Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2(102)-2310/2024 23.08.2024 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki kollegiyasının İddiaçı cavabdehlər Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzinin 11 saylı Bərdə ərazi torpaq müsabiqə və hərrac komissiyası, Goranboy rayonunun Qızılhacılı Bələdiyyəsi (müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxslər Cavabdeh2, Goranboy rayonu Notariat Kontoru və Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsin 7 saylı Bərdə Ərazi İdarəsi) qarşı iş üzrə QƏRARİ (Açar sözlər: hərracın etibarsız hesab edilməsi, icarə müqaviləsinin etibarsızlığ ı) Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki kollegiyası, hakimlər Xıdırov Əhliman Mehman oğlu (məruzəçi-hakim), Vəliyeva Elşanə Rafiq qızı və Şamayev Elşad Yaquboviçdən ibarət tərkibdə, İddiaçı cavabdehlər Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzinin 11 saylı Bərdə ərazi torpaq müsabiqə və hərrac komissiyası, Goranboy rayonunun Qızılhacılı Bələdiyyəsi (müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxslər Cavabdeh2, Goranboy rayonu Notariat Kontoru və Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsin 7 saylı Bərdə Ərazi İdarəsi) qarşı “protokolun, torpaq müsabiqə-hərrac müqaviləsinin, torpaq müsabiqə və hərracın nəticələri ba rədə protokolların etibarsız hesab edilməsi, şəhadətnamələrin ləğv edilməsi, icarə müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, dövlət reyestrindən çıxarışların və torpaq sahələrinin planı və ölçüsünün ləğv edilməsi” tələbinə dair mülki iş üzrə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının 2(104)21/2024 nömrəli, 16 yanvar 2024-cü il tarixli qətnaməsindən iddiaçı tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinə Ali Məhkəmənin binasında yazılı icraat qaydasında baxaraq, aşağıdakı qərarı qəbul etdi. İşin halları
1. Torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi haqqında müqavilədə 4 oktyabr 2001-ci ildə Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsi tərəfindən 62000 kvadratmetr örüş sahəsi İddiaçı 15 il müddətinə icarəyə verildiyi verilmişdir. 2. 7 may 2004-cü il tarixli 05-1 saylı Torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi haqqı nda müqaviləyə əsasən Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsi tərəfindən 22,0 hektar örüş sahəsi 25 il müddətinə İddiaçı icarəyə verilmişdir.
3. Goranboy Rayon İcra Hakimiyyəti Başçısının aparatının Memarlıq və tikinti şöbəsinin 25 iyul 2017-ci il tarixli rəyinə görə Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin mülkiyyətində olan 84 hektar kənd təsərrüfatı təyinatlı (örüş) torpaq sahəsinin heyvandarlıq məqsədilə hərrac müsabiqə yolu ilə icarəyə verilməsinə etiraz edilməmişdir.
4. ƏMDK yanında DƏDRX Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışda 65,69 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsi (örüş otlaq) Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin tam mülkiyyətində olmaqla xx.xx.2017-ci il tarixdə rəsmi reyestrdə 70 nömrəli rey estr kitabının 10 nömrəli vərəqində qeydiyyata alındığı əks olunmuşdur. 5. 3M-1-17 nömrəli notariat işində olan Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin 18 oktyabr 2017-ci il tarixli 10/1 saylı iclas protokolundan çıxarışa əsasən Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin mülkiyyətində olan 65,69 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı (örüş) torpaq sahəsinin heyvandarlıq məqsədilə hərrac müsabiqə yolu ilə icarəyə verilməsi haqqında qərar qəbul edilmişdir. 6. 1 noyabr 2017-ci il tarixli, torpaq müsabiqə və hərraclarının təşkilatçısı ilə torpaq sahəsinin satıcıları arasında bağlanmış torpaq müsabiqə, hərrac müqaviləsinə əsasən Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsi ilə Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzinin 11 saylı Bərdə ərazi tor paq müsabiqə və hərrac komissiyası arasında 65,69 ha örüş torpaq sahəsinin hərraca çıxarılması barədə müqavilə bağlanmışdır.
7. Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzi tərəfindən verilmiş 00430 nömrəli şəhadətnaməyə əsasən 65,96 ha örüş torpaq sahəsinə dair hərracın qalibi Cavabdeh2dur. 8. 1 fevral 2018-ci il tarixli, torpaq müsabiqə və hərracının nəticələri barədə 313 nömrəli protokolda Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin mülkiyyətində olan 65,69 ha torpaq sahəsinə dair hərracın qalibi Cavabdeh2 olmuşdur. 9. 3M-1-17 nömrəli notariat işində olan, 17 fevral 2018-ci il tarixli icarə müqaviləsinə əsasən Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin sədri X1 ilə Cavabdeh2 arasında 65,69 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı (örüş ot laq) torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi haqqında müqavilə bağlanmışdır. 10. 3M-1-19 nömrəli notariat işində olan 1 noyabr 2017-ci il tarixli, torpaq müsabiqə və hərraclarının təşkilatçısı ilə torpaq sahəsinin satıcıları arasında bağlanmış torpaq müsabiqə, hərrac müqaviləsində göstərilmişdir ki, Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsi ilə Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzinin 11 saylı Bərdə ərazi torpaq müsabiqə və hərrac komissiyası arasında 7,51 ha örüş torpaq sahəsinin hərraca çıxarılması barədə müqavilə bağlanmışdır.
11. Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzi tərəfindən verilmiş 1 fevral 2018-ci il tarixli şəhadətnaməyə əsasən 7,51 ha örüş torpaq sahəs inə dair hərracın qalibi Cavabdeh2 olmuşdur. 12. 17 fevral 2018-ci il tarixli icarə müqaviləsinə əsasən Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin sədri X1 ilə Cavabdeh2 arasında 7,51 ha torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi haqqında müqavilə bağlanmışdır.
13. ƏMDK yanında DƏDRX Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışda 7,51 ha torpaq sahəsi tam mülkiyyət hüququ ilə Cavabdeh1 adına xx.xx.2017-ci il tarixdə rəsmi reyestrdə 70 nömrəli reyestr kitabının 11 nömrəli vərəqində qeydiyyata alındığı əks olunmuşdur.
14. ƏMDK yanında DƏDRX Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışda Cavabdeh1 mülkiyyətində olan 7,51 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsi (örüş otlaq) icarə hüququ üzrə 15 il müddətinə Cavabdeh2 adına xx.xx.2018-ci il tarixdə rəsmi reyestrdə 70 nömrəli reyestr kitabının 11 nömrəli vərəqində qeydiyyata alındığı əks olunmuşdur.
15. ƏMDK yanında DƏDRX Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışda Cavabdeh1 mülkiyyətində olan 1,08 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsi (örüş otlaq) icarə hüququ üzrə 15 il müddətinə Cavabdeh2 adına xx.xx.2018-ci il tarixdə rəsmi reyestrdə 70 nömrəli reyestr kitabının 48 nömrəli vərəqində qeydiyyata alındığı göstərilmişdir.
16. ƏMDK yanında DƏDRX Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsaən Cavabdeh1 mülkiyyətində olan 3,02 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torp aq sahəsi (örüş otlaq) icarə hüququ üzrə 15 il müddətinə Cavabdeh2 adına xx.xx.2018-ci il tarixdə rəsmi reyestrdə 70 nömrəli reyestr kitabının 13 nömrəli vərəqində qeydiyyata alınmışdır.
17. ƏMDK yanında DƏDRX Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən Cavabdeh1 mülkiyyətində olan 1,77 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsi (örüş otlaq) icarə hüququ üzrə 15 il müddətinə Cavabdeh2 adına xx.xx.2018-ci il tarixdə rəsmi reyestrdə 70 nömrəli reyestr kitabının 37 nömrəli vərəqində qeydiyyata alınmışdır.
18. ƏMDK yanında DƏDRX Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışda Cavabdeh1 mülkiyyətində olan 2,34 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsi (örüş otlaq) icarə hüququ üzrə 15 il müddətinə Cavabdeh2 adına xx.xx.2018-ci il tarixdə rəsmi reyestrdə 70 nömrəli reyestr kitabının 38 nömrəli vərəqində qeydiyyata alındığı əks olunmuşdur.
19. ƏMDK yanında DƏDRX Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən Cavabdeh1 mülkiyyətində olan 65,69 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsi (örüş otlaq) icarə hüququ üzrə 15 il müddətinə Cavabdeh2 adına xx.xx.2018-ci il tarixdə rəsmi reyestrdə 70 nömrəli reyestr kitabının 10 nömrəli vərəqində qeydiyyata alınmışdır.
20. ƏMDK yanında DƏDRX Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən RX seriyalı, 120555 nömrəli çıxarışda Cavabdeh1 mülkiyyətində olan 2,55 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahə si (örüş otlaq) icarə hüququ üzrə 15 il müddətinə Cavabdeh2 adına xx.xx.2018-ci il tarixdə rəsmi reyestrdə 70 nömrəli reyestr kitabının 14 nömrəli vərəqində qeydiyyata alındığı əks olunmuşdur. 21. 3M-1-21 nömrəli notariat işində olan 17 fevral 2018-ci il tarixli icarə müqaviləsinə əsasən Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin sədri X1 ilə Cavabdeh2 arasında 1,77 ha kənd təsərrüfatı təyinatlə (örüş otlaq) torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi haqqında müqavilə bağlanmışdır.
22. ƏMDK yanında DƏDRX Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışda 1,77 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsi (örüş otlaq) Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin tam mülkiyyətində olmaqla xx.xx.2017-ci il tarixdə rəsmi reyestrdə 70 nömrəli r eyestr kitabının 37 nömrəli vərəqində qeydiyyata alındığı əks olunmuşdur. 23. 1 fevral 2018-ci il tarixli, torpaq müsabiqə və hərracının nəticələri barədə 318 nömrəli protokolda Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin mülkiyyətində olan 1,77 ha torpaq sahəsinə dair hərracın qalibi Cavabdeh2 olduğu görünmüşdür. 24. 1 noyabr 2017-ci il tarixli, torpaq müsabiqə və hərraclarının təşkilatçısı ilə torpaq sahəsinin satıcıları arasında bağlanmış torpaq müsabiqə, hərrac müqaviləsinə əsasən Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsi ilə Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzinin 11 saylı Bərdə ərazi torpaq müsabiqə və hərrac komissiyası arasında 1,77 ha örüş torpaq sahəsinin hərraca çıxarılması barədə müqavilə bağlanmışdır.
25. Azərbayc an Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzi tərəfindən verilmiş 004306 nömrəli şəhadətnamədə 1,77 ha örüş torpaq sahəsinə dair hərracın qalibinin Cavabdeh2 olduğu görünür. 26. 3M-1-22 nömrəli notariat işində olan 17 fevral 2018-ci il tarixli icarə müqaviləsinə əsasən Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin sədri X1 ilə Cavabdeh2 arasında 2,34 ha kənd təsərrüfatı təyinatlə (örüş otlaq) torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi haqqında müqavilə bağlanmışdır.
27. ƏMDK yanında DƏDRX Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən 2,34 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsi (örüş otlaq) Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin tam mülkiyyətində olmaqla xx.xx.2017-ci il tarixdə rəsmi reyestrdə 70 nömrəli reyestr kitabının 38 nömrəli vərəqində qeydiyyata alınmışdır. 28. 1 noyabr 2017-ci il tarixli, torpaq müsabiqə və hərraclarının təşkilatçısı ilə torpaq sahəsinin satıcıları arasında bağlanmış torpaq müsabiqə, hərrac müqaviləsinə əsasən Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsi ilə Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzinin 11 saylı Bərdə ərazi torpaq müsabiqə və hərrac komissiyası arasında 2,34 ha örüş torpaq sahəsinin hərraca çıxarılması barədə müqavilə bağlanmışdır.
29. Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzi tərəfindən verilmiş 004305 nömrəli şəhadətnaməyə əsasən 2,34 ha örüş torpaq sahəsinə dair hərracın qalibi Cavabdeh2 ol muşdur. 30. 3M-1-18 nömrəli notariat işində olan 17 fevral 2018-ci il tarixli icarə müqaviləsindən görünür ki, Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin sədri X1 ilə Cavabdeh2 arasında 1,08 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı (örüş otlaq) torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi haqqında müqavilə bağlanmışdır.
31. ƏMDK yanında DƏDRX Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışa əsasən 1,08 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsi (örüş otlaq) Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin tam mülkiyyətində olmaqla xx.xx.2017-ci il tarixdə rəsmi reyestrdə 70 nömrəli reyestr kitabının 48 nömrəli vərəqində qeydiyyata alınmışdır. 32. 1 noyabr 2017-ci il tarixli, torpaq müsabiqə və hərraclarının təşkilatçısı ilə torpaq sahəsinin satıcıları ar asında bağlanmış torpaq müsabiqə, hərrac müqaviləsində Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsi ilə Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzinin 11 saylı Bərdə ərazi torpaq müsabiqə və hərrac komissiyası arasında 1,08 ha örüş torpaq sahəsinin hərraca çıxarılması barədə müqavilə bağlanmış olduğu göstərilmişdir.
33. Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzi tərəfindən verilmiş 004307 nömrəli şəhadətnaməyə əsasən 1,08 ha örüş torpaq sahəsinə dair hərracın qalibi Cavabdeh2 olmuşdur. 34. 1 fevral 2018-ci il tarixli, torpaq müsabiqə və hərracının nəticələri barədə 319 nömrəli protokolda Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin mülkiyyətində olan 1,08 ha torpaq sahəsinə dair hərracın qalibi Cavabdeh2dur. 35. 3M-1-20 nömrəli notariat işində olan: - 17 fevral 2018-ci il tarixli icarə müqaviləsinə əsasən Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin sədri X1 ilə Cavabdeh2 arasında 3,02 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı (örüş otlaq) torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi haqqında müqavilə bağlanmışdır.
36. ƏMDK yanında DƏDRX Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışda 3,02 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsi (örüş otlaq) Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin tam mülkiyyətində olmaqla xx.xx.2017-ci il tarixdə rəsmi reyestrdə 70 nömrəli reyestr kitabının 13 nömrəli vərəqində qeydiyyata alındığı göstərilmişdir. 37. 1 noyabr 2017-ci il tarixli, torpaq müsabiqə və hərraclarının təşkilatçısı ilə torpaq sahəsinin satıcıları arasında bağlanmış torpaq müsabiqə, hərrac müqaviləsinə əsasən Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsi ilə Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzinin 11 saylı Bərdə ərazi torpaq müsabiqə və hərrac komissiyası arasında 3,02 ha örüş torpaq sahəsinin hərraca çıxarılması barədə müqavilə bağlanmışdır.
38. Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzi tərəfindən verilmiş 004303 nömrəli şəhadətnaməyə əsasən 3,02 ha örüş torpaq sahəsinə dair hərracın qalibi Cavabdeh2 olmuşdur. 39. 1 fevral 2018-ci il tarixli, torpaq müsabiqə və hərracının nəticələri barədə 315 nömrəli protokolda göstərilmişdir ki, Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin mülkiyy ətində olan 3,02 ha torpaq sahəsinə dair hərracın qalibi Cavabdeh2 olmuşdur. 40. 3M-1-16 nömrəli notariat işində olan: - 17 fevral 2018-ci il tarixli icarə müqaviləsinə əsasən Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin sədri X1 ilə Cavabdeh2 arasında 2,55 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı (örüş otlaq) torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi haqqında müqavilə bağlanmışdır.
41. ƏMDK yanında DƏDRX Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən RX seriyalı, ******* nömrəli çıxarışda 2,55 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsi (örüş otlaq) Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin tam mülkiyyətində olmaqla xx.xx.2017-ci il tarixdə rəsmi reyestrdə 70 nömrəli reyestr kitabının 14 nömrəli vərəqində qeydiyyata alındığı göstərilmişdir. 42. 1 noyabr 2017-ci il tarixli, torpaq m üsabiqə və hərraclarının təşkilatçısı ilə torpaq sahəsinin satıcıları arasında bağlanmış torpaq müsabiqə, hərrac müqaviləsində Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsi ilə Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzinin 11 saylı Bərdə ərazi torpaq müsabiqə və hərrac komissiyası arasında 2,55 ha örüş torpaq sahəsinin hərraca çıxarılması barədə müqavilə bağlanmış olduğu məlum olmuşdur.
43. Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzi tərəfindən verilmiş 004304 nömrəli şəhadətnaməyə əsasən 2,55 ha örüş torpaq sahəsinə dair hərracın qalibi Cavabdeh2 olmuşdur. 44. 1 fevral 2018-ci il tarixli, torpaq müsabiqə və hərracının nəticələri barədə 316 nömrəli protokola əsasən Goranb oy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin mülkiyyətində olan 2,55 ha torpaq sahəsinə dair hərracın qalibi Cavabdeh2 olmuşdur.
45. Goranboy Rayon Məhkəməsinin 12 iyul 2018-ci il tarixli, 2(045)-59/2018 nömrəli qətnaməsi ilə (hakim İ.Abdurəhmanlı) iddiaçı Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin cavabdeh İddiaçı qarşı torpaq sahələrinin bələdiyyə ehtiyat fonduna qaytarılması tələbinə dair iddiası təmin edilməmişdir.
46. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının 15 aprel 2021-ci il tarixli, 2(104)-82/2021 nömrəli qətnaməsi ilə (hakimlər – A.Bayramovun (məruzəçi), R.Mamedov və Ə.Abdullayev) iddiaçı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilməmiş, Goranboy Rayon Məhkəməsinin 12 iyul 2018-ci il tarixli, 2(045)-59/2018 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmışdır.
47. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 07 oktyabr 2021-ci il tarixli, 2(102)-5362/2021 nömrəli qərarı ilə (hakimlər – M.Əhmədovanın (məruzəçi), Ə.Əliyev və İ.Xəlilov) iddiaçı tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti təmin edilmiş, Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının 15 aprel 2021-ci il tarixli, 2(104)-82/2021 nömrəli qətnaməsi ləğv edilmiş və mülki iş yenidən baxılması üçün apellyasiya instansiyası məhkəməsinə göndərilmişdir.
48. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 17 fevral 2022-ci il tarixli, 2(104)-554/2022 nömrəli qətnaməsi ilə (hakimlər – L.Süleymanovun (məruzəçi), A.Hüseynzadə və İ.Həsənov) iddiaçı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilmiş, Goranboy Rayon Məhkəməsinin 12 iyul 2018-ci il tarixli, 2(045)-59/2018 nömrəli qətnaməsi ləğv edilmiş, yeni qətnamə qəbul edilməklə iddianın təmin edilməsi, Goranboy rayon X2 4 oktyabr 2001-ci il tarixli, 13 №-li qərarı ilə Qızılhacılı qəsəbə sakini cavabdeh İddiaçı bələdiyyə ehtiyat fondundan 15 il müddətinə müvəqqəti istifadə üçün verilmiş 62,0 hektar örüş sahəsi və 7 may 2004-cü il tarixli, 05-1 saylı qərarla icarəyə verilmiş 22 ha örüş torpaq sahəsi üzərində istifadə və icarə hüquqlarına xitam verilməsi və həmin torpaq sahələrinin İddiaçı geri alınaraq bələdiyyə ehtiyat fonduna qaytarılması qət edilmişdir.
49. Bərdə Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli, 2(021)-158/2023 nömrəli - iddiaçı Cavabdeh1 cavabdehlər Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların təşkili üzrə Auksion Mərkəzinə, Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri Publik Hüquqi Şəxsinin 7 saylı Bərdə Ərazi İdarəsinə, Goranboy rayonu Notariat ofisinə, üçüncü şəxs Cavabdeh2 qarşı torpaq sahəsinin plan və ölçü sənədinin etibarsız hesab edilməsi barədə mülki iş üzrə qətnaməsi (hakim E.Əhmədov) ilə, iddianın təmin edilməməsi qət edilmişdir.
50. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 18 oktyabr 2023-cü il tarixli, 2(104)-2459/2023 nömrəli qərardadı ilə (hakimlər – Ş.Rzaquliyevin (məruzəçi), A.Hüseynzadə və L.Süleymanov), hazırkı iş üzrə İddiaçı və vəkili Nümayəndə tərəfindən verilmiş şikayətin təmin edilməməsi, Bərdə Rayon Məhkəməsinin 2(021)158/2023 saylı, 14 iyul 2023-cü il tarixli qərardadı və həmin qərardadla bağlı xx.xx.2023-cü il tarixli qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılması qərara alınmışdır. İş üzrə qəbul edilmiş məhkəmə aktları a) Birinci instansiya məhkəməsində icraat
51. İddiaçı cavabdehlərə (müstəqil tələblər irəli sürməyən üçüncü şəxslərə) qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək aşağıdakılar barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir: -Cavabdeh1 ilə Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzinin 11 saylı Bərdə ərazi torpaq müsabiqə və hərrac komissiyası arasında hərracın keçirilməsi ilə bağlı 1 noyabr 2017-ci il tarixdə bağlanmış torpaq müsabiqə, hərrac müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsini; -Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzinin 11 saylı Bərdə ərazi torpaq müsabiqə və hərrac komissiyasının Cavabdeh1 2,55 ha kənd təsərrüfatlı təyinatlı, örüşə aid İİİ keyfiyyət qruplu torpa q sahəsinin icarəyə verilməsi ilə bağlı torpaq müsabiqə və hərracının nəticələri barədə 1 fevral 2018-ci il tarixli 316 saylı iclas protokolunun etibarsız hesab edilməsini; -Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzi tərəfindən Cavabdeh2 adına 2,55 ha olan torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi ilə bağlı xx.xx.2018-ci il tarixdə verilmiş seriya AM004304 saylı şəhadətnamənin ləğv edilməsini; -RX seriyalı ******* saylı DƏDRX-dən çıxarışa əsasən Cavabdeh1 mülkiyyətində olan 2,55 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpağın icarəyə verilməsi ilə bağlı Cavabdeh1 ilə Cavabdeh2 arasında 17 fevral 2018-ci il tarixdə bağlanmış, reyestrdə 3M-16 nömrə ilə qeyd edilib, informasiya sisteminə daxil edilmiş və Goranboy rayonu Notariat Kontorunun xüsusi notariusu X9 tərəfindən təsdiq olunmuş icarə müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsini, icarə müqaviləsinə əsasən Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 7 saylı ərazi idarəsi tərəfindən Cavabdeh2 adına verilmiş RX seriyalı ******* saylı daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışın və torpaq sahəsinin planı və ölçüsünün ləğv edilməsini; -Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzinin 11 saylı Bərdə ərazi torpaq müsabiqə və hərrac komissiyasının Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin 65,69 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı, örüşə aid İİİ keyfiyyət qruplu torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi ilə bağlı torpaq müsabiqə və hərracın nəticələri barədə 1 fevral 2018- ci il tarixli 313 saylı iclas protokolunun etibarsız hesab edilməsini; -Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzi tərəfindən Cavabdeh2 adına 65,69 ha olan torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi ilə bağlı xx.xx.2018-ci il tarixdə verilmiş AM004301 saylı şəhadətnamənin ləğv edilməsini; -RX seriyalı ******* saylı DƏDRX-dən çıxarışa əsasən Cavabdeh1 mülkiyyətində olan 65,69 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpağın icarəyə verilməsi ilə bağlı Goranboy Bələdiyyəsi ilə Cavabdeh2 arasında 17 fevral 2018-ci il tarixdə bağlanmış reyestrdə 3M-17 nömrə ilə qeyd edilib, informasiya sisteminə daxil edilmiş və Goranboy rayonu Notariat Kontorunun xüsusi notariusu X9 tərəfindən təsdiq olunmuş icarə müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, həmin icarə müqaviləsinə əsasən Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 7 saylı ərazi idarəsi tərəfindən Cavabdeh2 adına verilmiş RX seriyalı ******* saylı daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışın və torpaq sahəsinin planı və ölçüsünün ləğv edilməsini; -Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzinin 11 saylı Bərdə Ərazi Torpaq müsabiqə və hərrac komissiyasının Cavabdeh1 2,34 ha kənd təsərrüfat təyinatlı, örüşə aid, İİİ keyfiyyət qruplu torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi ilə bağlı torpaq müsabiqə və hərracın nəticələri barədə 1 fevral 2018-ci il tarixli 317 saylı iclas protokolunun etibarsız hesab edilməsini; -Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitə si yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzi tərəfindən Cavabdeh2 adına 2,34 hektar olan torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi ilə bağlı xx.xx.2018-ci il tarixdə verilmiş seriya AM004305 saylı şəhadətnamənin ləğv edilməsini; -RX Seriyalı ******* saylı DƏDRX-dən çıxarışa əsasən Cavabdeh1 mülkiyyətində olan 2,34 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpağın icarəyə verilməsi ilə bağlı Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsi ilə Cavabdeh2 arasında 17 fevral 2018-ci il tarixdə bağlanmış reyestrdə 3M-22 nömrəli qeyd edilib informasiya sisteminə daxil edilmiş və Goranboy rayonu Notariat Kontorunun xüsusi notariusu X9 tərəfindən təsdiq olunmuş icarə müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, həmin icarə müqaviləsinə əsasən Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlak ın Dövlət Reyestri Xidmətinin 7 saylı ərazi idarəsi tərəfindən Cavabdeh2 adına verilmiş RX seriyalı ******* saylı Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən çıxarışın və torpaq sahəsinin planı və ölçüsünün ləğv edilməsini; -Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzinin 11 saylı Bərdə Ərazi Torpaq müsabiqə və hərrac komissiyasının Cavabdeh1 3,02 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı örüşə aid, İİİ keyfiyyət qruplu torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi ilə bağlı torpaq müsabiqə və hərracın nəticələri barədə 1 fevral 2018-ci il tarixli 315 saylı iclas protokolunun etibarsız hesab edilməsini; -Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzi tərəfindən Cavabdeh2 adına 3,02 hektar olan torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi ilə bağlı Cavabdeh1 ilə Cavabdeh2 arasında 17 fevral 2018ci il tarixdə bağlanmış reyestrdə 3M-20 nömrə ilə qeyd edilib informasiya sisteminə daxil edilmiş və Goranboy rayonu Notariat Kontorunun xüsusi notariusu X9 tərəfindən təsdiq olunmuş icarə müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, həmin icarə müqaviləsinə əsasən Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın DƏDRX-in 7 saylı ərazi idarəsi tərəfindən Cavabdeh2 adına verilmiş ******* saylı DƏDRX-ən çıxarışın və torpaq sahəsinin planı və ölçüsünün ləğv edilməsini: -Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzinin 11 saylı Bərdə Ərazi Torpaq müsabiqə və hərrac komissiyasının Cavabdeh1 1,77 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı örüşə aid İİİ keyfiyyət qruplu torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi bağlı torpaq müsabiqə və hərracının nəticələri barədə xx.xx.2018-ci il tarixli 318 saylı iclas protokolunun etibarsız hesab edilməsini; -Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzi tərəfindən Cavabdeh2 adına 1,77 ha olan torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi ilə bağlı xx.xx.2018-ci il tarixdə verilmiş seriya AM004306 saylı şəhadətnamənin ləğv edilməsini; -RX Seriyalı ******* saylı DƏDRX-dən çıxarışa əsasən Cavabdeh1 mülkiyyətində olan 1,77 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpağın icarəyə verilməsi ilə bağlı Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsi ilə Cavabdeh2 arasında 17 fevral 2018-ci il tarixdə bağlanmış reyestrdə 3M-21 nömrə qeyd edilib informasiya sisteminə daxil edilmiş və Goranboy rayonu Notariat Kontorunun xüsusi notariusu X9 tərəfindən təsdiq olunmuş icarə müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, həmin icarə müqaviləsinə əsasən Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 7 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən Cavabdeh2 adına verilmiş RX seriyalı ******* saylı Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən çıxarışın və torpaq sahəsinin planı və ölçüsünün ləğv edilməsini; -Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzinin 11 saylı Bərdə Ərazi Torpaq müsabiqə və hərrac komissiyasının Cavabdeh1 1,08 ha kənd təsərrüfatlı təyinatlı örüşə aid, İİİ keyfiyyət qruplu torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi ilə bağlı torpaq müsabiqə və hərracın nəticələri barədə 1 fevral 2018-ci il tarixli 319 saylı iclas protokolunun etibarsız hesab edilməsini; -Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzi tərəfindən Cavabdeh2 adına 1,08 ha olan torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi ilə bağlı xx.xx.2018-ci il tarixdə verilmiş seriya AM004307 saylı şəhadətnamənin ləğv edilməsini; -RX Seriyalı ******* saylı DƏDRX-dən çıxarışa əsasən Cavabdeh1 mülkiyyətində olan 1,08 hektar kənd təsərrüfatı təyinatlı torpağın icarəyə verilməsi ilə bağlı Cavabdeh1 ilə Cavabdeh2 arasında 17 fevral 2018-ci il tarixdə bağlanmış reyestrdə 3M-18 nömrə ilə qeyd edilib informasiya sisteminə daxil edilmiş və Goranboy rayonu Notariat Kontorunun xüsusi notariusu X9 tərəfindən təsdiq olunmuş icarə müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, həmin icarə müqaviləsinə əsasən Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 7 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən Cavabdeh2 adına verilmiş RX seriyalı ******* saylı Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən çıxarışın və torpaq sahəsinin planı və ölçüsünün ləğv edilməsini; -Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzinin 11 saylı Bərdə Ərazi Torpaq müsabiqə və hərrac komissiyasının Cavabdeh1 7,51 ha kənd təsərrüfatlı təyinatlı örüşə aid, İİİ keyfiyyət qruplu torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi ilə bağlı torpaq müsabiqə və hərracın nəticələri barədə 1 fevral 2018-ci il tarixli 314 saylı iclas protokolunun etibarsız hesab edilməsini; -Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsəl ələri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzi tərəfindən Cavabdeh2 adına 7,51 ha olan torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi ilə bağlı xx.xx.2018-ci il tarixdə verilmiş AM seriyalı 004302 saylı şəhadətnamənin ləğv edilməsini; -RX Seriyalı ******* saylı DƏDR-dən çıxarışa əsasən Cavabdeh1 mülkiyyətində olan 7,51 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpağın icarəyə verilməsi ilə bağlı Cavabdeh1 ilə Cavabdeh2 arasında 17 fevral 2018-ci il tarixdə bağlanmış reyestrdə 3M-19 nömrəli qeyd edilib informasiya sisteminə daxil edilmiş və Goranboy rayonu Notariat Kontorunun xüsusi notariusu X9 tərəfindən təsdiq olunmuş icarə müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, həmin icarə müqaviləsinə əsasən Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reye stri Xidmətinin 7 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən Cavabdeh2 adına verilmiş RX seriyalı ******* saylı Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən çıxarışın və torpaq sahəsinin planı və ölçüsünün ləğv edilməsi.
