Ali Məhkəmə Qərar — İş №2(102)-2104/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2(102)-2104/2020 18.06.2020 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki kolegiyasının QƏRARİ Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki kolegiyasının hakimləri Nurməmmədov Əhməd Güləhməd oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), X15 və X5 ibarət tərkibdə, Novruzova Ülviyyə Alim qızının katibliyi, İddiaçı3 vəkili X9, İddiaçı2 və onun vəkili X16, Cavabdeh (cavabdeh X4 qanuni nümayəndəsi) və onun və digər cavabdeh xx2nun vəkili X10 iştirakı ilə, Cavabdeh X4 qanuni nümayəndəsi Cavabdeh və digər cavabdeh xx2nun birgə, İddiaçı3 isə ayrıca Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kolegiyasının 2(103)11771/2019 nömrəli iş üzrə xx xxxxxxx 2019-cu il tarixli qətnaməsindən verdikləri kasasiya şikayətləri üzrə işə baxaraq, Müəyyən etdi: Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin (hakim Gültəkin Əsədova) xx xxxx 2019-cu il tarixli qətnaməsi ilə ilkin və qarşılıqlı iddia ərizələrinin qismən təmin edilməsi, miras qoyan x1nun ölümündən sonra ödənilmiş borcların məbləğini təşkil edən 342074 manat pul vəsaitindən xx2nun və X4 hər birinin payına düşən ayrılıqda 57012,33 manat, cəmi 114024,66 manatın xx2ndan və X2 tutularaq ilkin iddiaçılara ödənilməsi, Ağdaş şəhəri, H.Əliyev prospekti 103A nömrəli ünvanda yerləşən 0,0551 ha torpaq sahəsinin, Ağdaş şəhəri, H.Əliyev prospekti, 105A nömrəli ünvanda yerləşən 0,3529 ha torpaq sahəsinin, Ağdaş şəhəri, H.Əliyev prospekti ünvanındakı qeyriyaşayış sahəsində yerləşən 2828,3 kvadrat metr olan torpaq sahəsinin, Ağdaş rayonunda yerləşən 0,10 ha torpaq sahəsinin miras qoyan x1na məxsus 1/2 hissəsinin (miras kütləsinə daxil olan hissəsinin) 1/6 hissəsinə xx2nun və 1/6 hissəsinə X4 vərəsəlik payının müəyyən edilməsi qət edilmiş, ilkin və qarşılıqlı iddia tələbləri qalan hissələrdə rədd olunmuşdur. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kolegiyasının (hakimlər – Fuad Babayev sədrlik edən və məruzəçi, Xumar Mərdanova, Elnur Həsənov) xx xxxxxxx 2019-cu il tarixli qətnaməsi ilə Cavabdeh apelyasiya şikayəti qismən təmin edilmiş, Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin xx xxxx 2019-cu il tarixli qətnaməsi ləğv edilməklə iş üzrə yeni qətnamə çıxarılmışdır. Qətnaməyə əsasən ilkin iddia ərizəsi qismən təmin edilmiş, miras qoyan x1nun borclarına görə vərəsəsi İddiaçı3 tərəfindən ödənilmiş 10000 manat pul vəsaitindən digər vərəsələr xx2nun və X4 hər birinin ayrı-ayrılıq da payına düşən 1666,66 manat xx2ndan, habelə xx xxxxxx 2005-ci il təvəllüdlü X4 qanuni təmsilçisi Cavabdeh tutularaq İddiaçı3 ödənilməsi, ilkin iddia ərizəsinin qalan hissədə rədd edilməsi, qarşılıqlı iddia ərizəsinin qismən təmin edilməsi, Ağdaş şəhəri, H.Əliyev prospekti 103A nömrəli ünvanda yerləşən 0,0551 ha torpaq sahəsinin, Ağdaş şəhəri, H.Əliyev prospekti, 105A nömrəli ünvanda yerləşən 0,3529 ha torpaq sahəsinin, Ağdaş şəhəri, H.Əliyev prospekti ünvanındakı qeyri-yaşayış sahəsində yerləşən 2828,3 kvadrat metr olan torpaq sahəsinin, ünvan 3 ünvanında yerləşən “Şirvan” restoranına və Ağdaş rayonunda yerləşən 0,10 ha torpaq sahəsinin miras qoyan x1na məxsus olmuş 1/2 hissəsinin (miras kütləsinə daxil olan hissəsinin) 1/6 hissəsinə xx2nun və 1/6 hissəsinə X4 vərəsəlik payının müəyyən edilməsi, miras qoyan x1nun borclarına görə vərəsəsi xx2 tərəfindən ödənilmiş 58000,50 manat pul vəsaitindən digər vərəsə İddiaçı3 payına düşən 38667 manat pulun İddiaçı3 alınaraq xx2na ödənilməsi qət edilmiş, qarşılıqlı iddia tələbi qalan hissədə rədd olunmuşdur. İşin halları: İddiaçılar İddiaçı1, İddiaçı2, İddiaçı3 və İddiaçı4 xx2 və cavabdehlər X11 və xx2nun qanuni nümayəndəsi (anası) Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi, sonradan isə iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, miras qoyan x1nun ölümündən sonra ödənilmiş borclarının məbləğini təşkil edən 347563 manat və 150000 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitindən, xx2nun və X4 hər birinin payına düşən 57927 manat və 25000 ABŞ dolları məbləğində vəsaitin xx2ndan və X2 ayrıayrılıqda tutularaq iddiaçılara bəra bər şəkildə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişlər. İddiaçılar iddia tələblərini Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1151.1ci, 1151.2-ci, 1243.2-ci və 1306-cı maddələrinə istinadla belə əsaslandırmışlar ki, x1 xx xxxxxxx 2012-ci il tarixində vəfat etmiş, onun vərəsələri rəsmi nikahları olan həyat yoldaşı İddiaçı1, oğlu İddiaçı3, oğlu İddiaçı2, qızı İddiaçı4dır. Hazırki iş üzrə cavabdeh X12 ilə qeyri-rəsmi nikahda olmuş və ailə münasibətlərindən xx xxxxxx 2001-ci il təvəllüdlü xx2 və xx xxxxxx 2005-ci il təvəllüdlü X11 adlı övladları var. Hər ikisi atalığın müəyyən edilməsi barədə müvafiq şəhadətnamələr almışlar. Bir-neçə il bundan əvvəl xx2 və X4 adından X13 Rayon Məhkəməsində iddia qaldırmışdır. Məhkəmələr tərəfindən xx2 və X4 vərəsəlik hüquqları tanınmış və miras ə mlaklarda onlara pay ayrılmışdır. Belə ki, Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin 2(005)-624/2017 saylı iş üzrə xx xxxxxx 2017-ci il tarixli və Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 2(103)2263/20İ8 saylı iş üzrə xx xxx 2018-ci il tarixli qətnamələri qəbul edilmiş və qanuni qüvvəsini almışdır. Həmin qətnamələrlə ünvan 12 ünvanda 5 yaşayış otağı, ümumi sahəsi 354,5 kvadrat metr olan yaşayış evinin, nominal dəyəri 0,26 manat olmaqla 10000 ədəd (ümumi dəyəri 2600 manat) səhmlərin, Ağdaş şəhərində yerləşən, sənəd üzrə sahəsi 0,408 ha olan torpaq sahəsinin miras qoyan - Ələkbərov Fəzaiİ Ağəli oğluna məxsus 1/2 hissəsinə İddiaçı1, İddiaçı4, İddiaçı2, İddiaçı3, xx xxxxxx 2001-ci il təvəllüdlü xx2nun və xx xxxxxx 2005-ci il təvəllüdlü X4 hər birinin 1/6 hissədə pay hüququnun tanınması, “xxxx” ASC-nin nom inal dəyəri 2 manat olan 7504 ədəd “xxxx” ASC-nin nominal dəyəri 2 manat olan 256337 ədəd-öhdəliklərlə yüklənmiş – 241160, “xxxx” ASC-nin nominal dəyəri 2 manat olan 36 səhmlərinə, buraxılış ili 1908-ci il olan “TBV Yarımqoşqu” markalı ağ rəngli **-XF-*** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinə, buraxılış ili 2000-ci il olan “Mersedes 1835” yük markalı albalı qara metal rəngli **-NU-*** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinə, buraxılış ili 1998-ci il olan “TRS Yarımqoşqu” markalı ağ rəngli **-ZE-*** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinə və buraxılış ili 2001-ci il olan “Mersedes 1843” yük markalı ağ qara xətlə rəngli **-UJ-*** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinə, habelə X29 Olunması və Özəlləşdirilməsi Departamenti tərəfindən xx.xx.2004-cü il tarixl, 002962 q eydiyyat nömrəli şəhadətnamə üzrə Ağdaş şəhəri Azadlıq küçəsində yerləşən qeyri-yaşayış binasına (X7 tikiş sexi) və b6 yerləşən mənzillərə İddiaçı1 7/12, İddiaçı4, İddiaçı2, İddiaçı3, xx xxxxxx 2001-ci il təvəllüdlü xx2nun və xx xxxxxx 2006-ci il təvəllüdlü X4 hər birinin 1/12 hissədə pay hüququnun tanınması” hissələrində, habelə “BMW 750 minik” markalı **-GD-*** dövlət nömrə nişanlı əmlaka vərəsəlik hüquqıı üzrə payların müəyyən edilməsi, nəqliyyat vasitəsinin İddiaçı3 tərəfindən etibarnamə əsasında özgəninkiləşdirilməsi, satışından əldə olunmuş 65000 ABŞ dolları məbləğində pulun yarısının cavabdeh İddiaçı3 alınaraq qanuni nümayəndəsi olduğu xx2na və xx xxxxxx 2005-ci ıl təvəllüdlü X6 ödənilməsi tələbi həmin əmlaklara münasibətdə Cavabdeh iddia tələbləri qismən təmin edilmişdir. ünvan 1 2 ünvanda 5 yaşayış otağı, ümumi sahəsi 354,5 m2, yaşayış sahəsi 168,5 m2, yardımçı sahəsi 186 m2 olan yaşayış evinin, nominal dəyəri 0,26 manat olmaqla 10000 ədəd (ümumi dəyəri 2600 manat) səhmlərin və Ağdaş şəhərində yerləşən, sahəsi 0,408 ha olan torpaq sahəsinin “xxxx” ASC-nin nominal dəyəri 2 manat olan 7504 ədəd, “xxxx” ASC-nin nominal dəyəri 2 manat olan 256 337 ədəd-öhdəliklərlə yüklənmiş - 241 160, “xxxx” ASC-nin nominal dəyəri 2 manat olan 36 səhmlərinə, buraxılış ili 1998-ci il olan “TBV Yarımqoşqu” markalı ağ rəngli **-ZE-*** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinə, buraxılış ili 2000-ci il olan “Mersedes 1835” yük markalı albalı qara metal rəngli **-NU-*** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinə, buraxılış ili 1998-ci il olan “TRS Yarımqoşqu” markalı ağ rəngli **-Z F-*** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinə və buraxılış ili 2001-ci il olan “Mersedes 1843” yük markalı ağ qara xətlə rəngli **-UJ-*** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitasinə, habelə X29 Olunması və Özəlləşdirilməsi Departamenti tərəfindən xx.xx.2004-cti il tarixli, 002962 qeydiyyat nömrəli şəhadətnamə üzrə Ağdaş şəhəri, Azadlıq küçəsində yerləşən qeyri-yaşayış binasına (X7 tikiş sexi) və Bakı şəhəri, Ə.Əlizadə küçəsi, ev 11. mənzil 22 və 27-də yerləşən mənzillərə miras qoyan x1na məxsus 1/2 hissəsinin (miras kütləsinə daxil olan) 4/6 hissəsinə İddiaçı3, 1/6 hissəsinə xx xxxxxx 2001 ci il təvəllüdlü xx2nun və 1/6 hissəsinə xx xxxxxx 2006-ci il təvəllüdlü X4 vərəsəlik hüququ müəyyən edilmişdir. “BMW 750 minik” markalı **-GD-*** dövlət nömrə nişanlı nəqliyyat vasitəsinin satış ından əldə olunmuş 65000 ABŞ dolları məbləğində pulun yarısının 1/6 hissəsi, yəni 5414,67 ABŞ dolları İddiaçı3 alınaraq xx xxxxxx 2001-ci il təvəllüdlü xx2na və 1/6 hissəsi, yəni 5414,67 ABŞ dolları (ödəniş günü Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının rəsmi valyuta ilə məzənnəsinə uyğun olaraq Azərbaycan manatı ilə) xx xxxxxx 2005-ci il təvəllüdlü X6 ödənilməsi qət edilmişdir. Beləliklə, xx2 və X1 Fəzail Ağəli oğlunun qanun üzrə vərəsələri qismində tanınmış və onların hərəsinə miras əmlakın yarısının 1/6 hissəsinə sahib olduqları barədə qanuni qüvvəyə minmiş qətnamə vardır. Qətnamədən görünür ki, “BMW 750 minik” markalı **-GD-*** dövlət nömrə nişanlı nəqliyyat vasitəsinin satışından əldə olunmuş 65000 ABŞ dolları məbləğində pulun yarısının 1/6 hissəsi, yəni 5414,67 ABŞ dolları İddiaçı3 al ınaraq xx2na və 1/6 hissəsi, yəni 5 414,67 ABŞ dollarının X6 ödənilməsi qət edilmişdir. Məhkəmənin nəzərinə çatdırırlar ki, Bakı Apellyasiya Məhkəməsində vərəsəliklə bağlı iş icraatda olarkən, tərəflərindən “BMW 750 minik” markalı avtomaşını 65000 ABŞ dolları əvəzi olaraq atası x1nun borcuna görə Rəcəbov Əlişaha ödənilməsini demişdilər. Lakin məhkəmədə bildirildi ki, miras qoyanın borclarının ödənilməsi halı iddia tələblərindən kənara çıxır və bu səbəbdən baxıla bilməz. Bildirirlər ki, X20 borcu cəmi 150000 ABŞ dolları olmuşdur. Həmin borcun 65000 ABŞ dollarının əvəzinə həmin “BMW 750 minik” markalı avtomaşını verilmiş, qalan 65000 ABŞ dolları isə x8 nəğd ödənilmişdir. Bundan başqa, “xxxx” ASC-nin nominal dəyəri 2 manat olan 256337 ədəd öhdəliklərlə yüklənmiş səhmlərinin girovdan azad olun ması üçün indiyə qədər tərəflərindən 347563,68 manat girovsaxlayan “xxxx” ASC-yə ödənilmişdir. Halhazırda da girov qoyulmuş əmlaklar üzrə ödənişləri davam edir. Belə olduğu halda, məhkəmə qərarları ilə vərəsə qismində tanınmış xx2 və X4 da üzərinə həmin ödənişlərin aparılması qoyulmalı və indiyə qədər ödənilmiş məbləğlər paylara mütənasib olaraq ödənilməlidir. Ödəniş qəbzləri iddia ərizəsinə əlavə olunmuşdur və indiyə qədər cəmi x1nun borclarından “xxxx” ASC-nin ipoteka ilə yüklü səhmlərinin girovdan azad olunması üçün 347563,68 manat tələbkar isə 150000 ABŞ dolları ödənilmişdir. xx2 və X4 qanuni nümayəndəsi (anası) Cavabdeh isə ilkin iddiaçılara qarşı qarşılıqlı iddia ərizəsi ilə müraciət edərək x1ndan miras qalmış Ağdaş şəhəri, H.Əliyev prospekti 103A nömrəli yerləşən 003 A nömrəli yer ləşən 0,0551 ha torpaq sahəsinə, v1 yerləşən 0,3529 ha torpaq sahəsinə, Ağdaş şəhəri, H.Əliyev prospekti ünvanındakı qeyri-yaşayış sahəsində yerləşən 2828,3 m2 olan torpaq sahəsinə, ünvan 3 ünvanında yerləşən “Şirvan” restoranına, Ağdaş rayonunda yerləşən 0,10 ha torpaq sahəsinə dair xx xxxxxx 2001-ci il təvəllüdlü xx2nun və xx xxxxxx 2005-ci il təvəllüdlü X4 qanun üzrə vərəsəlik hüquqlarının tanınması və borclu, miras buraxan x1nun ödənmiş 282001,40 manat məbləğində borclarının müqabilində əmlaka payçı və vərəsələrdən paylarına münasib hissədə pul vəsaitinin alınaraq ona ödənməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Qarşılıqlı iddia tələbi belə əsaslandırılmışdır ki, Cavabdeh -xx xxxxxxx 1955-ci il təvəllüdlü x1 ilə 2000-ci ildən etibarən ər-arvad münasibərlərində olmaqla yaşam ış və bu münasibətlərdən xx xxxxxx 2001-ci il tarixdə xx2 adlı oğlu, xx xxxxxx 2005-ci il tarixdə isə X11 adlı qızları dünyaya gəlmişdir. Uşaqlarının atası olan mərhum x1 xx xxxxxxx 2012-ci il tarixdə Ağdaş rayonunda vəfat etmişdir və Ağdaş Rayon Qeydiyyat Şöbəsi tərəfindən xx xxxxxxx 2012-ci il tarixli 188 nömrəli akt qeydi ilə AZE-1 seriyalı 586292 nömrəli ölüm haqqında şəhadətnamə verilmişdir. Məhkəmə qaydasında qanuni nümayəndələri olduğu övladlarının miras buraxan atalarından qalmış əmlaklara pay haqqları tanınmışdır. Belə ki, illərlə davam edən məhkəmə çəkişmələrindən