Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2(102)-3268/2023 30.08.2023 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki kollegiyasının İddiaçı Cavabdeh İB-nə qarşı qarşı iş üzrə QƏRARİ (Açar sözlər: maddi zərərin ödənilməsi tələbi) Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki kollegiyası, hakimlər X1 (məruzəçi), Şamayev Elşad Yaquboviç və Vəliyeva Elşanə Rafiq qızından ibarət tərkibdə, İlkin iddia üzrə İddiaçı ilkin iddia üzrə Cavabdehnə qarşı «aktların və cərimənin ləğv edilməsi» barədə ilk iddia tələbinə dair, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı Cavabdeh qarşılıqlı iddia üzrə cavabdeh İddiaçı qarşı «dəymiş maddi zərərin əvəzinin ödənilməsi» barədə qarşılıqlı iddia tələbinə dair mülki iş üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kolleg iyasının 2(103)-2615/2023 saylı iş üzrə, 28 aprel 2023-cü il qətnaməsindən Cavabdeh kassasiya şikayətinə Ali Məhkəmənin binasında yazılı icraat qaydasında baxaraq, aşağıdakı qərarı qəbul etdi. İşin halları
1. Azəriqaz» İstehsalat Birliyi ilə abonent İddiaçı arasında xx.xx.2019-cu il tarixində AKX-0061439/01 -2019 nömrəli «Qaz paylayıcısı ilə məişət qaz qurğusu istifadəçisi arasında qazın alqı-satqısı Müqavilə»sı imzalanmışdır.
2. Bakı şəhəri Nəsimi rayon Məhkəməsinin xx.xx.2021-ci il tarixli qətnaməsinə əsasən, təbii qazdan sayğacdan kənar istifadə edilməsinə görə yaranmış 320 manat borcun və ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumunun caabdeh İddiaçı tutularaq iddiaçı Cavabdehnə ödənilməsi, iddianın qalan hissədə təmin edilməməsi qət edilmişdir. İş üzrə qəbul edilmiş məhkəmə aktları a) Birinci in stansiya məhkəməsində icraat
3. İddiaçı iddia tələbi və tələbinin həcminin azaldılması barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək qeyd etmişdir ki, xx.xx.2022-ci il tarixdə Nəsimi rayon İcra Şöbəsindən aldığı icra vərəqəsindən məlum olmuşdur ki, iddia tələbində göstərdiyi 7456 manat məbləğində cərimənin 1.706,40 manat məbləğində Cavabdeh İB-nin ona qarşı qaldırdığı iddia ərizəsi əsasında baxılmış və Nəsimi rayon Məhkəməsinin xx.xx.2021-ci il tarixli 2(006)-582/2021 saylı qətnaməsi ilə iddianın qismən 320 manat məbləğində təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmışdır. Cavabdeh İB qarşılıqlı iddia ərizəsinə xx.xx.2022ci il tarixli ******* saylı akt əsasında hesablanmış 233,28 manat məbləğində cəriməni də əlavə etdiklərinə və sayğaca yüklədiyi vəsaitdən 84,80 manat çıxdıqlarına görə (74261706,4 0+233,28=5952,88 – 84,80 = 5868,08) iddia tələbini 5868,08 manat məbləğinə azalır. Göstərilənlərə əsasən iddiaçı «Azərıqaz» İB-nin Bakı Regional Qazın Satışı Departamentin əməkdaşları tərəfindən xx.xx.2020-ci ıl tarixindən başlayarq hər ay qanunsuz istifadə etmək barəsində yazılmış aktların və və həmin aktlar əsasında hesablanmış 5868,08 manat məbləğində cərimənin ləğv edilməsi, cərimənin son üç ilin orta illik sərfiyyatına uyğun hesablanması və eyni zamanda kart hesabına pul vəsaiti yüklədiyi zaman cavabdeh tərəfindən ondan tutulmuş 84,80 manat pulun məhkəmə tərəfindən müəyyən ediləcək ümumi məbləğdən çıxılması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
4. İddiaçı iddia tələbini işin hallarına uyğun əsaslandırmaqla əlavə olaraq qeyd etmişdir ki, ünvan 1 ünvanda oğlu, gəlini və biri ikin ci Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı olan iki nəvəsi ilə birlikdə yaşayır. Oğlu narkotik istifadəçisi olduğuna görə 2022-ci ilin fevral ayında həbs edilmişdir. Mənzilinə quraşdırılmış smartkart qaz sayğacına pul yüklənməsi üçün verilmiş plastik kart oğlunda olmuşdur. Oğlu qaz sayğacına pul yükləmək üçün hər ay iddiçıdan pul almışdır. Sayğacdan kənar qaz borusuna müdaxilə etməsi barədə iddiaçıya nə oğlu, nə də qaz işçiləri tərəfindən məlumat verilməmişdir. 2022-cı ilin avqust ayının 25-də qaz idarəsindən kuryer vasitəsi ilə göndərilmiş tarıxsiz aktı aldıqdan sonra iddiaçıya məlum olmuşdur ki, oğlu tərəfindən qaz borusuna qanunsuz müdaxilə edilmişdir. Qanunsuz müdaxiləni usta çağıraraq aradan qaldırdıqdan sonra sayğaca qaz yükləmək istədikdə kart koda düşdüyü üçün mümkün olmamışdır. Kartı ko ddan çıxartmaq üçün gəlini ASAN kommunal xidmətinə müraciət etdikdə oradan bildirmişlər ki, onlara 7426 manat məbləğində cərimə yazılmışdır. Kartı aktiv etdirdikdən sonra sayğaca qaz yükləyərkən avtomatik olaraq onlardan pul tutulur. 2022-ci ilin sentyabr ayında karta yüklədikləri 32,68 manatın 7.88 manatı sayğaca yükləndi. Bunun niyə belə olduğu ilə qaz idarəsinin əməkdaşlarından soruşduqda bildirmişlər ki, qalan 24,8 manat borcuna silinmişdir. Borclarının haradan yarandığı və nə qədər məbləğ təşkil etdiyini ASAN kommunal xidmətindən öyrənmək istədikdə onlar bu məlumatı verə bilməyəcəklərini, bu məlumatları əldə etmək üçün Bakı Regional Qazın Satışı Departamentınə müraciət edərək əldə edə biləcəkləri bildirmişlər. Ona görə də gəlini X3 xx.xx.2022-ci il tarixində (daxil olma nömrəsi P4072) Departamentın rəisi Zamin Mehrəliyevə ərizə ilə müraciət edərək cərimə aktları barədə məlumatlar olmadığına görə cərimə aktlarının surətlərinin təqdim edilməsini xahiş etmişdir. Bakı Regional Qazın Satışı Departamenti tərəfindən onlara təbii X2nın pozulması haqqında tərtib edilmiş aktlar və həmin tarixlərdə tərtib edilmiş təbii qazdan istifadənin dayandırılması barədə aktlar və Dəymiş ziyanın bərpasına dair tələbnamələr təqdim edilmişdir. Əgər «Azərqaz» İB-nin Bakı Regional Qazın Satışı Depanamentinin əməkdaşları tərəfindən xx.xx.2020-ci il tarixində tərtib edilmiş aktda göstərildiyi kimi sayğacdan kənar qeyri-qanuni təbii qazdan istifadə olunduğu aşkar olunmuşdusa, həmin tarixdə tərtib edilmiş qüsurun aradan qaldırılması barədə aktla qüsur aradan qaldırılmışdırsa və dəymiş ziyan həcmin in hesablanmasına və bərpasına dair tələbnamə yazılmışdısa onda hər ay təbii X2nın pozulması haqqında, qüsurun aradan qaldırılması barədə eyni məzmunlu aktlar tərtib etməyə dəymiş ziyan həcminin hesablanmasına və bərpasına daır tələbnamə yazılmasına nə ehtiyac var idi. Guya mənzilində quraşdırılmış 3 ədəd qaz cihazı PQ4, QSQ və radiator olmuşdur RQ4-ün maksimal saatlıq qaz sərfi 1.2 kub/m.saat x 24 x 30 = 864 m3, QSQ-nin maksimal saatlıq qaz sərfi 1.5 kub/m.saat x 24 x 30 = 1080 m3 və radiatorun maksimal saatlıq qaz sərfi 0.8 kub/m.saat x 24 x 30 = 576 m3, hər ay cəmi aylıq 2520 kub/m qaz istifadə edildiyi müəyyən edilmişdir. Tərtib edilmiş aktlar hamısı eyni məzmunludur. Həmin aktlardan onun xəbəri olmamış və onun adının qabağında guya imza etməkdən «imtina» etdi qeyd edilmişdir. Azərba ycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx.xx.2011-ci il tarixli, 80 saylı Qərarı ilə təsdiq edilmiş «X2» nın 6.5-ci bəndinin (Qazpaylayıcı şəbəkəyə qanunsuz qoşulma halları aşkar edildikdə qaz paylayıcısı qanunsuz xətti dərhal qazpaylayıcı şəbəkədən