52. İddiaçı işin yuxarıda qeyd edilən faktiki hallarına istinad etməklə tələbini belə əsaslandırmışdır ki, iddiaçı ilə Qızılhacılı Bələdiyyəsi arasında 62,0 hektar örüş sahəsindən 15 il müddətinə istifadə etmək barədə torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi haqqında müqavilə bağlanmışdır, 15 il müddətinə o həmin örüş sahəsindən müqavilədə göstərilən şərtlərə uyğun istifadə etmiş və icarə haqqını həmişə vaxtında və tam ödəmişdir. Müqavilənin müddəti 21 dekabr 2016-cı il tarixdə bitmişdir. O, Qızılhacılı Bələdiyyəsinə vaxtında müraciət edərək müqavilənin müddətinin uzadılmasını xahiş etmişdir. Təxmi nən bir ildən sonra Qızılhacılı Bələdiyyəsi ona cavab vermişdir ki, onun müraciəti nəzərə alınaraq hərrac-müsabiqədə iştirak etmək üçün onunla müqavilə bağlana bilər. Sənədləşmə işlərinin ləngiməsinə səbəb isə Bələdiyyənin Bank hesabında pul vəsaitinin olmaması göstərilmişdir. Onun tərəfindən Bələdiyyənin hesabına tələb olunan məbləğ köçürülmüşdür. Lakin buna baxmayaraq onunla müqavilə bağlanmamışdır. Bələdiyyənin onunla müqavilə bağlamaqdan yayınmasına görə o, 31 oktyabr 2017-ci il tarixdə təkrarən Qızılhacılı Bələdiyyəsinə ərizə ilə müraciət edərək, istifadəsində olan örüş sahəsinə müqavilənin yenilənməsi barədə sərəncam verilməsini xahiş etmişdir. Ərizələrinə cavab vermək əvəzinə Qızılhacılı Bələdiyyəsi ona qarşı “torpaq sahəsinin geri qaytarılması” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə Goran boy rayon Məhkəməsinə müraciət etmişdir. Goranboy Rayon Məhkəməsinin 11 yanvar 2018-ci il tarixli 2(045)-59/2018 saylı qiyabi qətnaməsi ilə iddiaçı Cavabdeh1 iddiası təmin edilmiş, Goranboy rayonu X2 4 oktyabr 2001-ci il tarixli 13 №-li qərarı ilə Qızılhacılı qəsəbə sakini İddiaçı bələdiyyənin ehtiyat fondundan 15 il müddətinə istifadəyə verilmiş 62,0 hektar örüş torpaq sahəsi və xx.xx.2004-cü il tarixli 05-1 saylı qərarla icarəyə verilmiş 22 ha örüş torpaq sahəsi üzərində istifadə və icarə hüququna xitam verilməsi, həmin torpaq sahələrinin ondan geri alınaraq bələdiyyə ehtiyat fonduna geri qaytarılması qət edilmişdir. Həmin qiyabi qətnamədən onun xəbəri olmayıb və ona hər hansı bir formada həmin qiyabi qətnamə göndərilməyib və təqdim edilməyib. Həmin qiyabi qətnamədən xəbərdar olan kimi o, Goranboy Rayon Məhkəməsinə qiyabi qətnamənin ləğv edilməsi barədə ərizə ilə müraciət etmişdir. Goranboy Rayon Məhkəməsinin 10 may 2018-ci il tarixli 2(045)-1867/2017 saylı qərardadı ilə Goranboy Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2018-ci il tarixli qiyabi qətnaməsi ləğv edilmiş və işə mahiyyəti üzrə baxılması təyin edilmişdir. 31 may 2018-ci il tarixində Qızılhacılı Bələdiyyəsi tərəfindən vəsatət verilərək Cavabdeh2 adında şəxsin 3-cü şəxs qismində məhkəməyə cəlb edilməsi xahiş olunmuşdur. Məhkəmə tərəfindən vəsatət təmin edilmiş və Cavabdeh2 3-cü şəxs qismində işə cəlb olunmuşdur. 31 may 2018-ci il tarixli məhkəmə iclasında təqdim olunan sənədlərdən müəyyən olunmuşdur ki, onun icarəsində və istifadəsində olan örüş torpaq sahələri heç bir qanuni əsas olmadan və onun xəbəri olmadan (gizlin) keçir ilmiş hərrac vasitəsilə Cavabdeh2 adına sənədləşdirilmiş və ona müvafiq sənədlər verilmişdir. Goranboy Rayon Məhkəməsinin 11 yanvar 2018-ci il tarixli 2(045)- 59/2018 nömrəli qiyabi qətnaməsi ilə Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin sizə qarşı “Torpaq sahəsinin geri qaytarılması”-na dair iddiası təmin edilmişdir. Belə ki, Goranboy Rayon Məhkəməsi tərəfindən Goranboy rayon X2 4 oktyabr 2001-ci il tarixli 13 nömrəli qərarı ilə bələdiyyənin ehtiyat fondundan 15 il müddətinə istifadənizə verilmiş 62,0 hektar örüş torpaq sahəsi və 7 may 2004-cü il tarixli 05-1 saylı qərarla icarənizə verilmiş 22 ha örüş torpaq sahəsi üzərində istifadə və icarə hüququnuza xitam verilməsi, həmin torpaq sahəsinin bələdiyyə ehtiyat fonduna geri qaytarılması qət edilmişdir. Goranboy Rayon Məhkəməsinin 10 may 20 18-ci il tarixli 2(045)-1867/2017 saylı qərardadı ilə Goranboy Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2018-ci il tarixli qiyabi qətnaməsi ləğv edilmişdir. Həmin müqavilənin müddətinin bitməsinə 11 il qalmasına baxmayaraq Qızılhacılı Mübahisələrlə bağlı onun şikayəti əsasında Goranboy Rayon Prokurorluğunda araşdırma aparılmış və Goranboy rayon prokurorunun böyük köməkçisi vəzifəsini icra edən tərəfindən 4 noyabr 2017-ci il tarixdə “Cinayət işi başlanmasının rədd edilməsi barədə” qərar qəbul edilmişdir. X12 Ədliyyə İdarəsinin rəisi X4 bildirmişdir ki, 2016-cı ilin avqust ayında vətəndaş İddiaçı ərizəsi əsasında Qızılhacılı Bələdiyyəsi mülkiyyətində olan 62 və 22 hektarlıq torpaq sahələrinin yenidən icarəyə verilməsi ilə bağlı qərar qəbul edərək həmin qərarın surətini rəsmi qaydada məktubla Gəncə Regional Ədliyyə İdarəsinə göndərmişdir. Həmin qərar idarə tərəfindən yoxlanılmış və qərarın Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunsuzluğu aşkar edilməmişdir. Onun istifadəsində və icarəsində olan örüş torpaq sahələrinin icarə müddətinin uzadılması ilə bağlı Qızılhacılı Bələdiyyəsinin qərarı olmuşdur. Həmin qərarın olmasına baxmayaraq Qızılhacılı Bələdiyyəsi həmin örüş torpaq sahələrinin müsabiqə yolu ilə hərraca çıxarılması barədə Qızılhacılı Bələdiyyəsinin 18 oktyabr 2017-ci il tarixli iclasını keçirmiş və onun istifadəsində və icarəsində olan örüş torpaq sahələrinin hərraca çıxarılması üçün AR ƏMDK yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzinin 11 saylı Torpaq müsabiqə və hərrac komissiyası ilə 1 noyabr 2017-ci il tarixdə qanunsuz Torpaq Müsabiqə, Hərrac Müqaviləsi bağlamış və gizlin keçirilən hərrac vasitəsi ilə başqa şəxsin adına sənədləşdirilməsinə şərait yaratmışdır. X3 icarə müqaviləsinin yenidən bağlanması haqqında 31 oktyabr 2017-ci il tarixdə verilən təkrar ərizə 2 noyabr 2017-ci il tarixdə Qızılhacılı Bələdiyyəsinə daxil olmasına baxmayaraq bu günə kimi cavablandırılmamışdır. İddiaçıya xəbər verilmədən torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi ilə bağlı torpaq müsabiqə və hərracı 1 fevral 2018-ci il tarixdə keçirilmişdir, halbuki qiyabi qətnamə əgər ləğv edilməsə, qanuni qüvvəyə 12 fevral 2018-ci il tarixdə keçirilməlidir, lakin həmin tarix gözlənilməmiş və Cavabdeh1 ilə 11 saylı Torpaq müsabiqə və hərrac komissiyası arasında hərracın keçirilməsi ilə bağlı 1 noyabr 2017-ci il tarixdə bağlanmış qanunsuz Torpaq Müsabiqə, Hərrac Müqaviləsinə əsasən h ərrac keçirilmişdir. Torpaq müsabiqəsi və hərracın nəticələri qanunsuz olduğundan, onun əsasında verilmiş sənədlər də qanunsuzdur. Bildirmişdir ki, icarə müqaviləsinin təzələnməsi üçün qanunvericiliklə qorunan üstünlük hüququ 11 saylı Bərdə Ərazi Torpaq müsabiqə və hərrac komissiyası və Qızılhacılı Bələdiyyəsi tərəfindən pozulmuşdur.
53. İddiaçı məhkəməyə iddianın həcminin artırılmasına dair ərizə təqdim edərək Qızılhacılı Bələdiyyəsinin 65,69 ha, 2,55 ha, 2,34 ha, 3,02 ha, 1,77 ha, 1,08 ha,7,51 ha örüş torpaq sahələri ilə bağlı müsabiqənin keçirilməsi üçün Qızılhacılı Bələdiyyəsi ilə 11 saylı Bərdə Ərazi Torpaq müsabiqə və hərrac komisiyası ilə müqavilə bağlanması barədə 18 oktyabr 2017-ci il tarixli, 10/1 saylı protokolun etibarsız hesab edilməsini də xahiş etmişdir.
54. Azərbaycan Res publikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 7 saylı ərazi idarəsi iddia tələbinə qarşı birinci instansiya məhkəməsinə etiraz təqdim edərək bildirmişdirlər ki, iddia ərizəsində qeyd olunan 83.96 ha torpaq sahəsinin arxiv sənədləri araşdırılmış və müəyyən olunmuşdur ki, sözügedən torpaq sahəsi 65.59 ha, 1.77 ha, 2.34 ha, 7.51 ha, 3.02 ha, 2.55 ha və 1.08 ha olmaqla 7 konturdan ibarət 83.96 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı (örüş) torpaq sahəsidir. Həmin torpaq sahələri Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin mülkiyyətində olan torpaq sahələridir və Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin həmin torpaq sahələri üzərində mülkiyyət hüquqları xx.xx.2017-ci il tarixdə dövlət reyestrində qeydiyyata alınmışdır. Vətəndaş Cavabdeh2 torpaq sahəsi üz ərində icarə hüquqlarını təsdiq edən hüquqmüəyyənedici sənədlərlə Xidmətin 7 saylı Bərdə Ərazi İdarəsinə rəsmi müraciət edərək 83.96 ha torpaq sahəsi üzərində icarə hüququnun dövlət reyestrində qeydiyyata alınmasını xahiş etmişdir. Topraq sahəsi Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsi tərəfindən hərrac və ya müsabiqəyə çıxarılaraq müsabiqə vasitəsilə Cavabdeh2 satılmış, bu barədə torpaq müsabiqə və hərrac komissiyasının torpaq müsabiqə və hərracın nəticələri barədə xx.xx.2018-ci il tarixli 314 saylı iclas protokolu və müsabiqə müqaviləsi tərtib edilərək Cavabdeh2 verilmişdir. Müraciət əsasında sözügedən 83.96 ha torpaq sahəsinə (65.69 ha, 1.77 ha, 2.34 ha, 7.51 ha, 3.02 ha, 2.55 ha və 1.08 ha vətəndaş Cavabdeh2 adına xx.xx.2018-ci il tarixdə dövlət reyestrindən icarə çıxarışlarının verilməs i təmin olunmuş və hazırda həmin çıxarışlar öz hüquqi qüvvəsini saxlamaqdadır. Dövlət reyestrindən Cavabdeh2 adına verilmiş torpaq sahəsi üzərində icarə hüquqlarını təsdiq edən çıxarışlar tam hüquqi və qanuni əsaslarla verilmişdir.