sonra Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kolegiyasının xx xxx 2018-ci il tarixli 2(103)2263/2018 nömrəli qətnaməsi ilə Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxxx 2016-cı il tarixli qətnaməsindən Cavabdeh tərə findən verilmiş apelyasiya şikayətinin təmin edilməməsi və Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin 2(005)1248/2016 nömrəli iş üzrə xx xxxxxxxx 2016-cı il tarixli qətnaməsinin dəyişdirilmədən saxlanılması, həmin məhkəmənin xx xxxxxx 2017-ci il tarixli qətnaməsindən Cavabdeh və İddiaçı3 tərəfindən ayrı-ayrılıqda verilmiş apelyasiya şikayətlərinin qismən təmin edilməsi, Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin 2(005)-624/2017 saylı iş üzrə xx xxxxxx 2017-ci il tarixli qətnaməsi “Ağdaş şəhəri ünvanında yerləşən hüquq müəyyənedici sənəd üzrə 0,17 ha olan torpaq sahəsinə dair Bakı şəhəri 9 saylı notariat kontorunun xx xxxx 2014-cü il tarixli 2-V-1-216 nömrəli reyestr qeydli İddiaçı3 adına verilmiş qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamənin qismən etibarsız hesab edilməsi”, “həmin torpa q sahəsinin miras qoyan x1na məxsus 1/2 hissəsinə İddiaçı1, İddiaçı4, İddiaçı2, İddiaçı3, xx xxxxxx 2001-ci il təvəllüdlü xx2nun və xx xxxxxx 2005-ci il təvəllüdlü X4 hər birinin 1/6 hissədə pay hüququnun tanınması” və “ünvan 8 ünvanda yerləşən mənzilə, ünvan 9 yaşayış evinə, DTXK Ağdaş rayon şöbəsi tərəfindən verilmiş xx.xx.2006-cı il tarixli, JN-4208A Torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair şəhadətnamədə x1nun adma 0,17 ha (həyətyanı) torpaq sahəsinə İddiaçı1 7/12, İddiaçı4, İddiaçı2, İddiaçı3, xx xxxxxx 2001-ci il təvəllüdlü xx2nun və xx xxxxxx 2005-ci il təvəllüdlü X4 hər birinin 1/12 hissədə pay hüququnun tanınması” hissələrində ləğv olunmaqla həmin tələblərə münasibətdə Cavabdeh iddia tələblərinin təmin edilməməsi....Həmin qətnamə “ünvan 11 ünvanda, 5 yaşayış otağı, ümumi sahəsi 354,5 m 2, yaşayış sahəsi 168,5 m2, yardımçı sahəsi 186 m2 olan fərdi yaşayış evinin, nominal dəyəri 0,26 manat olmaqla 10000 ədəd (ümumi dəyəri 2 600 manat) səhmlərin və Ağdaş şəhərində yerləşən, hüquqmüəyyənedici sənəd üzrə sahəsi 0,408 ha olan torpaq sahəsinin miras qoyan x1na məxsus 1/2 hissəsinə İddiaçı1, İddiaçı4, İddiaçı2, İddiaçı3, xx xxxxxx 2001-ci il təvəllüdlü xx2nun və xx xxxxxx 2005-ci il təvəllüdlü X4 hər birinin 1/6 hissədə pay hüququnun tanınması”, “xxxx” ASC-nin nominal dəyəri 2,00 manat olan 7504 ədəd, “xxxx” ASC-nin nominal dəyəri 2,00 manat olan 256337) ədəd-öhdəliklərlə yüklənmiş – 241160, “xxxx” ASC- nin nominal dəyəri 2,00 manat olan 36 (otuz altı) ədəd səhmlərinə, buraxılış ili 1998-ci il olan “TBV Yarımqoşqu” markalı ağ rəngli **-ZE-*** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat v asitəsinə, buraxılış ili 2000-ci il olan “Mersedes 1835” yük markalı, albalı qara metal rəngli **-NU*** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinə, buraxılış ili 1998-ci il olan “TRS Yarımqoşqu” markalı ağ rəngli **-ZE-*** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinə və buraxılış ili 2001-ci il olan “Mersedes 1843” yük markalı nəqliyyat vasitəsinə, habelə X29 Olunması və Özəlləşdirilməsi Departamenti tərəfindən xx.xx.2004-cü il tarixli, 002962 qeydiyyat nömrəli Şəhadətnamə üzrə Ağdaş şəhəri, Azadlıq küçəsində yerləşən qeyri yaşayış binasına (X7 tikiş sexi) və v1 İddiaçı1 7/12, İddiaçı4, İddiaçı2, İddiaçı3, xx xxxxxx 2001-ci il təvəllüdlü xx2nun və xx.xx.20xx xxxxxx 2005-ci il təvəllüdlü X4 hər birinin 1/12 hissədə pay hüququnun tanınması” hissələrində, habelə “... “BMW 750 minik” mar kalı **-GD-*** dövlət nömrə nişanlı əmlaka vərəsəlik hüququ üzrə payların müəyyən edilməsi, nəqliyyat vasitəsinin İddiaçı3 tərəfindən etibanamə əsasında özgəninkiləşdirilməsi, satışından əldə olunmuş 65000 ABŞ dolları məbləğində pulun yarısının cavabdeh İddiaçı3 alınaraq qanuni nümayəndəsi olduğu xx2na və xx xxxxxx 2005-ci il təvəllüdlü X17ma ödənilməsi” tələbinin təmin edilməməsi hissəsində ləğv olunması və həmin əmlaklara münasibətdə Cavabdeh iddia tələblərinin qismən təmin edilməsi, “ünvan 11 ünvanda, 5 yaşayış otağı, ümumi sahəsi 354,5 m2, yaşayış sahəsi 168,5 m2, yardımçı sahəsi 186 m2 olan fərdi yaşayış evinin, nominal dəyəri 0,26 manat olmaqla 10000 ədəd (ümumi dəyəri 2600 manat) səhmlərin və Ağdaş şəhərində yerləşən, hüquqmüəyyənedici sənəd üzrə sahəsi 0,408 ha olan torpaq sahəsini n, “xxxx” ASC-nin nominal dəyəri 2,xx xxxx 7504 ədəd, “xxxx” ASC-nin nominal dəyəri 2,00 manat olan 256337 ədəd-öhdəliklərlə yüklənmiş – 241160, “xxxx” ASC-nin nominal dəyəri 2,00 (iki) manat olan 36 ədəd səhmlərinin, buraxılış ili 1998-ci il olan “TBV yarımqoşqu” markalı ağ rəngli **-ZE-*** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinin, buraxılış ili 2000-ci il olan “Mersedes 1835” yük markalı albalı qara metal rəngli **-NU-*** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinin, buraxılış ili 1998-ci il olan “TRS Yarımqoşqu” markalı ağ rəngli **-ZE-*** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinin və buraxılış ili 2001-ci il olan “Mersedes 1843” yük markalı ağ qara xətlə rəngli **-UJ-*** dövlət qeydiyyat nişanlı nəqliyyat vasitəsinin, habelə X29 Olunması və Özəlləşdirilməsi Departamenti tər əfindən xx.xx.2004-cü il tarixli, 002962 qeydiyyat nömrəli Şəhadətnamə üzrə Ağdaş şəhəri, Azadlıq küçəsində yerləşən qeyri yaşayış binasının (X7 tikiş sexi) və Bakı şəhəri Ə.Əİizadə küçəsi ev 11 mənzil 22 və 27-də yerləşən mənzillərin miras qoyan x1na məxsus 1/2 hissəsinin (miras kütləsinə daxil olan hissəsinin) 4/6 hissəsinə İddiaçı3, 1/6 hissəsinə xx xxxxxx 2001-ci il təvəllüdlü xx2nun və 1/6 hissəsinə xx xxxxxx 2005-ci il təvəllüdlü X4 vərəsəlik payının müəyyən edilməsi, “BMW 750 minik” markalı **-GD-*** dövlət nömrə nişanlı nəqliyyat vasitəsinin satışından əldə olunmuş 65000 ABŞ dolları məbləğində pulun yarısının 1/6 hissəsi, yəni 5 416,67 (beş min dörd yüz on altı dollar altmış yeddi sent) ABŞ dolları X3 alınaraq xx xxxxxx 2001-ci il təvəllüdlü xx2na və 1/6 hissəsi, yəni 5416,67 (beş min dörd yüz on altı dollar altmış yeddi sent) ABŞ dolları (ödəniş günü üçün Azərbaycən Respublikası Mərkəzi Bankının müəyyən etdiyi rəsmi valyuta məzənnəsinə uyğun olaraq Azərbaycan manatı ilə) xx xxxxxx 2005-ci il təvəllüdlü X6 ödənilməsi, həmin qətnamənin qalan hissələrdə dəyişdirilmədən saxlanılması, apelyasiya şikayətlərinin verilməsi üçün ödənilmiş dövlət rüsumunun məbləğləri tərəflərin özlərinə aid edilməsi” qərarlaşdırılmışdır. Hazırda qeyd olunan qətnamənin məzmunundan müəyyən olunur ki, mübahisəldirilən miras əmlaklar aşağıdakılardan ibarətdir və Fəzail Ələkbərovun vəfatından sonra (mirasın açıldığı məqamda) onun miras əmlakı olaraq - 1) “xxxx” ASC-nin hər birinin nominal dəyəri 0,26 manat olan 10000 ədəd səhm; Ağdaş şəhərində yerləşən 0,408 ha olan torpaq sahəsi; 3) ünvan 12 ünv anda 5 (beş) yaşayış otağı, ümumi yaşayış sahəsi 354,5 m2, yaşayış sahəsi 168,5 m2, yardımçı sahəsi 186 m2 olan fərdi yaşayış evi; 4) ünvan 13 ünvanında yerləşən 22 saylı mənzil; 5) Həmin ünvanda yerləşən 27 saylı mənzil; 6) ünvan 15anında yerləşən mənzil; 7) Ağdaş şəhən M.