ayırmaqla qazın verilməsini dayandırmalı və dəymiş zərərin ödənilməsini qanunvericiliyə uyğun olaraq həmin şəxsdən tələb etməlidir) tələblərinə əsasən itirilmiş qaz bərpa edilsin tələbinə «Azərqaz» İB-nin Bakı Regional Qazın Satışı Departamentinin əməkdaşları tərəfindən əməl edilməmiş əksinə xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı aktla qazpaylayıcı şəbəkəyə qanunsuz müdaxilə edilməsinin aşkar edilməsinə baxmayaraq qaydaların tələbinə uyğun olaraq qanunsuz xətti şəbəkədən ayırmamış, qazın verilməsini dayandırmamışdır. Əksinə onun xəbəri olmayan və guya imza etməkdən imtina etdiyi 2022-ci ilin iyul ayına kimi eyni məzmunlu aktlar tərtib etməklə əsassız olaraq ona bu müddət ərzində 7426,08 manat qazdan istifadəyə görə məbləğ hesablamışlar. Gəlininin ərizəsinə verilmiş cavabda onlara təqdim etdikləri GASPER adlı cədvəldən açıq aşkar görünür ki, onların bir aya hesabladıqları miqdarda qazı biz il ərzində işlətmişlər. Belə ki, həmin sənəddən də görünür ki, onlar 2016-cı ildə cəmi 3000 kub/m, 2017-ci ildə 2885 kub/m, 2018-ci ildə 2545 kub/m, 2019-cu ildə isə 2410 kub/m qaz işlətmişlər. Bakı Regional Qazın Satışı Departamentin əməkdaşlarının xx.xx.2020-ci il tarixindən başlayaraq hər ay qanunsuz istifadə etmək barəsində yazılmış aktlar və həmin aktlar əsasında hesablanmış zərərin məbləği onlara sərf etmişdir. Əgər onlara sərf etməsəydi qanunsuz qoşulmanı ilk dəfə aşkar etdikləri vaxt «Qaydalar»ın 6.5-ci bəndinin tələbinə əməl edərək qanunsuz qoşulma halını aşkar edən kimi qanunsuz xətti dərhal qazpaylayıcı şəbəkədən ayırar, qazın verilməsini dayandırar və dəymiş zərərin ödənilməsini qanunvericiliyə uyğun olaraq iddiaçıdan tələb edərdilər. Bu barədə də onu məlumatlandırardılar. Lakin, onlar «Qaydalar»ın bu bəndinin tələbinə əməl etməyərək hər ay qanunsuz istifadə barədə, qanunsuz qoşulmanın ləğv edilməsi barədə aktlar tərtib etməklə kifayətlənmiş və həmin aktlar əsasında iddiaçıya vurulmuş zərərə görə qanunsuz borc hesablamışlar. Hesab edir ki, Bakı Regional Qazın Satışı Departamentin əməkdaşlarının təqsiri üzündən iddiaçıya hesablanmış 7426 manat cərimənin ləğv edilməsi və son 3 ilin orta illik sərfiyyatına uyğun cərimə hesablanması barədə qətnamə çıxarılmalıdır. Göstərilənlərə əsasən Cavabdeh İB-nin Bakı Regional Qazın Satışı Departamentin əməkdaşları tərəfindən xx.xx.2020-ci il tarixindən başlayarq hər ay qanunsuz istifadə etmək barəsində yazılmış aktlarının və həmin aktlar əsasında heablanmış 5868,08 manat məbləğində cərimənin ləğv edilməsi, cərimənin son üç ilin orta illik sərfiyyatına uyğun hesablanması barədə qətnamə çıxararılması xahiş edilmişdir.
5. Cavabdeh İddiaçı qarşı «dəymiş maddi zərərin əvəzinin ödənilməsi» tələbinə dair qarşılıqlı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək bildirmişdir ki, qeyd olunan ünvana Cavabdeh İB-nin Bakı Regional Qazın Satışı Departamenti tərəfindən **********00000 nömrəli abonent kodu verilmiş, fərdi yaşayış evini təbii qazla təchiz edən qaz xəttinin üzərində i sə G-4 markalı qaz sayğacı quraşdırılmışaır. Cavabdeh müqavilənin 2.3.2-ci yarımbəndinin (Müqavilənin və «X2»nın tələblərinə əməl etmək) və «X2»nın 6.5-ci bəndinin (qazpaylayıcı şəbəkəyə qanunsuz qoşulma) tələblərini pozaraq, qaz sayğacından kənar qanunsuz olaraq qaz xəttinə qoşulmaqla təbii qazı talamışdır. Cavabdeh İB-nin əməkdaşları tərəfindən Birliyin balans və istismarında olan küçə qaz xətlərinə, habelə cavabdehin fərdi yaşayış evinə çəkilmiş təbii qaz xətti üzərində quraşdırılmış qaz sayğacına müxtəlif tarixlərdə baxış keçirilərkən cavabdeh tərəfindən qaz xəttinə özbaşına qoşulmaqla onun təbii qazdan qanunsuz olaraq istifadə etməsi, yəni ki qeyri-qanuni səkildə təbii qazı talaması faktları aşkar olunmuş, aşkar olunmuş faktlar yerindəcə aktlaşdırılmaqla rəsmiləşdirilmişdir. Həmçinin, qeyd olunan həmin faktlarla bağlı Birliyin əməkdaşları tərəfindən «Təbii X2nın pozulması haqqında» müvafiq aktlar tərtib edilmişdir. Cavabdehin qeyd olunan təqsirli hərəkətləri nəticəsində Birliyin səlahiyyətli əməkdaşları tərəfindən tərtib olunmuş: xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 194,40 manat; xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 194,40 manat; xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 165,60 manat; xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 194,40 manat; xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 252 manat; xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 252 manat; xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 252 manat; xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 252 manat; xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 252 manat; xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 194,40 manat; xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 194,40 manat; xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 194,40 manat; xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 194,40 manat; xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 194,40 manat; xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 194,40 manat; xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 194,40 manat; xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 302,40 manat; xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 233,28 manat; xx.xx.2022-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 267,84 manat; xx.xx.2022-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 181,44 manat; xx.xx.2022-ci il tarixli ******* saylı akt ə sasında 432 manat; xx.xx.2022-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 233,28 manat; xx.xx.2022-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 233,28 manat; xx.xx.2022-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 233,28 manat; xx.xx.2022-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 233,28 manat; xx.xx.2022-ci il tarixli ******* saylı aktlar əsasında 233,28 manat, cəmi 5952,96 manat məbləğində Cavabdeh İB-yə maddi zərərin dəymiş olduğu müəyyən olunmuşdur. Cavabdeh 194,40 manat zərərdən 84,80 manat məbləğində odəniş etmişdir. Beləliklə, cavabdehin «Azərıqaz» İB-yə ödənilməli borc məbləği hazırda abonentin saldo və Gazrep üzrə ümumi 5868,16 manat təşkil etməkdədir. Müqavilə öhdəliklərinin istehlakçı tərəfindən kobud şəkildə pozulması, habelə təqsirli hərəkətləri nəticəsində Cavabdeh İB-yə vurulmuş maddi zə rərlə bağlı cavabdeh tərəfindən heç bir ödəniş həyata keçirilmədiyi üçün məhkəməyə müraciət etmək zərurəti yaranmışdır. Qeyd olunlara əsasən cavabdeh İddiaçı tərəfindən iddiaçı Cavabdeh İB-yə vurulmuş 5868,16 manat məbləğində zərərin və 78,69 manat ödənilmiş dövlət rüsumu əvəzinin, ümumilikdə 5946,85 manat pulun cavabdehdən məcburi qaydada tutularaq Cavabdeh İB-nin bank hesabına ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş edilmişdir.