55. Bərdə Rayon Məhkəməsinin 2(021)-4591/2018 nömrəli iş üzrə 18 dekabr 2018-ci il tarixli qətnaməsi ilə iddia təmin edilməmişdir. (hakim C.Tağıyev)
56. Məhkəmə mövqeyini Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 13, Mülki Məcəlləsinin 152.1, “Bələdiyyə torpaqlarının idarə edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 6.1, 6.3, 6.9, “Torpaq icarəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının 23, Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2, 77.1, 119.1, 216-220, 227, 233, 358, 360-cı maddələrinə istinad edərək əsaslandırmışdır. b) Apellyasiya instansiyası məhkəməsin dəki birinci icraat
57. İddiaçı apellyasiya şikayəti verərək, qətnamənin ləğv edilməsi, iddia tələbinin təmin edilməsi barədə yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
58. Apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, birinci instansiya məhkəməsi qətnaməsində maddi və prosessual hüquq normasının pozulması və ya düzgün tətbiq edilməməsi ilə qəbul edilmişdir. Belə ki, qətnaməyə görə işin mübahisə olunmayan hallarından görünür ki, mübahisələndirilən torpaq sahəsi Goranboy rayonu, X6 mülkiyyətində olmaqla, qanuni əsaslarla bələdiyyə tərəfindən icarəyə verilmişdir. O, icarəsində olan mübahisələndirdiyi torpaq sahəsindən təyinatı üzrə istifadə etmədiyi üçün bələdiyyə öz mülkiyyətində olan torpaq sahəsi üzərində sərəncam verməklə həmin torpaq sahəsini hərrac yolu ilə icarəyə verərkən hər hansı bir qanun pozuntusuna yol verməmişdir. Bundan başqa, məhkəmə onun iş üzrə iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi ilə bağlı ərizəsini nəzərə almamışdır. Belə ki, o, xx.xx.2018-ci il tarixdə iddianın dəqiqləşdirilməsi barədə məhkəməyə ərizə verərək, Qızılhacılı Bələdiyyəsini cavabdeh qismində göstərmişdir. Məhkəmə tərəfidən həmin ərizə qəbul edilsə də, qətnamədə bu öz əksini tapmamışdır. Həmçinin bildirir ki, Goranboy rayonu Qızılhacılı Bəələdiyyəsinin 04 oktyabr 2001-ci il tarixli 13 saylı qərarına əsasən onunla Cavabdeh1 arasında 62,0 ha örüş sahəsindən 15 il müddətinə istifadə etmək barədə torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi haqqında müqavilə bağlanmışdır. 15 il müddətinə o həmin torpaq sahəsindən istifadə etmiş, həmin müddətdə icarə haqqını vaxtında ödəmişdir. Müqavilənin müddəti 21 d ekabr 2016-cı il tarixdə bitmişdir. Həmin vaxtı Qızılhacılı Bələdiyyəsinə müraciət edərək, icarə müqaviləsinin müddətinin uzadılmasını xahiş etmişdir. Qızılhacılı Bələdiyyəsi təxminən 1 ildən sonra 05 sentyabr 2017-ci il tarixdə 55 saylı məktubla ona cavab verərək bildirmişdir ki, onun müraciəti nəzərə alınaraq hərrac-müsabiqədə iştirak etmək üçün onunla müqavilə bağlana bilər. Sənədləşmə işlərinin ləngiməsinə səbəb isə Bələdiyyənin bank hesabında pul vəsaitinin olmaması göstərilmişdir. Bundan sonra Bələdiyyənin hesabına tələb edilən məbləği ödəmişdir. Buna baxmayaraq onunla müqavilə bağlanmamışdır. Bələdiyyənin onunla müqavilə bağlamaqdan yayınmasına görə 31 oktyabr 2017-ci il tarixdə təkrarən Qızılhacılı Bələdiyyəsinə ərizə ilə müraciət edərək, istifadəsində olan 62,0 ha örüş sahəsinə mü qavilənin yenilməsi barədə sərəncam verilməsini xahiş etmişdir. Qızılhacılı Bələdiyyəsi onun ərizəsinə cavab vermək əvəzində Goranboy Rayon Məhkəməsində ona qarşı “Torpaqdan çıxarılma tələbinə” dair iddia qaldırmışdır. Goranboy Rayon Məhkəməsinin 11 yanvar 2018-ci il tarixli 2(045)59/2018 nömrəli qiyabi qətnaməsi ilə Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin iddiası təmin edilmiş, Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin 04 oktyabr 2001-ci il tarixli 13 nömrəli qərarı ilə ona bələdiyyənin ehtiyat fondundan 15 il müddətinə istifadəsinə verilmiş 62.0 ha örüş torpaq sahəsi və 07 may 2004-cü il tarixli, 05-1 saylı qərarı ilə icarəyə verilmiş 22 ha örüş torpaq sahəsinin ondan geri alınaraq bələdiyyənin ehtiyat fonduna qaytarılması qət olunmuşdur. Goranboy Rayon Məhkəməsinin 11 yanvar 2018-ci i l tarixli 2(045)59/2018 nömrəli qiyabi qətnaməsinin ləğv edilməsi barədə Goranboy Rayon Məhkəməsinə müraciət etmiş, Goranboy Rayon Məhkəməsinin 10 may 2018-ci il tarixli, 2(045)-1867/2017 nömrəli qərardadına əsasən qiyabi qətnamə ləğv edilmiş və iş mahiyyəti üzrə baxılması üçün təyin edilmişdir. Bundan başqa Qızılhacılı Bələdiyyəsinin 05 may 2004-cü il tarixli 05-1 saylı qərarı əsasında ona 25 il müddətinə 22,0 ha torpaq sahəsi icarəyə verilmişdir.Müqavilə müddətinin bitməsinə 11 il müddət qalmasına baxmayaraq, Bələdiyyə heç bir əsas olmadan onun icarəsində olduğu halda torpağı hərrac vasitəsi ilə Cavabdeh2 icarəsinə verərək, Cavabdeh2 adına sənədləşdirmişdir. X3 icarə müqaviləsinin yenidən bağlanması haqqında xx.xx.2017-ci il tarixdə verdiyi təkrar ərizəsi xx.xx.2017-ci il tarixdə Qızılha cılı Bələdiyyəsinə daxil olmasına baxmayaraq, bu günə kimi cavablandırılmamışdır. Ona xəbər verilmədən 01 fevral 2018-ci ildə torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi ilə bağlı torpaq müsabiqə və hərracı keçirilmişdir. «Bələdiyyə torpaqlarının idarə edilməsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 11.10-cu maddəsində göstərilir ki, torpağın icarəsinə dair müqavilənin qüvvədə olduğu müddət qurtardıqdan sonra icarəçinin həmin müqaviləni təzələmək üçün üstünlük hüququ vardır. Beləliklə də, onun icarə müqaviləsinin təzələnməsi üçün qanunvericiliklə qorunan üstünlük hüququ Azərbaycan Respublikası ƏMDK yanında Hərracların təşkili üzrə Auksion Mərkəzinin 11 saylı Bərdə Ərazi Torpaq müsabiqə və hərrac komissiyası və Qızılhacılı Bələdiyyəsi tərəfindən pozulmuşdur.
59. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin M ülki kollegiyasının (bundan sonra – apellyasiya instansiyası məhkəməsi) 2(104)-1985/2019 nömrəli mülki iş üzrə 24 iyun 2019-cu il tarixli qətnaməsi ilə apellyasiya şikayətinin qismən təmin edilməsi, birinci instansiya məhkəməsinin qismən – Goranboy rayonunun Qızılhacılı Bələdiyyəsinin işdə prosessual vəziyyəti və iddia tələbinin təmin edilməməsi hissəsində qismən dəyişdirilərək iddianın təmin olunmaması qət edilmişdir.(hakimlər Ə.Məmmədov (sədrlik edən və məruzəçi), R.Muradov və Ş.Əliyeva)
60. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi belə qənaətə gəlmişdir ki, mülki işin materiallarından müəyyən edildiyi kimi iddiaçının mübahisələndirdiyi torpaq sahəsinin 62 ha hissəsinə dair icarə müqaviləsi 2016-cı ildə başa çatmış, bundan sonra həmin torpaq sahəsi hərrac vasitəsi ilə başqa şəxsin icarəsinə ve rilmişdir.
61. İddiaçının apellyasiya şikayətinin əsas dəlillərindən biri ondan ibarətdir ki, 2001-ci ildə icarəyə götürmüş olduğu torpaq sahəsi barəsində 15 il müddət bağlanmış icarə müqaviləsin 2016-cı ildə bitməsinə baxmayaraq, «Bələdiyyə torpaqlarının idarə edilməsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 11.10-cu maddəsinə əsasən, həmin torpaq sahəsini yenidən icarəyə götürməkdə onun üstünlük hüquq vardır. Bələdiyyə isə onun bu hüquqlarını nəzərə almamaqla, qanun pozuntusuna yol vermişdir.
62. Göründüyü kimi, iddiaçının apelyasiya şikayətinin bu dəlili əsassızdır.
63. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi iddiaçının apelyasiya şikayətinin bu dəlilini də əsaslı hesab etməmiş və iddiaçının özünün məhkəməyə təqdim etdiyi sübutlara və əlavə təqdim olunmuş sübutlara əsasən belə qənaətə gəlmişdir ki, iddiaçı iddia etdiyi torpaq sahələrinin hərrac müsabiqə vasitəsilə icarəyə veriləcəyi barədə əvvəlcədən məlumatlı olmuşdur.
64. Belə ki, mülki işin 1-cild 20-ci vərəqində olan, iddiaçının özü tərəfindən iddia ərizəsinə əlavə edilmiş, Cavabdeh1 iddiaçıya ünvanlamış olduğu 05 sentyabr 2017-ci il tarixli 55 saylı məktubun surətindən görünür ki, həmin məktubla iddiaçıya bildirilmişdir ki, onunla bağlanmış icarə müqaviləsinin müddətinin 2016-cı ildə başa çatması səbəbindən hazırda o, (iddiaçı) həmin 62 hektar torpaq sahəsindən qeyri-qanuni olaraq istifadə edir. Həmin torpaq sahəsinin hərrac vasitəsilə icarəyə verilməsi üçün müvafiq sənədlər hazırlanır. Onun da hərracda iştirak etməklə həmin torpaq sahəsini icarəyə götürmək hüququnun olması iddiaçıya izah edilmişdir.
65. Mülki işin materiallarına əlavə olunan «Mülkiyyət» qəzetinin 30 dekabr 2017-ci il tarixli №51(1054) saylı nəşrindən və Azərbaycan Respublikası ƏMDK rəsmi internet saytında 30 dekabr 2017-ci tarixdə yerləşdirilmiş məlumatlardan müəyyən olunur ki, iddia olunan torpaq sahələrinin hərraca çıxarıldığı və hərrac müsabiqəsinin 01 fevral 2018-ci il tarixdə keçiriləcəyi barədə, hərracda iştirak etmək üçün sənədlərin 04 yanvar 2018-ci il tarixdən 01 fevral 2018-ci il tarixədək olan müddət ərzində qəbul edilməsi barədə elan verilmişdir.
66. Göründüyü kimi, torpaq sahələrinin hərraca çıxarılması ilə bağlı müsabiqə və hərracın keçiriləcəyi vaxt barədə ayrı-ayrı şəxslərə bilavasitə məlumat verilməsi qanunvericiliklə nəzərdə tutulmamışdır. Buna görə də iddiaçının iddia etdiyi torpaq sahəsinin Bələdiyyə tərəfindən ondan gizlin olaraq hərraca çıxarılması və hərracın ondan gizlin olaraq keçirilməsi barədə iddiaçının apelyasiya şikayətinin dəlilləri də əsassızdır.
67. Beləliklə, iş materialları ilə müəyyən olunur ki, iddia olunan 65,69 hektar torpaq sahələrinin kənd təsərrüfatı (heyvandarlıq) məqsədləri üçün 15 il müddətə icarəyə verilməsi məqsədilə müsabiqənin keçirilməsi barədə Cavabdeh1 18 oktyabr 2017-ci il tarixli iclasında qərar qəbul edilmiş, Qərarın bir surətinin Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Gəncə Regional Ədliyyə şöbəsinə göndərilməsi göstərilmiş, bundan sonra, 01 noyabr 2017-ci il tarixdə həmin torpaq sahələrinin hərrac müsabiqə vasitəsilə icarəyə verilməsi üçün Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsi ilə Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracla rın Təşkili üzrə Auksion Mərkəzinin 11 saylı torpaq müsabiqə və hərrac komissiyası arasında torpağın hərraca çıxarılması barədə müqavilə bağlanmışdır.
68. Artıq yuxarıda qeyd edildiyi kimi, bundan sonra həmin torpaq sahələri hərraca çıxarılmış və 01 fevral 2018-ci il tarixdə keçirilmiş hərrac müsabiqənin qalibi iş üzrə üçüncü şəxs olan Cavabdeh2 olmuşdur.
69. Yenə də, Azərbaycan Respublikasının Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi Kollegiyasının 08 iyun 2015-ci il tarixli 03 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş «Dövlət və bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaqların mülkiyyətə və ya icarəyə verilməsi ilə bağlı torpaq müsabiqələrinin və hərraclarının keçirilməsi məqsədi ilə Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin strukturuna daxil olan qurumlar arasında əlaqələndirmə Qaydaları»-nın 14-cü bəndi ilə nəzərdə tutulur ki, torpaq müsabiqə və hərrac Komissiyası müsabiqə və hərracın qalibinə müəyyən edilmiş formada şəhadətnamənin verilməsini təmin edir. Həmin Qaydaların 15-ci bəndi ilə nəzərdə tutulur ki, müsabiqə və hərracın qalibinə verilən şəhadətnamə bələdiyyə ilə müqavilə bağlamaq üçün əsasdır.
70. Hərracın nəticələri barədə Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzinin 11 saylı torpaq müsabiqə və hərrac komissiyası tərəfindən Cavabdeh2 AM seriyalı, №004301 saylı Şəhadətnamə verilmiş, bundan sonra həmin torpaq sahəsi barəsində 17 fevral 2017-ci il tarixdə Cavabdeh1 ilə Cavabdeh2 arasında icarə müqaviləsi bağlanmışdır.
71. Göründüyü kimi, 01 fevral 2018-ci il tarixdə keçirilmiş hərrac müsabiqənin qalibi ol an Cavabdeh2 ilə Cavabdeh1 arasında bağlanmış 17 fevral 2017-ci il tarixli icarə müqavilələrinin bağlanması üçün hərracın qalibinə verilən şəhadətnamədən əlavə hər hansı bir razılığın verilməsi tələb olunmur. Bu baxımdan iddiaçının iddia etdiyi kimi 17 fevral 2017-ci il tarixdə bağlanmış icarə müqavilələrinin bağlanmasına razılıq verilməsi üçün Cavabdeh1 28 fevral 2017-ci il tarixdə iclas keçirməsi və hansısa qərar qəbul etməsi Cavabdeh2 ilə Cavabdeh1 arasında bağlanmış 17 fevral 2017-ci il tarixli icarə müqavilələrinin etibarsız sayılmasına əsas ola bilməz.
72. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi iddiaçının iddia etdiyi 62,0 hektar torpaq sahəsinin müqavilə müddəti bitdikdən sonra da onun qanuni istifadəsində olduğu barədə dəlillərinə də qiymət verilməsini zəruri hesab etmişdir.
73. Məhkəm ə kollegiyası ilk növbədə iddiaçı tərəfindən məhkəmə kollegiyasına təqdim edilmiş, 62,0 hektar örüş sahəsinin icarəyə verilməsi barədə olan 04 oktyabr 2001-ci il tarixli 13 saylı icarə müqaviləsinin şərtlərini diqqətə çatdırmağı zəruri hesab edir. Həmin müqavilənin 2.13-cü bəndi ilə İddiaçı icarəyə götürdüyü torpaq sahəsindən təyinatı üzrə istifadə etməyi, icarə müqaviləsinin şərtlərinə riayət etməyi və icarəyə götürdüyü torpaq sahəsinin müqavilənin müddəti başa çatdıqdan sonra vaxtında geri qaytarmağı öz öhdəsinə götürmüşdür.
74. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi İddiaçı icarəyə götürdüyü torpaq sahəsindən təyinatı üzrə istifadə etmək barədə öz üzərinə götürmüş olduğu öhdəliklərə riayət etmədiyi barədə birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticəni də əsaslı saymışdır.
75. Belə ki, işə birinci instansiya məhkəməsində baxılarkən izahat vermiş Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin sədri X1 izahatında göstərmişdir ki, iddiaçı icarəyə götürdüyü həmin torpaq sahəsindən təyinatına uyğun istifadə etməmiş, həmin torpaq sahəsini başqa şəxlərə icarəyə verərək gəlir əldə etmişdir. Dəfələrlə iddiaçıya torpaq sahəsindən təyinatına uyğun istifadə etməsi və ya torpaq sahəsinin bələdiyyəyə qatarması barədə xəbərdarlıqlar etməsinə baxmayaraq heç bir nəticəsi olmamışdır. İddiaçı həmin torpaq sahəsindən özü istifadə etməmiş, başqa şəxsə 70.000 manata satmaq istəmişdir.
76. Birinci instansiya məhkəməsində işə baxılarkən ifadə vermiş X11 ifadəsində göstərmişdir ki, mübahisəli torpaq sahəsini İddiaçı Cavabdeh1 ilə icarə müqaviləsi bağlayaraq icarəyə götürmüşdür. Torpaqdan o, istifadə etm işdir. İddiaçıla qohum olduğu üçün torpaq sahəsini istifadə etmək üçün ona vermişdir. İddiaçı torpaq sahəsini onun istifadəsinə vermək üçün ondan heç bir məbləğ tələb etməmişdir.
77. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi iddia edilən 62,0 hektar torpaq sahəsindən iddiaçının təyinatı üzrə istifadə etmədiyi ilə bağlı Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin iddialarını əsaslı sayır. Belə ki, işin apelyasiya baxışı zamanı izahat verərkən iddiaçının özü də etiraf etmişdir ki, iddia etdiyi örüş torpaq sahəsi üzərində qohumu olan X11 ilə birlikdə heyvan saxlayır. Həmçinin, birinci instansiya məhkəməsinin bu halla bağlı qətnamədə göstərdikləri ilə bağlı iddiaçı məhkəmə protokollarına heç bir etiraz verməmişdir. Bunlardan əlavə, iddiaçı 2001-2016-cı illər ərzində həqiqətən də heyvandarlıqla məşğul o lduğunu təsdiq edəbilən heç bir mötəbər sübutu (məsələn, qeydə alınmış statistik məlumatları) məhkəməyə təqdim etməmişdir. Bütün bu xüsusatları məcmu halında qiymətləndirən məhkəmə kollegiyası İddiaçı icarəyə götürdüyü torpaq sahəsindən təyinatı üzrə istifadə etmək barədə öz üzərinə götürmüş olduğu öhdəliklərə riayət etmədiyi, həmin torpaq sahəsindən məhz özünün heyvandarlıqla məşğul olması üçün örüş sahəsi kimi istifadə etmədiyi barədə birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticəni də əsaslı sayır.
78. Bundan əlavə, iddiaçı iddia edir ki, əvvəllər onun icarəsinə verilmiş torpaq sahəsinin Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin adına mülki kimi qeydə alınması üçün sənədlərin hazırlanması ilə əlaqədar Bələdiyyənin adından o, pul ödəmişdir. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, iddiaçının bu dəlili onun icarəsində olmuş torpaq sahələrinin yenidən hərracdan kənar qaydada onun icarəsinə verilməli olmasına dəlalət etmir. Çünki, iddiaçının özünün məhkəməyə təqdim etmiş olduğu sənədlərdən və məhz özünün də izahatından müəyyən olunur ki, həmin torpaq sahələrinin yalnız hərrac müsabiqə vasitəsilə icarəyə veriləcəyi barədə Bələdiyyə tərəfindən iddiaçıya lazımi qaydada məlumat verilmişdir.
79. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi iş materiallarında olan sübutlara əsaslanmaqla hesab etmişdir ki, birinci instansiya məhkəməsi iddianın Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin mülkiyyətində olan 62,0 hektardan əlavə 22,0 hektar torpaq sahəsi ilə bağlı gəldiyi nəticəni də əsaslı hesab edir.
80. Belə ki, 07 may 2004-cü il tarixli, 05-1 nömrəli icarə müqaviləsi üzrə 22 ha torpaq sahəsinə da ir iddia tələbi ilə bağlı birinci instansiya məhkəməsi qətnamədə göstərmişdir ki, həmin torpaq sahəsinə dair icarə müqaviləsi qeydiyyata alınmadığı üçün iddia tələbi həmin hissədə də təmin olunmamalıdır.
81. Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin mülkiyyətində olan 22,0 hektar örüş sahəsinin iddiaçının icarəsinə verilməsi barədə olan 07 may 2004-cü il tarixli, 05-1 nömrəli icarə müqaviləsinin DƏDRX-də rəsmi qaydada qeydə alınması ilə bağlı iş materiallarında heç bir sübut olmadığından məhkəmə kollegiyası həmin hissədə də birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticəni əsaslı sayır.
82. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin sədrinin və başqalarının əməllərində cinayətin əlamətlərinin olması ilə bağlı iddiaçının dəlillərinə münasibət bildirərək qeyd etmişdir ki, iş materiallarına əsasən, həmin şəxslər barəsində xüsusi qərar çıxarılması üçün əsaslar müəyyən edilmir.
83. Artıq yuxarıda qeyd edildiyi kimi iddiaçı məhkəməyə iddianın həcminin artırılmasına dair ərizə təqdim edərək, Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsini işdə cavabdeh kimi göstərərək, Qızılhacılı Bələdiyyəsinin 65,69 ha, 2,55 ha, 2,34 ha, 3,02 ha, 1,77 ha, 1,08 ha,7,51 ha örüş torpaq sahələri ilə bağlı müsabiqənin keçrilməsi üçün Qızılhacılı Bələdiyyəsi ilə Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların təşkili üzrə Auksion Mərkəzinin 11 saylı Bərdə Ərazi Torpaq müsabiqə və hərrac komisiyası ilə müqavilə bağlanması barədə 18 oktyabr 2017-ci il tarixli, 10/1 saylı protokolun etibarsız hesab edilməsini də tələb etmişdir.
84. İşin yuxarıda qeyd olunan hallarını, xüsusən də 2001-ci ildə bağlanmış icarə müqaviləsinin müddətinin bitməsini, müqaviləyə əsasən, iddiaçının həmin torpaq sahəsini müqavilənin müddəti bitdikdən sonra geri qaytarmaq barədə öhdəliyinin olmasını, iddiaçının iddia etdiyi torpaq sahələrindən heyvandarlıq məqsədlərilə istifadə etmədiyinin məhkəmə araşdırmaları nəticəsində müəyyən olunmasını və bələdiyyələrin öz mülkiyyətlərində olan torpaq sahələri barəsində qanunla müəyyən edilmiş səlahiyyətlərindən bəhs edən qanun normalarını diqqətdə saxlayan apellyasiya instansiyası məhkəməsi hesab etmişdir ki, Cavabdeh1 öz mülkiyyətində olan, iddiaçının iddia etdiyi torpaq sahələrinin hərrac müsabiqə vasitəsilə icarəyə verilməsi bərədə Bələdiyyənin 18 oktyabr 2017-ci il tarixli iclas protokolunun etibarsız sayılması üçün də əsaslar yoxdur.
85. Qeyd olunanlardan əlavə, apellyasiya instansiyası məhkəməsi hesab etmişdir ki, işə baxmış birinci instansiya məhkəməsi Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin işdə prosessual vəziyyətini düzgün müəyyən etməmişdir. Belə ki, MPM-in 50.3-cü maddəsinə əsasən, iddia tələbinin yönəldiyi fiziki və hüquqi şəxslər cavabdeh hesab olunurlar. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, iddiaçının apelyasiya şikayətinin bu dəlili qismən əsaslıdır. Yəni, bu işdə tələbin bir hissəsi Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinə qarşı yönəldiyindən, Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsi bu işdə cavabdeh sayılır. Lakin, kollegiyanın qənaətincə bu hal qətnamənin ləğvinə əsas vermir. Belə ki, işə baxmış birinci instansiya məhkəməsi Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin iddiaçı tərəfindən müba hisələndirilən qərarları üzrə Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin nümayəndəsinin iştirakı ilə araşdırma aparmış və onlara hüquqi qiymət vermişdir. Məhkəmənin gəldiyi nəticəyə əsasən iddia təmin olunmamışdır. Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin işdə prosessual vəziyyətinin üçüncü şəxs kimi deyil, cavabdeh kimi müəyyən edilməsi halı MPM-in 387.2-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulan, məhkəmə qətnaməsinin ləğvinə əsas verən prosessual pozuntular sırasına aid edilməmişdir. Ona görə də məhkəmə kollegiyası bu halı qətnamənin ləğvinə əsas verən hal kimi qiymətləndirmir və hesab edir ki, qətnamə Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin işdə prosessual vəziyyəti hissəsində və iddia tələblərinin təmin edilməməsi hissəsində qismən dəyişdirilməlidir.
86. Məhkəmə mövqeyini Azərbaycan Respublikası nın Konstitusiyasının 13(hissə İ), 29, Mülki Məcəlləsinin 139.1, 139.2. 140, “Bələdiyyə torpaqlarının idarə edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 6.1, 6.3, 6.9, “Torpaq icarəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının 23, Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1, 372.6, 372.7-ci maddələrinə istinad edərək əsaslandırmışdır. c)Kassasiya instansiyası məhkəməsindəki birinci icraat
87. İddiaçı kassasiya şikayəti verərək, qətnamənin ləğv edilməsi, iddia tələbinin təmin edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
88. Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının (bundan sonra – kassasiya instansiyası məhkəməsi) 2(102)-7702/2019 nömrəli mülki iş üzrə 27 noyabr 2019-cu il tarixli qətnaməsi ilə kassasiya şikayəti qismən təmin edilmiş, mülki işin yenidən baxıl ması üçün apellyasiya instanasiyası məhkəməsinə göndərilməsi qət edilmişdir. (hakimlər İ.Xələfov (sədrlik edən və məruzəçi), Ə.Şadıyev və Q.Allahverdiyev)
89. Kassasiya instansiyası məhkəməsi qərarında qeyd etmişdir ki, iddiaçı 15 il müddət ərzində mübahisəli torpaq sahəsindən icarə müqaviləsi əsasında istifadə etmiş və müqavilənin müddəti bitdikdən sonra da icarə münasibətlərini davam etdirmək istəyini Bələdiyyəyə bildirmiş, Bələdiyyə isə həmin ərizəyə baxmadan torpaq sahəsini hərraca çıxarmışdır. Halbuki belə vəziyyətdə müqavilə münasibətləri torpaq icarəsi haqqında müqavilə üzrə hüquq münasibətlərinin davam etdirilməsinin qaydaları və şərtlərini müəyyən edən Mülki Məcəllənin 720-ci maddəsinin müddəalarına uyğun olaraq həyata keçririlməli idi. İcarəçinin icarə münasibətlərini davam etdir məsinə yol verməyən həmin hallardan hər hansı birinin mövcud olması və yaxud baş verməsi iş materiallarından görünmür. İddiaçı ilə 22,0 ha torpaq sahəsinə dair 7 may 2004-cü il tarixli icarə müqaviləsi 25 il müddətinə bağlanmasına baxmayaraq həmin torpaq sahəsi də hərraca çıxarılmış və həmin sahəyə dair də Cavabdeh2la icarə müqaviləsi bağlanmışdır. Halbuki belə vəziyyətdə iddiaçı ilə icarə münasibəti bunun üçün qanuni əsaslar olduqda kəsilə bilərdi. Həmin müqaviləsinin qüvvədə olduğu vəziyyətdə torpaq sahəsinin hərraca çıxarılması mübahisəli hüquq münasibəti tənzimləyən normaların tələblərinə uyğun olmamışdır. 2001 və 2004-cü illərdən icarə münasibətində olduqları müddət ərzində tərəflər arasında icarə haqqı və torpaqdan istifadə ilə əlaqədar hər hansı mübahisənin yaranması və ya tərəflərd ən hər hansı birinin müqavilə şərtlərinin dəyişdirilməsinə səy göstərməsi görülməmişdir.
90. Məhkəmə kollegiyası mövqeyini Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 152.5, 158.1.2, 706.1, 719.1, 720.3, Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.3-ci maddələrinə istinad edərək əsaslandırmışdır. d) Apellyasiya instansiyası məhkəməsindəki ikinci icraat
91. İddiaçı apellyasiya şikayətinin dəlillərini müdafiə edərək izahatında göstərmişdir ki, iddia etdiyi torpaq sahələrinin bələdiyyənin adına mülk kimi qeydə alınması üçün tələb olunan məbləğləri Bələdiyyənin adından o ödəmişdir. Belə olan halda həmin torpaq sahələri yalnız onun icarəsinə verilməli idi. Bələdiyyə sədri isə torpaqları Cavabdeh2 icarəsinə verməklə qanunsuzluğa yol vermişdir.
92. İddiaçının nümayəndəsi (vək ili) Nümayəndə apellyasiya şikayətinin dəlillərinə müdafiə edərək və iddiaçının göstərdiyi xüsusatları təsdiq edərək izahatında göstərmişdir ki, iddiaçı ilə Bələdiyyə arasında bağlanmış icarə müqavilələrinin qüvvədə olduğu halda ondan xəbərsiz hərrac aparılmışdır. Çünki mübahisəli torpaq sahələri 2022-ci ildə Bələdiyyənin mülkiyyətinə qaytarılmışdır. Buna görə də 2018-ci il tarixdə hərracın nəticələri ləğv olunmalıdır.