Ə.Rəsulzadə 32 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evi; 8) Ağdaş şəhərində yerləşən 0,17 ha (həyətyanı) torpaq sahəsi; 9) Ağdaş şəhəri, Azadlıq küçəsində yerləşən qeyri yaşayış binası (X7 tikiş sexi); 10) Ağdaş şəhəri, H.Əliyev prospekti 103A nömrəli yerləşən 003 A nömrəli yerləşən 0,0551 ha torpaq sahəsi; 11) Ağdaş şəhəri, H.Əliyev prospekti, 105A nömrəli ünvanda yeıiəsən 0,3529 ha torpaq sahəsi; 12) “xxxx” ASC-yə aid nommal dəyəri 2 manat olan 36 ədəd qivmətli kağız; 13) “xxxx” ASC-nin nominal dəyəri 2 manat olan 256 33 7 ədəd səhmi (241 160 ədədi öhdəliklərlə yüklənmişdir); 14) xxxx” ASC-nin nominal dəyəri 2 manat olan 7 504 ədəd qiymətli kağızı; 15) Ağdaş şəhəri, H.Əliyev prospekti ünvanmdakı qeyri-yaşayış sahəsində yerləşən 2828,3 m2 olan torpaq sahəsi; 16) ünvan 3 ünvanında yerləşən “Şırvan” restoranı; 17) Ağdaş rayonunda yerləşən 0,10 ha torpaq sahəsi; 18) “TBV” markalı **ZE-*** dövlət qeydiyyat nişanlı yarımqoşqu; 19) “Mercedes 1835” markalı **-NU-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil; 20) “BMW 750” markalı **-GD-*** dövlət qeydiyyat nişanlı minik avtomobili; 21) “TSR” markalı 10ZE 699 dövlət qeydiyyat nişanlı yarımqoşqu: 22) “Mersedes 1843” markalı **-UJ-*** dövlət qeudiyyat nişanlı yük avtomobili- miras qalmışdır”. Bu isə o deməkdir ki, ümumi miras kütləsi yuxarıda qeyd olunan əmlaklardan ibarətd ir və bütün bu əmlaklara vərəsəlik hüququnun olması müəyyən edilməlidir. Artıq qanuni qüvvəsi almış məhkəmə qərarları ilə övladlarının vərəsə ola bilmək hüquqları müəyyən olunaraq tanınmışdır və 10) Ağdaş şəhəri, H.Əliyev prospekti 103A nömrəli yerləşən 003 A nömrəli yerləşən 0,0551 ha torpaq sahəsi; 11) Ağdaş şəhəri, H.Əliyev prospekti, 105A nömrəli ünvanda yerləşən 0,3529 ha torpaq sahəsi; 15) Ağdaş şəhəri, H.Əliyev prospekti ünvanmdakı qeyri-yaşayış sahəsində yerləşən 2828,3 m2 olan torpaq sahəsi; 16) ünvan 3 ünvanında yerləşən “Şırvan” restoranı; 17) Ağdaş rayonunda yerləşən 0,10 ha torpaq sahəsi; kimi qeyd olunan miras kütləsinin tərkib hissəsi olan bu əmlaklara haqq və hüququ tanınmalıdır. Bundan əlavə iddiaçı azyaşlı övladlarının əvəzindən miras buraxan Fəzail Ələkbərovun borcları ü zrə banka olan kreditlərin bağlanması məqsədilə oğlu Elşada məxsus və özünə məxsus payları satıb bütün borcları bağlamışdır. Belə ki, x1nun “xxxx” ASC-yə olan borca görə 58000,50 manat məbləğində və “xxxx”ASC-yə olan borcuna görə 224000,90 manat məbləğində pulu ödəmişdir. Bu isə o deməkdir ki, iş üzrə cavabdehlər həmin məbləğlərin miras əmlakdan aldıqları pay miqdarında hesablanmaqla ona pul ödəməlidirlər. Həmin hallar Bakı şəhər 12 saylı Notariat Kontorunun 3M834 reyestr qeydli xx.xx.2015-ci il tarixli Səhm Alqı-Satqı Müqaviləsi və “xxxx” ASC-nin xx.xx.2017-ci il tarixli ödəniş orderi ilə təsdiqlənir. İş üzrə yuxarıda göstərilən məhkəmə qərarları qəbul edilmişdir. Kasasiya şikayətlərinin dəlilləri və kasasiya şikayətlərinə qarşı etiraz: İddiaçı3 kasasiya şikayəti verərək Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kolegiyasının xx xxxxxxx 2019-cu il tarixli qətnaməsinin ilkin iddia tələbinin X23 və İddiaçı2 tərəfindən ödənilmiş məbləğlərlə bağlı rədd edilməsi hissədə ləğv edilməsini, ilkin iddia tələbini həmin hissədə təmin edilməsinə dair qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Kasasiya şikayətinə görə, qətnamənin kasasiya qaydasında ləğv edilməsi üçün birinci əsas odur ki, apelyasiya instansiyası məhkəməsi iş üzrə şahid kimi məhkəmə iclasında iştirakının təmin edilməsi üçün məhkəmə iclasının təxirə salınması barədə verilmiş vəsatəti təmin etməmiş, şahidi məhkəmə iclasına gətirərək dindirilməsinin qarşısını almış və qətnamə qəbul etmişdir. Cavabdeh apelyasiya şikayətinin dəlillərindən biri ondan ibarət olmuşdur ki, İddiaçı3 adından cəmi 10000 manatlıq qəbz var. Qalan qəbzlər İddiaçı2 və Nazim Qasımovun adındandır. Apelyasiya şikayətinin bu dəlili əsassız olduğundan və pullar Nazim Qasımov tərəfindən İddiaçı3 tapşırığı ilə banka ödənildiyindən, X23 aşağıdakı məzmunda ərizə ilə məhkəməyə müraciət etmişdir: “Məhkəmənin nəzərinə çatdırıram ki, mənimlə İddiaçı3 arasında yaxın dost münasibətləri vardır. İddiaçı3 atası Fəzail Ələkbərov vəfat etdikdən sonra, o, atasının bankda girovda olan əmlaklarını girovdan azad etmək məqsədi ilə həm mərhum Fəzail Ələkbərovun, həm də “xxxx” ASC-nin banka olan borclarını ödəməyə başlamışdır. İddiaçı3 işlərinin çox olması səbəbindən Ağdaşa banka gedə bilmədiyindən, həmin pulları Ağdaş şəhərindən yerləşən Azəriqaz banka mən öz adımdan ödəniş etmişəm'’ Bundan əlavə, apelyasiya instansiyası məhkəməsinin sonuncu - xx xxxxxxx 2019-cu il tarixdə keçirilmiş məhkəmə iclasında məhkəməyə şifahi vəsatət verilərək X18 məhkəmə iclasında şahid qismində iştirak edərək pulların həqiqətən də onun tərəfindən İddiaçı3 tapşırığı əsasında ödənildiyini məhkəməyə bildirməsi üçün məhkəmə iclasının təxirə salınması xahiş edilmişdir. Lakin apelyasiya instansiyası məhkəməsi bu vəsatəti təmin etməmiş, öz qətnaməsində nəinki vəsatətin hansı səbəbdən təmin olunmadığını əsaslandırmamış. hətta beiə bir vəsatətin verilməsini ümumiyyətlə qeyd etməmişdir. Qətnamənin qismən ləğv edilməsi üçün ikinci əsas isə odur ki, apelyasiya instansiyası məhkəməsi İddiaçı2 adına olan qəbzlər üzrə ödənilmiş məbləğlərin cavabdehlərdən tutulması hissəsdə iddianı təmin etməməkdə düzgün nəticəyə gəlməmişdir. İş materiallarından da məlum olduğu kimi, İddiaçı2 da x1nun doğma övla dı və vərəsəsidir. İddiaçı2, həmçinin İddiaçı3 da doğma qardaşıdır. Apelyasiya instansiyası məhkəməsində iş üzrə araşdırma aparılarkən, İddiaçı2 aşağıdakı məzmunlu ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, onun adına olan qəbzlər üzrə göstərilən məbləğlərin qardaşı İddiaçı3 tərəfindən ona verildiyini və onun tapşırığı ilə banka ödədiyini bildirmişdir. Apelyasiya instansiyası məhkəməsi Fəzail