6. Nəsimi Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli qərardadı ilə qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı Cavabdeh qarşılıqlı iddia üzrə cavabdeh İddiaçı qarşı «dəymiş maddi zərərin əvəzinin ödənilməsi» barədə qarşılıqlı iddia tələbi üzrə mülki işin icraatının bir hissəsiQarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı Cavabdeh qarşılıqlı iddia üzrə cavabdeh İddiaçı qarşı «dəymiş m addi zərərin əvəzinin ödənilməsi» tələbinə dair qarşılıqlı iddia ərizəsinin xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt, xx.xx.2021-ci il tar ixli ******* saylı akt, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt, xx.xx.2022-ci il tarixli ******* saylı akt, xx.xx.2022-ci il tarixli ******* saylı akt, xx.xx.2022-ci il tarixli ******* saylı akt, xx.xx.2022-ci il tarixli ******* saylı akt, xx.xx.2022-ci il tarixli ******* saylı akt, xx.xx.2022-ci il tarixli ******* saylı akt, xx.xx.2022-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında Cavabdeh İB-yə dəymiş zərərin əvəzinin ödənilməsi hissəsində baxılmamış saxlanılmışdır.
7. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 30 yanvar 2023-cü il tarixli 2(006)412/2023 saylı qətnaməsi ilə (hakim Ramin Xəlilov) İlkin iddia üzrə İddiaçı ilkin iddia üzrə Cavabdehnə qarşı «aktların və cərimənin ləğv edilməsi» tələbinə dair ilkin iddia tələbi qismən təmin edilməsi, İlkin iddia üzrə İddiaçı **********00000 saylı abunə hesabından Cavabdeh İB tərəfindən xx.xx.2020-ci il tarixli, xx.xx.2020-ci il tarixli,xx.xx.2020-ci il tarixli, xx.xx.2020-ci il tarixli, xx.xx.2020-ci il tarixli, xx.xx.2020-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli,xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2022-ci il tarixli, xx.xx.2022-ci il tarixli, xx.xx.2022-ci il tarixli, xx.xx.2022-ci il tarixli, xx.xx.2022-ci il tarixli, xx.xx.2022-ci il tarixli, xx.xx.2022-ci il tarixli aktlar üzrə itirilmiş qazın bərpası üçün hesablanmış 5118,08 (beş min yüz on səkkiz manat, səkkiz qəpik) manat b orc silinməsi, ilkin iddia tələbinin qalan hissədə təmin edilməməsi, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı Cavabdeh qarşılıqlı iddia üzrə cavabdeh İddiaçı qarşı «dəymiş maddi zərərin əvəzinin ödənilməsi» tələbinə dair qarşılıqlı iddia tələbi qismən təmin edilərək, İddiaçı xx.xx.2022ci il tarixli, ******* saylı akt üzrə 30 (otuz) manat debitor borcu və 30 (otuz) manat ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olmaqla, cəmi 60 (altmış) manat məbləğində pul alınaraq Cavabdeh İB-nin bank hesabına ödənilməsi, qarşılıqlı iddianın qalan hissədə təmin edilməməsi qət edilmişdir.
8. Birinci instansiya məhkəməsinin mövqeyinə görə, məhkəmə araşdırmaları zamanı müəyyən olundu ki, mübahisəli aktlarda istehlakçının qazdan kənar xətt vasitəsilə sayğaca müdaxilə etməsi müəyyən edilmiş, iddiaçı müxtəlif vaxtlarda müəyyən öd ənişlər edilmiş, lakin hesablanan məbləğin müəyyənləşdirilməsində sübutlar təqdim edilməmişdir.
9. Məhkəmə həm paylayıcının, həm də istehlakçının qanunla qorunan mənafelərini nəzərə alaraq bu qənaətə gəlmişdir ki, iddiaçı tərəfindən tələb edilən məbləğ ağlabatan məbləğdə tutulmalıdır.
10. Məhkəmə qeyd edir ki, istehlakçıdan xx.xx.2020-ci il tarixdən (xx.xx.2020xx.xx.2022) tutulmalı məbləğ bir aya görə ortalama ağlabatan məbləğ kimi 30 (otuz) manat olmalıdır (yay ayları üçün sərfiyyatın az olduğunu nəzərə alaraq, yay aylarında aylıq 20 (iyirmi manat), qış aylarında sərfiyyatın artdığını nəzərə alaraq, qış ayları üçün 50 (əlli) manat). Bu həmçinin abonəçinin abonə saldosundan çıxırışına əsasən də uyğun müəyyən edilir.
11. Bu səbəbdən məhkəmə hesab edir ki, ilkin iddia tələbi bu hissədə qismə n təmin edilməli, İddiaçı **********00000 saylı abunə hesabından Cavabdeh İB tərəfindən xx.xx.2020-ci il tarixli, xx.xx.2020-ci il tarixli,xx.xx.2020-ci il tarixli, xx.xx.2020-ci il tarixli, xx.xx.2020-ci il tarixli, xx.xx.2020-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli,xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2022-ci il tarixli, xx.xx.2022-ci il tarixli, xx.xx.2022-ci il tarixli, xx.xx.2022-ci il tarixli, xx.xx.2022-ci il tarixli, xx.xx.2022-ci il tarixli, xx.xx.2022-ci il tarixli aktlar üzrə itirilmiş qazın bərpası üçün hesablanmış 5118,08 ( be ş min yüz on səkkiz manat, səkkiz qəpik) (25 akt üzrə aylıq 30 manat heablanmaqla) manat əlavə borc silinməli, iddia tələbi qalan hissədə təmin edilməməlidir.
