Azərbaycan Respublikası adından Qərar Bakı şəhəri İş № 2(1-8)-1681/2026 26.08.2026 ALI MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki kollegiyasının iddiaçı Cəlilova Mahnur Baxış qızının cavabdeh Cavabdeh Istehsalat Birliyinə qarşı iddiasına dair iş üzrə QƏRARİ (Açar sözlər: təbii qazdan istifadəyə görə əsassız hesablanmış borcun silinməsi) Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki kollegiyası, hakimlər X2 (məruzəçi), Həsənov Vüqar Təvəkgül oğlu və Şamayev Elşad Yaquboviçdən ibarət tərkibdə, iddiaçı Cəlilova Mahnur Baxış qızının cavabdeh Cavabdeh Istehsalat Birliyinə qarşı “borcun silinməsi” tələbinə dair mülki iş üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının *(***)-****/**** nömrəli, ## #### 2026-cı il tarixli qətnaməsindən iddiaçı tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinə Ali Məhkəmənin inzibati binasında yazılı icraat qaydasında baxaraq, aşağıdakı qərarı qəbul etdi. Işin halları
1. Azərbaycan Respublikasının Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı haqqında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrinin ******* saylı, ##.##.2007-ci il tarixli çıxarışına əsasən, Bakı şəhəri, Əzizbəyov rayonu, Binə qəsəbəsi, Xaqani küçəsində istifadə olan 0.0164 ha torpaq sahəsində yerləşən ** nömrəli fərdi yaşayış evi tam mülkiyyət hüququ üzrə Cəlilova Mahnur Baxış qızının adına qeydiyyata alınmışdır.
2. ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı, ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı, ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı, ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı, ##.##.2018- ci il tarixli, ******* saylı, ##.##.2018-ci il tarixli, 0177364, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı, ##.##.2019- cu il tarixli, ******* saylı, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı, ##.##.2019- cu il tarixli, ******* saylı, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı, ##.##.2019- cu il tarixli, ******* saylı, ##.##.2020- ci il tarixli, ******* saylı, ##.##.2020-ci il tarixli, ******* saylı, ##.##.2020-ci il tarixli, ******* saylı, ##.##.2024-cü il tarixli, ******* saylı, ##.##.2024-cü il tarixli, ******* saylı aktlar tərtib edilmişdir. Həmin aktlarda mənzilə baxış keçirilən zaman abonentin təbii qazdan qeyri-qanuni sayğacdan kənar istifadə etdiyi qeyd edilmişdir.
3. ##.##.2016-cı il tarixli, ****** saylı akt əsasında 334,80 manat, ##.##.2016-cı il tarixli, ******* saylı akt əsasında 172,80 manat, ##.##.2016-cı il tarixli, ******* saylı akt əsasında 934,10 manat, ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 113,60 manat, ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 227,60 manat, ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 265,60 manat, ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 322,40 manat, ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 152 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 451,80 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 219,60 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 436 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 244,20 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 115,20 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 133,20 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 399,60 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 133,20 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 284,40 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 142,20 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 142,20 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 142,20 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 142,20 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 142,20 manat, ##.##.2019- cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 32,40 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 32,40 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 32,40 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 32,40 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 32,40 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 32,40 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 142,20 manat, ##.##.2019- cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 295,20 manat, ##.##.2020-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 295,20 manat, ##.##.2020-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 295,20 manat, ##.##.2020-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 59 manat, ##.##.2024-cü il tarixli, ******* saylı akt əsasında 3680,64 manat məbləğində borc hesablanmışdır.
Iş üzrə qəbul edilmiş məhkəmə aktları
Birinci instansiya məhkəməsində icraat
4. Iddiaçı İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdeh Cavabdeh Istehsalat Birliyi tərəfindən təbii qazdan istifadəyə görə əsassız hesablanmış 10784,06 manat məbləğində borcun silinməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
5. Iddiaçı tələbini belə əsaslandırmışdır ki, ünvan 2 ünvanında yerləşən həyət evi ona məxsusdur. O bu evin xüsusi mülkiyyət hüququnu təsdiq edən reyestrdən çıxarışını da almışdır. Evi ## #### 2007-ci il tarixdə alqı satqı müqaviləsi əsasında X3 əldə etmişdir. Həyətyanı sahəsinin küçə tərəfində yerləşən 100316602510000 abonent kodlu nömrəli qaz sayğacı Məsimova Rəna adlı şəxsin adındadır, onu heç kim tanımır. Ev iki bacıdan alınmışdır. Həmçinin, abonent kodu üzrə ünvan səhvdir. ünvan 1 25 olmalı idi. Abonentin saldosu üzrə ailə tərkibi səhv qeyd edilib. Ailə tərkibi 2 nəfərdir. Bundan başqa aktlarda 4 gözlü qaz plitəsindən və qızdırıcı radiator peçindən istifadə edilməsi qeyd edilib. Halbuki qaz idarəsinin əməkdaşları yaşayış evinə baxış keçirməyiblər. Onlar torpaq sahəsinin çölündə istədikləri işləri görüblər. O da yarımçıq şəkildə. Torpaq sahəsində yaşayış evi mövcud olsa da yaşayışa yararsız evdir. Bir müddət əvvəl cavabdeh orqandan həmin ərazidə yaşayan qohumuna bildirilib ki, tərəflər arasında qaz sayğacının dəyişdirilməsinə dair müqavilə imzalanmalıdır. Qohumuna akt imzaladıblar. Aktın məzmunu barədə onun məlumatı olmayıb. Sadəcə ona bildirilib ki, gəlib qaz sayğacını dəyişdiriblər. O 2024-cü ilin oktyabr ayında Asan Kommunal mərkəzinə müraciət etməklə, abonent kodunun adına keçirilməsini, qaz xəttində bloklanmanın aradan qaldırılmasını xahiş etdikdə, qaz borcunun olması ona bildirilmişdir. Qaz borcunun necə yaranması müəmmalı haldır. Belə ki, qeyd etdikləri onun ünvanı üzrə yaşayış evi istifadəyə yararsız vəziyyətdədir. Evin hamamı, otaqları, pəncərələri dağılmış vəziyyətdədir. Ona yalnız bu borcun ödənildiyi təqdirdə, abonent kodunun adına keçiriləcəyi bildirilmiş, hüquqi əsas kimi cavabdeh “Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında” Aktlar təqdim edilmişdir. Aktlara əsasən 10500 manat borcun olmasını aşkar etmişdir. Bu ağlasığmaz məbləğdir. Bu qədər qaz istifadə etməyi barədə yalan aktların tərtib edilməsi inanılmazdır. Ona məxsus ev yaşayış üçün yararsız vəziyyətdədir. Orada nəinki lazımı qaz avadanlıqları (kombi falan), orada heç normal işlək vəziyyətdə qaz avadanlığı belə yoxdur. Asan Kommunaldan ona bildirilmişdir ki, qazın verilişi cavabdeh orqan tərəfindən dayandırılıb. Bildirilmişdir ki, sayğacdan kənar, qeyri-qanuni qaz xətti istifadə edilmişdir. Buna görə də dəfələrlə aktlar tərtib edilmiş və onların əsasında borc yazılmışdır. Aktlara baxış keçirilərkən bəlli olmuşdur ki, 2018-ci il tarixdən başlayaraq 2020-ci il müddətində ayrıayrı müxtəlif tarixlərdə aktlar yazılıb. Sayğaca baxış keçirilərkən və aktlar tərtib edilərkən onun və ya digər yaxın şəxslərin iştirakı təmin edilməmişdir. Aktlar bir tərəfli qaydada hazırlanıb və “aktı imzalamaqdan imtina etdi” yazılsa da, buna dair hər hansı sübut əlavə edilməyib. Cavabdeh orqanın yazdığı aktlar əsasında hesablanmış cərimə qanunsuz və əsassızdır. Sayğac ona məxsus həyətin çöl hissəsində quraşdırılıb. Uzun müddət ərzində dəfələrlə qanunsuz qoşulma faktı olduğu halda cavabdehin bu fakt barədə hüquq mühafizə orqanlarına məlumat vermədən davamlı olaraq yeni aktlar tərtib etməsi həmin aktların mötəbərliyi barədə şübhə doğurur. Iddiaçının qazdan sayğacdankənar istifadə etdiyini sübutetmə yükü cavabdehin üzərinə düşür. Cavabdehin tərtib etdiyi, təbii qazdan sayğacdankənar istifadə barədə aktlar abonent tərəfindən imzalanmayıb. Aktların hamısında qeyd olunub ki, abonent aktı imzalamaqdan imtina edib. Lakin aktların imzalanmaq üçün abonentdə təqdim edildiyi sübut olunmur. Aktların imzalanmaq üçün abonentə təqdim edildiyini sübutetmə yükü cavabdehin üzərinə düşür. Cavabdehin imkanı olub ki, aktların imzalanmaq üçün abonentə təqdim edildiyini, abonentin isə aktları imzalamaqdan imtina etməsi faktını audio-videoyazı ilə qeydə alsın. Lakin o, bunu etməyib. Cavabdehin saldosuna əsasən abonent borcu cəmi 10784,06 manat təşkil edir.
6. Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin */*** nömrəli ##.##.2025-ci il tarixli ekspert rəyinə əsasən, tədqiqata təqdim edilən qaz sayğacının və borunun üzərində müdaxilə nəticəsində yaranmağa xarakterik olan iz və zədə aşkar edilmədi. Qaz sayğacından kənar xətlərin çəkilməsi müşahidə edilmədi. Ekspertiza tədqiqatının dəyəri 64 manat təşkil etmişdir.
7. Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsinin ## ######## 2025-ci il tarixli, e-2(011)- ***/**** nömrəli qətnaməsinə əsasən (hakim Ə.Abbasova) iddia qismən təmin edilərək, Cavabdeh IB tərəfindən ünvan 3 ünvanı üzrə (abonent kodu: 100316602510000) ##.##.2016-cı il tarixli, ****** saylı akt əsasında hesablanmış 334,80 (üç yüz otuz dörd manat səksən qəpik) manat, ##.##.2016cı il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 172,80 (yüz yetmiş iki manat səksən qəpik) manat, ##.##.2016-cı il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 934,10 (doqquz yüz otuz dörd manat on qəpik) manat, ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 113,60 (yüz on üç manat altmış qəpik) manat, ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 227,60 (iki yüz iyirmi yeddi manat altmış qəpik) manat, ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 265,60 (iki yüz altmış beş manat altmış qəpik) manat, ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 322,40 (üç yüz iyirmi iki manat qırx qəpik) manat, ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 152 (yüz əlli iki) manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 451,80 (dörd yüz əlli bir manat səksən qəpik) manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 219,60 (iki yüz on doqquz manat altmış qəpik) manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 436 (dörd yüz otuz altı) manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 244,20 (iki yüz qırx dörd manat iyirmi qəpik) manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 115,20 (yüz on beş manat iyirmi qəpik) manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 133,20 (yüz otuz üç manat iyirmi qəpik) manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 399,60 (üç yüz doxsan doqquz manat altmış qəpik) manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 133,20 (yüz otuz üç manat iyirmi qəpik) manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 284,40 (iki yüz səksən dörd manat qırx qəpik) manat, ##.##.2018ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 142,20 (yüz qırx iki manat iyirmi qəpik) manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 142,20 (yüz qırx iki manat iyirmi qəpik) manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 142,20 (yüz qırx iki manat iyirmi qəpik) manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 142,20 (yüz qırx iki manat iyirmi qəpik) manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 142,20 (yüz qırx iki manat iyirmi qəpik) manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 32,40 (otuz iki manat qırx qəpik) manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 32,40 (otuz iki manat qırx qəpik) manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 32,40 (otuz iki manat qırx qəpik) manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 32,40 (otuz iki manat qırx qəpik) manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 32,40 (otuz iki manat qırx qəpik) manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 32,40 (otuz iki manat qırx qəpik) manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 142,20 (yüz qırx iki manat iyirmi qəpik) manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 295,20 (iki yüz doxsan beş manat iyirmi qəpik) manat, ##.##.2020-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 295,20 (iki yüz doxsan beş manat iyirmi qəpik) manat, ##.##.2020-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 295,20 (iki yüz doxsan beş manat iyirmi qəpik) manat, ##.##.2020-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 59 (əlli doqquz) manat, ##.##.2024-cü il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 3680,64 (üç min altı yüz səksən manat altmış dörd qəpik) manat, ümumilikdə 10612,94 (on min alı yüz on iki manat dosan dörd qəpik) manat məbləğində borcun silinməsi, iddianın qalan hissədə təmin edilməməsi, Cavabdeh IB-dən 121,84 (yüz iyirmi bir manat səksən dörd qəpik) manat məbləğində dövlət rüsumunun Cavabdeh IB-dən tutularaq, dövlət büdcəsinə ödənilməsi və ekspertiza tədqiqatının dəyəri olaraq 64 (altmış dörd) manat məbləğində pul vəsaiti cavabdeh Cavabdeh IB-dən tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilməsi qət edilmişdir.
8. Birinci instansiya məhkəməsi qeyd etmişdir ki, Bakı şəhəri, Əzizbəyov rayonu, Binə qəsəbəsi, Xaqani küçəsinə istifadə olan 0,0164 ha torpaq sahəsində yerləşən ** nömrəli fərdi yaşayış evi 2007-ci il tarixindən iddiaçının mülkiyyətindədir. Həmin ev üzrə Cavabdeh IB-də qeydiyyata alınmış abonent hesabı evin əvvəlki sakini X1 adınadır. Fərdi yaşayış evi üzrə mübahisələndirilən borc məbləğləri fərdi yaşayış evi iddiaçının mülkiyyətində və sahibliyində olan müddətdə tərtib edilmiş aktlar əsasında hesablanmışdır. Belə olan halda məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı İddiaçı hazırkı iddia tələbini qaldırmaq üçün subyektiv hüququ vardır. Məhkəmə iddiaya ##.##.2016-cı il tarixli, ****** saylı akt əsasında hesablanmış 334,80 manat, ##.##.2016-cı il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 172,80 manat, ##.##.2016-cı il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 934,10 manat, ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 113,60 manat, ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 227,60 manat, ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 265,60 manat, ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 322,40 manat, ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 152 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 451,80 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 219,60 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 436 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 244,20 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 115,20 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 133,20 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 399,60 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 133,20 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 284,40 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 142,20 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 142,20 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 142,20 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 142,20 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 142,20 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 32,40 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 32,40 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 32,40 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 32,40 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 32,40 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 32,40 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 142,20 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 295,20 manat, ##.##.2020-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 295,20 manat, ##.##.2020-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 295,20 manat, ##.##.2020-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 59 manat borcun silinməsi hissəsində qiymət verərək hesab etmişdir ki, iddia bu hissədə əsaslıdır və təmin edilməlidir. Belə ki, sözügedən aktlar üzrə hesablanmış borcun silinməsi hissəsində iddianın hüquqi əsasını ## ### 2022-ci il tarixinədək qüvvədə olan redaksiyasında “Qaz təchizatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun və ##.##.2023-cü il tarixinədək qüvvədə olan redaksiyada Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin ** saylı ##.##.2011-ci il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Qazdan istifadə Qaydaları”nın müvafiq müddəaları təşkil edir. Məhkəmə baxışı zamanı müəyyən edilmişdir ki, iddiaçıya məxsus fərdi yaşayış evi üzrə təbii qazdan qeyri-qanuni istifadə edilməsi əsası ilə aktlar tərtib edilmiş, itirilmiş qazın bərpası üçün ##.##.2016-cı il tarixdən ##.##.2020-cı il tarixədək olan müddət üçün hesabat aparılmış və 6932,30 manat məbləğində borc iddiaçıdan tələb edilmişdir. Lakin, məhkəmə araşdırması zamanı iddiaçı tərəfindən qaz sayğacına müdaxilə və ya qaz xəttinə qaz sayğacından kənar qeyri-qanuni xətlə qoşulması halları öz təsdiqini tapmadı. Eyni zamanda məhkəmə tərəfindən təyin edilmiş trasoloji ekspertiza rəyinə də əsasən, qaz sayğacının və borunun üzərində müdaxilə nəticəsində yaranmağa xarakterik olan iz və zədə, habelə qaz sayğacından kənar xətlərin çəkilməsi müşahidə edilməmişdir.
9. Məhkəmə qeyd edilənlərə əsasən hesab etmişdir ki, iddiaçının istehlakçı kimi qanunsuz olaraq qazpaylayıcısına məxsus şəbəkəyə qoşularaq sayğacdan kənar qazdan istifadə etdiyi məhkəmədə öz təsdiqini tapmadığından, iddiaçı cavabdeh qarşısında məsuliyyət daşımır. Odur ki, qazpaylayıcısı zərərin ödənilməsini iddiaçıdan tələb etməkdə haqlı deyildir. Buna görə də iddia təmin edilərək, qaz sərfinə görə iddiaçıya hesablanmış ##.##.2016-cı il tarixli, ****** saylı akt əsasında 334,80 manat, ##.##.2016-cı il tarixli, ******* saylı akt əsasında 172,80 manat, ##.##.2016-cı il tarixli, ******* saylı akt əsasında 934,10 manat, ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 113,60 manat, ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 227,60 manat, ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 265,60 manat, ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı 322,40 manat, ##.##.2017-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 152 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 451,80 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 219,60 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 436 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 244,20 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 115,20 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı 133,20 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 399,60 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 133,20 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 284,40 manat, ##.##.2018-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 142,20 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 142,20 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 142,20 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 142,20 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 142,20 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 32,40 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 32,40 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 32,40 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 32,40 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 32,40 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 32,40 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 142,20 manat, ##.##.2019-cu il tarixli, ******* saylı akt əsasında 295,20 manat, ##.##.2020-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 295,20 manat, ##.##.2020-ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 295,20 manat, ##.##.2020- ci il tarixli, ******* saylı akt əsasında 59 manat, ümumilikdə 6932,30 manat məbləğində borc silinməlidir. Məhkəmə iddiaya ##.##.2024-cü il tarixli, ******* saylı akt əsasında hesablanmış 3680,64 manat borcun silinməsi hissəsində qiymət verərək hesab etmişdir ki, iddia bu hissədə əsaslıdır və təmin edilməlidir. Belə ki, sözügedən aktlar üzrə hesablanmış borcun silinməsi hissəsində iddianın hüquqi əsasını “Qaz təchizatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 13 maddəsinin 9-cu hissəsinin ## ### 2022-ci il tarixindən sonra qüvvədə olan redaksiyası və “Qazdan istifadə Qaydaları”nın müvafiq müddəalarını təşkil edir. Qeyd edilən qanunvericilik müddəalarına əsasən, cavabdeh Cavabdeh IB-nin əməkdaşları tərəfindən sayğaca müdaxilə aşkar edildikdə bu barədə akt tərtib etməli, aktın bur nüsxəsini isə inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata başlanılması məsələsinə baxılması üçün EN-ə, cinayət tərkibinin əlamətləri olduqda isə cinayət təqibi orqanına təqdim etməli idilər. Istehlakçının qazın talanmasında təqsirli olması həmin orqanların və ya məhkəmənin qərarı ilə müəyyən edildikdə cavabdeh təşkilat tərəfindən vurulmuş zərərin ödənilməsini istehlakçıdan tələb edilə bilərdi. Lakin hazırkı mülki işin məhkəmə araşdırması zamanı Cavabdeh IB əməkdaşları tərəfindən müvafiq akt tərtib edilsə də, istehlakçının təqsirinin müəyyən edilməsi və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyətə cəlb edilməsi istiqamətində hər hansı tədbirlərin görüldüyü müəyyən edilməmişdir. Cavabdeh təşkilatın əməkdaşları tərəfindən istehlakçının təqsiri qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada sübuta yetirilmədən dəymiş zərər istehlakçıdan tələb edilmişdir. Göstərilənlərə əsasən məhkəmə belə qənaətə gəlmişdir ki, iddiaçı İddiaçı barəsində tərtib edilmiş ##.##.2024-cü il tarixli, ******* saylı akt akta əsasən hesablanmış 3680,64 manat məbləğində borc silinməlidir.
10. Məhkəmə iddiaya qalan 171,12 manat borcun silinməsi hissəsinə qiymət verərək hesab etmişdir ki, iddia bu hissədə də əsassızdır və təmin edilməməlidir. Belə ki, mülki iş materiallarına əlavə edilmiş abonent İddiaçı saldosundan görünür ki, qeyd olunan borc məbləği abonent tərəfindən istifadə edilən qazın dəyərinə görə hesablanmışdır və istehlakçı tərəfindən istehlak etdiyi qazın dəyəri tam ödənilməlidir. Odur ki, iddia bu hissədə əsassız hesab edilərək təmin edilməməlidir.
11. Məhkəmə mövqeyini “Qaz təchizatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun ## ### 2022-ci il tarixinədək qüvvədə olan redaksiyasının 6, 7, 8-ci maddələrinə, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin ** saylı, ##.##.2011-ci il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Qazdan istifadə Qaydaları”nın (##.##.2023-cü il tarixinədək qüvvədə olan redaksiyada) 2.7, 5.2, 6.5-ci bəndlərinə, “Qaz təchizatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun ## ### 2022-ci il tarixindən sonra qüvvədə olan redaksiyasının 13-cü, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1 və 119.1-ci maddələrinə istinadla əsaslandırmışdır.
