Cəlilabad Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(073)-1470/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Cəlilabad rayonu İş № 2(073)-1470/2024 27.08.2024 CƏLİLABAD RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əmirəliyev Elxan Əli oğlunun sədrliyi, Əliyev Elməddin Fizuli oğlunun katibliyi, İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı aliment və müalicə pulunun miqdarının artıralaraq hər uşaq üçün hər ay 250 manat sabit pul məbləğində alimentin və oğlu İntiqamın xəstəliyi üçün hər ay 300 manat pulun Cavabdeh alınaraq ona verilməsi tələbinə dair mülki işə Cəlilabad Rayon Məhkəməsinin binasında, məhkəmə iclas zalında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, Müəyyən etdi: İddiaçı Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, aliment və müalicə pulunun miqdarının artıralaraq hər uşaq üçün hər ay 250 manat sabit pul məbləğində alimentin və oğlu İntiqamın xəstəliyi üçün hər ay 300 manat pulun Cavabdeh alınaraq ona verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında İddiaçı izahatında bildirdi ki, o, Cavabdeh ilə 2014-cü ildə el adəti ilə ailə qurmuşdur. Onların 05 dekabr 2014-cü ildə Dərya, 27 dekabr 2015-ci ildə isə İntiqam adlı iki övladları olmuşdur. Cavabdehlə münasibətləri pozulduğu üçün 2017-ci ildən ayrı yaşayırlar. Cavabdeh bir ailə kimi nə onunla, nədə uşaqları ilə maraqlanmır, onlara mənəvi dəstək olmur. Cəlilabad rayon Məhkəməsinin 28 noyabr 2019-cu il tarixli, 2(073)-2171/2019 saylı qətnaməsinə əsasən hər uşaq üçün həy ay100 manat alimentin və oğlu İntiqamın xəstəliyi üçün 40 manat müalicə pulunun alınıb ona verilməsi qət edilmişdir. Uşaqlar məktəblidir. Onların təhsili və qayğısı üçün 250 manat aliment çatmır. Oğlu İntiqam “Beta Talassemiya böyük forma” xəstəliyindən əziyyət çəkir o hər ay iki və yaxud üç dəfə uşağı Bakı Talassemiya mərkəzinə aparıb uşağa qan köçürtdürür. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin sərəncamı ilə minimum istehlak miqdarı 235 manat müəyyən edilmişdir. Ona görə cavabdehdən hər uşaq üçün ayda 235 manat aliment və oğlunun müalicə pulu üçün hər ay 300 manat tələb edir. Uşağının əməliyyatı üçün 83000 ABŞ dolları məbləğində pul tələb olunur, onun həmin məbləğə imkanı çatmadığı üçün uşağın müalicə etdirir. Qeyd edilənlərin nəzərə alınaraq iddianın təmin edilməsinə dair qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etdi. İşə baxılmanın vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq Cavabdeh məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə, Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsaslanaraq işə Cavabdeh iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iddia ərizəsini nəzərdən keçirib, iş materiallarını tam və hərtərəfli araşdıraraq və işin məhkəmə tərəfindən müəyyən olunmuş hallarına qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən əsaslı olduğundan qismən təmin edilməlidir. Belə ki, işdə olan Cəlilabad rayon Qeydiyyat Şöbəsi tərəfindən verilmiş 25 aprel 2024-cü il tarixli, 448/12 saylı arayışdan görünür ki, X6 05 dekabr 2014-cü il tarixdə doğulmuşdur, atası Cavabdeh, anası İddiaçıdır. İşdə olan Cəlilabad rayon Qeydiyyat Şöbəsi tərəfindən verilmiş 25 aprel 2024-cü il tarixli, 445/12 saylı arayışdan görünür ki, 05 dekabr 2014-cü ildə İddiaçı doğulmuş X3 atası