12. Məhkəmə iddia tələbinin 84,08 manat ödənilmiş pulun ümumi məbləğdən çıxılması hissəsi və ümumi 3 illik qaydada hesablanma hissəsi ilə bağlı qeyd edir ki, ilkin iddia üzrə iddiaçının mübahisələndirmiş olduğu aktlar üzrə borc məbləğlərinin silinməsi özlüyündə 84,08 manatı da ehtiva etdiyindən (borclar azaldığı təqdirdə qeyd olunan məbləğ ilkin iddiaçı üzrə iddiaçının abonə hesabına geri yüklənməklə balansına əlavə gələcəkdir), hesablama qaydasında məhkəmə tərəfindən müəyyən edildiyindən bu hissələrdə iddia tələbi prosessual qənaət prinsipini nəzərə almaqla əlavə araşdırılma aparılmadan rədd edilməlidir.
13. Məhkəmə qarşılıqlı idd ia tələbi ilə bağlı qeyd etmişdir ki, qarşılıqlı iddia üzrə cavabdeh ilə Cavabdeh İB arasında xx.xx.2019-cu il tarixdə qaz paylayıcısı ilə məişət qaz qurğusu istifadəçisi arasında qazın alqı-satqısı barədə AKX-00614xx/xx-2019 saylı müqavilə bağlanmışdır. Müqaviləyə əsasən, paylayıcı istehlakçını nominal təzyiqdən aşağı olmamaqla, keyfiyyət göstəriciləri dövlət standartlarının tələblərinə uyğun olan qazla fasiləsiz şəkildə təmin etməyi, istehlakçı isə qaz sayğacının göstəricisinə əsasən hesablanmış və paylayıcı tərəfindən təqdim edilmiş hesab üzrə qazın dəyərini tam ödəməyi öhdələrinə götürmüşlər.
14. Məhkəmə iclasında müəyyən edilmişdir ki, İş üzrə «Azəriqaz” İB tərəfindən verilmiş dəymiş ziyanın bərpasına dair xx.xx.2022-ci il tarixli akt əsasında fərdi evdə «X2»nın tələblərinə zidd olara q sayğacdan kənar qeyri-qanuni xətt vasitəsi ilə təbii qazdan istifadə olunması ilə əlaqədar, 30 gün müddətində itirilmiş qazın bərpası üçün əlavə olaraq 1944 kub metr əlavə sərfiyyat hesablanmış və iddiaçının abonent hesabına əlavə sərfiyyət kimi borc yazılmışdır.
15. Məhkəmə qeyd edir ki, qarşılıqlı iddia ərizəsində mübahisələndirilən digər aktlar (xx.xx.2022-ci il tarixli akt istinsa olmaqla) ilkin iddiada hüquqi qiymət verildiyindən mülki iş o hissədə baxılmamış saxlanılmış, yalnız xx.xx.2022-ci il tarixli akt mübahisəyə açıq vəziyyətdə qalmışdır.
16. Məhkəmə bu hissədə (xx.xx.2022-ci il tarixli akt üzrə) bildirir ki, ilkin iddia ərizəsindəki məhkəmənin gəlmiş olduğu hüquqi mövqe ilə eynidir və akt qismən qüsurlu hesab edilməlidir.
17. Belə olduğu halda məhkəmə hesab edir ki, borcun si linməsi hissəsində ilkin iddia tələbi qismən təmin olduğundan,qarşılıqlı iddia tələbi xx.xx.2022-ci il tarixli akt üzrə hesablanmış 30 (otuz) manat debitor borcun tutulması hissəsində əsaslı hesab edilməklə qismən təmin edilməlidir.
18. Birinci instansiya məhkəməsi gəldiyi nəticəni Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 442, 443.1 və 448.1-ci, Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 135.1 və 139.1-ci maddələrinə, «İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 13-cü maddəsinin 8-ci bəndinə, 17-ci maddəsinə,Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 02 fevral 2005-ci il tarixli 18 saylı qərarı ilə təsdiq olunmuş «X2»nın 3.1.3-cü maddəsinə, Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 12 may 2011-ci il tarixli 80 №-li qərarı ilə təsdiq olunmuş “X2”nın 4.7 və 4.8-ci bəndlərinə, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 76.1, 77.1, 77.2 və 89.3-cü maddələrinə maddələri ilə əsaslandırmışdır. b) Apellyasiya instansiyası məhkəməsindəki icraat
19. Cavabdeh apellyasiya şikayəti verərək, Bakı şəhəri Nəsimi rayon Məhkəməsinin 2(006)-412/2023 saylı, xx.xx.2023 tarixli qətnaməsinin qismən, yəni ilkin iddia tələbinin təmin edilən və qarşılıqlı iddia tələbinin təmin edilməyən hissələrində ləğv edilməsi, ilkin iddia ərizəsinin təmin edilməməsinə və qarşılıqlı iddia ərizəsinin tam icraata qəbul edilməklə tam təmin edilməsinə dair yeni qətnamə qəbul edilməsini, apelyasiya şikayətinin verilməsi üçün ödənilmiş dövlət rüsumu əvəzinin qarşılıqlı iddia üzrə cavabdehdən Cavabdeh İB-nin xeyrinə tutulmasını xahiş etmişdir.
20. Bakı Apellya siya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının 2(103)-2615/2023 nömrəli, 28 aprel 2023-cü il tarixli qətnaməsi ilə (hakimlər Namiq Cəfərov sədrliyi və məruzəsi ilə, İkram Şirinov və Elşən Kazımovdan ibarət tərkibdə) Cavabdeh İB-nin apellyasiya şikayəti qismən təmin olunmuş, Nəsimi Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli qətnaməsi ləğv olunmuş,ilk və qarşılıqlı iddia qismən təmin olunmaqla ünvan 3 ünvanında (abonent kodu: **********00000) xx.xx.2020-ci ildən xx.xx.2022-ci ilədək olan dövrdə təbii qazdan sayğacdankənar istifədəyə görə itirilmiş qazın dəyəri kimi 26 akta əsasən 820 (səkkiz yüz iyirmi) manatın İddiaçı Cavabdeh xeyrinə tutulması, həmin aktlara əsasən hesablanmış borcun qalan hissəsinin silinməsi, ilk və qarşılıqlı iddianın qalan hissəsinin təmin edilməməsi, hər bir tərəfin çəkdiyi m əhkəmə xərcinin onun özünə aid edilməsi qət edilmişdir.
21. Apellyasiya məhkəməsi gəldiyi nəticəni əsaslandırarkən qeyd etmişdir ki, İddiaçı aid olan, Nəsimi rayonu, 3-cü Alatava küçəsində yerləşən 304 nömrəli evdə təbii qazdan sayğacdankənar istifadə olunub. Cavabdeh İB-nin əməkdaşları tərəfindən bu barədə aktlar tərtib olunub, habelə bu faktı təsdiq edən fotolar məhkəməyə təqdim edilib. İddiaçı özü də təbii qazdan sayğacdankənar istifadə olunduğunu etiraf edir. Təbii qazdan sayğacdankənar istifadə ilə bağlı ümumilikdə 31 akt tərtib edilib. Həmin aktlar aşağıdakılardır: 1) xx.xx.2020-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 2) xx.xx.2020-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 3) xx.xx.2020-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 4) xx.xx.2020-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 5) xx.xx.2020-ci il tarixl i ******* nömrəli akt; 6) xx.xx.2020-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 7) 31.08 2020-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 8) xx.xx.2020-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 9) xx.xx.2020-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 10) xx.xx.2020-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 11) xx.xx.2020-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 12) xx.xx.2021-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 13) xx.xx.2021-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 14) xx.xx.2021-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 15) xx.xx.2021-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 16) xx.xx.2021-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 17) xx.xx.2021-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 18) xx.xx.2021-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 19) xx.xx.2021-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 20) xx.xx.2021-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 21) xx.xx.2021-ci il tarixli ** ***** nömrəli akt; 22) xx.xx.2021-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 23) xx.xx.2021-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 24) xx.xx.2022-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 25) xx.xx.2022-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 26) xx.xx.2022-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 27) xx.xx.2022-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 28) xx.xx.2022-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 29) xx.xx.2022-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 30) xx.xx.2022-ci il tarixli ******* nömrəli akt; 31) xx.xx.2022-ci il tarixli ******* nömrəli akt.
