Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2(102)-1745/2023 23.05.2023 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki kollegiyasının İddiaçı Cavabdeh2nə (müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxslər X39, X13, X29 və X24) qarşı; Mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələblər irəli sürən üçüncü şəxslər X39 və X4* Cavabdeh2nə və maraqlı şəxs İddiaçı qarşı iş üzrə QƏRARİ (Açar sözlər: vərəsəlik hüququnun və miras payın müəyyən edilməsi) Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki kollegiyası, hakimlər Əhmədova Mehparə Tofiq qızı (məruzəçi), Əliyev Ələsgər Əliabbas oğlu və Həsənov Vüqar Təvəkgül oğlundan ibarət tərkibdə, İddiaçı Cavabdeh2nə (müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxslər X39, X13, X29 və X24) qarşı vərəsəlik hüququnun müəyyən edilməsi tələbinə dair, mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələblər irəli sürən üçüncü şəxslər X39 və X4* Cavabdeh2nə və maraqlı şəxs İddiaçı qarşı miras payın müəyyən edilməsi tələbinə dair mülki iş üzrə Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının 2(1*7)-13*3/2*22 nömrəli, 7 dekabr 2*22-ci il tarixli qətnaməsindən mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələblər irəli sürən üçüncü şəxs X39 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinə 23 may 2*23-cü il tarixdə Ali Məhkəmənin binasında yazılı icraat qaydasında baxaraq, aşağıdakı qərarı qəbul etdi. İşin halları
1. Omarov Məmmədrasul (Mahamarasul) Abdulməcid oğlu və X55 26 yanvar 1957-ci il tarixdə rəsmi nikah bağlamışlar.
2. İddiaçı xx xxxxxxxx 1958-ci ildə Balakən rayonunun Talalar kəndində anadan olmuşdur. X5, anası X61. 3. 19 yanva r 2**4-cü il tarixdə tərtib edilmiş vəsiyyətnaməyə əsasən X15 ona 238 №li Dövlət Aktı ilə mülkiyyətə verilmiş *,63 ha mülkiyyət torpağını və *.25 ha həyətyanı torpağını və bütün əmlakını oğlu İddiaçı vəsiyyət etmişdir.
4. X16 29 oktyabr 2**6-cı ildə Balakən rayonu Talalar kəndində ölmüşdür.
5. Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən verilmiş MH seriyalı ***6154 №li hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən Çıxarışa əsasən ünvan 1ində mülkiyyətində olan *.25 ha torpaq sahəsində yerləşən 1 mərtəbəli, 2 otaqlı, 41.3 kv.m yaşayış, 55.5 kv.m köməkçi sahədən ibarət fərdi yaşayış evi tam mülkiyyət hüququ üzrə X8 adına 28 fevral 2**9-cu il tarixdə qeydiyyata alınmışdır.
6. Balakən RİH Tala lar kənd İnzibati Ərazi dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən 26.*8.2*18-ci il tarixdə verilmiş 898 nömrəli arayışa əsasən X16 vəfat etdiyi 29.1*.2**6-cı il tarixdə Balakən rayonu Talalar kəndində daimi qeydiyyatda olmuşdur. Mərhumun aşağıda qeyd edilən vərəsələri olmuşdur: X62, X18, X3*, X13, X39, X41 və İddiaçı.
7. Balakən Rayon Məhkəməsinin 16 sentyabr 2*16-cı il tarixli 2(*19)-1553/2*16 nömrəli qətnaməsinə əsasən iddiaçılar X56 və X25 cavabdehlər X34, X19, X35, X42, X2*, mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs Balakən Rayon Dövlət Notariat Kontoruna qarşı miras üzərində qanun üzrə vərəsəlik hüququnun verilməsi tələbinə dair iddianın qismən təmin edilməsi, 29 oktyabr 2**6-cı ildə ölmüş X9 Balakən rayonunun Talalar kəndində yerləşən, onun, X48 və X4* ümumi b irgə mülkiyyətində olan *.6275 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsindəki payı, mirası qəbul etmiş vərəsələr X43 və X34 arasında payları bərabər olmaqla bölünməsi və hər birinə ½ hissə vərəsəlik hüququ üzrə payların müəyyən edilməsi, 9 yanvar 2*16-cı ildə ölmüş X48 Balakən rayonunun Talalar kəndində yerləşən, X15 və X56 ilə ümumi birgə mülkiyyətdə olan *.6275 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsindəki və iddiaçı X56 ilə birgə mülkiyyətində olan *.12 hektar həyətyanı torpaq sahəsindəki payının mirası qəbul edən vərəsələr X43, X34 və X56 arasında bölünməsi, Səfiyə Omarovanın *.6275 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsindəki və *.12 hektar həyətyanı torpaq sahəsindəki payının 12/14 hissəsinə X21, 1/14 hissəsinə X25 və 1/14 hissəsinə X4* vərəsəlik hüququ üzrə paylarının müəyy ən edilməsi, iddia tələbinin qalan hissədə təmin edilməməsi qət edilmişdir.
8. Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının 19 dekabr 2*16-cı il tarixli 2(1*7)-1627/2*16 nömrəli qətnaməsinə əsasən iddiaçılar X56 və X39 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti qismən təmin edilmiş, iş üzrə Balakən Rayon Məhkəməsinin 16 sentyabr 2*16-cı il tarixli qətnaməsi qismən, yəni «mərhum X48 Balakən rayonu Talalar kəndində yerləşməklə iddiaçı X56 ilə birgə mülkiyyətində olan *.1 ha həyətyanı torpaq sahəsindəki payının 12/14 hissəsinə X22, 1/4 hissəsinə X26 və 1/14 hissəsinə X4* vərəsəlik hüququnun müəyyən edilməsi» hissəsində ləğv edilmiş və həmin hissə üzrə yeni qətnamə qəbul edilərək, Balakən rayonu Talalar kəndində yerləşən mərhum X62 ilə iddiaçı X4* birgə mülkiyyətində olmuş *,12 ha həyəty anı torpaq sahəsində hal-hazırda iddiaçı X4* payı 7/12 hissə, iddiaçı X26 payı 1/12 hissə, cavabdeh X22 4/12 hissə müəyyən edilmiş, Balakən Rayon Məhkəməsinin 16 sentyabr 2*16-cı il tarixli qətnaməsi qalan hissədə dəyişdirilmədən saxlanmışdır.
9. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 3* aprel 2*21-ci il tarixli 13(1*2)-4/2*21 nömrəli qərardadına əsasən iddiaçılar X56, X39 və onların vəkili Nümayəndə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə aktlarına yeni açılmış hallar üzrə yenidən baxılmasına dair ərizəsi təmin edilmiş, iş üzrə qanuni qüvvəyə minmiş Balakən Rayon Məhkəməsinin 16 sentyabr 2*16-cı il tarixli 2(*19)-1553/2*16 nömrəli qətnaməsi ilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının 19 dekabr 2*16-cı il tarixli 2(1*7)-1627/2*16 nömrəli qətnaməsi mərhum Səfiyə Omarovadan miras qal mış əmlakda vərəsələrin paylarının müəyyən edilməsi hissəsində ləğv edilmiş və mülki iş həmin hissədə mahiyyəti üzrə yenidən baxılması üçün Balakən Rayon Məhkəməsinə göndərilmişdir.
10. Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının 4 yanvar 2*18-ci il tarixli 2(1*7)-286/2*18 nömrəli qətnaməsinə əsasən iddiaçılar X43 və X56 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti qismən təmin edilərək, Balakən Rayon Məhkəməsinin 25 aprel 2*17-ci il tarixli 2(*19)-53/2*17 nömrəli qətnaməsinin ləğv edilməsi, iş üzrə yeni qətnamə qəbul edilməsi, iddiaçılar X4* və X25 cavabdehlər İddiaçı Məmmədrəsul oğluna və Balakən rayon Dövlət Notariat Kontoruna qarşı miras üzərində qanun üzrə vərəsəlik hüququnun verilməsi və ziyan tələbinə dair iddiaları əsassız olduğundan təmin edilməməsi qət edilmişdir. Qətnamə 21.* 5.2*18-ci il tarixdə qanuni qüvvəyə minmişdir.
11. Balakən Rayon Məhkəməsinin 24 iyun 2*19-cu il tarixli 2(*19)-634/2*19 nömrəli qətnaməsinə əsasən iddiaçılar X4* və X26 cavabdeh Balakən rayon Notariat Kontoruna qarşı mirasın qəbulu müddətinin uzadılması tələbinə dair iddia ərizəsi miras onlar tərəfindən qəbul edildiyindən təmin edilməmişdir.
12. X2 25.*1.2*19-cu il tarixdə ölmüşdür. X71 və X78 mərhum X27 hüquqi varisləri kimi tanınmışlar.
13. Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Cavabdeh2 tərəfindən İddiaçı ünvanlanmış 12 oktyabr 2*21-ci il tarixli 1344 nömrəli məktuba əsasən “mərhum atanız X8 miras qalmış ünvan 1i ünvanında yerləşən *.25 ha torpaq sahəsinə və üzərində yerləşən yaşayış sahəsi 41.3 kv.m, köməkçi sahəsi 55.5 kv.m sahədən ibarət fərdi yaşayış evinə dair tam hissədə vərə səlik hüququ haqqında şəhadətnamə almaq üçün Cavabdeh2nə müraciət etmişsiniz. Vərəsəlik işində saxlanılan sənədlərdən məlum olmuşdur ki, miras əmlakın bölüşdürülməsi ilə əlaqədar tərəflər arasında mübahisələr mövcuddur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1291-ci maddəsinə əsasən miras şərikləri arasında mirasın bölüşdürülməsi ilə əlaqədar ixtilaflar olduqda mübahisəyə məhkəmə baxır. Odur ki, məhkəməyə müraciət etməyiniz tövsiyə olunur”.
14. Balakən Rayon Məhkəməsinin 2(*19)-1/2*22 nömrəli 19 sentyabr 2*22-ci il tarixli qətnaməsi ilə iddiaçılar X26 və X4* cavabdehlər İddiaçı, X11, X23, X17, ölmüş cavabdeh X27 hüquqi varisləri X7* və X72, Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquq i şəxsi18 saylı Zaqatala Ərazi İdarəsinə və mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Cavabdeh2nə qarşı miras paylarının müəyyən olunması və sair tələblərinə dair iddia ərizəsi təmin edilərək, mərhum Omarov Məmmədrəsul (Mahamarasul) Abdulməcid oğlu və X44 qalmış miras əmlaklardan mirası qəbul etmiş vərəsələrin - X39, X56 və İddiaçı paylarının müəyyən edilməsi qət edilmişdir. Qətnamə qanuni qüvvəsini almışdır. İş üzrə qəbul edilmiş məhkəmə aktları a) Birinci instansiya məhkəməsində icraat
15. İddiaçı Cavabdeh2, üçüncü şəxslər - X39, X13, X31 və X17 qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, mərhum X6ndan miras qalmış ünvan 1ində yerləşən *,25 ha həyətyanı torpaq sahəsi və fərdi yaşayış evi üzərində bütövlükdə və rəsəlik hüququnun müəyyən edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
16. İddiaçı işin yuxarıda qeyd edilən faktiki hallarına istinad etməklə tələbini belə əsaslandırmışdır ki, mərhum X6ndan miras qalmış ünvan 1ində yerləşən *,25 ha həyətyanı torpaq sahəsi və fərdi yaşayış evində atasının sağlığında və ölümündən sonra yalnız o yaşamış, bununla miras əmlakını şəksiz qəbul etdiyini nümayiş etdirmişdir. İddia ərizəsinə əlavə edilmiş Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının 4 yanvar 2*18ci il tarixli 2(1*7)-286/2*18 nömrəli qətnaməsindən və Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 21 may 2*18-ci il tarixli 2(1*7)-3349/2*18 nömrəli qərarından da göründüyü kimi iş üzrə üçüncü şəxs X39 mərhum atası X4 miras qalmış ünvan 1ində yerləşən *,25 ha həyətyanı tor paq sahəsi və fərdi yaşayış evi üzərində vərəsəlik hüququnun müəyyən edilməsi məqsədi ilə məhkəməyə müraciət etmiş, lakin iddiası əsassız olduğundan təmin edilməmişdir. Həmçinin qeyd olunan məhkəmə qərarlarından müəyyən edilmişdir ki, X6 özünə məxsus bütün əmlakları, o cümlədən, ünvan 1ində yerləşən *,25 ha həyətyanı torpaq sahəsi və fərdi yaşayış evini ona vəsiyyət etmiş və o, həmin miras əmlakları qəbul etmişdir. Atasından miras qalmış fərdi yaşayış evi hazırda mövcud olmamış, uçub dağılmış, torpaq sahəsi isə onun istifadəsində olmuşdur. Qeyd olunan miras əmlaklara vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamə alınması üçün tərəfindən iş üzrə Cavabdeh2nə müraciət olunmuş, lakin notariat ofisinin xüsusi notariusu bundan imtina etmişdir. Ona görə də məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışd ır.
17. Mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürən üçüncü şəxslər X39 və X56 Cavabdeh2nə və maraqlı şəxs İddiaçı qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, 29 oktyabr 2**6-cı ildə ölmüş mərhum X8 *.25 ha həyətyanı torpaq sahəsindən mirası qəbul etmiş mərhum arvadı X5* düşən hissəsindən mirası qəbul etmiş vərəsələr X56 və X26 2/3 hissə məcburi paylarının, X8 mirasından mirası qəbul etmiş X26 məcburi payının müəyyən edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişlər.
18. Üçüncü şəxslər işin yuxarıda qeyd edilən faktiki hallarına istinad etməklə tələbini belə əsaslandırmışlar ki, fərdi yaşayış evinin və həyətyanı torpaq sahəsinin mülkiyyətçisi X16 29 oktyabr 2**6-cı il tarixdə vəfat etmiş, onun ölümü ilə sözügedən daşınmaz əmlaklar üzrə miras açılmışdır. Miras açılan zam an miras qoyanın qanun üzrə birinci növbədə vərəsələri olan arvadı - X62, qızı- X24, oğlanları - X31, X13, X41, İddiaçı, X39 və 1989-cu ildə anadan olmuş X56 qalmışlar. Özünü qanun üzrə birinci növbəli vərəsələrdən hesab edən cavabdeh İddiaçı miras əmlaka dair ona vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamə verilməsi ilə bağlı Balakən Rayon Dövlət Notariat Kontoruna 19.*3.2**9-cu il tarixli ərizə ilə müraciət edən zaman düzgün məlumat verməyərək, miras qoyanın öldüyü günədək ondan başqa yalnız dörd nəfər qanun üzrə birinci növbədə vərəsənin - mərhumun arvadı - X62, qızı - X24, oğlanları - X31 və X3 olduqlarını, başqa vərəsələrin olmadıqlarını bildirmişdir. Halbuki, həmin vaxt miras qoyan X8 qanun üzrə birinci növbədə daha iki nəfər vərəsəsi X56, oğlu X41 qalmışlar. Cavabdehlə yanaşı Balakən Rayo n İcra Hakimiyyətinin Talalar ərazi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən həmin vaxt notariusa düzgün olmayan məlumatı özündə əks etdirən mart 2**9-cu il tarixli 373 nömrəli arayışda da mərhum X8 vərəsəsinin beş nəfərdən ibarət olduğu göstərilmişdir. Nəticədə qanun üzrə birinci növbədə vərəsələrdən olan iddiaçıların vərəsəlik hüquqları pozulmuşdur. Buna görə onlar cavabdehlər İddiaçı və Balakən Rayon Dövlət Notariat Kontoruna qarşı iddia ərizəsi ilə Balakən Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, Balakən Rayon Dövlət Notariat Kontoru tərəfindən verilmiş 19 mart 2**9-cu il tarixli 2V-48 reyestr nömrəli qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamənin etibarsız hesab edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişlər. Balakən Rayon Məhkəməsinin 27 oktyabr 2*17-ci il tarixli 2(*19)-1748/2*17 nömrəli qətnaməsi ilə iddia ərizələri təmin edilmiş, Balakən Rayon Dövlət Notariat Kontoru tərəfindən cavabdeh İddiaçı adına verilmiş 19 mart 2**9-cu il tarixli 2V-48 reyestr nömrəli qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamə etibarsız hesab edilmişdir. Həmin qətnamədən şikayət verilməmiş və hazırda qanuni qüvvəsini almışdır. Lakin ataları onları mirasdan məhrum etməmiş, heç vaxt onunla münasibətləri pis olmamışdır. İddiaçı notariat kontorunda vərəsəlik açdıranda bilərəkdən məlumat verməmiş və Talalar kənd icra nümayəndəsi ilə əlbir olub bilərəkdən notariusa vərəsələr barədə yanlış arayış təqdim etməklə mərhum atalarının varisi olmuş X33ndan onlara çatacaq miras payından onları məhrum etmişdir. X33 9 yanvar 2*16-cı ildə ölmüşdür. Atası ilə anasının nikahları pozulmamışdır və buna görə də o nlar bir-birinin birinci növbəli vərəsələri hesab olunurlar. X1 adına olan *.25 ha həyətyanı torpaq sahəsi də ər-arvadın birgə nikah dövründə əldə etdikləri əmlak olmuşdur. X6 ilə X33nın birgə nikah dövründə əldə etdikləri *.25 ha həyətyanı torpaq sahəsindən anasına düşən hissəsindən mirasın qəbulu üçün müddətin uzadılması barədə ərizə ilə Balakən Rayon Notariat Kontoruna müraciət etsələr də, mirasın bölüşdürülməsi ilə bağlı məhkəmədə iddia qaldırılması bildirilmişdir. X56 halhazırda Omarov