Apellyasiya instansiyası məhkəməsindəki icraat
12. Cavabdeh Istehsalat Birliyi qətnamədən apellyasiya şikayəti verərək, ləğv edilməsini və iddianın rədd olunması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
13. Apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, birinci instansiya məhkəməsi düzgün nəticəyə gəlməmiş, prosessual hüquq normasının tətbiqində səhvə yol vermişdir. Bütün bunlar isə mübahisələndirilən qətnamənin ləğv edilməsinə əsasdır. Belə ki, Cavabdeh IB-nin əməkdaşları tərəfindən Birliyin balans və istismarında olan küçə qaz xətlərinə baxış keçirilərkən iddiaçı tərəfindən qaz xəttinə özbaşına qoşulmaqla onun təbii qazdan qanunsuz olaraq istifadə etməsi, yəni ki qeyriqanuni şəkildə təbii qazı talaması faktı aşkar olunmuş, aşkar olunmuş fakt yerindəcə Birliyin əməkdaşları tərəfindən tərtib olunmuş “Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında” Aktla rəsmiləşdirilmişdir (iş materiallarında vardır). Daha sonra həmin Akt əsasında “Dəymiş ziyanın bərpasına dair” Tələbnamə təsdiq edilmişdir (iş materiallarında vardır). Həmin Tələbnaməyə əsasən itirilmiş (qeydə alınmayan) təbii qazın həmçinin miqdarı ölçülmüş və bu əsasla da dəymiş ziyanın məbləği hesablanmışdır. Göründüyü kimi iddiaçı İddiaçı qanunazidd, təqsirli hərəkətlər etməklə, yəni təbii qazdan sayğacsız qeyri-qanuni istifadə etməklə Cavabdeh IB-nə böyük məbləğdə ziyan vurmuşdur. Belə olan halda birinci instansiya məhkəməsi iddia tələbini qismən təmin edərək, səhv nəticəyə gələrək, qismən əsassız qətnamə qəbul etmişdir. Halbuki, iş materiallarına tərəfimizdən əlavə edilmiş sübutlar iddia tələbinin rədd edilməsinə əsas verdiyi halda, birinci instansiya məhkəməsi əsassız yerə iddia tələbini qismən təmin etmişdir. Iddiaçının ona vurulmuş maddi zərərin əvəzini tam ödənilməsini tələb etmək və s. hüququnun olmasına, həmçinin buna əsas olan sübutların olmasına, həmin maddi hüquq normasına mübahisələndirilən qətnamədə istinad olunmasına baxmayaraq, birinci instansiya məhkəməsi iddia tələbinin vurulmuş maddi zərərin əvəzinin cavabdehdən tutulması hissəsində qismən təmin etməklə səhv nəticəyə gəlmiş, qeyd olunan maddi hüquq normalarının tələblərini pozaraq, düzgün olmayan qətnamə qəbul etmişdir. Bildirir ki, birinci instansiya məhkəməsi sübutlara faktların müəyyən edilməsi, mötəbərliyi baxımından obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli araşdırılmasını və sonra hüquq normalarına müvafiq olaraq düzgün qiymətləndirilməsini təmin etməmişdir. Belə olmasaydı, birinci instansiya məhkəməsi iddia tələbinin rəd edilməsini qət edərdi. Belə ki, iş materiallarında yer almış və cavabdeh tərəfindən təqdim olunan sübutlar tam əsaslı olmasını göstərdiyi halda birinci instansiya məhkəməsi səhv nəticəyə gələrək, iddia ərizəsini qismən təmin etmişdir. Iddiaçı İddiaçı aid olan 100316602510000 abonent koduna hesablanaraq vurulmuş məbləğ onun tərəfindən qanunazidd, təqsirli hərəkətlər nəticəsində, yəni təbii qazdan qeyri-qanuni istifadə etməsi nəticəsində qeydə alınmayan itirilmiş qazın dəyəridir və abonentin özü tərəfindən tam ödənilməlidir. Belə ki, “Qaz paylayıcısı ilə məişət qaz qurğusu istifadəçisi arasında qazın alqı-satqısı barədə müqavilə”nin 2.3.4-cü yarımbəndinə əsasən istehlakçı (iş üzrə iddiaçı) təqsirli hərəkətləri (hərəkətsizliyi), habelə bu müqavilə üzrə müəyyən edilmiş vəzifələrin icra edilməməsi nəticəsində qaz paylayıcısına dəymiş zərərin əvəzini ödəməlidir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin: “Əhalinin və iqtisadiyyatın enerji daşıyıcıları ilə təminatının yaxşılaşdırılması haqqında” ## #### 2000-ci il tarixli *** saylı Fərmanın 9-cu bəndində qeyd olunur ki, Cavabdeh Istehsalat Birliyinə təbii qaz üzrə ödənişlərin tamyerinə yetirilməsi üçün şəhər (rayon) icra hakimiyyəti orqanları ilə birlikdə təxirəsalınmaz tədbirlər həyata keçirilməsi, enerjidaşıyıcıların istifadəsi zamanı israfçılıq və oğurluq hallarının qarşısının qətiyyətlə alınması tapşırılmışdır; “Əhalinin təbii qazdan istifadə üzrə yaranmış borclarının silinməsi tədbirləri barədə” ## ###### 2009-cu il tarixli *** saylı Fərmanın 3-cü bəndində Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinə (SOCAR) tapşırılmışdır ki, təbii qazın dəyərinin tam həcmdə və vaxtında istehlakçılardan yığılması üçün zəruri tədbirlər görməlidir. Bildirilir ki, iddia tələbinin təmin edilməsi abonenti təbii qazla təchiz edən və onun dəyərini yığmaq öhdəliyini daşıyan Cavabdeh Istehsalat Birliyinin hüququnun pozulması kimi qiymətləndirilməlidir. Sayğacdan kənar xəttə qanunsuz qoşulma özözlüyündə sayğaca təbii qazın sərfiyyatının istifadə olunan qədərindən az göstərilməsinə nail olmaq üçün edilən hərəkət kimi istifadə olunan qədərindən az göstərilməsinə nail olmaq üçün edilən hərəkət kimi qiymətləndirilməlidir. Cavabdeh tərəfindən qanunsuz istifadə edilmiş təbii qazın həcmini (qeydə alınmayan) hesablayaraq müvafiq akta qeyd etmişdir. Belə ki, dəymiş ziyan həcmi Birliyin mütəxəssisləri tərəfindən hesablanmışdır. Dəymiş ziyanın həcminin hesablanmasında mütəxəssislər abonentin faktiki istifadəsində olan qaz cihazlarının (işlədiciləri) sərfiyyat göstəriciləri əsasında hesabat aparmışlar. Məlum məsələdir ki, abonent təbii qazı sayğacsız istifadə edərkən qənaət etmək barədə düşünməyəcək, əksinə israf edərək təbii qazı talayacaqdır. Eyni zamanda qanunsuz istifadə ilə bağlı videoçəkiliş cavabdeh tərəfindən təqdim edilmişdir. Bunun nəticəsi olaraq da, birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi səhv nəticə qazpaylayıcı şirkətin hüquqlarını kobud surətdə pozmuşdur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1096.1-ci maddəsinə əsasən mülki hüquq pozuntusu (delikt) hüquqla və ya qanunla müdafiə edilən başqa şəxsə (zərərçəkənə) birbaşa ziyan və ya zərər vurulmasına gətirib çıxaran təqsirli, hüquqazidd (mülki qanunvericiliyin normalarını pozan) əməldir (hərəkət və ya hərəkətsizlikdir). Həmin Məcəllənin 1096.2-ci maddəsinə əsasən delikt törətmiş şəxs mülki hüquq məsuliyyəti daşıyır. Həmin Məcəllənin 1097-ci maddəsinə əsasən isə mülki hüquq pozuntusu (delikt) nəticəsində fiziki şəxsin şəxsiyyətinə və ya əmlakına vurulmuş zərərin, habelə hüquqi şəxsin əmlakına və işgüzar nüfuzuna vurulmuş zərərin əvəzi zərərvuran tərəfindən tam həcmdə ödənilməlidir. Beləliklə, birinci instansiya məhkəməsinin cavabdeh Cavabdeh Istehsalat Birliyi tərəfindən mübahisələndirilən qətnamədə göstərdiyi nəticə qismən işin hallarına uyğun olmamışdır.
14. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının ## ###### 2025-ci il tarixli, *(***)- ****/**** nömrəli qərardadı ilə mütəxəssis rəyinin alınması, mütəxəssis rəyinin verilməsinin Azərbaycan Respublikasının Energetika Nazirliyi Enerji Məsələlərini Tənzimləmə Agentliyi Bakı Filialına həvalə edilməsi qərara alınmış, mütəxəssis rəyi məhkəməyə təqdim edilənədək iş üzrə icraat dayandırılmışdır.
15. Azərbaycan Respublikasının Energetika Nazirliyi Enerji Məsələlərini Tənzimləmə Agentliyi Bakı Filialı tərəfindən ## ###### 2026-cı il tarixli, *-**-*-*/*-***/**** nömrəli məktuba əlavə edilmiş ## ###### 2026-cı il tarixli mütəxəssis rəyi məhkəməyə təqdim olunmuşdur.
16. Azərbaycan Respublikası Enerji Məsələlərini Tənzimləmə Agentliyi Bakı Filialı tərəfindən tərəfindən verilmiş ## ###### 2026-cı il tarixli mütəxəssis rəyində qeyd olunmuşdur ki, istehlakçı tərəfindən qazın talanmasında təqsirli olması müəyyən edildikdə analogiya üzrə “Qazdan istifadə Qaydaları”nın 6.5-ci, 6.5-1-ci və 6.5-3-cü bəndlərinə əsaslanaraq, iddiaçının fərdi yaşayış evinin hesablanması aşağıdakı qaydada aparıla bilər: Qış ayları üzrə aylıq qaz sərfiyyatı: 1 ədəd PQ-4 məişət tipli qaz plitəsi üçün - 1 x 1,2 m3 x 12 saat x 30 gün = 432 m3 ; 1 ədəd dəmir sobası üçün - 1 x 1,4 m3 x 12 saat x 30 gün = 504 m3 ; 1 ədəd qənaətli su qızdırıcı üçün - 1 x 1,5 m3 x 12 saat x 30 gün = 540 m3 ; Cəmi 1476 m3 təşkil edə bilər. Yay aylan üzrə aylıq qaz sərfiyyatı: Yay aylarında dəmir sobasından istifadə edilmədiyini nəzərə alsaq, aylıq qaz sərfiyyatı 432 m3 + 540 m3 = 972 m3 təşkil edə bilər. Bu qayda ilə illər üzrə sərf edilə biləcək qazın miqdarı aşağıdakı kimi ola bilər: 2016-cı il üzrə il üzrə - 2 qış ayı x 1476 m3 + 1 yay x 972 m3 = 3924 m3 ; 2017-ci il üzrə - 3 qış ayı x 1476 m3 + 1 yay x 972 m3 = 5400 m3 ; 2018-ci il üzrə - 5 qış ayı x 1476 m3 + 5 yay x 972 m3 = 12240 m3 ; 2019-cu il - yanvar - aprel ayları üzrə - 3,5 qış ayı x 1476 m3 + 0,5 yay ayı x 972 m3 = 5652 m3 - may - dekabr ayları üzrə (yəni istehlak limitinə keçiddən sonra) 1,5 qış ayı x 1476 m3 + 6,5 yay ayı x 972 m3 = 8532 m3, 2020-ci il üzrə - 2 qış ayı x 1476 m3 = 2952 m3
17. Azərbaycan Respublikası Tarif (Qiymət) Şurasının “Təbii qazın ölkədaxili tariflərinin tənzimlənməsi barədə” Qərarına əsasən əhali istehlakçılarının istehlak tariflərini nəzərə almaqla həmin illər üzrə itirilmiş qazın dəyəri: 2016-cı il üzrə 1700 m3 x 0,10 manat + 2224 x 0,20 manat = 614,80 manat; 2017-ci il üzrə 1700 m3 x 0,10 manat + 3466 x 0,20 manat = 910 manat; 2018-ci il üzrə 1700 m3 x 0,10 manat + 10540 x 0,20 manat = 2278 manat 2019-cu il - yanvar - aprel ayları üzrə: 1700 m3 x 0,10 manat + 3952 x 0,20 manat = 960,40 manat; - may - dekabr ayları üzrə: 8532 m3 x 0,20 manat = 1706,40; 2020-ci il üzrə 2200 m3 x 0,10 manat + 752 x 0,20 manat = 370,40 manat olmaqla cəmi 6840 manat təşkil edə bilər. Abonent saldosunun təhlili həmin illərdə iddiaçı tərəfindən qazdan istifadəyə görə heç bir ödəniş edilmədiyini müəyyən etmişdir. Beləliklə, qazdan qanunsuz istifadə halı təsdiq edilərsə, abonentden tutula biləcək məbləğ 6840 manat ola bilər.
18. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının (hakimlər F.Qasımov (sədrlik edən və məruzəçi), G.Axundova və M.Rüstəmli) (bundan sonra – apellyasiya instansiyası məhkəməsi) *(***)-****/**** nömrəli mülki iş üzrə ## #### 2026-cı il tarixli qətnaməsi ilə Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsinin ## ######## 2025-ci il tarixli, e-*(***)-***/**** nömrəli qətnaməsindən cavabdeh Cavabdeh Istehsalat Birliyi tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti qismən təmin edilmiş, Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsinin ## ######## 2025-ci il tarixli, e-*(***)-***/**** nömrəli qətnaməsinin silinməli olan borcun məbləği hissəsində dəyişdirilərək bu məbləğin 5238,74 manat müəyyən edilməsi, qətnamənin mübahisələndirilən digər hissələrdə dəyişdirilmədən saxlanılması qət edilmişdir.
19. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi qeyd etmişdir ki, abonent koduna ümumilikdə 34 akt tərtib olunmuşdur və bu aktlar əsasında hesablanmış məbləğ 10612,94 manat təşkil edir.
20. ## ### 2022-ci il tarixdən qanunvericilikdə olan dəyişikliyə əsasən qaz paylayıcının məhz aşağıdakı proseslər həyata keçirildikdən sonra vurulmuş zərərin əvəzini istehlakçıdan tələb etmək hüququnun yaranması qeyd olunmuşdur: -qaz paylayıcısı qanunsuz xətti dərhal qazpaylayıcı şəbəkədən ayırmaqla qazın verilməsini dayandırmalıdır; -sayğaca müdaxilə, habelə qanunsuz qoşulma halları aşkar edildikdə qaz paylayıcısı bu barədə akt tərtib etməli və həmin aktın 1 nüsxəsini barəsində akt tərtib edilmiş şəxsə (və ya onun səlahiyyətli nümayəndəsinə, yaxud yetkinlik yaşına çatmış ailə üzvlərindən birinə), 1 nüsxəsini isə inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata başlanılması məsələsinə baxılması üçün ENə, cinayət tərkibinin əlamətləri olduqda isə cinayət təqibi orqanına təqdim etməlidir. -istehlakçının qazın talanmasında təqsirli olması həmin orqanların və ya məhkəmənin qərarı ilə müəyyən edildikdə qaz paylayıcısı vurulmuş zərərin ödənilməsini istehlakçıdan tələb etməlidir.
21. 2022-ilin may ayından sonra yalnız ## ###### 2024-cü il tarixli akt tərtib olunaraq 3680,64 manat zərər hesablanmışdır
22. Işin hallarından görünür ki, bu akt üzrə qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş prosedura ümumiyyətlə əməl olunmamış, bu norma qüvvəyə mindikdən sonra cavabdeh tərəfindən tərtib edilmiş aktlardan birinin 1 nüsxəsini isə inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata başlanılması məsələsinə baxılması üçün EN-ə, cinayət tərkibinin əlamətləri olduqda isə cinayət təqibi orqanına təqdim etməmişdir. Belə olduğu halda isə istehlakçının qazın talanmasında təqsirli olması səlahiyyətli orqanların və ya məhkəmənin qərarı ilə müəyyən edilmədiyinə görə cavabdehin zərərin ödənilməsini istehlakçıdan tələb etmək hüququ yaranmamışdır.
23. Buna görə məhkəmə kollegiyası hesab etmişdir ki, borcun məbləği hesablanarkən bu akt nəzərə alınmamalıdır(10612,94-3680,64=6932,3).
24. Digər aktlara münasibətdə məhkəmə kollegiyası qeyd etmişdir ki, aktların tərtib olunduğu dövrdə qaz xəttinə qeyri-qanuni qoşulmanın olması iş materiallarında olan fotoşəkillər ilə (qaz xəttinə boru vasitəsilə qoşulma) öz təsdiqini tapır. Hazırkı dövrdə bu halın mövcud olub – olmadığını müəyyən etmək üçün məhkəmə tərəfindən ekspertiza təyin olunmuş, ekspert rəyində qeyd edilmişdir ki, tədqiqata təqdim edilən borunun üzərində müdaxilə nəticəsində yaranmağa xarakterik olan iz və zədə aşkar edilmədi, qaz sayğacından kənar xətlərin çəkilməsi müşahidə edilmədi. Məhkəmə kollegiyası rəylə bağlı qeyd edir ki, bu rəy hazırkı vəziyyəti əks etdirir, sonuncu akt 2020ci ildə tərtib olunmuşdur, 5 ildən sonra aparılan tədqiqat zamanı borunun üzərində hər hansı bir zədə və ya izin olmaması həmin dövrdə qoşulmanın olmaması qənaətinə gəlməyə əsas verə bilməz.
25. Həmçinin məhkəmə kollegiyası aktların tərtib olunduğu və bundan sonrakı dövrdə olan sayğac göstəricilərinin məlumatlarını da təhlil edərək qeyd etmişdir ki, aktların tərtib olunduğu dövrdə sayğac göstəricisi də təsdiq edir ki, sonrakı aylarda qaz sərfiyyatının göstəricisi yüksək həddə olduğu halda aktların tərtib olunduğu dövrdə bu göstərici kəskin formada aşağı ola bilməzdi, sərfiyyatın sayğac göstəricisində məhz bu cür əksini tapması qanunsuz qoşulma faktınının olduğunu sübuta yetirir.
26. 2016-2020-ci illərdə tərtib olunmuş aktlara münasibətdə alınmış mütəxəssis rəyində qeyd olunmuşdur ki, itirilmiş qazın həcmi: sərf edilə biləcək qazın miqdarı aşağıdakı kimi ola bilər: 2016-cı il üzrə il üzrə - 2 qış ayı x 1476 m3 + 1 yay x 972 m3 = 3924 m3 ; 2017-ci il üzrə - 3 qış ayı x 1476 m3 + 1 yay x 972 m3 = 5400 m3 ; 2018-ci il üzrə - 5 qış ayı x 1476 m3 + 5 yay x 972 m3 = 12240 m3 ; 2019-cu il yanvar - aprel ayları üzrə - 3,5 qış ayı x 1476 m3 + 0,5 yay ayı x 972 m3 = 5652 m3 may - dekabr ayları üzrə (yəni istehlak limitinə keçiddən sonra) 1,5 qış ayı x 1476 m3 + 6,5 yay ayı x 972 m3 = 8532 m3 2020-ci il üzrə - 2 qış ayı x 1476 m3 = 2952 m3 Azərbaycan Respublikası Tarif (Qiymət) Şurasının “Təbii qazın ölkədaxili tariflərinin tənzimlənməsi barədə” Qərarına əsasən əhali istehlakçılarının istehlak tariflərini nəzərə almaqla həmin illər üzrə itirilmiş qazın dəyəri: 2016-cı il üzrə 1700 m3 x 0,10 manat + 2224 x 0,20 manat = 614,80 manat; 2017-ci il üzrə 1700 m3 x 0,10 manat + 3466 x 0,20 manat = 910 manat; 2018-ci il üzrə 1700 m3 x 0,10 manat + 10540 x 0,20 manat = 2278 manat 2019-cu il - yanvar - aprel ayları üzrə: 1700 m3 x 0,10 manat + 3952 x 0,20 manat = 960,40 manat; - may - dekabr ayları üzrə: 8532 m3 x 0,20 manat = 1706,40; 2020-ci il üzrə 2200 m3 x 0,10 manat + 752 x 0,20 manat = 370,40 manat olmaqla cəmi 6840 manat təşkil edə bilər.
27. Məhkəmə kollegiyası qeyd etmişdir ki, 2016, 2018, 2018, 2020-ci illər də tərtib olunmuş aktlar üzrə mütəxəssis rəyində olan məbləğlər (614,8 manat, 910 manat, 2278,4 manat, 370,4 manat) bəzi aktlar üzrə hesablanmış məbləğlərdən az olduğundan rəydə gəlinən ədalətli hesab olunaraq həmin illər üçün borcun məbləği mütəxəssis rəyinə uyğun olaraq (614,8 + 910 + 2278,4 + + 370,4) 4173,6 manat müəyyən olunmalıdır. 35. 2019-cu il üçün aktlar üzrə məbləğ 1200,6 manat olsa da, mütəxəssis rəyində bu məbləğ 2666,8 manat göstərildiyindən həmin il üçün borcun məbləği 1200,6 manat müəyyən olunmalıdır.
28. Beləliklə müqayisəli təhlil əsasında aparılmış tədqiqata əsasən müəyyən olunur ki, borcun məbləği 2016-cı il üçün 614,8 manat, 2017-ci il üçün 910 manat, 2018-ci il üçün 2278,4 manat, 2019 –cu il üçün 1200,6 manat, 2020-ci il üçün 370,4 manat, ümumilikdə 5374,2 manat təşkil edir və hissədə borcun mövcudluğu təsdiqini tapır. Buna görə də həmin məbləğ çıxılmaqla silinməli olan borcun məbləği 5238,74 manat müəyyən edilməlidir.
29. Beləliklə, hazırkı mülki işə apellyasiya qaydasında baxan məhkəmə kollegiyası yuxarıda qeyd olunanlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsinin iddianın qismən təmin edilməsi ilə əlaqədar gəldiyi nəticə silinməli olan borcun məbləği hissəsində düzgün olmadığından, cavabdehin apellyasiya şikayətinin dəlilləri işin halları və qanunvericiliklə qismən təsdiq olunmaqla, qətnamənin dəyişdirilməsinə əsas verir. Buna görə də iddiaçının apellyasiya şikayəti qismən təmin edilməli, qətnamə müzakirə olunan qaydada dəyişdirilməlidir.
30. Məhkəmə kollegiyası mövqeyini Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 14.2, 21.1, 21.2, 1096.1, 1096.2, 1097.1-ci, “Qaz təchizatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun ## ### 2022-ci il tarixinədək qüvvədə olan redaksiyasının 6, 7, 8-ci bəndlərinı, “Qaz təchizatı haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun ## ### 2022-ci il tarixindən sonra qüvvədə olan redaksiyasının 6-2.1, 13.8.1, 13.9-cu, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin ## ### 1999-cu tarixli, ** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Qaz paylayıcıları tərəfindən qaz təchizatının ümumi şərtlərini təyin edən Qaydaları”nın 5.1-ci maddələrinə, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin ## ### 2011-ci il tarixli, ** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Qazdan istifadə” qaydaları (##.##.2023-cü il tarixinədək qüvvədə olan redaksiyada) 2, 2.7, 5, 5.2, 6, 6.5-ci bəndlərinə, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin ## ### 2011-ci il tarixli, ** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Qazdan istifadə” qaydalarının 4.2, 4.6, 4.7, 4.8, 4.9, 6.5, 6.6, 6.7-ci, MPM-in 14.2, 77.1, 217.1, 217.3, 384.0.1 və 392-ci maddələrinə istinad edərək əsaslandırmışdır.