22. Yuxarıda göstərilən 31 aktdan ilk 5 akta, yəni xx.xx.2020-ci il tarixli ******* nömrəli akt, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* nömrəli akt, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* nömrəli akt, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* nömrəli akt və xx.xx.2020-ci il tarixli ******* nömrəli akt a münasibətdə Cavabdeh İB-nin iddiası əsasında başqa işdə Nəsimi RM tərəfindən xx.xx.2021-ci il tarixli 2(006)-582/2021 nömrəli qətnamə qəbul edilib, qazdan sayğacdankənar istifadə edilməsinə görə 320 manat tutulması qət olunub (iş v. 37). 23. 31 aktdan qalan 26 akta münasibətdə Cavabdeh İB hazırkı işdə qarşılıqlı iddia verib və qazdan sayğacdankənar istifadə edilməsinə görə zərərin əvəzi (itirilmiş qazın dəyəri) kimi 5.868,16 manat tələb edib. İddiaçı isə hazırkı işdəki ilk iddiasında həmin 26 aktdan 25-nə əsasən hesablanmış borcun ləğv edilməsini tələb edib.
24. Nəsimi RM qarşılıqlı iddia ərizəsinin 25 akta aid hissəsini Mülki-Prosessual Məcəllənin 259.0.4-cü maddəsinə əsasən baxılmamış saxlayıb. Həmin maddəyə görə, eyni tərəflər arasında, eyni predmet barəsində və eyni əsaslarla mübahis ə üzrə iş həmin və ya digər məhkəmənin icraatında varsa, məhkəmə ərizəni baxılmamış saxlayır. Nəsimi RM hesab edib ki, qarşılıqlı iddia ərizəsində istinad olunan 26 aktdan 25-nə münasibətdə ilk iddia verilib, ona görə də 25 akta münasibətdə qarşılıqlı iddia baxılmamış saxlanılmalıdır. Nəsimi RM-nin bu qərardadı qanuna uyğun deyil. Birinci, 259.0.4-cü maddədə “iş” deyiləndə ayrıca iş nəzərdə tutulur. Hazırkı işdə isə ilk və qarşılıqlı iddia bir (eyni) işin daxilində olan iddialardır. İkinci, ilk iddiada 25 aktın və həmin aktlara əsasən hesablanmış borcun ləğv edilməsi tələb olunur, qarşılıqlı iddiada isə həmin aktlara əsasən hesablanmış borcun ödənilməsi tələb olunur. Aktların eyni olması iddiaların əsasının və predmetinin eyni olması demək deyil. Yəni ilk və qarşılıqlı iddiada eyni aktla ra istinad olunsa da həmin iddiaların əsası və predmeti fərqlidir. Bu qərardaddan ayrıca şikayət verilməsə də qətnamədən verilmiş apellyasiya şikayəti öz əsaslarına görə həmin qərardaddan narazılığı da ifadə edir. Qərardad açıq-aşkar qanunsuz olduğuna, habelə mübahisənin mahiyyəti üzrə tam və düzgün həllinə mane olduğuna görə, apellyasiya məhkəməsi işə mahiyyəti üzrə baxarkən həmin qərardadı nəzərə almır. Belə ki, MPM-in 372.1-ci maddəsinə görə, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tam hüquqlu məhkəmə kimi işə işdə olan və əlavə təqdim olunmuş sübutlar əsasında mahiyyəti üzrə baxır. Əgər hər hansı qərardad qanunsuzdursa və apellyasiya məhkəməsinin tam hüquqlu məhkəmə kimi işə mahiyyəti üzrə baxmasına mane olursa, apellyasiya məhkəməsi həmin qərardadı nəzərə almadan işə mahiyyəti üzrə baxa bi lər. 25. 26 aktın əhatə etdiyi dövrdə itirilmiş qazın dəyəri (zərərin məbləği) müəyyən edilərkən əvvəlki illərdə istehlak edilmiş qazın həcmi əsas götürülməli, habelə təqvim ayları istilik mövsümünə və qeyri-istilik mövsümünə bölünməlidir. Belə ki, yaşayış və qeyriyaşayış binalarının istiliklə təchizi zamanı təqvim ili istilik və qeyri-istilik mövsümünə bölünür. Əhali təbii qazdan istilik mövsümünə aid olan 5 ayda (15 noyabrdan 15 aprelədək) çox istifadə edir, qeyri-istilik mövsümünə aid olan 7 ayda isə az istifadə edir. Ona görə də itirilmiş qazın dəyəri istilik mövsümünə aid olan aylar (5 ay) üçün 50 manat, qeyri-istilik mövsümünə aid olan aylar (7 ay) üçün 20 manat müəyyən edilməlidir. “Gazrep” arayışından (iş v. 34) görünür ki, bu miqdar həmin ünvanda əvvəlki illərdə istehlak edilmiş q azın həcminə uyğundur. Odur ki, qazdan sayğacdankənar istifadə nəticəsində itirilmiş qazın dəyəri 26 akta əsasən aşağıdakı kimi müəyyən edilməlidir: 1) xx.xx.2020-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 20 manat; 2) 31.08 2020-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 20 manat; 3) xx.xx.2020-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 20 manat; 4) xx.xx.2020-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 20 manat; 5) xx.xx.2020-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 50 manat; 6) xx.xx.2020-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 50 manat; 7) xx.xx.2021-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 50 manat; 8) xx.xx.2021-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 50 manat; 9) xx.xx.2021-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 50 manat; 10) xx.xx.2021-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 20 manat; 11) xx.xx.2021-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 20 manat; 12) xx.xx.2021-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 20 manat; 13) xx.xx.2021-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 20 manat; 14) xx.xx.2021-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 20 manat; 15) xx.xx.2021-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 20 manat; 16) xx.xx.2021-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 20 manat; 17) xx.xx.2021-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 50 manat; 18) xx.xx.2021-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 50 manat; 19) xx.xx.2022-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 50 manat; 20) xx.xx.2022-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 50 manat; 21) xx.xx.2022-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 50 manat; 22) xx.xx.2022-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 20 manat; 23) xx.xx.2022-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 20 manat; 24) xx.xx.2022-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 20 man at; 25) xx.xx.2022-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 20 manat; 26) xx.xx.2022-ci il tarixli ******* nömrəli akt – 20 manat.
26. Yuxarıda göstərilən məbləğlərin cəmi 820 manat təşkil edir. Odur ki, 26 aktın əhatə etdiyi dövrdə itirilmiş qazın dəyəri (zərərin məbləği) 820 manat müəyyən edilməli, həmin məbləğ İddiaçı Cavabdeh İB-nin xeyrinə tutulmalıdır. Həmin aktların ləğv edilməsinə zərurət yoxdur, çünki aktlar ilə qazdan sayğacdankənar istifadə faktı təsbit olunub, bu fakt isə baş verib. Aktlara əsasən hesablanan zərərin məbləği (itirilmiş qazın dəyəri) isə yuxarıda göstərilən qaydada ağlabatan mühakimə əsasında yenidən müəyyən edilməlidir.