93. Cavabdeh Goranboy rayonunun Qızılhacılı Bələdiyyəsinin sədri X7 apellyasiya şikayətinin dəlillərini əsassız hesab edərək izahatında göstərmişdir ki, Goranboy rayonunun Qızılhacılı Bələdiyyəsi ilə iddiaçı arasında 4 noyabr 2001-ci il tarixdə torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi haqqında müqavilə bağlanmış və həmin müqaviləyə əsasən Bələdiyyə tərəfindən iddiaçıya 62,0 ha örü ş torpaq sahəsi 15 il müddətinə icarəyə verilmişdir. Bundan sonra eyni tərəflər arasında 4 may 2004-cü il tarixdə 22,0 ha örüş torpaq sahəsinə dair icarə müqaviləsi bağlanmış və həmin torpaq sahəsi 25 il müddətinə iddiaçıya icarəyə verilmişdir. Daha sonra isə icarə haqqı borcu ödənilməmişdir. Həmçinin iddiaçıya istifadəyə verilmiş torpaq sahələri qanunsuz olaraq sonuncu tərəfindən başqa şəxslərə icarəyə verilmiş və mübahisəli torpaq sahələri təyinatı üzrə istifadə edilməmişdir. Buna görə də mübahisəli torpaq sahələri hərrac vasitəsilə üçüncü şəxs olan Cavabdeh2 satılmış və sonuncunun hüquqları daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeyd alınaraq bu barədə sonuncuya müvafiq çıxarışlar verilmişdir.
94. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının 2(104)-21/2024 nömrəli mülki iş üzrə 16 y anvar 2024-cü il tarixli qətnaməsi ilə apellyasiya şikayətinin təmin edilməməsi, birinci instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin dəyişdirilmədən saxlanılması qət edilmişdir.(hakimlər F.Mehtiyev (sədrlik edən və məruzəçi), T.Muxtarov və S.Hüseynov)
95. Apellyasiya instansiya məhkəməsi mövqeyini belə əsaslandırmışdır ki, Belə ki, Goranboy Rayon Məhkəməsinin 12 iyul 2018-ci il tarixli, 2(045)-59/2018 nömrəli qətnaməsi ilə (hakim İ.Abdurəhmanlı), iddiaçı Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin cavabdeh İddiaçı qarşı torpaq sahələrinin bələdiyyə ehtiyat fonduna qaytarılması tələbinə dair iddiası təmin edilməmişdir.
96. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının 15 aprel 2021-ci il tarixli, 2(104)-82/2021 nömrəli qətnaməsi ilə (hakim A.Bayramovun sədrliyi və məruzəsi ilə, hakimlər R.Ma medovdan və Ə.Abdullayevdən ibarət tərkibdə), iddiaçı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilməmiş, Goranboy Rayon Məhkəməsinin 12 iyul 2018-ci il tarixli, 2(045)-59/2018 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmişdir.
97. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 07 oktyabr 2021-ci il tarixli, 2(102)-5362/2021 nömrəli qərarı ilə (hakim M.T.Əhmədovanın sədrliyi və məruzəsi ilə, hakimlər Ə.Ə.Əliyevdən və İ.K.Xəlilovdan ibarət tərkibdə), iddiaçı tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti təmin edilmiş, Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının 15 aprel 2021-ci il tarixli, 2(104)-82/2021 nömrəli qətnaməsi ləğv edilmiş və mülki iş yenidən baxılması üçün apellyasiya instansiyası məhkəməsinə göndərilmişdir.
98. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiy asının 17 fevral 2022-ci il tarixli, 2(104)-554/2022 nömrəli qətnaməsi ilə (hakim L.S.Süleymanovun sədrliyi və məruzəsi ilə, hakimlər A.H.Hüseynzadədən və İ.T.Həsənovdan ibarət tərkibdə), iddiaçı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilmiş, Goranboy Rayon Məhkəməsinin 12 iyul 2018-ci il tarixli, 2(045)-59/2018 nömrəli qətnaməsi ləğv edilmiş, yeni qətnamə qəbul edilməklə iddianın təmin edilməsi, Goranboy rayon X2 04 oktyabr 2001-ci il tarixli, 13 №-li qərarı ilə Qızılhacılı qəsəbə sakini cavabdeh İddiaçı bələdiyyə ehtiyat fondundan 15 il müddətinə müvəqqəti istifadə üçün verilmiş 62,0 hektar örüş sahəsi və 07 may 2004-cü il tarixli, 05-1 saylı qərarla icarəyə verilmiş 22 ha örüş torpaq sahəsi üzərində istifadə və icarə hüquqlarına xitam verilməsi və həmin torpaq sahələrinin İdd iaçı geri alınaraq bələdiyyə ehtiyat fonduna qaytarılması qət edilmişdir.
99. Cavabdeh İddiaçı kassasiya şikayəti verərək, Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 17 fevral 2022-ci il tarixli, 2(104)-554/2022 nömrəli qətnaməsinin ləğv edilməsi və iddia tələbinin rədd edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
100. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 19 may 2022-ci il tarixli, 2(104)-554/2022 nömrəli qərardadı ilə (hakim L.S.Süleymanovun sədrliyi və məruzəsi ilə, hakimlər A.H.Hüseynzadədən və İ.T.Həsənovdan ibarət tərkibdə), cavabdeh tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti, MPM-in yeni qüvvəyə minmiş normalarının tələblərinə uyğun olmadığına görə geri qaytarılmışdır.
101. Cavabdeh İddiaçı 13 iyun 2022-ci il tarixdə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının 17 fevral 2022-ci il tarixli, 2(104)-554/2022 nömrəli qətnaməsindən yenidən kassasiya şikayəti vermişdir.
102. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 17 iyun 2022-ci il tarixli, 2(104)-554/2022 nömrəli qərardadı ilə (hakim L.S.Süleymanovun sədrliyi və məruzəsi ilə, hakimlər A.H.Hüseynzadədən və İ.T.Həsənovdan ibarət tərkibdə), cavabdeh tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti müddət keçdiyi üşün geri qaytarılmışdır.
103. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 10 avqust 2022-ci il tarixli 2(102)-4679/2022 saylı qərardadı ilə, kassasiya şikayəti təmin edilmədən Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 17 iyun 2022-ci il tarixli, 2(104)-554/2022 nömrəli qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılmışdır.
104. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mül ki Kollegiyasının 17 fevral 2022-ci il tarixli qətnaməsində işin faktik halları kimi müəyyən edilmişdir ki, - İddiaçı 2015-2017-ci illərdə 1605 manat ödənilməmiş icarə haqqı borcu qalmışdır ki, bu hal iddiaçının hazırki tələbində haqlı olmasını təsdiq edir. Mübahisə edilən torpaq sahəsi qanunvericliyin tələblərinə uyğun olaraq hərrac vasitəsilə Cavabdeh2 icarəsinə verilmiş və sonuncunun icarə hüquqları daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınmışdır ki, bu da mübahisləndirilməmiş və hazırda qüvvədədir.
105. Yəni, artıq qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsi əsasında hazırda iddiaçı tərəfindən Goranboy rayon X2 04 oktyabr 2001-ci il tarixli, 13 №-li qərarı ilə 15 il müddətinə müvəqqəti istifadə üçün verilmiş 62,0 hektar örüş sahəsinin və 07 may 2004cü il tarixli, 05-1 saylı qərarla ic arəyə verilmiş 22 ha örüş torpaq sahəsi üzrə icarə haqqının ödənilməməsi və hərrac vasitəsilə Cavabdeh2 verilən zaman qanun pozuntusuna yol verilməməsi müəyyən edilmişdir.
106. Bu hal hazırki iddiaya həlledici təsir edir. Çünki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəllənin 82.3-cü maddəsinə əsasən, bir mülki iş üzrə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş faktlar həmin işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən başqa məhkəmə prosesində mübahisələndirilmir və yenidən sübut edilmir.
107. Məcəllənin bu normasının mənasına görə eyni tərəflər arasında olan mülki iş üzrə qanuni qüvvəyə minmiş qətnamə ilə müəyyən edilmiş faktlar həmin tərəflər arasında başqa bir mülki işdə təkrar sübut edilə bilməz. Bu, məhkəmə aktının qanuni qüvvəsi ilə əlaqədardır və əvvəlki prosesdə müə yyən edilmiş halın sonrakı məhkəmə üçün preyudisial əhəmiyyətə malik olmasını göstərir.
108. Preyudisiallıq məhkəmə aktının qanuni qüvvəsinin təkzibedilməzliyi, müstəsnalığı və məcburiliyi kimi keyfiyyət göstəricilərinin nəticəsidir. Preyudisiya institutu məhkəmə aktlarına yenidən baxılmasının qarşısının alınmasına, məhkəmə təcrübəsində eyniliyin, sabitliyin və hüquqi müəyyənliyin təmin edilməsinə yönəlmişdir. Preyudisiallığı tənzim edən normalar sübut etmə prosesini sadələşdirməyə, işlərə baxılma müddətinin qısaldılmasına, məhkəmələrin, eləcə də məhkəmə prosesi iştirakçılarının vəsaitinə qənaət edilməsinə yönəlmişdir. Müki hüquqda faktlar dedikdə, mülki-hüquq münasibətlərinin əmələ gəlməsinin, dəyişdirilməsinin və ya xitam olunmasının əsası kimi mülki qanunvericilikdə nəzərdə tutulan ha llar başa düşülür. Başqa sözlə faktlar mülki-hüquqi nəticələrin baş verməsi ilə mülki qanunvericiliyin əlaqələndirdiyi və bağladığı həyati hallardır. Bu faktlar olmadan hər hansı bir mülkihüquq münasibətinin əmələ gəlməsi, dəyişdirilməsi və ya xitam olunması mümkün deyildir. Yalnız məhkəmə tərəfindən qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada müəyyən edilmiş, yoxlanılmış və qiymətləndirilmiş faktlar preyudisial əhəmiyyət daşıyır. Mülki prosessual qanunvericiliyə görə isə məhkəmə tərəfindən faktların, halların müəyyən edilməsi, yoxlanılması və qiymətləndirilməsi yalnız məhkəmə aktının əsaslandırıcı hissəsində öz əksini tapmalıdır.
109. Mülki Prosessual Məcəllənin 220.4-cü maddəsinə görə, qətnamənin əsaslandırıcı hissəsi baxılan işin mahiyyəti üzrə nəticə çıxarılması üçün əsas yaradaraq mühüm əhəmiyyə t daşıyır. Qətnamənin əsaslandırıcı hissəsində işin məhkəmə tərəfindən müəyyən edilən halları, işin halları barədə məhkəmənin əsaslandırıldığı sübutlar və məhkəmənin bu və ya digər sübutları və iclasda iştirak edən şəxslərin istinad etdiyi qanun və hüquqi aktları rədd etmək üçün gətirdiyi dəlillər, habelə məhkəmənin qətnamə çıxararkən rəhbər tutduğu qanunlar və normativ-hüquqi aktlar göstərilməlidir.
110. Məhkəmə qərarının preyudisiallığı qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qərarının əsaslandırıcı hissəsində müəyyənləşdirilmiş faktların və hüquq münasibətlərinin işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən yenidən mübahisələndirilməsinin, məhkəmə üçün isə onların başqa prosesdə araşdırılmasının və təkzib edilməsinin mümkünsüzlüyü deməkdir.
111. Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun hüquqi mövqeyinə əsasən preyudisiya institutunun əsas funksiyası eyni faktiki hallar arasındakı qarşılıqlı əlaqəni və məhkəmə qərarları arasındakı stabilliyi təmin etməkdir. Preyudisiya institutunun mülki prosesdə eyni faktiki hallar arasındakı qarşılıqlı əlaqəni təmin etmək funksiyasının mahiyyəti eyni faktiki halların təkrarən, lüzumsuz olaraq araşdırılması və onlar barəsində yenidən nəticəyə gəlinməsinin qarşısını almaqdan ibarətdir (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun Qəşəng Məmmədova və digərlərinin şikayəti üzrə xx.xx.2015-ci il tarixli Qərarı).
112. Göründüyü kimi, apellyasiya instansiya məhkəməsinin ikinci icraatında araşdırma aparılan zaman iş üzrə İddiaçı 2015-2017-ci illərdə 1605 manat ödənilməmiş icarə haqqı borcunun qalması, mübahisə edilən torpaq sahəsi qanunvericliyin tələblərinə uyğun olaraq hərrac vasitəsilə Cavabdeh2 icarəsinə verilmiş və sonuncunun icarə hüquqları daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınmışdır ki, bu da mübahisləndirilməmiş və hazırda qüvvədə olmağı müəyyən edilmişdir. Hazırkı iddianın predmetinə aid edilən – Goranboy rayon X2 04 oktyabr 2001-ci il tarixli, 13 №-li qərarı ilə Qızılhacılı qəsəbə sakini cavabdeh İddiaçı bələdiyyə ehtiyat fondundan 15 il müddətinə müvəqqəti istifadə üçün verilmiş 62,0 hektar örüş sahəsi və 07 may 2004-cü il tarixli, 05-1 saylı qərarla icarəyə verilmiş 22 ha örüş torpaq sahəsi üzərində istifadə və icarə hüquqlarının bərpa edilməsi, mübahisəli torpaq sahələrinin iddiaçının istifadəsinə qaytarılması və hərracların qanunsuz keçirilməsi barədə faktların preyudisiallığı qanuni qüvvədə olan məhkəmə qərarı ilə müəyyən edilmişdir və həm in halın yenidən mübahisələndirilməsini mülki prosessual qanunvericilik tərəflərə (həmin işdə və hazırkı işdə olan şəxslərin subyekt tərkibi eyni olmuşdur) qadağan etmiş və həmin halın sübut edilməsinə ehtiyac qalmır.
113. Azərbaycan Respublikasının MPM-in 233.3-cü maddəsinə əsasən, qətnamə qanuni qüvvəyə mindikdən sonra tərəflər və işdə iştirak edən digər şəxslər, habelə onların hüquqi varisləri məhkəmədə eyni iddia tələblərini, eyni əsas üzrə yenidən irəli sürə bilməzlər, habelə məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmiş faktlara və hüquq münasibətlərinə qarşı başqa prosesdə mübahisə edə bilməzlər.
114. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 25 mart 2003-cü il tarixli Qərarının 7-ci bəndində qeyd edilmişdir ki, Mülki Prosessual Məcəllənin 82.2 və 82.3-cü maddələrində qeyd olunan məhk əmənin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş hal dedikdə, qətnamənin təsviri hissəsində göstərilmiş işdə iştirak edən şəxslərin, şahidlərin göstərdikləri və ya digər sənədlərdə əks olunan hallar deyil, toplanmış sübutlara əsasən məhkəmənin müəyyən etdiyi hallar nəzərdə tutulur.
115. Nəzərə alınmalıdır ki, insan hüquq və azadlıqlarının qorunması və müdafiəsi prosessual hüquq normalarına dəqiq riayət etməklə müvafiq maddi hüquq normalarının elə tərzdə tətbiqini şərtləndirir ki, nəticədə konstitusiya əhəmiyyətli digər dəyərlərə xələl gətirilməsin, ictimai və xüsusi maraqlar arasındakı tarazlığa riayət olunsun. 116. “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Konvensiyanın 6-cı maddəsinin 1-ci bəndində hər kəsin onun mülki hüquq və vəzifələri müəyyən edilərkən qa nun əsasında yaradılmış müstəqil və qərəzsiz məhkəmə vasitəsi ilə işinin ədalətli araşdırılması hüququna malik olması göstərilmişdir.
117. İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi (bundan sonra – Avropa Məhkəməsi) məhkəmələr tərəfindən ədalətli məhkəmə araşdırılması hüququ ilə bağlı irəli sürülən tələblərə əməl edilməməsini həmin hüququn pozulması kimi qəbul edərək bir sıra qərarlarında bununla bağlı öz hüquqi mövqeyini ifadə etmişdir.
118. Beləliklə, birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticə ilə məhkəmə kollegiyası razılaşır, onu qanuni və ədalətli qəbul etməklə, çıxardığı qətnaməni işin həqiqi hallarına uyğun, tərəflərin qarşılıqlı münasibətlərini əks etdirən, gəlinmiş nəticələri qanunvericiliyin tələblərinə uygun hesab edir.
119. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 125-ci mad dəsinin Vİİ bəndində göstərilmişdir ki, məhkəmə icraatı həqiqətin müəyyən edilməsini təmin etməlidir.
120. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu «S.Əliyevanın şikayəti ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi MİÜMKnın xx.xx.2004-cü il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair» 31 may 2006-cı il tarixli qərarında göstərmişdir ki, «mülki-prosessual qanunvericiliyin göstərilən müddəalarından irəli gələrək məhkəmə, özü tərəfindən müəyyən olunmuş işin hallarını və qənaətini formalaşdıran sübutları, bu və ya digər sübutları rədd etmək üçün istinad etdiyi dəlilləri və rəhbər tutduğu qanunları qətnamədə göstərməklə onu hüquqi cəhətdən əsaslandırmalıdır».
121. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkə məsi Plenumunun “N.Məmmədovanın şikayəti üzrə məhkəmə aktlarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” xx.xx.2006-cı il tarixli Qərarında göstərmişdir ki, məhkəmə qətnaməsi məhkəmə iclasında müəyyən olunmuş işin faktiki halları və hüquq normaları əsasında çıxarılır. İddiaçının hüququnun pozulması təsdiqlənərsə, məhkəmə öz qətnaməsilə bu hüququ müdafiə etməlidir. Əgər iddiaçının hüququnun pozulması təsdiqlənməzsə, məhkəmə onun iddiasını rədd etməli və bununla da, cavabdehin iddiaçının əsassız hərəkətləri və ya fikirləri ilə pozula biləcək hüquqlarını müdafiə etməlidir. Hər bir halda məhkəmənin qətnaməsi, ilk növbədə, məhz mübahisə tərəflərinin fərdi hüquqlarını və qanuni mənafelərini müdafiə edən akt kimi çıxış etməlidir.
122. Avropa İn san Hüquqları Məhkəməsi “Oferta Plus S.R.L. Moldovaya qarşı” 19 dekabr 2006-cı il tarixli qərarında xatırlatmışdır ki, Konvensiyasının 6-cı maddəsinin 1-ci bəndi məhkəmələrin üzərinə öz qərarlarını əsaslandırmaq vəzifəsini qoyur (96-cı bənd).
123. İş üzrə düzgün qətnamə qəbul edilməməsi ilə nəticələnən maddi və ya prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması halları müəyyən edilmir. Bu baxımdan birinci instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv olunması və ya dəyişdirilməsi üçün əsas yoxdur.
124. Məhkəmə kollegiyası apellyasiya şikayətinin dəlillərinə ümumilikdə hüquqi qiymət verərək hesab etmişdir ki, həmin dəlillər hazırkı işin hallarına münasibətdə əsassızdır.
125. Məhkəmə kollegiyası mövqeyini Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 706.1, 720.1, 720. 1.1, 720.1.2, 720.3, Torpaq Məcəlləsinin 51(hissə İV), 73(hissə İ), 75(hissə İ), 84(hissə İ), “Bələdiyyə torpaqlarının idarə edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 6.2, 11.3, 11.9, “İcarə haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 7.1, 7.2, Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2, 77.1, 82.3, 88, 217.3, 218.1, 218.3, 384.0, 385.2-ci maddələrinə istinad edərək əsaslandırmışdır. Kassasiya şikayətinin və ona qarşı etirazın dəlilləri a) Kassasiya şikayətinin dəlilləri
126. İddiaçı (vəkil Nümayəndə) kassasiya şikayəti verərək, Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx.xx.2024-cü il tarixli 2(104)- 21/2024 nömrəli qətnaməsini ləğv edilməsi və iddia tələbinin təmin edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini, prosessual normaların kobud pozulmasına yol vermiş hakim Fikrət Mehtiyev barəsində xüsusi qərardad çıxarılmasını xahiş etmişdir.
127. Kassasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, qətnamə maddi və prosessual hüquq normalarının pozulması ilə çıxarılmışdır. Bildirirəm ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən Ali Məhkəmənin göstərişləri məcburi olmasın baxmayaraq həmin göstərişlər ümumiyyətlə araşdırılmamış və onlara hər hansı münasibət bildirilməmişdir. Məhkəmə kollegiyası işdə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 10 avqust 2022-ci il tarixli qərardadını əsas götürməklə qətnamə qəbul etmişdir. Qətnamənin 139-cu bəndində göstərilir ki, Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 17 fevral 2022-ci il tarixli qətnaməsində işin faktik halları kimi müəyyən edilmişdir ki, cavabdeh İddiaçı 2015-2017-ci illərdə 1605 m anat ödənilməmiş icarə haqqı borcu qalmışdır ki, bu hal iddiaçının hazırkı tələbində haqlı olmasını təsdiq edir. Mübahisə edilən torpaq sahəsi qanumnvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq hərrac vasitəsilə Cavabdeh2 icarəsinə verilmiş və sonuncunun icarə hüquqları daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınmışdır ki, bu da mübahisələndirilməmiş və hazırda qüvvədədir. Bildirirəm ki, məhkəmə kollegiyası torpaq sahəsinin hərrac vasitəsilə Cavabdeh2 icarəsinə verilməsi, onun icarə hüquqları daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınması və mübahisələndirilməməsi barədə göstərdikləri tam əsassızdır. Sual olunur: Görəsən məhkəmənin baxdığı işdə hansı tələblərin olmasından xəbəri varmı? Hərracın keçirilməsi və sair işlər hamısı hazırkı iddia tələbi ilə mübahisələndirilmişdir. 07 dekabr 2018- ci il tarixdə Bərdə rayon Məhkəməsinə iddianın dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə təqdim etmişlər. Mübahisə edilən torpaq sahəsi qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olmayaraq hərrac vasitəsilə Cavabdeh2 icarəsinə verilmişdir və bu hal onun tərəfindən məhkəmədə mübahisələndirilmişdir. Məhkəmə kollegiyası da həmin iddia tələbi üzrə işə baxırdı. Görəsən məhkəmə kollegiyası istinad etdiyi məhkəmə qətnaməsinin nəticə hissəsində nə qət edildiyinin fərqindədirmi? Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 17 fevral 2022-ci il tarixli qətnaməsi ilə mübahisəli torpaq sahələri bələdiyyənin ehtiyat fonduna qaytarılmışdır. Bu isə o deməkdir ki, hərracın keçirildiyi və digər hərəkətlərin edildiyi 2018-ci ilin fevral ayında torpaq sahəsi bələdiyyənin ehtiyat fondunda olmamış, həmin vaxt və hal-hazır da da İddiaçı istifadəsindədir. Bələdiyyə həmin vaxt özündə olmayan və başqasının istifadəsində olan torpaq sahəsini hərraca çıxara bilməzdi. Deməli, torpaq sahələrinə dair keçirilmiş hərrac qanunsuz olmuşdur və bu səbəbdən də birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi ləğv olunmalı və iddia tələbi təmin olunmalı idi. Məhkəmə kollegiyasının istinad etdiyi məhkəmə qətnaməsi birinci instansiya məhkəməsini qətnaməsini ləğv edilməsi və iddia tələbinin təmin edilməsi üçün ən tutarlı sübutdur. Məhkəmə kollegiyası tərəfindən Mülki Məcəllənin 720.3.4-cü maddəsinin tələbləri pozulmuşdur. Həmin maddəyə əsasən, icarəyə verən müvəqqəti icarəyə verdiyi torpağı yenidən öz istifadəsinə almaq və ya ondan qanunla müəyyənləşdirilmiş və ya digər dövlət vəzifələrinin yerinə yetirilməsi üçün istifadə etmək ni yyətində olduqda icarəçi torpaq icarəsi müqaviləsi üzrə hüquq münasibətlərinin davam etdirilməsini tələb edə bilməz. Cavabdeh Göranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsinin iddia tələbi ona əsaslanmışdır ki, həmin torpaq sahələri ona dövlət vəzifələrinin yerinə yetirilməsi üçün lazımdır və bu səbbədən də bələdiyyənin ehtiyat fonduna qaytarılmalıdır. Həmin qətnamə 2022-ci ildə qanuni qüvvəsini almışdır. Bu isə o deməkdir ki, 2018-ci ilin fevral ayında keçirilmiş hərrac və ondan sonrakı hərəkətlər qanuni hesab edilə bilməz və hərracın nəticələri və digər hərəkətlər barədə iddia tələbi təmin edilməlidir. Məhkəmə kollegiyası qətnamədə Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun “ S.Əliyevanın şikayəti ilə əlaqədar 31 may 2006-cı il tarixli qərarına istinad etmiş, lakin qəbul etdiyi qətnaməni hüquqi cəhətdən əsaslandırmamışdır. İş üzrə maddi və prosessual hüquq normalarının pozulması və düzgün tətbiq olunmaması halları olmasına, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv olunması üçün əsaslar olmasına baxmayaraq, məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsi kimi səhv nəticəyə gəlmiş və qanunsuz qətnamə qəbul etmişdir.
128. Qətnaməni qəbul edərkən məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsi kimi sənədləri tam araşdırmamış və bu səbəbdən də işə düzgün qiymət verməmişdir. Məhkəmə kollegiyası iş materiallarında olan sübutları tam yoxlamamış və düzgün qiymətləndirməmişdir. Birinci instansiya məhkəməsi kimi, məhkəmə kollegiyası sənədləri tam araşdırmadığından və sübutları tam yoxlamadığından öz qətnaməsini iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəfləri n qarşılıqlı münasibətlərinə uyğun, məhkəmə kollegiyasının iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırmamışdır. Bununla da məhkəmə kollegiyası tərəfindən yuxarıda göstərilən prosessual hüquq normlarının tələbləri pozulmuşdur. Məhkəmə kollegiyası qətnamənin 141-ci bəndində göstərir ki, qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsinin olması hazırkı iddiaya həllegici təsir göstərir. Çünki, Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 82.3-cü maddəsinə əsasən, bir mülki iş üzrə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş faktlar həmin işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən başqa məhkəmə prosesində mübahisələndirilmir və yenidən sübut edilmir. Bildirir ki, qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsinin olması hazırkı iddiaya həqiqətən də həllegici təsir göstərir. Lakin, iddia tələbinin rədd olunm ası üçün yox, iddia tələbinin təmin edilməsi üçün həlledici təsir göstərir. Məhkəmə kollegiyası tərəfindən Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 82.3-cü maddəsinə düzgün istinad edilmiş, lakin düzgün tətbiq edilməmişdir. Məhkəmə kollegiyasının qətnaməsinin 147-ci bəndində göstərilir ki, hazırkı iddianın predmetinə aid edilən Goranboy rayon X2 04 oktyabr 2001-ci il tarixli 13 №li qərarı ilə Qızılhacılı qəsəbə sakini cavabdeh İddiaçı bələdiyyə ehtiyat fondundan 15 il müddətinə müvəqqəti istifadə üçün verilmiş 62,0 hektar örüş sahəsivə 07 may 2004-cü il tarixli 051 saylı qərarla icarəyə verilmiş 22 ha örüş torpaq sahəsi üzərində istifadə və icarə hüquqlarının bərpa edilməsi, mübahisəli torpaq sahələrinin iddiaçının istifadəsinə qaytarılması və hərracların qanunsuz keçirilməsi barədə faktların pr edusiallığı qanuni qüvvədə olan məhkəmə qərarı ilə müəyyən edilmişdir və həmin halın yenidən mübahisələndirilməsini mülki prosessual qanunvericilik tərəflərə ( həmin işdə və hazırkı işdə olan şəxslərin subyekt tərkibi eyni olmuşdur ) qadağan etmiş və həmin halın sübut edilməsinə ehtiyac qalmır. Nəzərə çatdırmaq istəyirəm ki, məhkəmə kollegiyası 2004-cü il tarixli müqavilə ilə 22 ha torpaq sahəsinin 25 il müddətinə icarəyə götürülməsini qətnaməsində heç bir halda göstərmir. Bildirir ki, məhkəmə kollegiyası tərəfindən kobud prosessual pozuntuya yol verilmişdir. Birinci, qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə içində və hazırkı işdə olan şəxslərin subyekt tərkibi eyni deyildir. Belə ki, həmin işdə iddiaçı Göranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsi – cavabdeh isə İddiaçı olmuşdur. Hazırki işdə isə İddiaçı, cavabdehlər isə Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Hərracların Təşkili üzrə Auksion Mərkəzinin 11 saylıBəırdə ərazi torpaq müsabiəq və hərrac komissiyası və Cavabdeh1, müstəqil tələblər irəli sürməyən üçüncü şəxslər Cavabdeh2, Goranboy rayonu Notariat Kontoru və Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsin 7 saylı Bərdə Ərazi İdarəsidir. Burada faktların preyudisiallığının qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qərarı ilə müəyyən edilməsindən söhbət belə gedə bilməz. Əvvəlki iş üzrə iddia tələbi torpağın Bələdiyyənin ehtiyat fonduna qaytarılması, hazırkı iş üzrə tələb isə iş üzrə protokolun, torpaq müsabiqə-hərrac müqaviləsinin, torpaq müsabiqə və hərracın nəti cələri barədə protokolların etibarsız hesab edilməsi, şəhadətnamələrin ləğv edilməsi, icarə müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, dövlət reyestrindən çıxarışların və torpaq sahələrinin planı və ölçüsünün ləğv edilməsi tələbidir. Belə olan halda necə ola bilər ki, hazırkı iddia tələbinə qanuni qüvvədə olan məhkəmə qərarı mənfi təsir edə bilər. Hazırki iddia tələbi ilə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsinin birbaşa əlaqəsi yoxdur. Qanunvericilik bu halda hazırkı iş üzrə iddia tələbində göstərilən halların mübahisələndirilməsini tərəflərə qadağan edə bilməz. Əksinə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsi ilə sübut olunur ki, hazırkı iş üzrə iddia tələbi əsaslıdır və təmin edilməlidir. Bu halda Məhkəmə kollegiyasının Azərbaycan Respublikası MPM-nin 233.3-cü maddəsinə istinad etməsi də əs assızdır. Bundan əlavə Məhkəmə kollegiyası qətnaməni qəbul edərkən Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx.xx.2019-cu il tarixli 2(102)-7702/2019-cu il tarixli qərarında olan göstərişlərinə əməl etməmişdir. Bununla da Azərbaycan Respublikası MPM-nin 420-ci maddəsinin tələbini kobud şəkildə pozmuşdur. Həmin maddədə göstərilir ki, kassasiya instansiyasında işə baxan məhkəmənin qərarında şərh edilən göstərişlər həmin işə yenidən baxan məhkəmə üçün məcburidir. Məhkəmə kollegiyası kobud prosessual pozuntuya yol vermiş hakim Fikrət Mehtiyev (sədrlik edən və məruzəçi) barəsində xüsusi qərardad çıxarmalıdır.