Cavabdeh hesab edilmişdir və bu barədə Cəlilabad rayon Qeydiyyat şöbəsində 17 yanvar 2015-ci il tarixdə, 67 nömrəli akt qeydi aparılmışdır. İşdə olan Cəlilabad rayon Qeydiyyat Şöbəsi tərəfindən verilmiş 25 aprel 2024-cü il tarixli, 446/12 saylı arayışdan görünür ki, X5 27 dekabr 2015-ci il tarixdə doğulmuşdur, atası Cavabdeh, anası İddiaçıdır. İşdə olan Cəlilabad rayon Qeydiyyat Şöbəsi tərəfindən verilmiş 25 aprel 2024-cü il tarixli, 445/12 saylı arayışdan görünür ki, 27 dekabr 2015-ci ildə İddiaçı doğulmuş X2 atası Cavabdeh hesab edilmişdir və bu barədə Cəlilabad rayon Qeydiyyat şöbəsində 10 may 2016-cı il tarixdə, 862 nömrəli akt qeydi aparılmışdır. İşdə olan Cəlilabad Rayon Məhkəməsinin 28 noyabr 2019-cu il tarixli, 2(073)- 2171/2019 saylı qətnaməsinin surətindən görünür ki, Cavabdeh 05 dekabr 2014-cü il təvəllüdlü X4 və 27 dekabr 2015-ci il təvəlüddlü X1 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün hər ay hər uşağa görə 100 manat sabit pul məbləğində aliment və 27 dekabr 2015-ci il təvəlüddlü X1 müalicəsi ilə əlaqədar əlavə olaraq 40 manat müalicə xəri olmaqla, cəmi 240 manat pul vəsaiti alınaraq İddiaçı verilməsi qət edilmişdir. Beləliklə, məhkəmə iclasında müəyyən edildi ki, iddiaçı ilə cavabdeh arasında 2014cü ildə el adəti ilə nikah qurulmuşdur. Onların 05 dekabr 2014-cü ildə Dərya, 27 dekabr 2015-ci ildə isə İntiqam adlı iki övladları olmuşdur. Cavabdehlə münasibətləri pozulduğu üçün 2017-ci ildən ayrı yaşayırlar. Cavabdeh bir ailə kimi nə onunla, nədə uşaqları ilə maraqlanmır, onlara mənəvi dəstək olmur. Cəlilabad rayon Məhkəməsinin 28 noyabr 2019-cu il tarixli, 2(073)-2171/2019 saylı qətnaməsinə əsasən hər uşaq üçün həy ay 100 manat alimentin və oğlu İntiqamın xəstəliyi üçün 40 manat müalicə pulunun alınıb ona verilməsi qət edilmişdir Oğlu İntiqam “Beta Talassemiya böyük forma” xəstəliyindən əziyyət çəkir o hər ay iki və yaxud üç dəfə uşağı Bakı Talassemiya mərkəzinə aparıb uşağa qan köçürtdürür. Ona görə cavabdehdən hər uşaq üçün ayda 250 manat aliment və oğlunun müalicə pulu üçün hər ay 300 manat tələb edir. Məhkəmə, məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş sübutlara qiymət verərək, hesab edir ki, iddiaçının hər ay hər uşağa görə 250 manat sabit pul məbləğində aliment və oğlunun müalicəsi üçün hər ay 300 manat pul təyin edilməsinə dair tələbi tam təmin edilə bilməz. Belə ki, müəyyən olunmuş alimentin məbləği tərəflərin həqiqi vəziyyətinə uyğun olmalı və digər tərəfi maddi cəhətdən pis vəziyyətə salmamalıdır. Həmçinin, iddiaçının ərizəsində göstərdiyi miqdarda Cavabdeh aliment ödəmək iqtidarında olması iş materialları ilə təsdiq olunmur və İddiaçı tərəfindən məhkəməyə cavabdehin aylıq qazancı, əmək haqqı və ya digər gəlirləri barədə hər hansı sənəd təqdim edilməmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Məhkəmə, cavabdehin tələb olunan məbləğdə aliment ödəmək iqtidarında olmasının məhkəmə iclasında öz təsdiqini tapmadığını nəzərə alır və hesab edir ki, iddia tələbinin tam həcmdə təmin olunması cavabdehin mənafeyinə uyğun deyildir. Məhkəmə qeyd edir ki, uşaqların saxlanması üçün cavabdehin üzərinə qanunvericiliklə vəzifə qoyulmuş, uşaqların saxlanmasına kömək göstərmək və uşaqlara qayğı göstərmək Cavabdeh valideynlik borcudur. Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinin 75.1-ci maddəsinə əsasən valideynlər uşaqlarını saxlamağa borcludurlar. Həmin Məcəllənin 78.1-ci maddəsinə əsasən valideynlər arasında yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlara aliment ödənilməsi barədə saziş yoxdursa, eləcə də aliment verməyə borclu olan valideynin qazancı (gəliri) qeyri-müntəzəm, dəyişən olarsa və ya qazancın (gəlirin) hamısını və ya bir hissəsini həmin valideyn natura və ya xarici valyuta ilə alırsa, yaxud onun qazancı və ya sair gəliri yoxdursa, habelə alimentin valideynin qazancından (gəlirindən) müəyyən hissə kimi tutulması mümkün olmadığı, çətinlik törətdiyi və tərəflərdən birinin və ya marağının əhəmiyyətli dərəcədə pozulduğu başqa hallarda, uşaqların saxlanması üçün vəsait tutulmasını tələb edən şəxsin xahişi ilə alimentin miqdarı məhkəmə tərəfindən hər ay ödənilməli olan sabit pul məbləğində və ya eyni zamanda həm sabit pul məbləğində, həm də bu Məcəllənin 76-cı maddəsinə uyğun olaraq qazancın (gəlirin) müəyyən hissəsi kimi müəyyən edilə bilər. Həmin Məcəllənin 78.2-ci maddəsinə əsasən sabit pul məbləğinin miqdarı məhkəmə tərəfindən tərəflərin maddi və ailə vəziyyəti, diqqətəlayiq olan digər hallar nəzərə alınmaqla uşağın əvvəlki təminatının səviyyəsinin mümkün qədər maksimal saxlanması əsas tutularaq müəyyən edilir. Ölkə üzrə uşaqlar üçün yaşayış minimumunun 2024-cü il üzrə hər ay 235 manat həddində müəyyən edilməsi ilə bağlı məhkəmə qeyd edir ki, bu məbləğ Azərbaycan Respublikasında bir uşağın saxlanmasıüçün zəruri olan minimal məbləği ehtiva etməklə, özü-özlüyündə aliment məbləğinin bu həddə müəyyən edilməsi anlamına gəlmir. Qanunvericilik aliment məbləğinin müəyyən edilməsi zamanı bir sıra halların araşdırılmalı olduğunu tələb edir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin «Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 76, 78 və 112-ci maddələrinin şərh edilməsinə dair» 27 iyul 2016-cı il tarixli qərarında göstərilir ki, alimentin miqdarı müəyyən olunarkən məhkəmə, ilk növbədə, Ailə Məcəlləsinin 76.2 və 78.2-ci maddələrinəəsasən tərəflərin maddi və ailə vəziyyətini, diqqətə layiq digər halları və uşağın əvvəlki təminatının səviyyəsini nəzərə almalıdır. “Yaşayış minimumu haqqında” Qanunun Ailə Məcəlləsinin 76, 78 və 112-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş aliment münasibətlərinə aid edilməsinin mümkünlüyünə gəldikdə Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu qeyd etmişdir ki, nikahın pozulması iləəlaqədar uşağın valideynlərdən birinin himayəsinə verilməsi, uşağa qulluq, onun sağlamlıq, təhsil, inkişaf, məişət qayğılarının çəkilməsinin uşağın himayəsində olduğu valideynin üzərinə düşməsi, yaşayış minimumunu müəyyən edən qanunvericilik aktlarında göstərilən minimum dolanacaq xərclərinə yaxın məbləğin aliment kimi digər valideyndən tutulmasına əsas olar bilər. Nəticə etibarı ilə məhkəmənin mövqeyi belə olmuşdur ki, aliment ödənilməsi barədə saziş olmadıqda məhkəmə Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 76.2 və 78.2-ci maddələrinə, bu Qərarda formalaşmış hüquqi mövqeyə uyğun olaraq, hər iki tərəfin maddi və ailə vəziyyəti və diqqətəlayiq digər hallarla yanaşı, uşağın əvvəlki təminatının səviyyəsinə də qiymət verməlidir. “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 13-cü maddəsinə uyğun