Mahamarasul və Omarova Səfiyənin 7 iyun 2*16-cı il tarixli 323 N-li təsərrüfatında qeydiyyatda olmuşdur. X9 və X48 Balakən rayonunun Talalar kəndində yerləşən *.6275 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsindəki miras payları qəbul etmişlər. X9 *.25 ha həyətyanı torpaq sahəsi *.6275 ha kənd təsərrüfa tı təyinatlı torpaq sahəsinə bitişik olmuşdur. X9 miras əmlakının bir hissəsini qəbul etmişdir (Balakən Rayon Məhkəməsinin 2(*19)-1553/2*16 nömrəli 16 sentyabr 2*16-cı il tarixli və Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin 19 dekabr 2*16-cı il tarixli qətnamələri). Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun 3* aprel 2*21-ci il tarixli 13(1*2)-4/2*21 nömrəli qərardadı ilə iş üzrə qanuni qüvvəyə minmiş Balakən Rayon Məhkəməsinin 2(*19)-1553/2*16 nömrəli 16 sentyabr 2*16-cı il tarixli qətnaməsi və Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 19 dekabr 2*16-cı il tarixli 2(1*7)-1627/2*16 saylı qətnaməsi mərhum Səfiyə Omarovadan miras qalmış əmlakda vərəsələrin paylarının müəyyən edilməsi hissəsində ləğv edilmiş və mülki iş həmin hissədə mahiyyəti üzrə yenidən baxılması üçün Balakən Rayon M əhkəməsinə göndərilmişdir. Balakən Rayon Məhkəməsində həmin iş üzrə icraat dayandırılmışdır. O və X56 cavabdeh Balakən Rayon Notariat Kontoruna qarşı iddia ərizəsi ilə Balakən Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, mərhum X6 ilə X33nın birgə nikah dövründə əldə etdikləri *.25 ha həyətyanı torpaq sahəsindən anasına düşən hissəsindən mirasın qəbulu üçün müddətin uzadılması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişlər. Balakən Rayon Məhkəməsinin 2(*19)-634/2*19 nömrəli 24 iyun 2*19-cu il tarixli qətnaməsi ilə iddiaçılar X4* və onun cavabdeh Balakən rayon Notariat Kontoruna qarşı mirasın qəbulu müddətinin uzadılması tələbinə dair iddia ərizəsi miras onlar tərəfindən qəbul edildiyindən təmin edilməmişdir. Həmin qətnamə qanuni qüvvəsini almışdır. X9 və X48 Balakən rayonunun Talalar kəndində yerləşən *.6275 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsindəki miras paylarını yuxarıda qeyd edilən məhkəmə qətnamələri ilə qəbul etdiklərindən, yəni X12 məxsus miras əmlakın bir hissəsini qəbul etdiklərindən 29 oktyabr 2**6-cı ildə ölmüş mərhum X8 *.25 ha həyətyanı torpaq sahəsindən mirası qəbul etmiş mərhum arvadı X5* düşən hissəsindən mirası qəbul etmiş vərəsələr X4* 2/3 hissə məcburi payları, X8 mirasından mirası qəbul etmiş X4* məcburi payı müəyyən edilməlidir. Bundan əlavə Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş RX seriyalı 1*78529 nömrəli Çıxarışa əsasən Balakən rayonu Talalar kəndində yerləşən X4* torpaq sahəsinin 15/42 hissəsi, onun torpaq sahəsinin 8/42 hissəsi, İddiaçı torpaq sahəsinin 19/42 hissəsi ilə ümumi paylı mülkiyyətlərinə verilmiş *.1424 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahələrinə payları müəyyən edilmiş, Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş RX seriyalı 1*78278 nömrəli Çıxarışa əsasən Balakən rayonu Talalar kəndində yerləşən X4* torpaq sahəsinin 15/42 hissəsi, ona da torpaq sahəsinin 8/42 hissəsi, İddiaçı torpaq sahəsinin 19/42 hissəsi ilə ümumi paylı mülkiyyətlərinə verilmiş *.2*14 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahələrinə payları müəyyən edilmişdir. Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti çıxarışları da Balakən Rayon Məhkəməsinin ləğv olunmuş 2(*19)-1 553/2*16 nömrəli 16 sentyabr 2*16-cı il tarixli qətnaməsinə əsasən ona verdiyindən və miras əmlakla və mülkiyyət payı ilə payı onlara düşən mülkiyyətləri azaldığından gələcəkdə çıxarışların etibarsız hesab edilməsinə dair iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət edəcəklər. Qeyd etdikləri nəzərə alınmaqla iddialarının təmin edilməsi, İddiaçı iddiasının qismən təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişlər.