27. Beləliklə, məhkəmə Mülki Məcəllənin 21, 1096 və 1097-ci maddələrinin göstərişlərinə, habelə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx.xx. 2011-ci il tarixli, 80 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “X2”na və “Qaz təchizatı haqqında” Qanunun 13-cü maddəsinin göstərişinə əsaslanaraq hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi ləğv edilməli, ilk və qarşılıqlı iddia qismən təmin edilməli, 26 akta əsasən zərərin məbləği (itirilmiş qazın dəyəri) yenidən hesablanmaqla İddiaçı Cavabdeh İB-nin xeyrinə 820 manat pul tutulmalı, ilk və qarşılıqlı iddianın qalan hissəsi təmin edilməməlidir. a) Kassasiya şikayətinin dəlilləri
28. İlkin iddia üzrə cavabdeh, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı Cavabdeh İB (Vəkil) kassasiya şikayəti verərək, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kolleguyasının 2(103)2615/2023 saylı, xx.xx.2023-cü il tarixli qətnaməsinin qismən, yəni ilkin iddia tələbinin təmin edilən və qarşılıqlı iddia tələbinin təmin edi lməyən hissələrində ləğv edilməsinə,ilkin iddia tələbinin təmin edilməməsinə və qarşılıqlı iddia tələbinin tam təmin edilməsinə dair yeni qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
29. Cavabdeh kassasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, apellyasiya instansiya məhkəməsi maddi hüquq normalarını düzgün tətbiq etməmiş, nəticədə də qətnamə qəbul edərkən yanlış nəticəyə gəlmişdir. Belə ki, Cavabdeh İB-nin əməkdaşları tərəfindən Birliyin balans və istismarında olan küçə qaz xətlərinə baxış keçirilərkən istehlakçı tərəfindən qaz xəttinə özbaşına qoşulmaqla onun təbii qazdan qanunsuz olaraq istifadə etməsi, yəni qeyri-qanuni şəkildə təbii qazı talaması faktları aşkar olunmuş, aşkar olunmuş faktlar yerindəcə Birliyin əməkdaşları tərəfindən tərtib olunmuş “Təbii X2nın pozulması haqqında” Aktlarla r əsmiləşdirilmiş, hər fakta dair ayrıca fotoşəkillər çəkilmişdir (iş materiallarında vardır). Daha sonra həmin Aktlar əsasında “Dəymiş ziyanın bərpasına dair” Tələbnamələr təsdiq edilmişdir (iş materiallarında vardır). Həmin Tələbnamələrə əsasən itirilmiş (qeydə alınmayan) təbii qazın həcminin miqdarı ölçülmüş və bu əsasla da dəymiş ziyanın məbləği hesablanmış və istehlakçıya məxsus abonent saldosuna onun tərəfindən könüllü ödənilməsi məqsədi ilə yerləşdirilmişdir. Qeyd olunan qanunvericilik normalarına əsasən başqa şəxsə zərər vurulmasımülki vəzifələrin əmələ gəlməsinin əsaslarından hesab olunur və zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb etmək hüququna malik olan şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər. Odur ki, Cavabdeh İB-nin əməkdaşları tərəfindən qanunvericiliyi n tələblərinə uyğun tərtib edilmiş aktlar və iş materiallarında olan digər sübutlar ilk iddia üzrə iddiaçı, qarşılıqlı iddia üzrə cavadeh tərəfindən Birliyə vurulmuş zərəri sübut edir. Bildirmək istəyirəm ki, Cavabdeh İB-nin əməkdaşları tərəfindən tərtib edilmiş aktların bir nüsxəsi abonentə təqdim edilmişdir və abonentin həmin aktları imza etməkdən imtinası həmin aktların qanunsuz olduğuna dəlalət etmir. Bundan əlavə olaraq əməkdaşlarımız tərəfindən aktlar tərtib olunarkən hər fakta dair ayrıca çəkilən fotoşəkillərdən (fotoşəkillərdə koordinat, tarix və saat öz əksini tapıb) də açıq-aşkar görünür ki, istehlakçı tərəfindən qanunsuz olaraq qaz xəttinə qoşulma mövcuddur. Belə olan halda paylayıcının ona vurulmuş maddi zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb etmək və s. hüququnun olmasına, hə mçinin zərərin vurulması faktının mövcud olması, zərər vuran şəxsin təqsirli olması və s. bu kimi zərərin ödənilməsi tələbinə əsas verən halları təsdiqləyən və özündə əks etdirən sübutların iş materiallarına əlavə edilməsinə baxmayaraq, apellyasiya instansiya məhkəməsi səhv nəticəyə gəlmiş, qeyd olunan maddi hüquq normalarının tələblərini pozaraq, düzgün olmayan qətnamə qəbul etmişdir.
30. İş materiallarından da məlum olduğu kimi tərəflər arasındakı öhdəlik münasibətləri müqavilə əsasında yaranmış və şərtlər müəyyən edilmişdir. Qeyd olunan maddi hüquq normalarının və tərəflər arasında imzalanmış müqavilənin şərtlərinə əsasən təbii qazdan istifadəyə görə yaranmış borc məbləği istehlakçı tərəfindən ödənilməlidir. Lakin apellyasiya instansiya məhkəməsi qeyd olunan maddi hüquq normalarının t ələblərini nəzərə almamış və qanunsuz qətnamə qəbul etmişdir.
31. Paylayıcıya maddi zərərin vurulması ilə bağlı halları sübut edən mötəbər sənədlər tərəfimizdən iş materiallarına əlavə edilmişdir. Bundan əlavə iş materiallarına əlavə edilmiş abonent saldosu və GASREP çıxarışında öz əksini tapan istehlakçı tərəfindən təbii qazdan istifadəyə görə edilmiş ödənişlərə nəzər yetirəndə də onun təbii qazdan qeyri-qanuni istifadə etdiyini müəyyən etmək olur.
32. Göstərilənlərdən də məlum olur ki, qarşılıqlı iddia tələbimiz tam əsaslı olduğu və İddiaçı tərəf olaraq da bu halı sübuta yetirdiyimiz halda, həmçinin qarşılıqlı iddia üzrə Cavabdeh tərəfin öz etirazları ilə bağlıməhkəməyə hər hansı bir sübut təqdim etməməsinə baxmayaraq apellyasiya instansiya məhkəməsi hər hansı bir əsas olmadan ilk və qar şılıqlı iddianı qismən təmin etmişdir. Odur ki, apellyasiya instansiya məhkəməsi prosessual hüquq normasını pozaraq qanunsuz qətnamə qəbul etmişdir.
33. Bildirirlər ki, apellyasiya instansiya məhkəməsi sübutların faktların müəyyən edilməsi, mötəbərliyi baxımından obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli araşdırılmasını və sonra hüquq normalarına müvafiq olaraq düzgün qiymətləndirilməsini təmin etməmiş, xüsusilə də hesabat müddətləri ilə bağlı hissədə yanlışlığa yol vermişdir. Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun hüquqi mövqeyinə görə, məhkəmə, özü tərəfindən müəyyən olunmuş işin hallarını və qənaətini formalaşdıran sübutları, bu və ya digər sübutları rədd etmək üçün istinad etdiyi dəlilləri və rəhbər tutduğu qanunları qətnamədə göstərməklə onu hüquqi cəhətdən əsaslandırmalıdır. Məhkəmə sübutları sadala maqla kifayətlənməməli, hər bir sübutu, o cümlədən şahid ifadələrinin məzmununu qətnamədə şərh etməli, sübutları əlaqələndirməli, araşdırılan sübutların qəbul edilib-edilməməsinin səbəblərini aydın göstərməlidir (S.Əliyevanın şikayəti ilə əlaqədar 31 may 2006-cı il tarixli Qərar). Odur ki, iş materiallarında yer almış və tərəfimizdən təqdim olunan sübutlar ilk iddianın əsassız, qarşılıqlı iddianın isə tam əsaslı olmasını təsdiq etdiyi halda apellyasiya instansiya məhkəməsi səhv nəticəyə gələrək ilk və qarşılıqlı iddianı qismən təmin etmişdir.