Kassasiya şikayətinin və ona qarşı etirazın dəlilləri
Kassasiya şikayətinin dəlilləri
31. Iddiaçı (vəkil Nümayəndə) kassasiya şikayəti verərək, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *(***)-****/**** saylı qətnaməsinin tam ləğv edilməsi, iddia tələbinin təmin edilməsi (birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin nəticəsinə uyğun) barədə yeni qərar çıxarılmasını xahiş etmişdir.
32. Kassasiya şikayəti Azərbaycan Respublikası Konstitusiyanın 125-ci maddəsinin VII hissəsinə və 129-cu maddəsinin III hissəsi, Mülki Məcəlləsinin 1.2, “Qaz təchizatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun 13 maddəsinin 9-cu hissəsinin ## ### 2022-ci il tarixindən sonra qüvvədə olan redaksiyası və “Qazdan istifadə Qaydaları”na, MPM-in 14.1, 14.2, 88, 217, 218, və 418.1-ci maddələrinə istinad edilməklə onunla əsaslandırılmışdır ki, iş araşdırılan zaman ilk olaraq o hal nəzərə alınmalı idi ki, ən azından 2024-cü il tarixindən (iddia qaldırılan dövrdən) mübahisə yaradan ünvan üzrə qaz təchizatı mövcud deyil. Bununla bağlı MTT ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edilməmişdir. Səbəb həmin evdə yaşayışın olmamasıdır. Yaşayış olmayan (yaşayışa yararlı olmayan) evdə isə qeyri qanuni qaz xəttindən istifadə ağlasığmazdır. O iddia ərizəsində qeyd etmişdir ki, ünvan 2 ünvanında yerləşən həyət evi ona məxsusdur. Həyətyanı sahəmin küçə tərəfində yerləşən 100316602510000 abonent kodlu nömrəli qaz sayğacı Məsimova Rəna adlı şəxsin adındadır, onu heç kim tanımır. Evi başqa ad və soyadı olan iki bacıdan almışdır. Həmçinin, abonent kodu üzrə ünvan səhvdir. ünvan 1 25 olmalı idi. Abonentin saldosu üzrə ailə tərkibi səhv qeyd edilib. Ailə tərkibi 2 nəfərdir. Bundan başqa aktlarda 4 gözlü qaz plitəsindən və qızdırıcı radiator peçindən istifadə edilməsi qeyd edilmişdir. Halbuki qaz idarəsinin əməkdaşları yaşayış evinə baxış keçirməyiblər. Onlar torpaq sahəsinin çölündə istədikləri işləri görüblər. O da yarımçıq şəkildə. Torpaq sahəsində yaşayış evi mövcud olsa da yaşayışa yararsız evdir. Bir müddət əvvəl cavabdeh orqandan həmin ərazidə yaşayan qohumuna bildirilib ki, tərəflər arasında qaz sayğacının dəyişdirilməsinə dair müqavilə imzalanmalıdır. Qohumuna cəmi 1 dəfə akt imzaladıblar. Aktın məzmunu barədə onun məlumatı olmamışdır. Sadəcə ona bildirilmişdir ki, yeni qaz sayğacının quraşdırılması ilə bağlı müqavilədir və doğrudan da gəlib 2022-ci ildə qaz sayğacını dəyişdiriblər. Qaz sayğacının kartını belə verməmişlər (ən azından həmin dövrdən evdə qaz olmayıb, yaşayış olsa idi qazdan istifadə üçün müraciət edilərdi). Borcun olması barədə ona heç kim məlumat verməyib. Çünki həmin borc saxta aktlar əsasında süni şəkildə formalaşdırılmışdır. Yaşayış evi istifadəyə yararsız vəziyyətdədir. Evin hamamı, otaqları, pəncərələri dağılmış vəziyyətdədir, orada heç normal işlək vəziyyətdə qaz avadanlığı belə yoxdur. Onun evi barədə saxta aktlar ayrı-ayrı müxtəlif tarixlərdə yazılıb. Onu da bildirir ki, sayğaca baxış keçirilərkən və aktlar tərtib edilərkən onun və ya digər yaxın şəxslərin iştirakı təmin edilməmişdir. Aktlar bir tərəfli qaydada hazırlanıb və “aktı imzalamaqdan imtina etdi” yazılsa da, buna dair hər hansı sübut əlavə edilməyib. Cavabdeh orqanın yazdığı aktlar əsasında hesablanmış cərimə qanunsuz və əsassızdır. Sayğac ona məxsus həyətin çöl hissəsində quraşdırılmışdır. Uzun müddət ərzində dəfələrlə qanunsuz qoşulma faktı olduğu halda cavabdehin bu fakt barədə hüquq mühafizə orqanlarına məlumat vermədən davamlı olaraq yeni aktlar tərtib etməsi həmin aktların mötəbərliyi barədə şübhə doğurur. Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin yanaşması prosessual hüququn əsas prinsiplərinə zidd olmuşdur. Belə ki, iş üzrə əsas mübahisə predmeti ümumiyyətlə “qanunsuz qaz xəttinə qoşulma” faktının mövcud olubolmaması olduğu halda, məhkəmə həmin halın sübuta yetirilib-yetirilməməsini araşdırmadan birbaşa aktlarda göstərilmiş rəqəmlərin və hesablamaların düzgünlüyünün müəyyən edilməsi istiqamətində hərəkət etmişdir. Bu isə faktiki olaraq qanunsuz qoşulma halını əvvəlcədən qəbul etmək və mübahisənin predmetini təhrif etmək deməkdir.
33. Iddiaçı cavabdehin hesabına əsassız varlanmaq istəyir. Belə ki, yararsız ev olduğu və yaşayışın olmadığını bildiyi halda naməlum şəraitdə və müddətdə qanunsuz aktlar tərtib etməklə, 11000 manat heç nədən qazanmaqlarını istəyirlər.
34. Məhkəmə hazırkı iş üzrə həqiqətə nail olmaq üçün qanunvericiliyin ona verdiyi mümkün vasitələrdən istifadə etməmiş, işi hərtərəfli və düzgün araşdırmamışdır.
35. Mülki Məcəllənin əsas vəzifələrindən biri mülki hüquq subyektlərinin hüquqlarının və qanuni mənafelərinin müdafiə edilməsidir. Lakin iş üzrə qətnamə qəbul edilərkən tərəfimdən irəli sürülən tələb məhkəmə tərəfindən hərtərəfli və lazımi qaydada araşdırılmamışdır. Iddiaçının birinci instansiya məhkəməsində gətirdiyi arqumentlər və təqdim etdiyi dəlillər araşdırılmamışdır. Iddia tələbinə ötəri və qeyri-müəyyən məntiq əsasında baxılmış, hüquqlarına və qanuni mənafeyimə lazımi əhəmiyyət verilməmişdir. Halbuki o, yaşlı şəxsdir. Qeyd edir ki, Şəkidə yaşayır. Imkanı daxilində birinci instansiya məhkəməsində iştirakla bağlı vəkillə müqavilə imzalamışdır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi barədə müqaviləsi olmamışdır. Ona da məhkəmədən bildiriş və ya sms daxil olmamışdır. O, mübahisəli evdə yaşamadığından ümumiyyətlə yazılan qaz cərimə aktları ləğv edilməlidir. Evinin şəkli də mövcuddur. Həmin ev yaşayışa yararlı deyil. Bunu birinci instansiya məhkəməsində bildirmişdi. Məhkəmə tərəfindən yalnız cavabdehin istinadlarına əhəmiyyət verilmiş və qanunsuz və xəbəri olmadan eyni anda yazılmış “müxtəlif tarixli” aktlarda mənzilə baxış keçirilən zaman abonentin təbii qazdan qeyri-qanuni sayğacdan kənar istifadə etdiyi qeyd edilmişdir. Halbuki mənzildə baxış keçirilməyib, mənzil daxilində əməkdaşlar olmayıblar. Qeyri-qanuni qazdan istifadə halları olmayıb. Onun qazdan sayğacdankənar istifadə etdiyini sübutetmə yükü cavabdehin üzərinə düşür. Cavabdehin tərtib etdiyi, təbii qazdan sayğacdan kənar istifadə barədə aktlar abonent tərəfindən imzalanmamışdır. Aktların hamısında qeyd olunmuşdur ki, abonent aktı imzalamaqdan imtina edib. Lakin aktların imzalanmaq üçün abonentdə təqdim edildiyi sübut olunmur. Aktların imzalanmaq üçün abonentə təqdim edildiyini sübutetmə yükü cavabdehin üzərinə düşür. Cavabdehin imkanı olub ki, aktların imzalanmaq üçün abonentə təqdim edildiyini, abonentin isə aktları imzalamaqdan imtina etməsi faktını audiovideoyazı ilə qeydə alsın. Lakin o, bunu etməmişdir. Cavabdehin saldosuna əsasən abonenent borcu cəmi 10784,06 manat təşkil edir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi iş materiallarında olan sübutları düzgün qiymətləndirə bilməmiş və bu da məhkəmənin gəldiyi nəticəyə mənfi təsirini göstərmiş və əsassız qətnamənin qəbul edilməsinə səbəb olmuşdur. Xətai Rayon Məhkəməsinin qətnaməsində düzgün olaraq müəyyən edilmişdir ki, iddiaçının istehlakçı kimi qanunsuz olaraq qazpaylayıcısına məxsus şəbəkəyə qoşularaq sayğacdan kənar qazdan istifadə etdiyi məhkəmədə öz təsdiqini tapmadığından, iddiaçı cavabdeh qarşısında məsuliyyət daşımır. Odur ki, qazpaylayıcısı zərərin ödənilməsini iddiaçıdan tələb etməkdə haqlı deyildir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi isə iş üzrə əsas mübahisə predmeti ümumiyyətlə “qanunsuz qaz xəttinə qoşulma” faktının mövcud olub-olmaması olduğu halda, məhkəmə həmin halın sübuta yetirilib-yetirilməməsini araşdırmadan birbaşa aktlarda göstərilmiş rəqəmlərin və hesablamaların düzgünlüyünün müəyyən edilməsi istiqamətində hərəkət etmişdir. Bu isə faktiki olaraq qanunsuz qoşulma halını əvvəlcədən qəbul etmək və mübahisənin predmetini təhrif etmək deməkdir.
36. Cavabdeh Cavabdeh IB-nin əməkdaşları tərəfindən sayğaca müdaxilə aşkar edildikdə bu barədə akt tərtib etməli, aktın bir nüsxəsini isə inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata başlanılması məsələsinə baxılması üçün EN-ə, cinayət tərkibinin əlamətləri olduqda isə cinayət təqibi orqanına təqdim etməli idilər. Istehlakçının qazın talanmasında təqsirli olması həmin orqanların və ya məhkəmənin qərarı ilə müəyyən edildikdə cavabdeh təşkilat tərəfindən vurulmuş zərərin ödənilməsini istehlakçıdan (məndən) tələb edilə bilərdi. Lakin hazırkı mübahisə üzrə Cavabdeh IB əməkdaşları tərəfindən müvafiq akt tərtib edilsə də, istehlakçının (onun) təqsirinin müəyyən edilməsi və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada məsuliyyətə cəlb edilməsi istiqamətində hər hansı tədbirlərin görüldüyü müəyyən edilməmişdir. Cavabdeh təşkilatın əməkdaşları tərəfindən istehlakçının təqsiri qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada sübuta yetirilmədən dəymiş zərər istehlakçıdan tələb edilmişdir.
37. Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin yanaşması prosessual hüququn əsas prinsiplərinə zidd olmuşdur. Belə ki, iş üzrə əsas mübahisə predmeti ümumiyyətlə “qanunsuz qaz xəttinə qoşulma” faktının mövcud olub-olmaması olduğu halda, məhkəmə həmin halın sübuta yetirilibyetirilməməsini araşdırmadan birbaşa aktlarda göstərilmiş rəqəmlərin və hesablamaların düzgünlüyünün müəyyən edilməsi istiqamətində hərəkət etmişdir. Bu isə faktiki olaraq qanunsuz qoşulma halını əvvəlcədən qəbul etmək və mübahisənin predmetini təhrif etmək deməkdir. Tərəfindən açıq ünvan 4 istifadəyə yararsız vəziyyətdə olmuş, həmin ünvanda faktiki yaşayış və qazdan istifadə həyata keçirilməmiş, eləcə də qanunsuz qoşulma halı baş verməmişdir. Belə olan halda məhkəmə ilk növbədə məhz həmin halları araşdırmalı, aktların qanuniliyini, onların hansı şəraitdə və hansı sübutlarla tərtib edilməsini qiymətləndirməli idi. Lakin məhkəmə bu xüsusatlara hüquqi qiymət vermədən, sanki qanunsuz istifadə faktı artıq sübuta yetirilmiş kimi davranaraq yalnız hesablamaların yoxlanılmasına yönəlmiş ekspertiza/mütəxəssis rəyi təyin etmişdir. Bundan əlavə, mütəxəssis rəyinin cavabdeh qurumla əlaqəli olan və obyektivliyi şübhə doğuran quruma həvalə edilməsi “silahların bərabərliyi” və obyektiv araşdırma prinsiplərinin kobud şəkildə pozulmasıdır. Belə şəraitdə verilmiş rəy əvvəlcədən müəyyən edilmiş nəticənin rəsmiləşdirilməsi təsiri bağışlayır. Nəticədə heç bir qanuni və inandırıcı sübut olmadan mənim üzərimə 6000 manat məbləğində əsassız borcun hesablanmalı olması “müəyyən edilmişdir”. Halbuki prosessual qanunvericiliyin tələbinə görə ekspertiza və ya mütəxəssis rəyi yalnız mübahisələndirilən faktın mövcudluğu sübuta yetirildikdən sonra əlavə texniki məsələlərin aydınlaşdırılması məqsədilə istifadə edilə bilər. Əsas fakt müəyyən edilmədən hesablamaların aparılması hüquqi baxımdan yolverilməzdir. Başqa sözlə, mövcud olmayan və sübut edilməyən pozuntu faktı əsasında hesablamanın aparılması özü hüquqi əsasa malik deyildir. Bu səbəbdən məhkəmənin ekspertiza (mütəxəssis rəyi) təyin edilməsinə dair qərardadı işin hallarına, sübutetmə qaydalarına və obyektiv məhkəmə araşdırması prinsiplərinə zidd olmaqla qanunsuz və əsassız hesab edilməlidir.
38. Məhkəmə iştirakı təmin edilmədən keçirilmiş, birinci instansiya məhkəməsində təqdim edilən və araşdırılmış hallara əhəmiyyət vermədən birtərəfli qaydada işi araşdırmış və bu cür yanaşma işin ədalətli araşdırılması prinsiplərinə zidd olmaqla birbaşa konstitusion hüquqlarını pozur.
39. Sübutların əldə olunduğu mənbələrin mötəbərliyi məhkəmə tərəfindən qiymətləndirildikdən sonra, onun kifayətliyi məsələsi aydınlaşdırılmalıdır. Məhkəmə qətnaməsində qeyd edilmişdir ki, apellyasiya şikayətinə qarşı etiraz məhkəməyə təqdim edilməmişdir. Halbuki məhkəmə tərəfindən mənə ümumiyyətlə proses barədə məlumat verilməmişdir. Nə apellyasiya şikayəti ona göndərilib, nə iclaslar barədə məlumat, nə də səbəbsiz yerə qaz idarəsinin tabeliyində olan energetika ekspertizasının keçirilməsi barədə rəy verilməsi zamanı. Bu prosessual pozuntular müstəvisində etirazın məhkəməyə təqdim edilməsi gözləntisi real olmamışdır.
40. Sübutları araşdırmaq və qiymətləndirmək səlahiyyətinə malik olan apellyasiya məhkəməsi tərəfindən işdəki sübutlar araşdırılmamış, onlara və dəlillərinə qanunvericiliyə əsasən hüquqi qiymət verilməmiş, məhkəmə iddiaçıya mövqeyini müdafiə etməyə şərait və imkan yaratmamışdır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən işin hallarının müdafiəsi və zərurət yaranarsa təkrar araşdırılması üçün mənə lazımi şərait yaradılmamış, məhkəmə iclasına çağırılmamış, dəlillərin təqdim (müdafiə) edilməsi üçün (birinci instansiya məhkəməsində təqdim edilmişdir) vaxt verilməmiş, nəticədə onlara hüquqi qiymət verilməmiş, iş üzrə maddi və prosessual hüquq normalar düzgün tətbiq olunmamışdır.
41. Məhkəmə araşdırılması düzgün aparılmamış, evin yaşayışa yarrasız olma faktının üzərində dayanmadan, birinci instansiya məhkəməsinin araşdırlması zamanı təyin edilmiş ekspert rəyinin nəticəsinin qəbul etmədən, cavabdeh qurumla asılılıq və əlaqəli olan Orqana rəy verilməsi həvalə edilmiş və yeni əldə etdiyi mütəxəssis rəyinə istinadən yaşayış olmayan ev üzrə qanunsuz tərtib edilmiş aktlarda qeyd edilən qanunsuz məbləğin məndən tələb edilməni qətnamə ilə qanuniləşdirmişdir. Halbuki təqdim edilən aktlarda imzası olmamış, ümumiyyətlə qaz əməkdaşları ünvan üzrə baxış keçirməmiş, aktlara əlavə edilmiş fotoşəkillər ünvanına aid olmamış, ünvanında iri qaz xətti mövcud olmadığı halda şəkillərdə guya iri qaz xəttindən qanunsuz qaz borusunun çəkilməsi göstərilir, bundan başqa qanunsuz və əsassız aktlara əlavə edilmiş digər şəkillərdə üzərində başqa ünvan göstərilmiş qaz sayğacı şəkli çəkilib ki, onun da ünvanıyla əlaqəsi olmamışdır. Bir sözlə cavabdehin əməkdaşları istədikləri şəkildə öz aktlarını “bəzəmişlər”, məhkəmə də iştirakı təmin edilmədən onların “bəzəklərini” Qətnamə ilə rəsmiləşdirmişdir. Beləliklə işin halları müəyyən edilmədən əsassız və ədalətsiz məhkəmə aktı qəbul edilmişdir.
42. Apellyasiya kollegiyası işin hallarını tam, hərtərəfli, tərəflər arasında mövcud olmuş münasibətlərə uyğun araşdırmamış, ədalət mühakiməsini faktlar əsasında həyata keçirməmiş, işin hallarını birtərəfli olaraq apelyasiya şikayətinin dəlillərinə uyğun araşdırmış, sübutların müqayisəli tədqiqatını həyata keçirməmiş, ədalətli məhkəmə araşdırmasının ədalətliliyi ilə bağlı təməl prinsipləri pozmaqla iddiaçının iştirakı olmadan məhkəmə iclaslarını keçirmişdir.
43. Kassasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri
44. Kassasiya şikayətinə qarşı etiraz daxil olmamışdır.
45. Tətbiq edilən hüquq
46. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi
47. Maddə 21.1. Hüququ pozulmuş şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər, bu şərtlə ki, qanunda və ya müqavilədə zərərin əvəzinin daha az miqdarda ödənilməsi nəzərdə tutulmasın.
48. Maddə 21.2. Zərər dedikdə, hüququ pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnu bərpa etmək üçün çəkdiyi və ya çəkməli olduğu xərclər, əmlakından məhrum olması və ya əmlakının zədələnməsi (real zərər), habelə hüququ pozulmasaydı, həmin şəxsin adi mülki dövriyyə şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər (əldən çıxmış fayda) başa düşülür.
49. Maddə 1096.1. Mülki hüquq pozuntusu (delikt) hüquqla və ya qanunla müdafiə edilən başqa şəxsə (zərərçəkənə) birbaşa ziyan və ya zərər vurulmasına gətirib çıxaran təqsirli, hüquqa zidd (mülki qanunvericiliyin normalarını pozan) əməldir (hərəkət və ya hərəkətsizlikdir).
50. Maddə 1096.2. Delikt törətmiş şəxs mülki hüquq məsuliyyəti daşıyır.
51. Maddə 1097.1. Mülki hüquq pozuntusu (delikt) nəticəsində fiziki şəxsin şəxsiyyətinə və ya əmlakına vurulmuş zərərin, habelə hüquqi şəxsin əmlakına və işgüzar nüfuzuna vurulmuş zərərin əvəzi zərərvuran tərəfindən tam həcmdə ödənilməlidir.
52. ““Qaz təchizatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun ## ### 2022-ci il tarixinədək qüvvədə olan redaksiyası
53. Maddə 13.
6. Qaz paylayıcısı aşağıdakı hallarda qazın verilməsini dayandıra bilər: istehlakçının müvafiq yazılı müraciəti (qaz təchizatının dayandırılmasının səbəbi və müddəti göstərilməklə) olduqda; təmirprofilaktika və qəza işləri görüldükdə, o cümlədən baş verən yanğının və ya qaz sızmasının qarşısı alındıqda; istehlakçının qaz qurğusu müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi dövlət standartlarının tələblərinə cavab vermədikdə; paylayıcının istehlakçıya verdiyi qazın sayğacla müəyyənləşdirilən hesabı istehlakçıya paylayıcı tərəfindən təqdim edildikdən (göndərildikdən) sonra bir ay müddətində tam ödənilmədikdə; paylayıcı ilə müvafiq müqavilə bağlanmadıqda istehlakçı bu Qanunun 3-cü maddəsinin dördüncü hissəsinə uyğun olaraq, müvafiq icra hakimiyyəti orqanının səlahiyyətli nümayəndələrini qaz qurğularına, tüstü bacalarına və qazpaylayıcı şəbəkəyə texniki baxış keçirmək üçün onun mülkiyyətində və ya istifadəsində olan tikinti obyektinə daxil olmasına maneə törətdikdə həmin orqanların göstərişi əsasında; müvafiq icra hakimiyyəti orqanının səlahiyyətli nümayəndələri tərəfindən tərtib edilmiş texniki baxış aktında qeyd olunmuş qəza və (və ya) bədbəxt hadisələrə səbəb ola biləcək nöqsanlar istehlakçı tərəfindən nəzərdə tutulmuş müddətdə aradan qaldırılmadıqda həmin orqanların göstərişi əsasında; dini ekstremizm əleyhinə xüsusi əməliyyat aparıldıqda, həmin əməliyyatın aparılma zonasında, dini ekstremizm əleyhinə xüsusi əməliyyat aparan orqanın göstərişi əsasında.
