan kimi rədd edə bilər. Bu mənada, mülki hüquq münasibətləri iştirakçılarının vicdanlılığı prezumpsiyasına əsaslanan iddianın əsasında duran faktların mövcud olmadığına dair ehtimal ortaya çıxır. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi «Mahmudov Rusiya Federasiyasına qarşı» 26 iyul 2007-ci il tarixli qərarında hüquqi mövqeyini əks etdirərək göstərmişdir ki, konvensiya prosedurları çərçivəsində sübutlar qiymətləndirilərkən bir qayda olaraq affirmanti, non neganti, incumbit probatio (sübut etmək yükü təkzib edənin deyil, iddia edənin üzərinə düşür) prinsipi rəhbər tutulur. Sübut kifayət qədər güclü, aydın və bir-birinə uyğun qənaətlərin həm mövcudluğundan, həmçinin təkzib olunmaz oxşar fakt ehtimallarından irəli gələ bilir. Məhkəmə iddianın dəlillərinə münasibət bildirərək hesab edir ki, iddianın dəlilləri əsassız olub, başqa sübutlarla öz təsdiqini tapmayıb, toplanmış sübutlarla təkzib olunduğuna görə rədd edilməlidir. Ərizəçi tərəfindən JN-181 seriyalı 30225028 kodlu Torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktının və JN-181 seriyalı 30225028 kodlu Torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair şəhadətnamənin ona, yəni Ərizəçi qızna məxsus olmasını təsdiq edən mötəbər sübutlar, o cümlədən JN-181 seriyalı 30225028 kodlu Torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət Aktının və JN-181 seriyalı 30225028 kodlu Torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair şəhadətnamə əsasında verilmiş Xaçmaz rayonunun Xan-oba kəndi ərazisindən ayrılmış cəmi 0,18 ha pay torpaq sahəsinin ona ayrılmasını təsdiq edən Xaçmaz rayon Aqrar İslahat Komissiyasının 26 dekabr 1998-ci il tarixli, 14 saylı qərarından çıxarış məhkəməyə təqdim edilməmişdir. Göstərilənlərə əsasən məhkəmə ərizənin təmin edilməməli olduğunu hesab edir. Məhkəmə iş üzrə sübutlara Mülki Prosessual Məcəllənin 88-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra, həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət vermiş, iddia ərizəsində qoyulmuş tələb üzrə nəticəyə gələrkən isə Mülki Prosessual Məcəllənin 217.4-cü maddəsində təsbit edilmiş bilavasitəlilik prinsipinə uyğun olaraq yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlara əsaslanmışdır. Qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 216-220-ci, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q Ə T E T D İ : Ərizəçi sənədin şəxsə məxsus olması faktının müəyyən edilməsi tələbinə dair ərizəsi təmin edilməsin. Qətnamədən 1 ay müddətində Xaçmaz Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Sumqayıt Apelyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apelyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən : İlkin Xəlilov.