Cəbrayıl Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(072)-329/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Biləsuvar rayonu İş № 2(072)-329/2023 31.05.2023 CƏBRAYIL RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim: Nüsrətov Tərlan Vaqif oğlunun sədrliyi ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında təqdim edilmiş sənədlər əsasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 10 iyun 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən iddiaçı tərəfindən ilkin ödəniş 60 (altmış) AZN məbləği olmaqla, 18 (on səkkiz) ay müddətinə ümumi dəyəri 582 (beş yüz səksən iki) AZN məbləği olan 1 (bir) ədəd “SAMSUNG SM-A 20” markalı mobil telefon satılmışdır. Bundan başqa, İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 11 iyun 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən iddiaçı tərəfindən ilkin ödəniş 50 (əlli) AZN məbləği olmaqla, 12 (on iki) ay müddətinə ümumi dəyəri 590 (beş yüz doxsan) AZN məbləği olan 1 (bir) ədəd “GÜMÜŞ KUPE” markalı dolab satılmışdır. Bundan başqa, İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 27 iyul 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən iddiaçı tərəfindən ilkin ödəniş 40 (qırx) AZN məbləği olmaqla, 18 (on səkkiz) ay müddətinə ümumi dəyəri 598 (beş yüz doxsan səkkiz) AZN məbləği olan 1 (bir) ədəd “SAMSUNG SM-A 20” markalı mobil telefon satılmışdır. Cavabdeh 10 iyun 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 1 (bir) ədəd “SAMSUNG SM-A 20” markalı mobil telefonun dəyərinə görə 18 (on səkkiz) ay müddətinə hər ay 29 (iyirmi doqquz) AZN məbləğində pulu, 11 iyun 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 1 (bir) ədəd “GÜMÜŞ KUPE” markalı dolabın dəyərinə görə 12 (on iki) ay müddətinə hər ay 45 (qırx beş) AZN məbləğində pulu və 27 iyul 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 1 (bir) ədəd “SAMSUNG SM-A 20” markalı mobil telefonun dəyərinə görə 18 (on səkkiz) ay müddətinə hər ay 31 (otuz bir) AZN məbləğində pulu hissə-hissə ödəməyi öz üzərinə öhdəlik götürmüşdür. Alğı-satqı müqaviləsinə əsasən İddiaçı qarşısında öhdəliklərini icra etməyən Cavabdeh iddiaçıya olan borcu barədə bir neçə dəfə şifahi və yazılı formada xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq, öhdəliklərini icra etməmişdir. Hal-hazırda İddiaçı qarşısında olan öhdəliklərini tam icra etməyən Cavabdeh İddiaçı 10 iyun 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 492 (dörd yüz doxsan iki) AZN məbləğində əsas borcu, 11 iyun 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 540 (beş yüz qırx) AZN məbləğində əsas borcu, 27 iyul 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 558 (beş yüz əlli səkkiz) AZN məbləğində əsas borcu və ümumilikdə 1590 (min beş yüz doxsan) AZN məbləğində əsas borcu mövcuddur. Qeyd edilənlərə əsasən, Cavabdeh 10 iyun 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 492 (dörd yüz doxsan iki) AZN məbləğində əsas borcun, 11 iyun 2019-cu il tarixli “Nisyə alğısatqı” müqaviləsinə əsasən 540 (beş yüz qırx) AZN məbləğində əsas borcun, 27 iyul 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 558 (beş yüz əlli səkkiz) AZN məbləğində əsas borcun, ümumilikdə 1590 (min beş yüz doxsan) AZN məbləğində əsas borcun, 2.20 (iki, iyirmi) AZN məbləğində poçt xidmət haqqı xərcinin və iddia qaldırılması üçün iddiaçı tərəfindən ödənilmiş 35.90 (otuz beş, doxsan) AZN məbləğində dövlət rüsumunun tutularaq, İddiaçı xeyrinə ödənilməsi barədə məhkəmə tərəfindən qətnamə qəbul edilməsi xahiş edilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində məhkəmə tərəfindən Cavabdeh rəsmi qaydada bildiriş göndərilmiş və bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilmişdir. Cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri məhkəməyə göndərməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxaraq, həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmasını məqsədə müvafiq hesab edir. Məhkəmə iş materiallarını tam, obyektiv və hərtərəfli araşdırıb və iş üzrə toplanmış sübutlara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi əsaslı olduğu üçün qismən təmin edilməlidir. İş materiallarında olan müvafiq qaydada təsdiq edilmiş İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 10 iyun 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinin surətindən görünür ki, “satıcı” İddiaçı tərəfindən ilkin ödəniş 60 (altmış) AZN məbləği olmaqla, 18 (on səkkiz) ay müddətinə ümumi dəyəri 582 (beş yüz səksən iki) AZN məbləği olan 1 (bir) ədəd “SAMSUNG SM-A 20” markalı mobil telefon “alıcı” Cavabdeh satılmış və “alıcı” X1 həmin məhsulu təhvil almışdır. İş materiallarında olan müvafiq qaydada təsdiq edilmiş 10 iyun 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinə əlavədən, yəni ödəniş cədvəlinin surətidən görünür ki, “alıcı” Cavabdeh ümumi dəyəri 582 (beş yüz səksən iki) AZN məbləği olan 1 (bir) ədəd “SAMSUNG SM-A 20” markalı mobil telefonun dəyərinə görə 18 (on səkkiz) ay müddətinə hər ay 29 (iyirmi doqquz) AZN məbləğində pulu hissə-hissə “satıcı” İddiaçı xeyrinə ödəməlidir. İş materiallarında olan müvafiq qaydada təsdiq edilmiş İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 11 iyun 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinin surətindən görünür ki, “satıcı” İddiaçı tərəfindən ilkin ödəniş 50 (əlli) AZN məbləği olmaqla, 12 (on iki) ay müddətinə ümumi dəyəri 590 (beş yüz doxsan) AZN məbləği olan 1 (bir) ədəd “GÜMÜŞ KUPE” markalı dolab “alıcı” Cavabdeh satılmış və “alıcı” X1 həmin məhsulu təhvil almışdır. İş materiallarında olan müvafiq qaydada təsdiq edilmiş 11 iyun 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinə əlavədən, yəni ödəniş cədvəlinin surətindən görünür ki, “alıcı” Cavabdeh ümumi dəyəri 590 (beş yüz doxsan) AZN məbləği olan 1 (bir) ədəd “GÜMÜŞ KUPE” markalı dolabın dəyərinə görə 12 (on iki) ay müddətinə hər ay 45 (qırx beş) AZN məbləğində pulu hissə-hissə “satıcı” İddiaçı xeyrinə ödəməlidir. İş materiallarında olan müvafiq qaydada təsdiq edilmiş İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 27 iyul 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinin surətindən görünür ki, “satıcı” İddiaçı tərəfindən ilkin ödəniş 40 (qırx) AZN məbləği olmaqla, 18 (on səkkiz) ay müddətinə ümumi dəyəri 598 (beş yüz doxsan səkkiz) AZN məbləği olan 1 (bir) ədəd “SAMSUNG SM-A 20” markalı mobil telefon satılmış və “alıcı” X1 həmin məhsulu təhvil almışdır. İş materiallarında olan müvafiq qaydada təsdiq edilmiş 27 iyul 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinə əlavədən, yəni ödəniş cədvəlinin surətidən görünür ki, “alıcı” Cavabdeh ümumi dəyəri 598 (beş yüz doxsan səkkiz) AZN məbləği olan 1 (bir) ədəd “SAMSUNG SM-A 20” markalı mobil telefonun dəyərinə görə 18 (on səkkiz) ay müddətinə hər ay 31 (otuz bir) AZN məbləğində pulu hissə-hissə “satıcı” İddiaçı xeyrinə ödəməlidir. İş materiallarında olan İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 10 iyun 2019-cu il tarixli, 11 iyun 2019-cu il tarixli və 27 iyul 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqavilələrinin surətindən görünür ki, “alıcı” ödənişləri gecikdirdikdə, gecikdirilmiş hər gün üçün 2 % həddində dəbbə hesablanır və “alıcı” tərəfindən “satıcıya” ödənilir. İş materiallarında olan MA 110 saylı və MA 111 saylı maliyyə arayışlarından görünür ki, Cavabdeh İddiaçı 10 iyun 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 492 (dörd yüz doxsan iki) AZN məbləğində əsas borcu, 11 iyun 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 540 (beş yüz qırx) AZN məbləğində əsas borcu, 27 iyul 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 558 (beş yüz əlli səkkiz) AZN məbləğində əsas borcu və ümumilikdə 1590 (min beş yüz doxsan) AZN məbləğində əsas borcu mövcuddur. İş materiallarında olan 301 saylı 24 fevral 2022-ci il tarixli, 303 saylı 24 fevral 2022-ci il tarixli və 304 saylı 24 fevral 2022-ci il tarixli, xəbərdarlıqlardan görünür ki, Cavabdeh İddiaçı olan borcu barədə iddiaçı tərəfindən rəsmi xəbərdarlıq edilmişdir. İş materiallarında olan ********** saylı, 01 mart 2023-cü il tarixli ödəniş qəbzindən görünür ki, İddiaçı tərəfindən iddia qaldırılması üçün 35.90 (otuz beş, doxsan) AZN məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkət etməlidir, məsələn, pul ödəməli, xidmətlər göstərməli, əmlak verməli, iş görməli və i.a və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasının tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 425.1-ci maddəsinə əsasən öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə, onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və ya xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 443.