19. İddiaçı mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxslərin iddiasını əsassız hesab edərək bildirmişdir ki, Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının 4 yanvar 2*18-ci il tarixli 2(1*7)-286/2*18 nömrəli qətnaməsi və Ali Məhkəmənin Mülki kollegiyasının 21 may 2*18-ci il tarixli 2(1*7)-3349/2*18 nömrəli qərarı ilə müəyyən edilmişdir ki, atasından miras qalmış *,25 hektar həyətyanı torpaq sahəsini yalnız o qəbul etmişdir, Yaqub Omarov həmin miras əmlakı qəbul etməmişdir. Ona görə həmin şəxslərin iddiaları təmin edilə bilməz. Qeyd edilənləri nəzərə alıb öz iddiasının təmin edilməsi, müstəqil tələb irəli sürən üçüncü şəxslərin iddiasının təmin edilməməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
20. Məhkəmə iclasında müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxslər X13, X31 və X24 izahatlarında göstərmişlər ki, ataları həmişə qardaşı Hümbətin yanında yaşamışdır. Atalarına Hümbət baxmış, onun yasını da Hümbət vermişdir. Mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürən üçüncü şəxslər X39 və X4* iddiaları əsassızdır. İddiaçı iddiasının təmin edilməsi, mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürən üçüncü şəxslər X39 və X4* i ddialarının təmin edilməməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişlər.
21. Balakən Rayon Məhkəməsinin (bundan sonra – birinci instansiya məhkəməsi) 2(*19)-12*/2*22 nömrəli iş üzrə 31 avqust 2*22-ci il tarixli qətnaməsi ilə (hakim Hümbət Səlimov) İddiaçı iddiasının qismən təmin edilməsi, İddiaçı, mərhum X6ndan miras qalmış, ünvan 1ində yerləşən *,25 ha həyətyanı torpaq sahəsinin ½ hissəsinə vərəsəlik hüququnun müəyyən edilməsi; iddia tələbinin qalan hissədə təmin edilməməsi, mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürən üçüncü şəxslər X39 və X4* Cavabdeh2nə və İddiaçı qarşı miras payının müəyyən edilməsi tələbinə dair iddianın təmin edilməməsi qət edilmişdir.
22. Birinci instansiya məhkəməsi İddiaçı miras əmlak olaraq qeyd etdiyi ünvan 1ində yerləşən fərdi yaşayış evinin məhv olmaqla hazırda mövcud olmamasını, *,25 hektar həyətyanı torpaq sahəsi birgə əmlak olduğundan həmin torpaq sahəsinin yalnız ½ hissəsinin Mahamarasul Omarovun miras əmlakının kütləsinə daxil olmasını, İddiaçı atasından qalan mirası qəbul etməsinin qüvvədə olan Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının 4 yanvar 2*18-ci il tarixli 2(1*7)286/2*18 nömrəli qətnaməsi və Ali Məhkəmənin Mülki kollegiyasının 21 may 2*18-ci il tarixli 2(1*7)-3349/2*18 nömrəli qərarı ilə müəyyən olunmasını, müstəqil tələb irəli sürən üçüncü şəxslərin anaları X48 Mahamarasul Omarovdan qalan mirası qəbul etməsinə dair heç bir sübut təqdim etməmələrini, Yaqub Omarovun miras əmlak olan *,25 hektar torpaq sahəsi üzrə mirası qəbul etməməsinin qüvvədə olan məhkəmə qətnamələri ilə müəyyən olunmasını nəzərə alaraq he sab etmişdir ki, İddiaçı iddiası ünvan 1ində yerləşən, *,25 hektar həyətyanı torpaq sahəsinin mərhum atası Mahamarasul Omarova aid ½ hissəsi üzrə əsaslı olduğundan təmin edilməli, qalan hissədə isə təmin edilməməlidir.
23. Məhkəmə mərhum Səfiyə Omarovanın mərhum əri Mahamarasul Omarovdan qalan mirasda qanun üzrə vərəsəlik qaydasında payının deyil, məcburi payının olmasını, müstəqil tələb irəli sürən üçüncü şəxslər X4* və X26 Səfiyə Omarovadan qalan mirasdan məcburi paylarının deyil, qanun üzrə vərəsəlik paylarının olmasını, müstəqil tələb irəli sürən üçüncü şəxslərin anaları X48 Mahamarasul Omarovdan qalan mirası qəbul etməsinə dair heç bir sübut təqdim etməmələrini, Yaqub Omarovun miras əmlak olan *,25 hektar torpaq sahəsi üzrə mirası qəbul etməməsinin qüvvədə olan Şəki Apellyasiya Məhkəm əsinin Mülki Kollegiyasının 4 yanvar 2*18-ci il tarixli 2(1*7)-286/2*18 nömrəli qətnaməsi və Ali Məhkəmənin Mülki kollegiyasının 21 may 2*18-ci il tarixli 2(1*7)3349/2*18 nömrəli qərarı ilə müəyyən olunmasını nəzərə alaraq hesab etmişdir ki, mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürən üçüncü şəxslər X4* və X26 iddiaları təmin edilməməlidir.
24. Məhkəmə öz mövqeyini Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 29-cu, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 2*3.1, 225.1, 1133, 1145, 1159, 1151, 1166, 1167, 1193, 1196, 1243, 1246, 1274, 1291-ci, Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 32-ci maddələrinə istinad edərək əsaslandırmışdır. b) Apellyasiya instansiyası məhkəməsindəki icraat
25. İddiaçı apellyasiya şikayəti verərək, qətnamənin İddiaçı iddiasının təmin edilmədiyi hissəd ə ləğv edilməsi, iddia tələbinin həmin hissədə də təmin edilməsi barədə yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
26. Mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürən üçüncü şəxslər X39 və X56 birgə apellyasiya şikayəti verərək, qətnamənin ləğv edilməsi, müstəqil tələb irəli sürən üçüncü şəxslərin iddialarının tam təmin edilməsi barədə yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişlər.
27. Apellyasiya baxışı zamanı təqdim edilmiş JN-616F KOD 4*113*18 “Torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair Şəhadətnamə”yə əsasən Balakən rayon Aqrar İslahat Komissiyasının 4 fevral 1998-ci il tarixli *2 saylı qərarı əsasında ünvan 1ində yerləşən *,25 ha həyətyanı torpaq sahəsi, fərdi yaşayış evi, fərdi, kollektiv və kooperativ bağlar, dövlət bağçılıq təsərrüfatının bağı X9 mülkiyyətinə verilmişdir.