34. Apellyasiya instansiya məhkəməsinin qətnaməsindən də məlum olduğu kimi məhkəmə təbii qazdan qeyri-qanuni istifadə faktlarının təsdiq olunduğunu qəbul etmiş, lakin həmin faktlarla bağlı tərtib edilmiş aktlar üzrə hesabatın düzgün aparılmadığı qənaə tinə gəlmiş və özü müəyyən hesablamalar aparmışdır. Nəticədə də məhkəmə xüsusi bilik tələb edən bu məsələdə səhv nəticəyə gəlmiş və bununla da İddiaçının qanunla qorunan hüquqlarının pozulması ilə nəticələnən məhkəmə aktı qəbul etmişdir. Halbuki qeyd olunan prosessual hüquq normasının tələblərinə əsasən əgər məhkəmə Cavabdeh İB-nin mütəxəssisləri tərəfindən aparılmış hesabatı qəbul etmirdisə o zaman iş üzrə ekspertiza təyin etməli və həmin hesablamaların bu sahədə xüsusi biliyə malik ekspertlər tərəfindən aparılmasını təmin etməli idi. Lakin apellyasiya instansiya məhkəməsi tərəfindən iş üzrə ekspertiza təyin edilməmiş və bununla da prosessual pozuntuya yol verilmişdir.
35. Kassasiya şikayəti Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 21.1, 21.2, 386, 1096, 1097.1-ci, “Qaz təchizatı haq qında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 6.2ci maddələrinə, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx.xx.2011-ci il tarixli. 80 saylı Qərarı ilə təsdiq edilmi. “X2”nın 1.3, 2.2.2 və 6.5-ci bəndlərinə, tərəflər arasında bağlanmış müqaviləyə, Azərbaycan Respublikasının MPM-in 77, 88, 97.1, 217.1-ci maddələrinə istinadla əsaslandırılmışdır. b) Kassasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri
36. Kassasiya şikayətinə qarşı etiraz təqdim edilməmişdir. Tətbiq edilən hüquq Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsi
37. Maddə 385.1 Öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etm ək hüququ vardır.
38. Maddə 386.1. Öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır.
39. Maddə 427.3. Əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir.
40. Maddə 442 Öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür.
41. Maddə 443.1 Öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora d əymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur.
42. Maddə 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi:
43. Maddə 14.1. Məhkəmə həqiqətə nail olmaq üçün işin hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiqinə lazımi şərait yaradır. Bunun üçün məhkəmə: işdə iştirak edən şəxslərə onların prosessual hüquq və vəzifələrini izah edir, görüləcək, yaxud görülməyəcək hərəkətlərin nəticələri barədə onları xəbərdar edir, onların prosessual hüquqlarının həyata keçməsinə kömək göstərir.
44. Maddə 15.2. Məhkəmələrin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi, qərardadı, qərarı, əmri bütün dövlət hakimiyyəti, yerli özünüidarə orqanlar ı, onların vəzifəli şəxsləri, ictimai birliklər, siyasi partiyalar, həmkarlar ittifaqları, onların vəzifəli şəxsləri, həmçinin fiziki və hüquqi şəxslər üçün məcburidir və Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində hökmən icra olunmalıdır.
45. Maddə 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir.
46. Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir.
47. Maddə
88. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur.
48. Maddə 260.6. İddianın baxılmamış saxlanması haqqında məhkəmə qərardadından şikayət verilə bi lər.
49. Maddə 407.2. Kassasiya şikayətində işin hallarının sübut olunmamasına, məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün əhəmiyyətli olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmamasına və yaxud qətnamə və qərardadda ifadə olunan nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmamasına istinad etməyə yol verilmir.
50. Maddə 416.1. Kassasiya instansiyası məhkəməsi işə şikayət həddində baxır və kassasiya şikayətində irəli sürülmüş dəlillər üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır.
51. Maddə 416.2. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən bu Məcəllənin 418.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş prosessual hüquq pozuntusu hesab edilən hallara yol verilməsi şikayətin hədlərindən və dəlillərindən asılı olmayaraq yoxlanılmalıdır.
52. Maddə 417.1.1. Kassasiya məhkəməsi işə baxarkən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnamə və ya qərardadını dəyişiklik edilmədən, şikayəti təmin etmədən saxlaya bilər.
53. Maddə 417.1.2. Kassasiya məhkəməsi işə baxarkən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnamə və ya qərardadına dəyişiklik edə bilər.
54. Maddə 417.1.3. Kassasiya məhkəməsi işə baxarkən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnamə və ya qərardadını qismən ləğv edə və ya tamamilə, yaxud qismən ləğv edib işi yenidən baxılmaq üçün apellyasiya instansiyası məhkəməsinə göndərə bilər.
55. Maddə 417.1.4. Kassasiya məhkəməsi işə baxarkən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnamə və ya qərardadını tamamilə, yaxud qismən ləğv edib apellyasiya instansiyası məhkəməsində müəyyən edilmiş hallar və sübutlar əsasında yeni qə rar qəbul edə bilər.
56. Maddə 418.1. Maddi və prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması, o cümlədən maddi və prosessual hüququn tətbiqi üzrə məhkəmə təcrübəsinin vahidliyinin pozulması apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnamə və qərardadının ləğv edilməsi üçün əsasdır.
57. Maddə 418.3. Prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması qətnamənin yaxud qərardadın ləğv edilməsi üçün o vaxt əsas ola bilər ki, bu pozuntu düzgün qətnamə qəbul edilməməsi ilə nəticələnsin və ya nəticələnə bilsin. Kassasiya baxışının hədləri
58. Kassasiya instansiyası məhkəməsi işin faktiki hallarını araşdırmır. Lakin apelyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq olunub-olunmamasını yoxlamaq zərurətindən irə li gələrək, iş materiallarında olan, aşağı instansiya məhkəmələri tərəfindən qəbul edilərək işə əlavə olunmuş, araşdırılmış və (və ya) müəyyən edilmiş sübutlara və hüquqi faktlara istinad edilməsi kassasiya instansiyası məhkəməsinin faktiki halları araşdırması kimi qiymətləndirilməməlidir.