7. Istehlakçıya qazın verilməsinin dayandırılması (dini ekstremizm əleyhinə xüsusi əməliyyatın aparılması ilə əlaqədar dayandırma halı istisna olmaqla) yalnız fərdi qaydada həyata keçirilir. Qazın dəyərini vaxtında ödəməyən istehlakçıya qazın verilməsinin dayandırılması, qazın dəyərini vaxtında ödəyən digər istehlakçıların hüquqlarının pozulması ilə nəticələnməməlidir. Qaz xətlərinin qanunsuz olaraq kəsilməsi və ya istehlakçıya yazılı bildirişin göndərilməsi tələb olunan hallarda yazılı bildiriş göndərilmədən qazın verilməsinin dayandırılması qadağandır.
8. Qaz paylayıcısı istehlakçıya verdiyi qazın dəyərini yalnız sayğacın göstəricilərinə əsasən tam hesablamalıdır və hər ay istehlakçıya məlumat (hesab) təqdim etməlidir (göndərməlidir). Istehlakçı tərəfindən qazın hesabı tam ödənildikdən sonra, qaz paylayıcısı tərəfindən yol verilmiş səhvə görə düzgün hesablanmamış qazın dəyərini qaz paylayıcısı istehlakçı tərəfindən ödənilməsini tələb edə bilməz.
“Qaz təchizatı haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun ## ### 2022-ci il tarixindən ## ###### 2026-cı ilədək qüvvədə olan redaksiyası
54. Maddə 6-2.
1. Qaz paylayıcısının işçiləri istehlakçıya 5 (beş) iş günü əvvəl sifarişli poçt göndərişi və ya istehlakçının əvvəlcədən razılığı ilə elektron poçt və ya digər elektron kommunikasiya vasitələri ilə bildiriş təqdim etməklə (göndərməklə), bu Qanunun 6-2-ci maddəsinin 3-cü hissəsində nəzərdə tutulan hallar istisna olmaqla, ildə bir dəfə (hər il noyabrın 1-dək) müayinə keçirilməsini təmin etməli, nəticəsi barədə müvafiq icra hakimiyyəti оrqаnının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) təsdiq etdiyi formada 2 (iki) nüsxədə müayinə aktını istehlakçının (və ya onun səlahiyyətli nümayəndəsinin, yaxud yetkinlik yaşına çatmış ailə üzvlərindən birinin) iştirakı ilə tərtib etməli və aktın bir nüsxəsini istehlakçıya (və ya onun səlahiyyətli nümayəndəsinə, yaxud eyni ünvanda yaşayan yetkinlik yaşına çatmış ailə üzvlərindən birinə) təqdim etməlidir. Müayinə zamanı nöqsan və (və ya) pozuntular aşkar edildikdə müayinə aktında texniki xidmətin qaz paylayıcısı, ixtisaslaşmış podratçı və ya məişət abonenti olmayan istehlakçının müvafiq ixtisaslı işçi heyəti tərəfindən bir aydan çox olmayan müddətdə həyata keçirilməsi barədə istehlakçının seçimi qeyd edilməlidir. Müayinə zamanı sayğaca müdaxilə, habelə qanunsuz qoşulma halları aşkar edildikdə bu Qanunun 13-cü maddəsinin 8-1-ci hissəsində nəzərdə tutulmuş tədbirlər görülür. Qaz paylayıcısı tərəfindən müayinənin keçirilməsi qaydası müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən müəyyən edilir.
55. Maddə 13. 8-1. Qanunsuz qoşulma halları aşkar edildikdə, qaz paylayıcısı qanunsuz xətti dərhal qazpaylayıcı şəbəkədən ayırmaqla, qazın verilməsini dayandırmalıdır. Sayğaca müdaxilə, habelə qanunsuz qoşulma halları aşkar edildikdə qaz paylayıcısı bu barədə akt tərtib etməli və həmin aktın bir nüsxəsini barəsində akt tərtib edilmiş şəxsə (və ya onun səlahiyyətli nümayəndəsinə, yaxud yetkinlik yaşına çatmış ailə üzvlərindən birinə), bir nüsxəsini isə inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata başlanılması məsələsinə baxılması üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqana (quruma), cinayət tərkibinin əlamətləri olduqda isə cinayət təqibi orqanına təqdim etməlidir. Istehlakçının qazın talanmasında təqsirli olması həmin orqanların və ya məhkəmənin qərarı ilə müəyyən edildikdə qaz paylayıcısı vurulmuş zərərin ödənilməsini istehlakçıdan tələb etməlidir. Istehlakçı tərəfindən sayğaca müdaxilə, habelə qanunsuz qoşulma nəticəsində qaz paylayıcısına vurulmuş zərərin hesablanması ilə bağlı məsələlər sayğaca müdaxilə, habelə qanunsuz qoşulma nəticəsində qazdan istifadə olunduğu müddət və həmin müddətin əhatə olunduğu ilin mövsümü, əvvəlki dövrün orta gündəlik qaz sərfi, istehlakçının istifadə etdiyi qaz qurğusunun xüsusiyyətləri (növü, maksimal saatlıq qaz sərfi) və qaz sayğacının markası nəzərə alınmaqla bu Qanunun 11-ci maddəsinin 6-cı hissəsində nəzərdə tutulmuş qazdan istifadə qaydaları ilə tənzimlənir.
9. Məişət qaz qurğularını istifadə edən məişət abonentləri üçün qaz sayğacı qaz paylayıcısının vəsaiti hesabına, digər istehlakçılar üçün isə qaz sayğacı istehlakçının vəsaiti hesabına təchiz edilir, quraşdırılır və dəyişdirilir. Istehlakçının təqsiri olmadan zədələnmiş qaz sayğacının təmir olunması, texniki baxışdan keçirilməsi, dəyişdirilməsi (yenisi ilə əvəz edilməsi) və quraşdırılması bu hissənin birinci cümləsinə uyğun olaraq, zədələnmə istehlakçının təqsiri üzündən baş verdikdə isə istehlakçının vəsaiti hesabına qaz paylayıcısı tərəfindən həyata keçirilir. Qaz paylayıcısı tərəfindən qaz sayğacının dəyişdirilməsi, təmir olunması və ya texniki baxışdan keçirilməsi istehlakçıdan tələb edildikdə, bu halda qaz paylayıcısı tərəfindən həmin tələbin hüquqi əsası göstərilməlidir. Qaz sayğaclarının növbəti texniki baxışının keçirilməsi onların texniki pasportlarında göstərilmiş müddətdə həyata keçirilir. Qaz sayğaclarının növbəti texniki baxışdan keçirilməsinə görə istehlakçılardan vəsait tələb etmək qadağandır. Istehlakçının arzusu ilə qaz sayğacının texniki baxışdan keçirilməsinə görə istehlakçı vəsait ödəməlidir.
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin ## ### 1999-cu tarixli, ** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Qaz paylayıcıları tərəfindən qaz təchizatının ümumi şərtlərini təyin edən Qaydalar”
56. Maddə 5.1. Əgər istehlakçı ilə qazın verilməsi haqqında bağlanmış müqavilədə fasilə nəzərdə tutulmayıbsa, qazın verilməsi fasiləsiz həyata keçirilir. “Qaz təchizatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 13-cü maddəsinin 8-1- ci hissəsində nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, qaz paylayıcısı istehlakçıya verdiyi qazın dəyərini qaz sayğacının göstəricilərinə əsasən hər ay üzrə hesablamalı və növbəti ayın 10-dək istehlakçıya bu barədə məlumat (hesab) təqdim etməlidir (göndərməlidir). “Smartkart” tipli qaz sayğacı olan istehlakçıya istifadə etdiyi qazın dəyəri haqqında hesabın qaz paylayıcısı tərəfindən təqdim edilməsi (göndərilməsi) tələb olunmur. Istehlakçının istehlak etdiyi qazın dəyəri tam ödənildikdən sonra, qaz paylayıcısı tərəfindən yol verilmiş səhvə görə düzgün hesablanmamış qazın dəyərinin istehlakçı tərəfindən ödənilməsi tələb edilə bilməz.
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin ## ### 2011-ci il tarixli, ** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Qazdan istifadə” qaydaları (##.##.2023-cü il tarixinədək qüvvədə olan redaksiyada)
57. Bənd 2.7. Qaz paylayıcısı tərəfindən “Qaz təchizatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 6-2-ci maddəsinə uyğun olaraq ildə 1 (bir) dəfə (hər il noyabrın 1-dək) müayinə həyata keçirilir. Müayinə zamanı aşkar edilmiş nöqsan və (və ya) pozuntuların aradan qaldırılması məqsədilə “Qaz təchizatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 6-3-cü maddəsinə uyğun olaraq texniki xidmət həyata keçirilir.
58. Bənd 5.2. Qaz paylayıcısı istehlakçıya verdiyi qazın dəyərini yalnız qaz sayğacının göstəricilərinə əsasən tam hesablamalıdır və hər ay istehlakçıya hesab təqdim etməlidir (göndərməlidir). “Smart-kart” tipli qaz sayğacı olan istehlakçıya istifadə etdiyi qazın dəyəri haqqında hesabın qaz paylayıcısı tərəfindən istehlakçıya təqdim edilməsi (göndərilməsi) tələb edilmir. Istehlakçı tərəfindən qazın hesabı tam ödənildikdən sonra, qaz paylayıcısı tərəfindən yol verilmiş səhvə görə düzgün hesablanmamış qazın dəyərinin qaz paylayıcısı istehlakçı tərəfindən ödənilməsini tələb edə bilməz.
59. Bənd 6.5. Qazpaylayıcı şəbəkəyə qanunsuz qoşulma halları aşkar edildikdə, qaz paylayıcısı qanunsuz xətti dərhal qazpaylayıcı şəbəkədən ayırmaqla qazın verilməsini dayandırmalı və dəymiş zərərin ödənilməsini qanunvericiliyə uyğun olaraq həmin şəxsdən tələb etməlidir.
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin ## ### 2011-ci il tarixli, ** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Qazdan istifadə” qaydaları
60. Bənd 4.2. Məişət qaz qurğularının istifadəsi üçün qaz sayğacı qaz paylayıcısının vəsaiti hesabına, sənaye qaz qurğularının istifadəsi üçün isə qaz sayğacı istehlakçının vəsaiti hesabına təchiz edilir, quraşdırılır və dəyişdirilir.
61. Bənd 4.6. Qaz sayğaclarının üzərində SMPDK-nın və qaz paylayıcısının sayğacın işlək vəziyyətdə olduğunu təsdiq edən plombu olmalıdır.
62. Bənd 4.7. Sayğacların üzərində olan plomblar kənar müdaxilələrdən qorunmaq üçün müvafiq örtüklə örtülməli (fiziki şəxs olan istehlakçıların sayğacları qaz paylayıcısı tərəfindən) və sayğac göstəricisinə sərbəst şəkildə baxılmasına imkan olmalıdır.
63. Bənd 4.8. Fiziki şəxs olan istehlakçıların qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi qaz paylayıcısı, hüquqi şəxslərin qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi isə özləri daşıyırlar.