olaraq, uşağın Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququ vardır. Konstitusiya Məhkəməsinin qeyd edilən qərarı ilə müəyyən edilir ki, alimentin məbləği məhkəmələr tərəfindən müəyyən edilərkən konkret işüzrə hər iki tərəfin maddi və ailə vəziyyəti və diqqətəlayiq digər hallarla yanaşı, uşağın əvvəlki təminatının səviyyəsinə də qiymət verilməli, bu hallara qiymət verərkən uşağın Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququnun olması nəzərə alınmalıdır. Konstitusiya Məhkəməsi uşağın Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququnun olması hüququnu tanımaqla yanaşı, alimentin «Yaşayış minimumu haqda» qanunla müəyyən edilmiş dəqiq məbləğin deyil, qanunvericilik aktlarında göstərilən minimum dolanacaq xərclərinə yaxın məbləğin aliment kimi digər valideyndən tutulmasını müəyyən etmişdir. Həmin qərarda Konstitusiya Məhkəməsi “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 13-cü maddəsinə uyğun olaraq, uşağın Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququnun təmin edilməsinin bütünlüklə aliment ödəyən valideynin vəzifəsi olduğunu birmənalı olaraq müəyyən etməmişdir. Qeyd olunan qanunlardan göründüyü kimi uşaqların saxlanılması və onların maddi tələbatlarının təmin edilməsi valideynlərin mübahisəsiz vəşərtsiz vəzifəsidir. Valideynlər bu vəzifəni yerinə yetirmədikdə isə, qanunverici uşaqları saxlanılmasıüçün lazım olan vəsaiti, yəni alimenti məhkəmə qaydasında tutulmasını müəyyən etmişdir. Məhkəmə sabit pul məbləğində alimentin miqdarını müəyyənləşdirərkən tərəflərin maddi və ailə vəziyyətini nəzərə almalıdır. Lakin bu məbləğ elə müəyyənləşdirilməlidir ki, uşaqların lazımi səviyyədə saxlanılmasını təmin etsin. Hazırkı yaşayış səviyyəsini, minimum əmək haqqının miqdarını, “Yaşayış minimumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun müddəalarını, iddiaçının maddi vəziyyətini, həmçinin uşağın mənafeyini və yuxarıda şərh olunan mənada qanunverici tərəfindən müəyyən olunmuş alimentin məqsədini nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, hazırda Cavabdeh hər ay hər uşağa görə 170 (bir yüz yetmiş) manat sabit pul məbləğində alimentin və 27 dekabr 2015-ci il təvəlüdlü X1 müalicəsi ilə əlaqədar hər ay 130 manat pul vəsaiti tutulması tərəflərin həqiqi vəziyyətinə uyğundur. Məhkəmə, alimentin hansı tarixdən tutulması ilə bağlı məsələyə aydınlıq gətirərək qeyd edir ki, hazırkı iddia ərizəsi üzrə alimentin tutulması məhkəməyə müraciət edildiyi vaxtdan deyil, hazırkı məhkəmə qətnaməsinin qanuni qüvvəyə mindiyi gündən hesablanmalıdır. Belə ki, «Nikahın pozulması, boşanmadan sonra yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların valideynlərdən hansının yanında qalması və uşaqlar üçün valideynlərdən aliment tutulması tələbinə dair işlərə baxılarkən qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiqi təcrübəsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun xx.xx.2016-cı il tarixli, 8-2/2016 saylı qərarına əsasən məhkəmənin müəyyən etdiyi alimentin miqdarı dəyişdirilərkən (artırılarkən və ya azaldılarkən) və ya şəxs aliment ödəməkdən azad edilərkən bu barədə məhkəmə qətnaməsinin qanuni qüvvəyə mindiyi gündən miqdarı dəyişdirilmiş alimentin tutulması hesablanır və ya şəxs aliment ödəməkdən azad edilir. Məhkəmə, məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş sübutlara qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, 05 dekabr 2014-cü il təvəllüdlü X4 və 27 dekabr 2015-ci il təvəlüddlü X1 yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanılması üçün Cəlilabad Rayon Məhkəməsinin 28 noyabr 2019-cu il tarixli, 2(073)-2171/2019 saylı qətnaməsi ilə hər ay hər uşaq üçün təyin edilmiş 100 manat alimentin miqdarı artırılaraq hər ay hər uşağa görə 170 manat və 27 dekabr 2015-ci il təvəlüddlü X1 müalicəsi ilə əlaqədar əlavə olaraq 40 manat müalicə xərcinin artırılaraq hər ay 130 manat müəyyən edilməli, 05 dekabr 2014-cü il təvəllüdlü X4 və 27 dekabr 2015-ci il təvəlüddlü X1 yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanılması üçün Cavabdeh hər ay hər uşağa görə 170 manat sabit pul məbləğində aliment və 27 dekabr 2015-ci il təvəlüddlü X1 müalicəsi ilə əlaqədar əlavə olaraq 130 manat pul vəsaiti tutularaq İddiaçı verilməli, iddia qalan hissədə əsassız olduğundan təmin edilməməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Həmin Məcəllənin 112.1.3-cü maddəsinə əsasən aliment alınması haqqında iddialarda iddianın qiyməti bir il ərzində ödəmənin məcmusu ilə müəyyən olunur. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 8.1.2-ci maddəsinəəsasən qiymətləndirilən iddia ərizəsinin verilməsinə görə iddia qiyməti 1000 manatdan 10000 manatadək olduqda, 30 + 1000 manatdan yuxarı olan iddia qiymətinin 0,1 faizi məbləğində dövlət rüsumu ödənilir. Həmin Qanunun 9.1.2-ci maddəsinə əsasən aliment alınması barədə iddialar üzrə iddiaçılar dövlət rüsumunu ödəməkdən azad olunurlar. Hazırkı işüzrə iddianın təmin edilən hissəsi nəzərə alınmaqla 1 illik ödəmənin məcmusu 1000 (min) manatdan artıq olduğu üçün, alimentin alınması barədə iddialar üzrə iddiaçılar dövlət rüsumunu ödəməkdən azad olunduğuna görə, “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8.1.2-ci maddəsinə uyğun olaraq 55 manat məbləğində dövlət rüsumu Cavabdeh tutularaq dövlət büdcəsinə köçürülməlidir. Göstərilənlərə əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə… Qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. 05 dekabr 2014-cü il təvəllüdlü X4 və 27 dekabr 2015-ci il təvəlüddlü X1 yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanılması Cəlilabad Rayon Məhkəməsinin 28 noyabr 2019-cu il tarixli, 2(073)-2171/2019 saylı qətnaməsi ilə hər ay hər uşaq üçün təyin edilmiş 100 (bir yüz) manat alimentin miqdarı artırılaraq hər ay hər uşağa görə 170 (bir yüz yetmiş) manat və 27 dekabr 2015-ci il təvəlüddlü X1 müalicəsi ilə əlaqədar əlavə olaraq 40 manat müalicə xərcinin artırılaraq hər ay 130 (bir yüz otuz) manat müəyyən edilsin. 05 dekabr 2014-cü il təvəllüdlü X4 və 27 dekabr 2015-ci il təvəlüddlü X1 yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanılması üçün Cavabdeh hər ay hər uşağa görə 170 (bir yüz yetmiş) manat sabit pul məbləğində aliment və 27 dekabr 2015-ci il təvəlüddlü X1 müalicəsi ilə əlaqədar əlavə olaraq 130 (bir yüz otuz) manat pul vəsaiti tutularaq İddiaçı verilsin. İddia qalan hissədə əsassız olduğundan təmin edilməsin. Cavabdeh 55 (əlli beş) manat məbləğində dövlət rüsumu tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Cəlilabad Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Məhkəmə qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Elxan Əmirəliyev