Ələkbərovun vərəsəsi İddiaçı2 məhkəməyə ünvanlanmış ərizəsinə heç bir əhəmiyyət verməmiş və iddia tələbini həmin hissədə təmin etməmişdir. Məhkəmə bu hissədə öz qətnaməsini onunla əsaslandırmışdır ki, İddiaçı2 öz miras payından digər vərəsə İddiaçı3 xeyrinə imtina etdiyindən, onun hazırkı iş üzrə iddiaçı qismində iştirak etmək üçün subyektiv hüququ yoxdur. İddiaçı2 miras payından imtina etməsi, onun qardaşı nın tapşırığı ilə banka ödədiyi pulların miras qoyanın miras passivi kimi qəbul edilməli olmaması demək deyildir. Cavabdeh X4 qanuni nümayəndəsi Cavabdeh və digər cavabdeh xx2 birgə kasasiya şikayəti verərək Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kolegiyasının xx xxxxxxx 2019-cu il tarixli qətnaməsinin qismən ləğv edilməsini və qarşılıqlı iddia tələbinin tam təmin edilməsinə dair qərar qəbul edilməsini xahiş etmişlər. Cavabdeh kasasiya şikayəti onunla əsaslandırmışdır ki, o, azyaşlı övladlarının əvəzindən miras buraxan borcları üzrə banka olan kreditlərin bağlanması məqsədilə oğlu Elşada məxsus və özünə məxsus payları satıb bütün borcları bağlamışdır. Belə ki, x1nun “xxxx”ASC-yə olan borca görə 58000,50 manat məbləğində və “xxxx”ASC-yə olan borcuna görə 224000,90 manat məbləğində pulu o, ödəmişd ir. Həmin hallar Bakı şəhər 12 saylı Notariat Kontorunun 3M834 reyestr qeydli xx.xx.2015- ci il tarixli Səhm Alqı-Satqı Müqaviləsi və “xxxx” ASC-nin xx.xx.2017-ci il tarixli ödəniş orderi ilə təsdiqlənir. Bu isə o deməkdir ki, iş üzrə cavabdehlər (qarşılqlı iddia üzrə) həmin məbləğlərin miras əmlakdan aldıqları pay miqdarında hesablanmaqla ona pul ödəməlidirlər. Əksinə iddiaçılar ona qarşı iddia verməklə onları ağır maddi duruma salmaq istəyirlər. Ona görə də, qətnamədən qismən narazıdır. Qətnamə ilə hakim qismən də, olsa hüquqlarını bərpa etsə də, sonadək maddi və prosessual hüquq normalarını tətbiq etməyərək ədaləti tam bərpa etməmişdir. Qeyd edilməlidir ki, “xxxx” ASC-yə ödənilən 224000,90 manat məbləğində pul vəsaiti mərhum Fəzail Ələkbərovun borcuna görə deyil, “xxxx” ASC-nin borcuna görə ödənilmişdir. İşin qeyd edilən halı Nərimanov Rayon Məhkəməsinin xx xxxxx 2011-ci il tarixli, 2(005)-622/2011 saylı qətnaməsi ilə də öz təsdiqini tapmaqdadır. İş üzrə mötəbər sübutlar məhkəməyə təqdim olunmuşdur. İstər bank ödənişləri, istərsə də səhmlərin alqı-satqı sənədləri ilə müəyyən olunur ki, o, səhmlərin satışı nəticəsində miras buraxanın banka olan borcunu ödəmişdir. Əgər borc hüquqi şəxsin idisə həmin hüquqi şəxsin hüquqi taleyi müəyyən edilməli və reyestr qeydi araşdırılmalı idi. Miras buraxan Fəzail Ələkbərovun borcu iki Banka olmuşdur. Bu Banklar “xxxx” ASC, ikincisi isə “xxxx”ASC. Bu banklardan götürülmüş kredit borcuna görə Fəzail Ələkbərova məxsus olmuş “xxxx” ASC-nin nominal dəyəri 2.00 manat olan 256337 ədəd-241160 manat hesablanan səhmi öhdəliklərlə yüklənmişdir. Nə rimanov Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2011-ci il tarixli qətnaməsilə “İddia təmin edilərək xxxx” ASC-dən ******* manat əsas borc, 155000 manat faiz borcu və 20 manat dövlət rüsumu tutularaq “xxxx” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə verilməsi,Tutmanın x1na məxsus Ağdaş şəhəri, Azadlıq küçəsində yerləşən 2493,3 kvadrat metr qeyri-yaşayış sahəsinə, ünvan 3 ünvanında 1144.6 kvadrat metr sahədə yerləşən “Şirvan” restoranına, x1 və Cavabdeh qızma məxsus “xxxx” ASC-nin adi adlı növlü səhmlərinə yönəldilməsi, həmin əmlakların açıq hərracda satılaraq əldə edilən vəsaitin hesabına borcun ödənilməsi..” qət edilmişdir. Məhkəmə bu hallara qiymət verməyərək iş üzrə qarşılıqlı idddianın rədd edilməsi hissədə düzgün olmayan nəticəyə gəlmişdir. Tərəflərin izahatları: İddiaçı3 vəkilləri X21 məhkəmə kolegiyasının iclasın da kasasiya şikayətinin məzmununa uyğun izahat verərək kasasiya şikayətinin təmin edilməsini, cavabdehlərin kasasiya şikayətini əsassız hesab edərək rədd edilməsini xahiş etdi. İddiaçı2 və onun vəkili X24 məhkəmə kolegiyasının iclasında iddiaçının kasasiya şikayətini müdafiə edərək təmin edilməsini, cavabdehlərin kasasiya şikayətini əsassız hesab edərək rədd edilməsini xahiş etdi. Cavabdeh X4 qanuni nümayəndəsi Cavabdeh, onun və digər cavabdeh xx2nun vəkili X22 məhkəmə kolegiyasının iclasında kasasiya şikayətini müdafiə edərək təmin edilməsini, iddiaçının kasasiya şikayətini isə əsassız hesab edərək rədd edilməsini xahiş etdilər. Məhkəmə kolegiyası iclasının yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada məlumatlandırılmasına baxmayaraq iş üzrə digər iddiaçılar gəlmədikləri üçün və gəlməmələrinin səb əbləri barədə məlumat vermədiklərindən məhkəmə kolegiyası Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 415.3-cü maddəsinə əsasən işə digər iddiaçıların iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etdi. Hüquqi məsələlər: Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 416-cı maddəsinə əsasən kasasiya instansiyası məhkəməsi apelyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır. Qanunun tələbinə görə kasasiya instansiyası məhkəməsi işin faktiki hallarını araşdırmır, yəni işə baxan apelyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən sübut kimi qəbul olunan faktlara hüquqi qiymət vermir. Lakin apelyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq olunubolunmamasını yoxlamaq zərurəti ndən irəli gələrək, iş materiallarında olan sübutlara və hüquqi faktlara istinad etməsi kasasiya instansiyası məhkəməsinin faktiki halları araşdırma kimi qiymətləndirilməməlidir. Məhkəmə kolegiyası qeyd edir ki, ilkin iddia tələbinin 150000 ABŞ dollarının cavabdehlərdən paylarına uyğun olaraq tutulmasının rədd edilməsi iddiaçılar tərəfindən mübahisələndirilməmişdir. Ona görə də, tələbin həmin hissədə rədd edilməsi ilə bağlı qətnamənin madi və prosessual hüquq normalarının tələblərinə uyğunluğu hazırki kasasiya baxışının həddlərini təşkil etmir. İlkin iddia tələbi İddiaçı3 kasasiya şikayətinə əsasən banka ödənilmiş 347563 manat pulun cavabehlərdən paylarına uyğun hissədə tutulmasının rədd edilməsi hissədə kasasiya qaydasında yoxlanılır. Həmçinin qarşılqı iddia tələbi üzrə tələbin təmin edil ən hissədə də iddiaçılar apelyasiya şikayəti verməmiş, qarşılıqlı iddia tələbinin təmin edilən hissədə qətnaməni mübahisələndirməmişlər. Ona görə də, məhkəmə kolegiyası qarşılıqlı iddia tələbinin mübahisələndirilməyən təmin edilən hissələri ilə bağlı da kasasiya qaydasında hər hansın bir yoxlama aparmır. Qarşılıqlı iddia tələbi üzrə isə tələbin rədd edilən hissəsi qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçılar tərəfindən mübahisələndirildiyindən qətnamənin yalnız mübahisələndirilən təmin edilməyən hissəsi (xxxx”ASC-yə olan borcuna görə 224000,90 manat məbləğində pulun vərəsələrə aid edilməsi) kasasiya qaydasında yoxlanılır. Əsaslandırma: Məhkəmə kolegiyası məruzəçini, məhkəmə iclasında iştirak edən şəxslərin izhatlarını dinləyib, iş materiallarını və kasasiya şikayətlərinin dəlillərini nəzərdən keçirə rək hesab edir ki, aşağıdakı əsaslara görə iddiaçının kasasiya şikayəti qismən təmin edilməli, Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kolegiyasının xx xxxxxxx 2019-cu il tarixli qətnaməsi ilk iddia tələbinin cavabdehlərdən müştərək qaydada 347563 manat pulun miras paylara uyğun tutulmasının rədd olunması hissədə ləğv edilməli, iş ləğv edilən hissədə yenidən baxılması üçün apelyasiya instansiyası məhkəməsinə göndərilməli, qətnamə qalan hissədə dəyişdirilmədən saxlanılmalı, cavabdehlərin apelyasiya şikayəti təmin edilməməlidir. Apelyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən işin müəyyən edilmiş hallarından görünür ki, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin qanuni qüvvəsini almış xx xxx 2018-ci il tarixli, 2(103)-2263/2018 saylı qətnaməsi ilə müəyyən edilmişdir ki, xx.xx.2012-ci il tarixdə vəfat etmiş x1 ilə xx.xx.1978-ci il tarixdə nikaha daxil olmuş, birgə nikahlarından xx.xx.1979-cu il tarixdə, xx.xx.1982-ci il tarixdə İddiaçı3 və xx.xx.1989cu il tarixdə İddiaçı2 doğulmuş, mərhumun rəsmi nikahda olmadığı Cavabdeh xx.xx.2005-ci il təvəllüdlü X11 və xx.xx.2007-ci il təvəllüdlü xx2 adlı övladları da olmuşdur. Həmin məhkəmə qətnaməsindən aydın olur ki, Fəzail Ələkbərovun vəfatından sonra (mirasının açıldığı məqamda) onun miras əmlakı olaraq – 1) “xxxx” ASC-də hər birinin nominal dəyəri 0,26 manat olan 10000 ədəd səhm; Ağdaş şəhərində yerləşən 0.408 ha olan torpaq sahəsi; 3) ünvan 12 ünvanda 5 (beş) yaşayış otağı, ümumi sahəsi 354,5 m2, yaşayış sahəsi 168,5 m2, yardımçı sahəsi 186 m2 olan fərdi yaşayış evi; 4) ünvan 23 ünvanında yerləşən 22 saylı mənzil; 5) həmin ünvanda yerləşən 27 saylı mənzi l; 6) ünvan 25nında yerləşən mənzil; 7) ünvan 26şayış evi; 8) Ağdaş şəhərində yerləşən 0,17 ha (həyətyanı) torpaq sahəsi; 9) Ağdaş şəhəri, Azadlıq küçəsində yerləşən qeyri yaşayış binası (X7 tikiş sexi); 10) Ağdaş şəhəri, H.Əliyev prospekti 103A nömrəli yerləşən 0,0551 ha torpaq sahəsi; 11) Ağdaş şəhəri, H.Əliyev prospekti, 105A nömrəli ünvanda yerləşən 0,3529 ha torpaq sahəsi; 12) “xxxx” ASC-yə aid nominal dəyəri 2 manat olan 36 ədəd qiymətli kağız; 13) “xxxx” ASC-nin nominal dəyəri 2 manat olan 256337 ədəd səhmi (241160 ədədi öhdəliklərlə yüklənmişdir); 14) “xxxx” ASC-nin nominal dəyəri 2 manat olan 7504 ədəd qiymətli kağızı; 15) Ağdaş şəhəri, H.Əliyev prospekti ünvanındakı qeyri-yaşayış sahəsində yerləşən 2828,3 m2 olan torpaq sahəsi; ünvan 3 ünvanında yerləşən “Şirvan” restoranı; 17) A ğdaş rayonunda yerləşən 0,10 ha torpaq sahəsi; 18) “TBV” markalı **-ZE-*** dövlət qeydiyyat nişanlı yarımqoşqu; 19) “Mercedes 1835” markalı **-NU-*** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil; 20) “BMW 750” markalı **-GD-*** dövlət qeydiyyat nişanlı minik avtomobili; “TRS” markalı **-ZE-*** dövlət qeydiyyat nişanlı yarımqoşqu; 22) “Mercedes 1843” markalı **-UJ-*** dövlət qeydiyyat nişanlı yük avtomobili – qalmış, bununla belə həmin əmlakların İddiaçı1 ilə mərhum Fəzail Ələkbərovun birgə nikah dövründə əldə olunması və onların üzərində tərəflərin bərabər hüquqlarının yarandığı nəzərə alınmaqla onların 1/2 hissəsinə münasibətdə İddiaçı1 mülkiyyət hüququ tanınmış, beləliklə mərhum qalmış miras əmlakın kütləsinə sözügedən mübahisəli əmlakların hamısının deyil, məhz yarısının (həmin əmlakların mərhuma məxsus olmuş 1/2 hissəsi) daxil olduğu müəyyən edilmişdir. Sözügedən məhkəmə aktı ilə həmçinin müəyyən olunmuşdur ki, ilkin iddiaçılardan İddiaçı2 xx.xx.2012-ci il tarixli, İddiaçı1 və Samirə Səmədova (Ələkbərova) isə xx.xx.2012-ci il tarixli ərizələrlə notariat kontoruna müraciətlər edərək, mərhum qalmış miras əmlakdan onlara çatası paydan İddiaçı3 xeyrinə imtina etdiklərini bildirmişlər. Qeyd edilən xüsusatı nəzərə alan məhkəmə isə mərhum vərəsələri olaraq məhz İddiaçı3, habelə mərhumun Cavabdeh ilə faktiki nikahdan doğulmuş xx xxxxxx 2001-ci il təvəllüdlü və xx.xx.2005-ci il təvəllüdlü qəbul edərək miras əmlakı onlar arasında bölmüşdür. İş materiallarında olan xx.xx.2015-ci il tarixli səhmlərin alqı-satqı müqaviləsinin surətindən görünür ki, birinci tərəf İddiaçı3 ikinci tərəf X19 “x xxx” ASC-də ona məxsus hər birinin dəyərinin nominal dəyəri 2 manat olan 257778 ədəd adlı səhmləri ikinci tərəfə 525556 manata satmışdır. Nərimanov Rayon Məhkəməsinin xx xxxxx 2011-ci il tarixli, 2(005)-622/2011 saylı qətnaməsindən görünür ki, iddia təmin edilmiş, “xxxx” ASC-dən 776999 manat əsas borc, 155000 manat faiz borcu, cəmi ******* (iki milyon doqquz yüz otuz bir min doqquz yüz doxsan doqquz) manat məbləgində pulun və 20 manat dövlət rüsumunun tutularaq “xxxx” ASC-yə verilməsi, tutmanın Ağdaş şəhəri Azadlıq küçəsində yerləşən 2493,3 m2 qeyri yaşayış sahəsinə, ünvan 28 ünvanında 1144,6 m2 sahədə yerləşən “Şirvan” restoranına, və Cavabdeh məxsus “xxxx” ASC-nin adi adlı növlü səhmlərinə yönəldilməsi, həmin amlakların açıq hərracda satılaraq əldə edilən vəsaitin hesabına borcun ödənilm əsi qət edilmiş, həmin qətnamə apelyasiya və kasasiya instansiyası məhkəmələri tərəfindən də dəyişdirilmədən saxlanılmışdır (Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin xx xxxxxxxx 2011-ci il tarixli 2(103)-3256/2011 saylı qətnaməsinə və Ali Məhkəmənin xx xxxxx 2012-ci il tarixli 2(102)-1224/12 saylı qərarına əsasən). Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin xx xxxxx 2012-ci il tarixli 2(102)1224/12 saylı qərarı ilə müəyyən edilmişdir ki, mərhum “xxxx” ASC ilə bağladığı xx xxxx 2008-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən illik istifadə dərəcəsi 22 faiz olmaqla və 24 ay müddətinə qaytarmaq şərti ilə 150000 manat məbləğində kredit götürmüş, eyni tarixli ipoteka müqaviləsinə görə isə kredit müqaviləsi üzrə borclunun öhdəliklərinin təminatı kimi xx2nun mülkiyyətində olan Ağdaş şəhəri H.Əliyev prospekti, 9 7-də yerləşən qeyri-yaşayış sahəsi ipoteka ilə yüklü edilmişdir. 