59. Hazırkı kassasiya şikayətində qətnamə cavabdeh tərəfindən ilkin iddia tələbinin təmin edilən və qarşılıqlı iddia tələbinin təmin edilməyən hissələrini mübahisələndirdiyinə görə apelyasiya məhkəməsinin aktı həmin hissələrdə yoxlanılır. Kassasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi
60. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi gəldiyi nəticəni əsaslandırarkən qeyd etmişdir ki, Nəsimi RM qarşılıqlı iddia ərizəsinin 25 akta aid hissəsini Mülki-Prosessual Məcəllənin 259.0.4-cü maddəsinə əsasən baxılmamış saxlayıb. Həmin maddəyə görə, eyni tərəflər arasında, eyni predmet barəsində və eyni əsaslarla mübahisə üzrə iş həmin və ya digər məhkəmənin icraatında varsa, məhkəmə ərizəni baxılmamış saxlayır. Nəsimi RM hesab edib ki, qarşılıqlı iddia ərizəsində istinad olunan 26 aktdan 25-nə münasibətdə ilk iddia verilib, ona görə də 25 akta münasibətdə qarşılıqlı iddia baxılmamış saxlanılmalıdır. Nəsimi RM-nin bu qərardadı qanuna uyğun deyil. Birinci, 259.0.4-cü maddədə “iş” deyiləndə ayrıca iş nəzərdə tutulur. Hazırkı işdə isə ilk və qarşılıqlı iddia bir (eyni) işin daxilində olan iddialardır. İkinci, ilk iddiada 25 aktın və həmin aktlara əsasən hesablanmış borcun ləğv edilməsi tələb olunur, qarşılıqlı iddiada isə həmin aktlara əsasən hesablanmış borcun ödənilməsi tələb olunur. Aktların eyni olması iddiaların əsasının və predmetinin eyni olması demək deyil. Yəni ilk və qarşılıqlı iddiada eyni aktlara istinad olunsa da həmin iddiaların əsası və predmeti fərqlidir. Bu qərardaddan ayrıca şikayət verilməsə də qətnamədən verilmiş apellyasiya şikayəti öz əsaslarına görə həmin qərardaddan narazılığı da ifadə edir. Qərardad açıq-aşkar qanunsuz olduğuna, habelə mübahisənin mahiyyəti üzrə tam və düzgün həllinə mane olduğuna görə, apellyasiya məhkəməsi işə mahiyyəti üzrə baxarkən həmin qərardadı nəzərə almır. Belə ki, MPM-in 372.1-ci maddəsinə görə, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tam hüquqlu məhkəmə kimi işə işdə olan və əlavə təqdim olunmuş sübutlar əsasında mahiyyəti üzrə baxır. Əgər hər hansı qərardad qanunsuzdursa və apellyasiya məhkəməsinin tam hüquqlu məhkəmə kimi işə mahiyyəti üzrə baxmasına m ane olursa, apellyasiya məhkəməsi həmin qərardadı nəzərə almadan işə mahiyyəti üzrə baxa bilər.
61. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin əsaslandırması prosessual hüquq normalarının tələblərinə, o cümlədən MPM-in 15-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş məhkəmə aktlarının məcburiliyi qaydasına ziddir.İş üzrə qarşılıqlı iddianın bir hissədə baxılmamış saxlanması barədə Nəsimi Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli qərardadından şikayət verilməmiş və qanuni qüvvəyə minmişdir. Ümumiyyətlə, həmin qərardadın əsaslılığının yoxlanılması apellyasiya araşdırmasının hədlərinə daxil olmamışdır. Həmin qərardad ləğv edilmədən, qərardadla qarşılqlı iddianın baxılmamış saxlanmış hissəsinə apellyasiya məhkəməsi tərəfindən mahiyyəti üzrə baxılması prosessual hüquq normal arının tələbinə uyğun olmamışdır.Azərbaycan Respublikasının MPM-in 15.2-ci maddəsinə əsasən də məhkəmələrin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi, qərardadı, qərarı, əmri bütün dövlət hakimiyyəti, yerli özünüidarə orqanları, onların vəzifəli şəxsləri, ictimai birliklər, siyasi partiyalar, həmkarlar ittifaqları, onların vəzifəli şəxsləri, həmçinin fiziki və hüquqi şəxslər üçün məcburidir və Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində hökmən icra olunmalıdır. Birinci instansiya məhkəməsi qarşılıqlı iddianın baxılmamış saxlanması hissəsində işə mahiyyəti üzrə baxmamış və qətnamə qəbul etməmişdir.Lakin apellyasiya instansiyası məhkəməsi prosessual hüquq normasını pozaraq- qarşılıqlı iddianın bir hissədə baxılmamış saxlanması haqqında qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qərardadının məcburiliyini nəzərə al mamış və həmin hissədə də-apellyasiyanın hədlərinə daxil olmadığı halda- işə mahiyyəti üzrə baxmışdır ki bu da, düzgün olmayan qətnamə qəbul edilməsi ilə nəticələnmişdir.
62. Faktiki olaraq hazırki iş üzrə həm qarşılıqlı iddianın bir hissədə baxılmamış saxlanması haqqında qanuni qüvvəyə minmiş, ləğv edilməmiş qərardad, həm də həmin baxılmamış saxlanmış hissə üzrə işi mahiyyəti üzrə həll edən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsi mövcuddur.
63. MPM-in 260.5-ci maddəsində iddianın baxılmamış saxlanması haqqında məhkəmə qərardadından şikayət verilə bilməsi imkanı nəzərdə tutulur.MPM-də qərardadlardan verilmiş şikayətlərə birinci və apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən baxılması qaydaları da nəzərdə tutulmuşdur.Lakin iş üzrə cavabdeh (qarşılıqlı iddiaçı) qarşılıqlı iddiasını n bir hissədə baxılmamış saxlanmasına dair məhkəmə qərardadından ayrıca şikayət verməmiş, MPM-də isə göstərilən kateqoriyadan olan qərardadlardan şikayət verilmədiyi halda məhkəmələrin həmin qərardadı nəzərə ala bilməyəcəyi imkanı ümumiyyətlə nəzərdə tutulmamışdır.
64. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi qeyd etmişdir ki, qərardaddan ayrıca şikayət verilməsə də qətnamədən verilmiş apellyasiya şikayəti öz əsaslarına görə həmin qərardaddan narazılığı da ifadə edir. Kassasiya kollegiyası qeyd edir ki, iddianın baxılmamış saxlanması haqqında qərardaddan şikayətin verilməsi və həmin şikayətə baxılması qaydası MPM-də ayrıca tənzimlənmişdir. Lakin cavabdeh (qarşılıqlı iddiaçı) Cavabdeh İB qarşılıqlı iddianın bir hissədə baxılmamış saxlanmasına dair qərardaddan şikayət verməmişdir. Ona görə də qətn amədən verilən apellyasiya şikayətinin qərardaddan narazılıqlar ifadə edilən hissələrində apellyasiyanın mümkünlüyünə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən hüquqi qiymət verilməli olduğu halda verilməmişdir.
65. Yuxarıda qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə kollegiyası belə qənaətə gəlir ki, kassasiya şikayəti qismən təmin edilməli, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının 28 aprel 2023-cü il tarixli 2(103)-2615/2023 nömrəli qətnaməsi tamamilə ləğv edilməli və iş yenidən baxılması üçün Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə göndərilməlidir.
66. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən işə yenidən baxılarkən göstərilən nöqsanları aradan qaldırmaqla, maddi və prosessual hüquq normalarının tələblərinə uyğun məhkəmə aktı qəbul edilməlidir.
67. Məhkəmə kollegiyası belə hesab edir ki, ape llyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsi kassasiya şikayətinin dəlillərindən asıl olmayaraq ləğv edilməli olduğundan kassasiya şikayətinin dəlillərinə hüquqi qiymət verilməsi zərurəti yoxdur.
68. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 416, 417 və 419-cu maddələrini rəhbər tutub məhkəmə kollegiyası qərara aldı: Cavabdeh İB tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti qismən təmin edilsin. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının 28 aprel 2023-cü il tarixli 2(103)2615/2023 nömrəli qətnaməsi tamamilə ləğv edilsin. İş yenidən baxılması üçün Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə göndərilsin. Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.