64. Bənd 4.9. Istehlakçının təqsiri olmadan zədələnmiş qaz sayğacının təmir olunması, texniki baxışdan keçirilməsi, dəyişdirilməsi (yenisi ilə əvəz edilməsi) və quraşdırılması bu Qaydaların 4.2-ci bəndinə uyğun olaraq, zədələnmə istehlakçının təqsiri üzündən baş verdikdə isə istehlakçının vəsaiti hesabına qaz paylayıcısı tərəfindən həyata keçirilir. Qaz paylayıcısı tərəfindən qaz sayğacının dəyişdirilməsi, təmir olunması və ya texniki baxışdan keçirilməsi istehlakçıdan tələb edildikdə, bu halda qaz paylayıcısı tərəfindən həmin tələbin hüquqi əsası göstərilməlidir. Qaz sayğaclarının növbəti texniki baxışının keçirilməsi onların texniki pasportlarında göstərilmiş müddətdə həyata keçirilir. Qaz sayğaclarının növbəti texniki baxışdan keçirilməsinə görə istehlakçılardan vəsait tələb etmək qadağandır. Istehlakçının arzusu ilə qaz sayğacının texniki baxışdan keçirilməsinə görə istehlakçı vəsait ödəməlidir.
65. Bənd 6.5. Qazpaylayıcı şəbəkəyə qanunsuz qoşulma halları aşkar edildikdə, qaz paylayıcısı qanunsuz xətti dərhal qazpaylayıcı şəbəkədən ayırmaqla qazın verilməsini dayandırmalı və dəymiş zərərin ödənilməsini qanunvericiliyə uyğun olaraq həmin şəxsdən tələb etməlidir.
66. Bənd 6.6. Qazın verilməsinin dayandırılmasına səbəb olmuş hallar aradan qaldırıldıqdan və müvafiq qaydada rəsmiləşdirildikdən sonra 1 (bir) iş günü müddətində qaz paylayıcısı tərəfindən qazın verilməsi bərpa edilməlidir.
67. Bənd 6.7. Qazın verilməsinin dayandırılması və bərpa edilməsi hər bir halda (bu Qaydaların 6.1.2-ci və 6.1.7-ci yarımbəndləri istisna olunmaqla) qaz paylayıcısı tərəfindən istehlakçının iştirakı ilə aktla rəsmiləşdirilməli və aktın bir nüsxəsi istehlakçıya təqdim edilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi
68. Maddə 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir.
69. Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir.
70. Maddə 88. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur.
71. Maddə 217.1. Məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır.
72. Maddə 217.2. Qətnamə mübahisəli hüquq münasibətinin yarandığı zaman qüvvədə olan maddi hüquq normalarına və işin baxılması zamanı qüvvədə olan prosessual hüquq normalarına uyğun çıxarılmalıdır.
73. Maddə 217.3. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır.
74. Maddə 407.2. Kassasiya şikayətində işin hallarının sübut olunmamasına, məhkəOin gəldiyi nəticə üçün əhəmiyyətli olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmamasına və yaxud qətnamə və qərardadda ifadə olunan nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmamasına istinad etməyə yol verilmir.
75. Maddə 416.1. Kassasiya instansiyası məhkəməsi işə şikayət həddində baxır və kassasiya şikayətində irəli sürülmüş dəlillər üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır.
76. Maddə 416.2. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən bu Məcəllənin 418.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş prosessual hüquq pozuntusu hesab edilən hallara yol verilməsi şikayətin hədlərindən və dəlillərindən asılı olmayaraq yoxlanılmalıdır.
77. Maddə 418.1. Maddi və prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması, o cümlədən maddi və prosessual hüququn tətbiqi üzrə məhkəmə təcrübəsinin vahidliyinin pozulması apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnamə və qərardadının ləğv edilməsi üçün əsasdır.
78. Maddə 418.3. Prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması qətnaOin yaxud qərardadın ləğv edilməsi üçün o vaxt əsas ola bilər ki, bu pozuntu düzgün qətnamə qəbul edilməməsi ilə nəticələnsin və ya nəticələnə bilsin.
Kassasiya baxışının hədləri
79. Qanunun tələbinə görə, kassasiya instansiyası məhkəməsi işin faktiki hallarını araşdırmır. Lakin apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq olunub-olunmamasını yoxlamaq zərurətindən irəli gələrək, iş materiallarında olan, aşağı instansiya məhkəmələri tərəfindən qəbul edilərək işə əlavə olunmuş, araşdırılmış və (və ya) müəyyən edilmiş sübutlara və hüquqi faktlara istinad edilməsi kassasiya instansiyası məhkəməsinin faktiki halları araşdırması kimi qiymətləndirilməməlidir.
80. Hazırkı kassasiya şikayətinə əsasən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsi iddianın apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən təmin edilməyən hissəsində yoxlanılır.
Kassasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi
81. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, yoxlanılan hissədə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən mübahisəli hüquq münasibətini tənzimləyən maddi hüquq normaları düzgün tətbiq olunmuşdur. Iş üzrə düzgün qətnamə qəbul edilməməsi ilə nəticələnən prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması halları müəyyən edilmir. Bu baxımdan apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin yoxlanılan hissədə ləğv olunması və ya dəyişdirilməsi üçün əsas yoxdur.
82. Məhkəmə kollegiyası kassasiya şikayətinin apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən işin hallarının müdafiəsi və zərurət yaranarsa təkrar araşdırılması üçün ona lazımi şərait yaradılmadığı, məhkəmə iclasına çağırılmadığı barədə dəlili ilə əlaqədar bildirir ki, iş materialları ilə təsdiq edilir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən iddiaçının nümayəndəsi məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada məlumatlandırılmış, lakin iddiaçı tərəf məhkəmə iclasına gəlmədiyinə və gəlməməyinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat vermədiyinə görə məhkəmə iclasının onların iştirakı ilə keçirilməsini qərara almışdır.
83. Azərbaycan Respublikasının MPM-in 376.2-ci maddəsinə əsasən işə baxılmanın vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmiş işdə iştirak edən şəxslərin gəlməməsi işə baxılmasına mane olmur. Lakin işdə iştirak edən şəxslər üzürlü səbəblərdən gəlmədiyi hallarda məhkəmə işin baxılmasını təxirə sala bilər.
84. Yuxarıda qeyd edilənlərə əsasən məhkəımə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi işə iddiaçı tərəfin iştirakı olmadan baxarkən prosessual hüquq normalarının pozuntusuna yol verməmişdir.
85. Məhkəmə kollegiyası bildirir ki, sübutları araşdırmaq və qiymətləndirmək səlahiyyətinə malik olan apellyasiya instansiyası məhkəməsi yoxlanılan hissədə işdəki sübutları araşdırmış, onlara, eləcə də kassasiya şikayətlərinin dəlillərində göstərilən digər hüquqi məsələlərə mülki prosessual hüquq normalarına əsasən hüquqi qiymət verməklə yuxarıdakı qənaətə gəlmiş və məhkəmənin gəldiyi nəticə əsaslandırılmışdır. Kassasiya kollegiyası apellyasiya instansiyası məhkəməsinin yoxlanılan hissədə iş üzrə gəldiyi nəticə və əsaslandırma ilə razılaşır.
86. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi qeyd etmişdir ki, 2022-ilin may ayından sonra yalnız ## ###### 2024-cü il tarixli akt tərtib olunaraq 3680,64 manat zərər hesablanmışdır. Işin hallarından görünür ki, bu akt üzrə qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş prosedura ümumiyyətlə əməl olunmamış, bu norma qüvvəyə mindikdən sonra cavabdeh tərəfindən tərtib edilmiş aktlardan birinin 1 nüsxəsini isə inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata başlanılması məsələsinə baxılması üçün EN-ə, cinayət tərkibinin əlamətləri olduqda isə cinayət təqibi orqanına təqdim etməmişdir. Belə olduğu halda isə istehlakçının qazın talanmasında təqsirli olması səlahiyyətli orqanların və ya məhkəmənin qərarı ilə müəyyən edilmədiyinə görə cavabdehin zərərin ödənilməsini istehlakçıdan tələb etmək hüququ yaranmamışdır. Buna görə məhkəmə kollegiyası hesab etmişdir ki, borcun məbləği hesablanarkən bu akt nəzərə alınmamalıdır (10612,94-3680,64=6932,3). Digər aktlara münasibətdə məhkəmə kollegiyası qeyd etmişdir ki, aktların tərtib olunduğu dövrdə qaz xəttinə qeyri-qanuni qoşulmanın olması iş materiallarında olan fotoşəkillər ilə (qaz xəttinə boru vasitəsilə qoşulma) öz təsdiqini tapır. Hazırkı dövrdə bu halın mövcud olub – olmadığını müəyyən etmək üçün məhkəmə tərəfindən ekspertiza təyin olunmuş, ekspert rəyində qeyd edilmişdir ki, tədqiqata təqdim edilən borunun üzərində müdaxilə nəticəsində yaranmağa xarakterik olan iz və zədə aşkar edilmədi, qaz sayğacından kənar xətlərin çəkilməsi müşahidə edilmədi. Məhkəmə kollegiyası rəylə bağlı qeyd edir ki, bu rəy hazırkı vəziyyəti əks etdirir, sonuncu akt 2020-ci ildə tərtib olunmuşdur, 5 ildən sonra aparılan tədqiqat zamanı borunun üzərində hər hansı bir zədə və ya izin olmaması həmin dövrdə qoşulmanın olmaması qənaətinə gəlməyə əsas verə bilməz. Həmçinin məhkəmə kollegiyası aktların tərtib olunduğu və bundan sonrakı dövrdə olan sayğac göstəricilərinin məlumatlarını da təhlil edərək qeyd etmişdir ki, aktların tərtib olunduğu dövrdə sayğac göstəricisi də təsdiq edir ki, sonrakı aylarda qaz sərfiyyatının göstəricisi yüksək həddə olduğu halda aktların tərtib olunduğu dövrdə bu göstərici kəskin formada aşağı ola bilməzdi, sərfiyyatın sayğac göstəricisində məhz bu cür əksini tapması qanunsuz qoşulma faktınının olduğunu sübuta yetirir.
87. Həmçinin apellyasiya instansiyası məhkəməsi sübutları tədqiq etməklə silinməli olan borc məbləğini də dəqiqləşdirmişdir.
88. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, yoxlanılan hissədə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən işin hallarının araşdırılması üçün tərəflərə lazımi şərait yaradıldığından və onların dəlillərinə hüquqi qiymət verildiyindən iş üzrə maddi və prosessual hüquq normaları düzgün tətbiq olunmuşdur, kassasiya şikayətinin dəlilləri qətnamənin həmin hissədə ləğv edilməsi üçün əsas təşkil etmir.
89. Yuxarıda qeyd edilənlərə görə də iddiaçı İddiaçı tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti təmin edilməməli, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının ##.##.2026-cı il tarixli, *(***)- ****/**** nömrəli qətnaməsi iddianın təmin edilməyən hissəsində dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.
90. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 416, 417 və 419-cu maddələrini rəhbər tutub məhkəmə kollegiyası
qərara aldı:
Iddiaçı İddiaçı tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti təmin edilməsin. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının ##.##.2026-cı il tarixli, *(***)-****/**** nömrəli qətnaməsi iddianın təmin edilməyən hissəsində dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.