2014-cü ildə bank mərhum hüquqi varisi İddiaçı3 qarşı iddia qaldırmış, həmin işə baxan Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxx 2015-ci il tarixli qətnaməsi ilə iddia qismən təmin edilərək İddiaçı3 bankın xeyrinə əsas borca görə 84738,95 manat, faiz borcuna görə 30 296,95 manat, cəriməyə görə 8000 manat, cəmi 123035,9 manat tutulması, tutmanın ipoteka ilə yüklü edilmiş xx2nun mülkiyyətində olan Ağdaş şəhəri, H.Əliyev prospektində istifadədə olan 0,0422 ha torpaq sahəsində yerləşən 97 saylı binanın 2-ci girişinin 1-ci mərtəbəsində yerləşən 130,4 m2 ümumi, 118,06 m2 əsas, 12,34 m2 köməkçi sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinə yönəldilməsi, həmin sahənin açıq hərracdan satılması, onun ilkin satış qiymətinin 215000 mana t məbləğində müəyyən olunması, qeyri-yaşayış sahəsinin satışından əldə ediləcək vəsaitin cavabdeh İddiaçı3 borcu hesabına banka ödənilməsi, borc ödənildikdən sonra ipoteka predmetlərinin satışından qalan məbləğin İddiaçı3 qaytarılması, qeyri-yaşayış sahəsinin hərracda satıldıqdan sonra bir ay müddətində xx2 tərəfindən boşaldılması, iddia tələbinin qalan hissəsinin təmin edilməməsi qət edilmiş, Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kolegiyasının xx xxxxxxx 2015-ci il tarixli qətnaməsi ilə isə bankın apelyasiya şikayəti təmin edilməmiş, İddiaçı3 apelyasiya şikayəti isə qismən təmin edilərək həmin qətnamə ləğv edilmiş, iddia tələbi qismən təmin edilərək bank ilə Ələkbərov Fəzail Ağaəli oğlu arasında xx xxxx 2008-ci il tarixdə bağlanmış kredit müqaviləsi üzrə yaranmış 58049,52 manat məbləğində kred it borcunun İddiaçı3 tutularaq banka ödənilməsi, iddianın qalan hissəsinin təmin olunmaması qərara alınmışdır. İş materiallarında olan mədaxil üzrə kassa orderlərinin surətlərindən görünür ki, “xxxx” ASC-yə İddiaçı2 xx.xx.2013-cü il tarixdə 5000 manat, X23 25.05.201-cü il tarixdə 30000 manat, İddiaçı2 xx.xx.2013-cü il tarixdə 14000 manat,xx.xx.2013-cü il tarixdə 2000 manat, X23 xx.xx.2014-cü il tarixdə 55000 manat və 240 manat, İddiaçı2 xx.xx.2016-cı il tarixdə 10 manat,xx.xx.2013-cü il tarixdə 20000 manat, X23 xx.xx.2015-ci il tarixdə 10 000 manat və xx.xx.2015-ci il tarixdə 6 000 manat, İddiaçı2 xx.xx.2016-cı il tarixdə 20000 manat və xx.xx.2015-ci il tarixdə 110000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixdə 100 manat, X23 xx.xx.2015-ci il tarixdə 11 000 manat, İddiaçı3 xx.xx.2018-ci il tarixdə 1 0000 manat, X23 xx.xx.2014-cü il tarixdə 40000 manat, İddiaçı2 06.2018-cı il tarixdə 5000 manat, X23 xx.xx.2014-cü il tarixdə 50000 manat, xx.xx.2014-cü il tarixdə 1405 manat və xx.xx.2015-ci il tarixdə 3005 manat, xx.xx.2014- cü il tarixdə 25100 manat, xx.xx.2015-ci il tarixdə 10000 manat, xx.xx.2013-cü il tarixdə 3224 manat, cəmi 342 074 manat pul ödəmişlər. İşin hallarından göründüyü kimi ilkin iddiaçılar, məhz qeyd edilən məhkəmə aktlarına və mədaxil üzrə kassa orderlərinə istinad etməklə mərhum x1nun ölümündən sonra onun kredit borclarını təşkil edən 347563 manat və 150000 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini mərhumun vərəsələri qismində ödədiklərini iddia edərək həmin məbləğin digər iki vərəsənin payına düşən hissəsinin öz xeyirlərinə tutulmasını xahiş etmişlər. Bakı Apellyasiya Məhk əməsinin xx xxx 2018-ci il tarixli, 2(103)-2263/2018 saylı qətnaməsi ilə, ilkin iddiaçılardan miras əmlakdan onlara çatası paydan digər ilkin İddiaçı3 xeyrinə imtina etdikləri nəzərə alan alınaraq mərhum vərəsələri kimi məhz İddiaçı3, habelə mərhumun Cavabdeh ilə faktiki nikahdan doğulmuş xx xxxxxx 2001-ci il təvəllüdlü və xx.xx.2005-ci il təvəllüdlü qəbul edərək miras əmlakı məhz onlar arasında bölünməsi müəyyən edilmişdir (İddiaçı3 – 4/6 hissə, hər birinə 1/6 hissə). Apelyasiya instansiyası məhkəməsi qeyd etmişdir ki, adı çəkilən şəxslərin (Rövşən, Zərniyar və Samirə Ələkbərovlar) hazırki apelyasiya baxışının da predmeti olan iddia tələblərini irəli sürməyə imkan verən subyektiv hüquqa malik olmamaları kimi qəbul etmək ümumiyyətlə mümkün deyildir. Digər ilkin İddiaçı3la bağlı apelyasiya instansiyası məhkəməsi hesab etmişdir ki, ilkin iddia ona aid hissədə qismən əsaslıdır. Belə ki, apelyasiya baxışı zamanı mərhum Fəzail Ələkbərovun vəfatından sonra onun ödənilməmiş kredit borclarının olması, bununla bağlı İddiaçı3 “xxxx" ASC-yə xx.xx.2018-ci il tarixdə 10000 manat ödəmiş olduğu müəyyən edilmişdir. Bu mənada apelyasiya instansiyası məhkəməsi belə nəticəyə gəlmişdir ki, miras qoyan borclarına görə vərəsəsi İddiaçı3 tərəfindən ödənilmiş 10000 manat pul vəsaitindən digər vərəsələrin (ccccc) hər birinin payına düşən ayrı-ayrılıqda 1666,66 manat (cəmi 3333,32) cc, habelə xx xxxxxx 2005-ci il təvəllüdlü X4 qanuni təmsilçisi Cavabdeh tutularaq İddiaçı3 ödənilməlidir. Qarşılıqlı iddia tələbi ilə bağlı (tələbin rədd edilən hissəsi) apelyasiya instansiyası məhkəməsi qeyd etmişdir ki, “xxxx”ASC-yə ödənilən 224000 manat məbləğində pul vəsaiti mərhum görə deyil, “xxxx” ASC-nin borcuna görə ödənilmişdir. İşin qeyd edilən halı Nərimanov Rayon Məhkəməsinin xx xxxxx 2011-ci il tarixli, 2(005)-622/2011 saylı qətnaməsi ilə də öz təsdiqini tapmaqdadır. Mülki Məcəllənin 43.1-ci maddəsinə əsasən, hüquqi şəxs qanunla müəyyənləşdirilən qaydada dövlət qeydiyyatından keçmiş, xüsusi yaradılmış elə bir qurumdur ki, mülkiyyətində ayrıca əmlakı vardır, öz öhdəlikləri üçün bu əmlakla cavabdehdir, öz adından əmlak və şəxsi qeyri-əmlak hüquqları əldə etmək və həyata keçirmək, vəzifələr daşımaq, məhkəmədə iddiaçı və ya cavabdeh olmaq hüququna malikdir. Hüquqi şəxsin müstəqil balansı olmalıdır. Məhkəmə kolegiyası qarşılıqlı iddia tələbinin rədd edilən hissəsi ilə bağlı apelyasiya instansiyas ı məhkəməsinin gəldiyi nəticə ilə razılaşır. Qeyd edilən hissədə apelyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən hər hansı bir maddi və ya prosessual hüquq normasının pozulması və ya düzgün tədbiq edilməməsi halı baş verməmişdir. Məhkəmə kolegiyası ilkin iddia tələbinin cavabdehlərdən müştərək qaydada 347563 manat pulun miras paylara uyğun tutulmasının rədd olunması hissədə məhkəmənin gəldiyi nəticəni qanuni və əsaslı hesab etmir. Belə ki, apelyasiya instansiyası məhkəməsi bu hissədə iddia tələbini qismən təmin edərkən qeyd etmişdir ki, mirasdan imtina etmiş vərəsələr İddiaçı2, Zərniyar və İddiaçı4lar hazırki apelyasiya baxışının da predmeti olan iddia tələblərini irəli sürməyə imkan verən subyektiv hüquqa malik olmalarını qəbul etmək ümumiyyətlə qanunvericiliyə ziddir, onlan mirasdan imtin a etdiklərinə görə bu hüquq yalnız xeyrinə mirasdan imtina olunmuş və mirası qəbul etmiş digər vərəsə İddiaçı3 məxsusdur. Məhkəmə kolegiyası həmin məsələ ilə qeyd edir ki, digər