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Həmin Məcəllənin 445.1-ci maddəsinə əsasən icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 445.2-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətə icra edilməməsi borclunun icrasını gecikdirir. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Həmin Məcəllənin 460.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliklərin icrası girov, dəbbə pulu, borclunun əmlakının saxlanması, zaminlik, qarantiya, beh ilə və bu Məcəllədə və ya müqavilədə nəzərdə tutulan digər üsullarla təmin edilə bilər. Həmin Məcəllənin 567-ci maddəsinə əsasən alğı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 600.1-ci maddəsinə əsasən alğı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 600.4-cü maddəsinə əsasən əşyanı təhvil almış alıcı onu alğısatqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 601.1-ci maddəsinə əsasən əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alğı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Həmin Məcəllənin 601.2-ci maddəsinə əsasən hissə-hissə ödəmə şərti ilə malın nisyə satılması haqqında müqaviləyə bu Məcəllənin 600.2-600.5-ci maddələrində nəzərdə tutulan qaydalar tətbiq edilir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Həmin Məcəllənin 284-6.1-ci maddəsinə əsasən işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Həmin Məcəllənin 284-6.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə qətnaməsindən bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş qaydada apelyasiya şikayəti verilə bilər. Həmin Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Həmin Məcəllənin 217.3-cü maddəsinə əsasən qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Beləliklə, məhkəmə toplanmış sübutların məcmusuna tam, obyektiv və hüquqi qiymət verərək, yuxarıda göstərilən qanunvericilik aktı normalarına əsasən hesab edir ki, İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış “Nisyə alğı-satqı” müqavilələrinin şərtləri pozulduğu, yəni “borclu” tərəfindən müqavilə öhdəlikləri tam icra edilmədiyi üçün iddia qismən təmin edilməli, Cavabdeh 10 iyun 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 492 (dörd yüz doxsan iki) AZN məbləğində əsas borc, 11 iyun 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 540 (beş yüz qırx) AZN məbləğində əsas borc, 27 iyul 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 558 (beş yüz əlli səkkiz) AZN məbləğində əsas borc, ümumilikdə 1590 (min beş yüz doxsan) AZN məbləğində əsas borc və iddia qaldırılması üçün ödənilmiş 35.90 (otuz beş, doxsan) AZN məbləğində dövlət rüsumu tutularaq, İddiaçı xeyrinə ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 218.3-cü maddəsinə əsasən hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 216-220, 284-6 və 360-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 10 iyun 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 492 (dörd yüz doxsan iki) AZN məbləğində əsas borc, 11 iyun 2019-cu il tarixli “Nisyə alğısatqı” müqaviləsinə əsasən 540 (beş yüz qırx) AZN məbləğində əsas borc, 27 iyul 2019-cu il tarixli “Nisyə alğı-satqı” müqaviləsinə əsasən 558 (beş yüz əlli səkkiz) AZN məbləğində əsas borc, ümumilikdə 1590 (min beş yüz doxsan) AZN məbləğində əsas borc və iddia qaldırılması üçün ödənilmiş 35.90 (otuz beş, doxsan) AZN məbləğində dövlət rüsumu tutularaq, İddiaçı xeyrinə ödənilsin. Qətnamədən işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Cəbrayıl Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən Tərlan Nüsrətov