28. Şək i Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının (bundan sonra – apellyasiya instansiyası məhkəməsi) 2(1*7)-13*3/2*22 nömrəli mülki iş üzrə 7 dekabr 2*22-ci il tarixli qətnaməsi ilə (hakimlər Ələddin Məcidov (sədrlik edən və məruzəçi), Ayaz Mahmudov və Mahir Əsədli) İddiaçı tərəfindən verilmiş аpellyasiya şikayətinin təmin edilməsi, mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürən üçüncü şəxslər X39 və X56 tərəfindən birgə verilmiş аpellyasiya şikayətinin təmin edilməməsi, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin İddiaçı iddiasının təmin olunmamış – İddiaçı mərhum X6ndan miras qalmış ünvan 1ində yerləşən *,25 ha həyətyanı torpaq sahəsinin digər ½ hissəsinə vərəsəlik hüququnun müəyyən edilməməsi hissəsində ləğv edilməsi, iş üzrə həmin hissədə yeni qətnamə qəbul edilməklə İddiaçı ca vabdeh Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Cavabdeh2 xüsusi notariusu X45, üçüncü şəxslər X32, X11, X23 və X17 qarşı vərəsəlik hüququnun müəyyən edilməsi tələbinə dair iddiasının iddianın rədd olunmuş hissəsində də təmin edilməsi, İddiaçı mərhum X6ndan miras qalmış ünvan 1ində yerləşən *,25 ha həyətyanı torpaq sahəsinin digər ½ hissəsinə də vərəsəlik hüququnun müəyyən edilməsi, qətnamənin mübahisələndirilən qalan hissələrdə dəyişdirilmədən saxlanılması qət edilmişdir.
29. Apellyasiya instansiya məhkəməsinin mövqeyi ondan ibarət olmuşdur ki, ünvan 1ində yerləşən *,25 ha həyətyanı torpaq sahəsi və fərdi yaşayış evi Balakən rayon Aqrar İslahat Komissiyasının 4 fevral 1998-ci il tarixli *2 saylı qərarı əsasında, həmçinin fərdi olaraq X9 adına verilmişdir. Beləliklə, həmin torpaq sahəsi ( fərdi yaşayış evi artıq mövcud deyil) X9 və X48 birgə mülkiyyəti hesab edilə bilməz.
30. Məhkəmə kollegiyası müstəqil tələb irəli sürən üçüncü şəxslərin apellyasiya şikayətinə münasibət bildirərək qeyd etmişdir ki, hal-hazırda qüvvədə olan Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının 2(1*7)-286/2*18 nömrəli 4 yanvar 2*18-ci il tarixli qətnaməsi ilə iddiaçılar X56 və X26 miras əmlakı qəbul etmədikləri təsdiq olunmuşdur.
31. Məhkəmə öz mövqeyini Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 2*3.1, 225.1, 1133, 1145, 1151, 1159, 1166, 1167, 1193, 1196, 1243, 1246, 1274, 1291-ci, Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 32-ci maddələrinə istinad edərək əsaslandırmışdır. Kassasiya şikayətinin və ona qarşı etirazın dəlilləri a) Kassasiya şikayətinin dəlilləri
32. Mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürən üçüncü şəxs X39 (vəkil Nümayəndə) kassasiya şikayəti verərək, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilməsi, mülki işin yenidən baxılması üçün apellyasiya instansiyası məhkəməsinə göndərilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
33. Şikayət onunla əsaslandırılmışdır ki, Omarov Məmmədrasul (Mahamarasul) Abdulməcid oğlu və X55 26 yanvar 1957-ci il tarixdə rəsmi nikah bağlamışlar, onların nikahı Balakən Rayon Qeydiyyat Şöbəsində 11 nömrə ilə qeydə alınmışdır. Balakən rayonu Talalar kəndində torpaq islahatı aparılarkən Omarov Məmmədrasul (Mahamarasul) Abdulməcid oğlunun təsərrüfatında özündən başqa arvadı X63 və nəvəsi X56 qeydiyyatda olmaqla birgə təsərrüfat aparmışlar. Həmin hallar iş materiallarına əlavə edilmiş Balakən rayon Dövlət Arxivi tərəfindən verilmiş *7.*6.2*16-cı il tarixli 323 saylı arxiv arayışından görünmüşdür. Eyni zamanda həmin arayışda evin tikildiyi il 1962, torpaq sahəsi isə *.25 ha göstərilmişdir. Balakən rayon Aqrar İslahat Komissiyasının 4 fevral 1998-ci il tarixli *2 saylı qərarı əsasında X9 adına torpaq sahəsi verilərkən onun təsərrüfatında iki nəfər ailə üzvü olmuşdur. İş materiallarından göründüyü kimi mübahisəli torpaq sahəsi verilərkən təsərrüfatında arvadı da olmaqla dövlət orqanının qərarı əsasında əvəzsiz olaraq verilmişdir. Mübahisələndirilən torpaq sahəsinin əvəzsiz əqdlər üzrə nikah dövründə əldə edilən əmlak kateqoriyasına oxşar olmasına baxmayaraq, həmin torpaq sahəsinin ümumi mülkiyyətə aid olmayan əmlaka aid edilməsi zidd olmuşdur. Belə ki, mübahisəli *.25 ha torpaq sahəsi Omarov M əmmədrasul (Mahamarasul) Abdulməcid oğluna Balakən rayon Aqrar İslahat Komissiyasının 4 fevral 1998-ci il tarixli *2 saylı qərarı əsasında onun qanuni istifadəsində olan torpaq sahəsi kimi verilmişdir. Eyni zamanda qeyd edilməlidir ki, eyni ilə Balakən rayon Aqrar İslahat Komissiyasının 4 fevral 1998-ci il tarixli *2 saylı qərarı əsasında X39, X62 və X4* adına mülkiyyət hüquqları qeydə alınmış *.63 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsindən Omarov Məmmədrasul (Mahamarasul) Abdulməcid oğlundan qalmış miras payına Omarov Yaqub və Omarov Hümbətin hər birinə ½ hissə payları Balakən Rayon Məhkəməsinin 19 sentyabr 2*22-ci il tarixli 2(*19)-1/2*22 nömrəli qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş, həmin qətnamə qanuni qüvvəsini alaraq icraya yönəldilmişdir. Balakən rayon Aqrar İslahat Komissiyasının 4 f evral 1998-ci il tarixli *2 saylı qərarı əsasında Omarov Məmmədrasul (Mahamarasul) Abdulməcid oğluna X63 ilə nikahda olduğu müddətdə onların qanuni istifadəsində olan torpaq sahəsi kimi əvəzsiz verilmiş mübahisəli torpaq sahəsi ayrıca Omarov Məmmədrasul (Mahamarasul) Abdulməcid oğlunun mülkiyyəti hesab edilə bilməz. Həmin torpaq sahəsi ailə və mülki qanunvericiliyin normalarına əsasən tərəflərin nigah müddətində əldə etdikləri ümumi birgə əmlakı hesab olunmalıdır.