iddiaçılar İddiaçı2, Zərniyar və İddiaçı4ların mirasdan imtina etmələri onların miras passivinə görə ödədikləri pulun digər vərəsələrdən tələb etmələrinə mane olan hal deyildir. İş materiallarına görə İddiaçı2 miras qoyan atası Fəzail Ələkbərovun “xxxx” ASC-yə olan kredit borcundan 186000 manat ödəməsi mübahisəsizdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 431.1-ci maddəsinə görə borclu öhdəliyin icrasının onun özündən asılı olduğu hallarda, habelə bunun bu Məcəllədən, müqavilədən və ya öhdəliyin təbiətindən irəli gəldiyi hallarda öhdəliyi şəxsən icra etməlidir. Bütün digər hallarda öhdəliyi borclunun əvəzin ə üçüncü şəxs də icra edə bilər və buna borclunun razılığı tələb edilmir. Bu halda “Banklar haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq kreditorla bağlanmış müqaviləyə dəyişiklik edilməsi tələb olunmur. Həmin Məcəllənin 431.3-cü maddəsinə görə isə əgər kreditor borcluya mənsub əşyaya məcburi icra yönəldərsə, onda məcburi icra nəticəsində bu əşyaya hüquqlarının itirilməsi təhlükəsi yaranan hər hansı şəxs kreditoru təmin edə bilər. Üçüncü şəxs kreditoru təmin etdikdə, tələb hüququ həmin şəxsə keçir. Tələb kreditorun zərərinə olaraq keçməməlidir. Göründüyü kimi apelyasiya instansiyası məhkəməsi İddiaçı2 miras qoyanın banka olan kredit borcunu ödədiyinə görə mirası qəbul etmiş digər vərəsələrdən mirasın kütləsi həddində ödədidiyi pulu tələb etməyə subyektiv hüququnun olmaması ba rədə səhv nəticəyə gəlmiş, məhkəmə bu məsələni qanunvericiliyin yuxarıda göstərilən normaları baxımından müzakirə etməmişdir. İşdən həmçinin görünür ki, İddiaçı3 miras qoyan atası Fəzail Ələkbərovun banka olan 347563 manat borcunun onun tərəfindən ödənildiyini, həmin pulu qardaşı İddiaçı2 və X23 vasitəsilə köçürdüyünü göstərmiş, Rövşən Ələkbərov izahatında və ərizəsində, Nazim Qasımov isə məhkəməyə ünvanladığı ərizəsində da bu faktı təsdiq etmişlər. İddiaçı tərəf x işə cəlb olunması barədə vəsatət versə də, həmin vəsatət məhkəmə tərəfindən təmin edilməmişdir. X27 işə cəlb olunması, miras qoyan x banka olan borcundan 151563 manatın onun tərəfindən ödənilməsinin səbəbləri, x həmin borca aidiyyatı, miras qoyanla işgüzar münasibtələrinin olub-olmaması, ödədiyi pulun vərəsələrdən tələb edib-etm əməsi, etməmişdirsə güzəşt etməsinin səbəblərinin aydınlaşdırılması iş üzrə həqiqətin müəyyən olunmasına üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Məhkəmə həmçinin 2015-ci ildə “xxxx” ASC-nin səhmlərinin İddiaçı3 tərəfindən xx satılması məsələsini diqətdən qaçırmış, bunun sonuncu tərəfindən banka ödənişlər edilməsi ilə əlaqəsinin olub-olmadığını müəyyən etməmişdir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 125-ci maddəsinin Vİİ hissəsinə görə, məhkəmə icraatı həqiqətin müəyyən edilməsini təmin etməlidir Mülki Prosessual Məcəllənin 14.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə həqiqətə nail olmaq üçün işin hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiqinə lazımi şərait yaradır. Həmin Məcəllənin 88-ci maddəsinə görə, məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “S.Əliyevanın şikayəti ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki İşlər üzrə Məhkəmə Kolegiyasının xx xxxxxx 2004-cü il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və Qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” xx xxx 2006-cı il tarixli qərarında göstərilir ki, “məhkəmə özü tərəfindən müəyyən olunmuş işin hallarını və qənaətini formalaşdıran sübutları, bu və ya digər sübutları rədd etmək üçün istinad etdiyi dəlilləri və rəhbər tutduğu qanunları qətnamədə göstərməklə onu hüquqi cəhətdən əsaslandırmalıdır. Məhkəmə sübutları sadalamaqla kifayətlənməməli, hər bir sübutun, o cümlədən şahid i fadələrinin məzmunu qətnamədə şərh edilməli, sübutlar əlaqələndirilməli, araşdırılan sübutların qəbul edilib-edilməməsinin səbəbləri aydın göstərilməlidir”. İşin yuxarıda qeyd olunan hallarını və sadalanan qanunvericilik aktları normalarının tələblərini nəzərə alan məhkəmə kolegiyası hesab edir ki, Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kolegiyasının təqdim olunmuş sübutları tam və hərtərəfli araşdırmadan, işin nəticəsi üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edən sübutlara lazımi hüquqi qiymət vermədən iş üzrə gəldiyi nəticə ilk iddia tələbinin cavabdehlərdən müştərək qaydada 347563 manat pulun miras paylara uyğun tutulmasının rədd olunması hissədə qanuni və əsaslı sayıla bilməz. Ona görə də qətnamə həmin hissədə ləğv edilməli və iş yeni apelyasiya baxışına göndərilməlidir. İşə yenidən baxan məhkəmə qeyd olu nan nöqsanları aradan qaldırmaqla yanaşı işin hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiqinə nail olmaq üçün lazım olan bütün tədbirləri görməli, araşdırılan sübutlara Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 88-ci maddəsinin tələbləri baxımından düzgün hüquqi qiymət verməldir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 417.1.3-cü maddəsinə görə kasasiya məhkəməsi apelyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnamə və ya qərardadını tamamilə, yaxud qismən ləğv edib işi yenidən baxılmaq üçün apelyasiya instansiyası məhkəməsinə göndərə bilər. Həmin Məcəllənin 418.1-ci maddəsinin tələbinə görə maddi və prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması apelyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnamə və ya qərardadının ləğv edilməsi üçün əsasdır. Həmin Məcəllənin 418.3 -cü maddəsinə əsasən prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması qətnamənin, yaxud qərardadın ləğv edilməsi üçün o vaxt əsas ola bilər ki, bu pozuntu düzgün qətnamə qəbul edilməməsi ilə nəticələnsin və ya nəticələnə bilsin. Şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 416, 417 və 419-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kolegiyası Qərara alır: İddiaçı3 kasasiya şikayəti qismən təmin edilsin. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kolegiyasının 2(103)-11771/2019 nömrəli iş üzrə xx xxxxxxx 2019-cu il tarixli qətnaməsi ilk iddia tələbinin cavabdehlərdən müştərək qaydada 347563 manat pulun miras paylara uyğun tutulmasının rədd olunması hissədə ləğv edilsin və iş həmin hissədə yenidən baxılması üçün apelyasiya instansiyası məhkəməsinə gö ndərilsin. Qətnamə qalan hissədə dəyişdirilmədən saxlanılsın. Cavabdeh X4 qanuni nümayəndəsi Cavabdeh və digər cavabdeh xx2nun kasasiya şikayəti təmin edilməsin. Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir. Ali Məhkəmənin hakimi Əhməd Nurməmmədov