129. Kassator şikayətini Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 158.1.2, 706.1, 720, Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2, 82.3, 217.3, 217.4, 233.3, 420-ci maddə lərinə istinad edərək əsaslandırmışdır. b) Kassasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri
130. Kassasiya şikayətinə qarşı etiraz daxil olmamışdır. Tətbiq edilən hüquq Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi
131. Maddə 706.1. Torpaq icarəsi müqaviləsinə əsasən icarəyə dövlət, bələdiyyə və xüsusi mülkiyyətdə olan bütün kateqoriyalara aid torpaqlar verilə bilər.
132. Maddə 720.1. İcarəçi icarəyə verəndən torpaq icarəsi müqaviləsi üzrə hüquq münasibətlərinin davam etdirilməsini aşağıdakı hallarda tələb edə bilər: -720.1.1. müəssisənin icarəyə götürüldüyü halda bu müəssisə icarəçinin mövcudluğunun iqtisadi əsasını təşkil etdikdə; -720.1.2. torpaq sahəsinin icarəyə götürüldüyü halda icarəçi öz mövcudluğunun iqtisadi əsasını təşkil edən müəssisəsini həmin sahəsiz saxlaya bilmədikdə və müqavil ə üzrə hüquq münasibətlərinə xitam verilməsi icarəçi və ya onun ailəsi üçün hətta icarəyə verənin əsaslı mənafeləri ilə haqq qazandırıla bilməyən mənfi nəticələr törədə bildikdə.
133. Maddə 720.3. İcarəçi torpaq icarəsi müqaviləsi üzrə hüquq münasibətlərinin davam etdirilməsini aşağıdakı hallarda tələb edə bilməz: -720.3.1. müqavilənin ləğvinə dair bildiriş verdikdə; -720.3.2. icarəyə verənin dərhal ləğvetmə hüququ olduqda; -720.3.3. müəssisənin icarəsi, müəssisə yaradılmasına kömək göstərən əlavə torpaq sahələrinin icarəsi və ya icarəçinin becərdiyi bataqlıq torpaqlarının və xam yerlərin icarəsi haqqında müqavilə azı 18 il müddətinə, digər torpaq sahələrinin icarəsi haqqında müqavilə azı 12 il müddətinə bağlandıqda; -720.3.4. icarəyə verən müvəqqəti icarəyə verdiyi torpağı yenidən öz is tifadəsinə almaq və ya ondan qanunla müəyyənləşdirilmiş və ya digər dövlət vəzifələrinin yerinə yetirilməsi üçün istifadə etmək niyyətində olduqda. Azərbaycan Respublikasının Torpaq Məcəlləsi
134. Maddə 51 (hissə İV). İcarənin şərtləri, müddəti və icarə haqqı tərəflərin razılığı ilə müəyyən edilir və onlar arasında qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada bağlanılan müqavilədə təsbit olunur.
135. Maddə 73 (hissə İ). Torpaq vergisi və icarə haqqı üzürlü səbəb olmadan 1 il ödənilmədikdə torpaq sahəsi və ya onun bir hissəsi üzərində mülkiyyət, istifadə və ya icarə hüququna xitam verilir.
136. Maddə 75 (hissə İ). Torpaq üzərində hüquqlara xitam verilmə qaydası bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmadıqda, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi ilə müəyyən edilir.
137. Maddə 84 (hissə İ). Torpaq mül kiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin hüquqları qanunla qorunur. “Bələdiyyə torpaqlarının idarə edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu
138. Maddə 6.2. Bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaqların hər hansı hüquqla hüquqi və fiziki şəxslərə verilməsi bələdiyyələrin qərarı və tərəflər arasında bağlanmış müqavilə əsasında həyata keçirilir.
139. Maddə 11.3. Bələdiyyə mülkiyyətində olan bütün torpaqlar qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada icarəyə verilə bilər.
140. Maddə 11.9. Bələdiyyə torpaqlarının icarəyə verilməsi şərtləri, müddəti və icarə haqqı tərəflərin razılığı ilə müəyyən edilir və bələdiyyələr ilə həmin torpaqların icarəçiləri arasında qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada bağlanılan müqavilədə təsbit olunur Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi
141. Maddə 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir.
142. Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir.
143. Maddə 82.3. Bir mülki iş üzrə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş faktlar həmin işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən başqa məhkəmə prosesində mübahisələndirilmir və yenidən sübut edilmir.
144. Maddə
88. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur.
145. Maddə 217.2. Qətnamə mübahisəli hüquq münasibətinin yarandığı zaman qüvvədə olan maddi hüquq normalar ına və işin baxılması zamanı qüvvədə olan prosessual hüquq normalarına uyğun çıxarılmalıdır.
146. Maddə 407.2. Kassasiya şikayətində işin hallarının sübut olunmamasına, məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün əhəmiyyətli olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmamasına və yaxud qətnamə və qərardadda ifadə olunan nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmamasına istinad etməyə yol verilmir.
147. Maddə 416.1. Kassasiya instansiyası məhkəməsi işə şikayət həddində baxır və kassasiya şikayətində irəli sürülmüş dəlillər üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır.
148. Maddə 418.1. Maddi və prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması, o cümlədən maddi və prosessual hüququn tətbiqi üzrə məhkəmə təcrübəsinin vahidliyinin pozulması apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnamə və qərardadının ləğv edilməsi üçün əsasdır.
149. Maddə 418.3. Prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması qətnamənin yaxud qərardadın ləğv edilməsi üçün o vaxt əsas ola bilər ki, bu pozuntu düzgün qətnamə qəbul edilməməsi ilə nəticələnsin və ya nəticələnə bilsin. Kassasiya baxışının hədləri
150. Qanunun tələbinə görə kassasiya instansiyası məhkəməsi işin faktiki hallarını araşdırmır. Lakin apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq olunub-olunmamasını yoxlamaq zərurətindən irəli gələrək, iş materiallarında olan, aşağı instansiya məhkəmələri tərəfindən qəbul edilərək işə əlavə olunmuş, araşdırılmış və (və ya) müəyyən edilmiş süb utlara və hüquqi faktlara istinad edilməsi kassasiya instansiyası məhkəməsinin faktiki halları araşdırması kimi qiymətləndirilməməlidir.
151. Hazırkı kassasiya şikayətində qətnamə tam mübahisələndirildiyindən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin aktı bütövlükdə yoxlanılır. Kassasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi
152. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, yoxlanılan hissədə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən mübahisəli hüquq münasibətini tənzimləyən maddi hüquq normaları düzgün tətbiq olunmuşdur. İş üzrə düzgün qətnamə qəbul edilməməsi ilə nəticələnən prosessual hüquq normalarının pozulması və ya səhv tətbiq olunması halları müəyyən edilmir. Bu baxımdan, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv olunması və ya dəyişdirilməsi üçün əsas yoxdur.
153. Apellyasiya inst ansiyası məhkəməsi qeyd etmişdir ki, göründüyü kimi, apellyasiya instansiya məhkəməsinin ikinci icraatında araşdırma aparılan zaman iş üzrə İddiaçı 2015-2017-ci illərdə 1605 manat ödənilməmiş icarə haqqı borcunun qalması, mübahisə edilən torpaq sahəsi qanunvericliyin tələblərinə uyğun olaraq hərrac vasitəsilə Cavabdeh2 icarəsinə verilmiş və sonuncunun icarə hüquqları daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınmışdır ki, bu da mübahisləndirilməmiş və hazırda qüvvədə olmağı müəyyən edilmişdir.
154. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin Cavabdeh2 icarə hüquqlarının mübahisləndirilmədiyi barədə qənaəti yanlışdır.Belə ki, Cavabdeh2 icarə hüquqlarının mübahisləndirilməsi hazırki iş üzrə iddianın predmetidir.Lakin bu prosessual pozuntu səhv qətnamə çıxarılması na səbəb olmamışdır.
155. Kollegiya bildirir ki, sübutları araşdırmaq və qiymətləndirmək səlahiyyətinə malik olan apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən işdəki sübutlar araşdırılmış, onlara, habelə kassasiya şikayətində göstərilən digər hüquqi hallara mülki prosessual normalara əsasən hüquqi qiymət verilməklə yuxarıdakı qənaətə gəlinmiş və məhkəmənin gəldiyi nəticə əsaslandırılmışdır.
156. Kassasiya kollegiyası kassasiya şikayətinin məhkəmə kollegiyası qətnaməni qəbul edərkən Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 27.11. 2019-cu il tarixli 2(102)-7702/2019-cu il tarixli qərarında olan göstərişlərinə əməl etmədiyi barədə olan dəlili ilə əlaqədar qeyd edir ki, həmin qərarda qeyd edilən göstərişlər verilərkən Gəncə Apellyasiya Məhkəməsnin 17 fevral 2022-ci il tar ixli qətnaməsi qəbul edilməmişdi.Hazırda da qanuni qüvvədə olan Gəncə Apellyasiya Məhkəməsnin 17 fevral 2022-ci il tarixli qətnaməsi ilə Goranboy Rayon Məhkəməsinin 12 iyul 2018-ci il tarixli, 2(045)-59/2018 nömrəli qətnaməsi ləğv edilmiş, yeni qətnamə qəbul edilməklə iddianın təmin edilməsi, Goranboy rayon X2 04 oktyabr 2001-ci il tarixli, 13 №-li qərarı ilə Qızılhacılı qəsəbə sakini cavabdeh İddiaçı bələdiyyə ehtiyat fondundan 15 il müddətinə müvəqqəti istifadə üçün verilmiş 62,0 hektar örüş sahəsi və 07 may 2004-cü il tarixli, 05-1 saylı qərarla icarəyə verilmiş 22 ha örüş torpaq sahəsi üzərində istifadə və icarə hüquqlarına xitam verilməsi və həmin torpaq sahələrinin İddiaçı geri alınaraq bələdiyyə ehtiyat fonduna qaytarılması qət edilmişdir.Həmin qətnamədə işin faktik halları kimi m üəyyən edilmişdir ki, - İddiaçı 2015-2017-ci illərdə 1605 manat ödənilməmiş icarə haqqı borcu qalmışdır ki, bu hal iddiaçının hazırki tələbində haqlı olmasını təsdiq edir. Mübahisə edilən torpaq sahəsi qanunvericliyin tələblərinə uyğun olaraq hərrac vasitəsilə Cavabdeh2 icarəsinə verilmiş və sonuncunun icarə hüquqları daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınmışdır ki, bu da mübahisləndirilməmiş və hazırda qüvvədədir. Həmin işdə də hazırki işdə olduğu kimi İddiaçı (cavabdeh kimi), Goranboy rayon Qızılhacılı Bələdiyyəsi (iddiaçı kimi) və Cavabdeh2 (üçüncü şəxs kimi) işdə iştirak edən şəxs olmuşlar.
157. İddiaçı hazırki iş üzrə mübahisə predmeti olan torpaq sahələri üzərindəki hüquqları pozulmaqla həmin torpaq sahələrinin Cavabdeh2 istifadə və icarəsinə verilməsini göstərsə də Gəncə Ape llyasiya Məhkəməsnin 17 fevral 2022-ci il tarixli qətnaməsi ilə Goranboy Rayon Məhkəməsinin 12 iyul 2018-ci il tarixli, 2(045)-59/2018 nömrəli qətnaməsi ləğv edilmiş, yeni qətnamə qəbul edilməklə iddianın təmin edilməsi, Goranboy rayon X2 04 oktyabr 2001-ci il tarixli, 13 №-li qərarı ilə Qızılhacılı qəsəbə sakini cavabdeh İddiaçı bələdiyyə ehtiyat fondundan 15 il müddətinə müvəqqəti istifadə üçün verilmiş 62,0 hektar örüş sahəsi və 07 may 2004-cü il tarixli, 05-1 saylı qərarla icarəyə verilmiş 22 ha örüş torpaq sahəsi üzərində istifadə və icarə hüquqlarına xitam verilməsi və həmin torpaq sahələrinin İddiaçı geri alınaraq bələdiyyə ehtiyat fonduna qaytarılması qət edilmişdir.
158. Belə olan təqdirdə kassasiya kollegiyası apellyasiya instansiyası məhkəməsinin Cavabdeh2 icarə hüquqlarının müb ahisləndirilmədiyi barədə qənaəti istisna olmaqla, əsaslandırması və gəldiyi nəticə ilə razılaşır.
159. Kassasiya şikayətində prosessual normaların kobud pozulmasına yol vermiş hakim Fikrət Mehtiyev barəsində xüsusi qərardad çıxarılmasını xahiş olunsa da məhkəmə kollegiyası xüsusi qərardad çıxarılması üçün əsaslar-kobud prosessual pozuntular müəyyən etməmişdir.Azərbaycan Respublikasının MPM-in 421-2.1-ci maddəsinə əsasən işə kassasiya qaydasında baxan məhkəmə bu Məcəllənin 265.4-cü və 265.5-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş hallarda, habelə işə birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrində baxılması zamanı prosessual normaların kobud pozulmasına yol vermiş hakimlər barəsində xüsusi qərardad çıxara bilər.
160. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfin dən işin hallarının araşdırılması üçün tərəflərə lazımi şərait yaradıldığından və onların dəlillərinə hüquqi qiymət verildiyindən iş üzrə maddi və prosessual hüquq normaları düzgün tətbiq olunmuşdur, kassasiya şikayətinin dəlilləri qətnamənin ləğv edilməsi üçün əsas təşkil etmir.
161. Ona görə də kassasiya şikayəti təmin olunmamalı, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsi iddiaın təmin edilən hissəsində dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.
162. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 416, 417 və 419-cu maddələrini rəhbər tutub məhkəmə kollegiyası qərara aldı: İddiaçı tərəfindən verilmiş kasasiya şikayəti təmin edilməsin. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının “16” yanvar 2024-cü il tarixli 2(104)-21/2024 saylı qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar qə