34. Kassator şikayətini Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 225, 1243, 1257, Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 32, 34-cü, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2, 88, 254-cü maddələrinə istinad edərək əsaslandırmışdır. b) Kassasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri
35. Kassasiya şikayətinə qarş ı etiraz daxil olmamışdır. Tətbiq edilən hüquq Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi
36. Maddə 2*3.1. Daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyat yazısı ləğv edildikdə, habelə daşınmaz əmlak tamamilə məhv olduqda, daşınmaz əmlaka mülkiyyət hüququ itirilir.
37. Maddə 225.1. Ərlə arvadın nikah dövründə qazandıqları əmlak, əgər nikah kontraktında və ya onlar arasındakı razılaşmada ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, onların ümumi mülkiyyətidir.
38. Maddə 1133.1. Ölmüş şəxsin (miras qoyanın) əmlakı başqa şəxslərə (vərəsələrə) qanun üzrə və ya vəsiyyət üzrə və ya hər iki əsasla keçir.
39. Maddə 1133.2. Qanun üzrə vərəsəlik (ölmüş şəxsin əmlakının qanunda göstərilmiş şəxslərə keçməsi) o zaman qüvvədə olur ki, miras qoyan vəsiyyətnamə qoymur, yaxud vəsiyyətnamə tamamilə və ya qismən etibars ız sayılır.
40. Maddə 1145. Miras fiziki şəxsin ölümü və ya məhkəmə tərəfindən ölmüş elan edilməsi ilə açılır.
41. Maddə 1151. Mirasa (miras əmlaka) miras qoyanın öldüyü məqamadək malik olduğu əmlak hüquqlarının (miras aktivi) və vəzifələrin (miras passivi) toplusu daxildir. Mirasa ümumi mülkiyyətdən ölənə çatası pay, əmlakın naturada bölünməsi mümkün olmadıqda isə bu əmlakın dəyəri daxildir.
42. Maddə 1159. Qanun üzrə vərəsəlik zamanı aşağıdakılar bərabər pay hüquqlu vərəsələr sayılırlar: Birinci növbədə - ölənin uşaqları, miras qoyanın ölümündən sonra doğulmuş uşaq, arvad (ər), valideynlər (övladlığa götürənlər).
43. Maddə 1166. Fiziki şəxs ölməsi halı üçün öz əmlakını və ya onun bir hissəsini həm vərəsələr sırasından, həm də kənar adamlar sırasından bir və ya bir neçə şəxsə qoya bilər.
44. Maddə 1167. Vəsiyyətnamənin tərtib edildiyi məqamda öz hərəkətləri barəsində şüurlu mühakimə yürüdə bilən və öz iradəsini aydın ifadə edə bilən yetkinlik yaşına çatmış fəaliyyət qabiliyyətli şəxs vəsiyyət edə bilər
45. Maddə 1193. Vəsiyyət edənin uşaqlarının, valideynlərinin və arvadının (ərinin) vəsiyyətnamənin məzmunundan asılı olmayaraq mirasda məcburi payı vardır. Bu pay qanun üzrə vərəsəlik zamanı onlara çatası payın yarısını (məcburi pay) təşkil etməlidir.
46. Maddə 1196. Vərəsələrdən hər birinin məcburi payı müəyyənləşdirilərkən əgər vəsiyyətnamə olmasaydı, miras almağa çağırıla biləcək qanun üzrə vərəsələrin hamısı nəzərə alınmalıdır. Vəsiyyət üzrə vərəsələr nəzərə alınmır.
47. Maddə 1243.2. Vərəsə mirasın açıldığı yer üzrə əmlaka sahiblik etməyə və ya əmlakı idarə etməyə fakti k başladıqda və bununla da mirası qəbul etdiyini şəksiz nümayiş etdirdikdə miras vərəsə tərəfindən qəbul edilmiş sayılır.
48. Maddə 1243.3. Vərəsə mirasın bir hissəsinə sahiblik etməyə faktik başladıqda hesab edilir ki, mirasın nədə ifadə edilməsindən və harada olmasından aslı olmayaraq o, mirası tamamilə qəbul etmişdir.
49. Maddə 1246. Vərəsə vərəsəliyə çağrıldığını bildiyi və ya bilməli olduğu gündən 3 ay ərzində mirası qəbul edə bilər. Miras açıldığı gündən 6 ay keçdikdən sonra mirasın qəbuluna yol verilmir.
50. Maddə 1274. Miras onu qəbul edən vərəsələrin razılaşması üzrə onlardan hər birinə qanun və ya vəsiyyətnamə üzrə düşən paya uyğun bölüşdürülür.
