Ali Məhkəmə Qərar — İş №2(102)-2009/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2(102)-2009/2022 13.04.2022 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki kollegiyasının İddiaçı Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı iş üzrə QƏRARİ ( Açar sözlər: evdən istifadəyə şərait yaradılması ) Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki kollegiyası, hakimlər Xələfov İlqar Rəhim oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Nurməmmədov Əhməd Güləhməd oğlu və Əliyev Zaur Əli oğlundan ibarət tərkibdə, Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının 2(103)-10965/2021 nömrəli iş üzrə 02 dekabr 2021-ci il tarixli qətnaməsindən cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti üzrə işə 13 aprel 2022-ci il tarixdə Ali Məhkəmənin binasında yazılı icraat qaydasında baxaraq, aşağıdak ı qərarı qəbul etdi, İşin halları: İddiaçı 1979-cu ildə Cavabdeh1 ilə rəsmi nikaha girmiş, birgə nikahdan 1980-cı ildə X2 və 1986-cı ildə Cavabdeh2 adında iki uşaqları olmuşdur. Tərəflərin yaşadıqları ünvan 1 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evinə İddiaçı vərəsəlik qaydasında mülkiyyət hüququ əldə etmiş və 20 iyul 1999-cu il tarixli qeydiyyat vəsiqəsinə əsasən onun evin ½ hissəsinə mülkiyyət hüququ dövlət qeydiyyatına alınmışdır. Evin qalan ½ hissəsi X3 mülkiyyətindədir. 2005-ci ilin iyul ayında İddiaçıla Cavabdeh1 arasında bağlanmış nikah pozulmuşdur. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 10 sentyabr 2018-ci il tarixli qətnaməsi ilə Bakı şəhəri Binəqədi rayon məhkəməsinin 27 dekabr 2017-ci il tarixli qətnaməsi kompensasiyanın məbləğinə dair hissədə dəyişdirilərək İddiaçı tərəfin dən cavabdehlər Cavabdeh1 19.000 manat, Cavabdeh2 və X1 hər birinə 18.000 manat məbləğində kompensasiya ödənilməsi, qətnamənin qalan hissədə dəyişdirilmədən saxlanılması qət edilmişdir. İş üzrə qəbul edilmiş məhkəmə aktları Birinci instansiya məhkəməsində icraat 2021-ci ilin may ayında İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək keçmiş arvadı və oğlunun mübahisəli evdə yaşamasına mane olmalarını və bu səbəbdən ikinci nikahdan olan arvadı və uşağı ilə kirayədə yaşamasını, Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 10 sentyabr 2018-ci il tarixli qətnaməsi ilə müəyyən olunmuş kompensasiyanın ödəmək üçün evin satılmasına cavabdehlərin mane olmalarını əsas göstərməklə evdən istifadəsinə törədilən maneələrin aradan qaldırılması, yaşayış sahəsinə buraxılmasına və həmin yaşayış sahəsi üzərində sərəncam hüququnu həyata keçirməsinə şərait yaradılmasının cavabdehlərə həvalə edilməsi və evə buraxılmaması səbəbindən kirayə haqqı kimi ödədiyi 40.950 manatın cavabdehlərdən onun xeyrinə tutulmasına dair qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Bakı Şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin 2(001)-4652/2021 nömrəli, 27 iyul 2021-ci il tarixli qətnaməsi ilə (hakim: N.X.Nəbizadə) iddia qismən təmin edilərək İddiaçı evin ½ hissəsində istifadəsinə cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 tərəfindən törədilən maneələrin aradan qaldırılması, iddianın qalan hissədə təmin olunmaması qət edilmişdir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsində icraat İş üzrə cavabdehlər apellyasiya şikayəti verərək qətnamənin maddi və prosessual hüquq normalarının pozulması ilə çıxarılmasını və s. əsas göstərməklə iddianın təmin olunmasına dair hissədə ləğv edilib iddianın həmin hissədə rədd olunmasına dair qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişlər. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 2(103)-10965/2021 nömrəli, 02 dekabr 2021-ci il tarixli qətnaməsi ilə (hakimlər – T.S.Səmədov (sədrlik edən və məruzəçi), İ.S.Şirinov və A.V.Tanrıverdiyev) cavabdehlərin apellyasiya şikayəti təmin edilməmiş, Bakı Şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin 27 iyul 2021-ci il tarixli qətnaməsi iddianın təmin olunmuş hissəsində dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Kassasiya şikayətinin və ona etirazın dəlilləri, məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları Kassasiya şikayətinin dəlilləri İş üzrə cavabdehlər kassasiya şikayəti verərək qətnamənin iddia tələbinin təmin olunmasına dair hissədə ləğv edilib iddianın rədd olunmasına dair qərar qəbul edilməsini xahiş etmiş və şikayəti apellyasiya şikayətinin dəlillərinə uyğun əsaslandırmışlar. Kassasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri Kassasiya şikayətinə qarşı etiraz verilməmişdir. Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları Məhkəmə icraatı yazılı icraat qaydasında keçirildiyindən Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 10.8-1-ci maddəsinə əsasən kassasiya şikayəti üzrə mülki işə məhkəmə iclası keçirilmədən və tərəflərin izahatları dinlənilmədən baxılmışdır. Tətbiq edilən hüquq Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi Maddə 152.1 Mülkiyyət hüququ - subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur. Maddə 152.5. Mülkiyyətçi qanunda və ya müqavilədə müəyyən edilən məhdudiyyətlər nəzərə alınmaqla müəyyənləşdirilmiş hədlərdə əmlaka (əşyaya) sərbəst surətdə sahib ola bilər, ondan istifadə edə bilər və ona dair sərəncam verə bilər, həmin əmlaka başqa şəxslərin sahibliyinə yol verməyə bilər, ona mənsub əmlak barəsində öz mülahizəsi ilə istənilən hərəkətləri edə bilər, bir şərtlə ki, həmin hərəkətlər qonşuların və ya üçüncü şəxslərin hüquqlarını pozmasın, yaxud hüquqdan sui-istifadə olmasın. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi Maddə 14.2 Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Maddə 77.1 Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Maddə 88 Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqda n sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Maddə 417.1.1 Kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnamə və ya qərardadını dəyişiklik edilmədən, şikayəti təmin etmədən saxlaya bilər. Maddə 418.3 Prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması qətnamənin yaxud qərardadın ləğv edilməsi üçün o vaxt əsas ola bilər ki, bu pozuntu düzgün qətnamə qəbul edilməməsi ilə nəticələnsin və ya nəticələnə bilsin. Kassasiya baxışının hədləri Azərbaycan Respublikasının MPM-in 407.2-ci maddəsinə görə kassasiya şikayətində işin hallarının sübut olunmamasına, məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün əhəmiyyətli olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılm amasına və yaxud qətnamə və qərardadda ifadə olunan nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmamasına istinad etməyə yol verilmir. Həmin Məcəllənin 416-cı maddəsinə əsasən kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır. Kassasiya şikayəti qətnamənin ləğv edilməsinə yönəldiyindən, kollegiya qətnamənin qanuniliyini tam yoxlayır. Kassasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi İş materiallarından görünür ki, mübahisə predmeti olan fərdi yaşayış evinin ½ hissəsi xüsusi mülkiyyət hüququ əsasında iddiaçıya məxsusdur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 152.1-ci maddəsinə görə mülkiyyət hüququ - subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və o na dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur. İşin müəyyən olunmuş hallarından görünür ki, cavabdehlər İddiaçı mülkiyyətində olan yaşayış evindən istifadə etməsinə mane olmaqla onun mülkiyyət hüququnu pozurlar. Belə olduqda, İddiaçı mülkiyyətindən istifadə etməsinə cavabdehlər tərəfindən törədilən maneələrin aradan qaldırılması barədə tələbi qanuni olduğundan, iddianın həmin hissədə təmin edilməsi əsaslı olmuşdur. Göstərilənlərlə əlaqədar, kollegiya apellyasiya instansiyası məhkəməsinin iş üzrə gəldiyi nəticə ilə razılaşır və hesab edir ki, qətnamə sübutlara düzgün qiymət verilməklə və qanunun tələblərinə uyğun əsaslandırılmaqla çıxarıldığından kassasiya şikayətinin dəlilləri qətnamənin ləğv edilməsi üçün əsas ola bilməz. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 416-419-cu maddələrini rəhbər tutaraq kollegiya, QƏRARA ALDİ: Cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti təmin edilməsin. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının 2(103)-10965/2021 nömrəli iş üzrə 02 dekabr 2021-ci il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.