51. Maddə 1291. Miras şərikləri arasında mirasın bölüşdürülməsi haqqında ixtilaflar olduqda, mübahisəyə məhkəmə baxır. Əmlakın bölüşdürü lməsi zamanı məhkəmə bölüşdürülməli əmlakın xarakterini, miras şəriklərindən hər birinin fəaliyyətini və digər konkret halları nəzərə almalıdır. Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsi
52. Maddə 32.2. Nikah müddətində ər-arvadın əldə etdikləri əmlak onların ümumi birgə mülkiyyəti sayılır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi
53. Maddə 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir.
54. Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir.
55. Maddə 82.3. Bir mülki iş üzrə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş faktlar həmin işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən başqa məhkəmə prosesində mübahisələndirilmir və yenidən sübut edilmir.
56. Maddə
88. Məhkəmə sübu tlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur.
57. Maddə 217.2. Qətnamə mübahisəli hüquq münasibətinin yarandığı zaman qüvvədə olan maddi hüquq normalarına və işin baxılması zamanı qüvvədə olan prosessual hüquq normalarına uyğun çıxarılmalıdır.
58. Maddə 4*7.2. Kassasiya şikayətində işin hallarının sübut olunmamasına, məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün əhəmiyyətli olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmamasına və yaxud qətnamə və qərardadda ifadə olunan nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmamasına istinad etməyə yol verilmir.
59. Maddə 416.1. Kassasiya instansiyası məhkəməsi işə şikayət həddində baxır və kassasiya şikayəti ndə irəli sürülmüş dəlillər üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır.
60. Maddə 417.1.3. Kassasiya məhkəməsi işə baxarkən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnamə və ya qərardadını qismən ləğv edə və ya tamamilə, yaxud qismən ləğv edib işi yenidən baxılmaq üçün apellyasiya instansiyası məhkəməsinə göndərə bilər. Kassasiya baxışının hədləri
61. Qanunun tələbinə görə, kassasiya instansiyası məhkəməsi işin faktiki hallarını araşdırmır. Lakin apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq olunub-olunmamasını yoxlamaq zərurətindən irəli gələrək, iş materiallarında olan, aşağı instansiya məhkəmələri tərəfindən qəbul edilərək işə əlavə olunmuş, araşdırılmış v ə (və ya) müəyyən edilmiş sübutlara və hüquqi faktlara istinad edilməsi kassasiya instansiyası məhkəməsinin faktiki halları araşdırması kimi qiymətləndirilməməlidir.
62. Hazırkı kassasiya şikayətində qətnamə tam mübahisələndirildiyindən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin aktı bütövlükdə yoxlanılır. Kassasiya instansiya məhkəməsinin mövqeyi
63. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən mübahisəli hüquq münasibətini tənzimləyən maddi hüquq normaları düzgün tətbiq olunmamış və işin hallarının hərtərəfli, tam və obyektiv araşdırılması ilə bağlı prosessual hüquq normalarının pozulmasına yol verilmişdir.
64. Belə ki, Balakən Rayon Məhkəməsinin 2(*19)-1/2*22 nömrəli iş üzrə 19.*9.2*22ci il tarixli qətnaməsi ilə iddiaçılar X26 və X4* cavabdehlər İddiaçı, X 11, X23, X17, ölmüş cavabdeh X27 hüquqi varisləri X7* və X72, Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsi18 saylı Zaqatala Ərazi İdarəsinə və mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Cavabdeh2nə qarşı miras paylarının müəyyən olunması və sair tələblərinə dair iddia ərizəsi təmin edilmişdir.
65. Həmin qətnaməyə əsasən mərhum Omarov Məmmədrəsul (Mahamarasul) Abdulməcid oğlu və X44 qalmış miras əmlaklardan mirası qəbul etmiş vərəsələrin – X39, X56 və İddiaçı payları müəyyən edilmişdir. Qətnamə qanuni qüvvəsini almış və icraya yönəlmişdir.
66. Mülki Məcəllənin 1243.3.-cü maddəsinə əsasən vərəsə mirasın bir hissəsin ə sahiblik etməyə faktik başladıqda hesab edilir ki, mirasın nədə ifadə edilməsindən və harada olmasından asılı olmayaraq, o, mirası tamamilə qəbul etmişdir.
67. X74 Məhkəməsi işə baxarkən Balakən Rayon Məhkəməsinin 19 sentyabr 2*22-ci il tarixli 2(*19)-1/2*22 nömrəli qətnaməsi ilə X26 mərhum Omarov Məmmədrəsul (Mahamarasul) Abdulməcid oğlu və X8* qizindan miras qalmış əmlaklara onun payının müəyyən edilməsini nəzərə almamışdır.
68. Mülki Prosessual Məcəlləsinin 82.3.-cü maddəsinə əsasən bir mülki iş üzrə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş faktlar həmin işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən başqa məhkəmə prosesində mübahisələndirilmir və yenidən sübut edilmir.
69. Odur ki, qətnamə ləğv edilməli və iş yeni apellyasiya baxışına göndərilməlidir.
70. İşə yenidən baxan məhkəmə qeyd olunan nöqsanları aradan qaldırmaqla yanaşı işin hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiqinə nail olmaq üçün lazım olan bütün tədbirləri görməli, mübahisəli hüquq münasibətinə maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq olunmasını təmin etməli, araşdırılan sübutlara Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 88, 217.4-cü maddələrinin tələbləri baxımından düzgün hüquqi qiymət verməlidir.
71. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və MPM-in 416, 417 və 419-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası Qərara aldı Mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələblər irəli sürən üçüncü şəxs X39 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti təmin edilsin. Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının 2(1*7)-13*3/2*22 nömrəli, 7 dekabr 2*22-ci il tarixli qətnaməsi ləğv edilsin, iş y eni apellyasiya baxışına göndərilsin. Qərar qətidir və qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.