Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(103)-1141/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(103)-1141/2021 02.03.2021 BAKI APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ Hakimlər: Qürbət Ağa oğlu Əsgərovun sədrliyi və məruzəsi ilə, Azad Nizam oğlu İmanov və Vahid Nəriman oğlu Sadıqovdan ibarət tərkibdə, Məhkəmə iclas katibi: Qantural İlqar oğlu Mürsəlzadənin katibliyi, İddiaxxxxı İddiaxxxxı, onun etibarnamə əsasında nümayəndəsi və vəkili X6, Cavabdeh X14 Limited LTD Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin etibarnamə əsasında nümayəndəsi və vəkili X3 və etibarnamə əsasında nümayəndələri X4, X7 və X5 iştirakları ilə, Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 2(006)-4030/2020 saylı, 31 avqust 2020-ci il tarixli qətnaməsindən iddiaxxxxı İddiaxxxxı və cavabdeh X14 Limited LTD Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin etibarnamə əsasında nümayəndəsi X1 tərəfindən verilmiş apelyasiya şikayətinə əsasən mülki işə Bakı Apelyasiya Məhkəməsinin binasında, axxxxıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaxxxxı İddiaxxxxı cavabdeh X14 Limited LTD Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə və üxxxxüncü şəxs Neftxxxxilərin Hüquqlarını Müdafiə Təşkilatı İB-yə qarşı “əmək müqaviləsinin ləğv edilməsi barədə Əmrin ləğv edilməsi, işə bərpa, məcburi işburaxmaya görə əmək haqqının, maddi və mənəvi ziyanın ödənilməsi tələbinə dair” iddia ərizəsi ilə Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, Cavabdeh-nin xx.xx.2020-ci il tarixli, 1174 saylı əmrinin ləğv edilməsi, onun işə bərpa edilməsi, xx.xx.2020-ci il tarixdən işə bərpa olunan günə qədər hər ay üxxxxün məcburi işburaxmaya görə orta aylıq əmək haqqının, işə buraxılmadığı xx.xx.2020-ci il tarixdən xx.xx.2020-ci il tarixə kimi müddətə görə orta aylıq əmək haqqının ödənilməsi, 5.000 manat maddi və 5.000 manat mənəvi ziyan olmaqla, cəmi 10.000 manat pulun tutulması, əmək kitabxxxxasında olan xx.xx.2020-ci il tarixli qeydin Cavabdeh-nin möhürü ilə təsdiq edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaxxxxı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, Cavabdeh-nin xx.xx.2020-ci il tarixli, 1174 saylı Əmri ilə onunla bağlanmış Əmək müqaviləsi Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 75-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin d) bəndinə əsasən: “bu maddənin tələblərinə əməl edilməklə tərəflərin müəyyən etdiyi digər hallar” əsası ilə xx.xx.2020-ci il tarixdən ləğv olunmuşdur. Cavabdeh-nin xx.xx.2020-ci il tarixli 1174 saylı Əmrini aşağıda göstərilən səbəblərə görə əsassız və qanunsuz hesab edir. O, xx xxxxxxx 1995-ci ildən olmaqla 25 illik iş stajına malikdir. Əmək müqaviləsi əsasında uzun müddət Azərbaycan Respublikasının neft sənayesində xxxxalışmışdır. Belə ki, əmək müqaviləsi bağlamaqla xx.xx.2006-cı il tarixdən Cavabdeh-yə rəngsaz peşəsinə işə qəbul edilmiş, daha sonra fasiləsiz olaraq həmin müəssisədə müxtəlif peşələrdə işləmişdir. Cavabdeh-də sonuncu peşəsi fəhlə-1.5 olmuşdur. Covid-19 pandemiyası ilə əlaqədar ilkin karantin elan edildiyi vaxt o dənizdəki platformada işdə idi. Həmin dövrə görə iş növbəsi: 14 iş günü və 14 istirahət günlərindən ibarət idi. Karantinlə əlaqədar iş rejimi də dəyişdi və iş növbəsi: 28 iş günü və 28 istirahət günlərinə dəyişdi. Faktiki olaraq isə 44 gün işdə, bir o qədər istirahət elməli olduğu halda, istirahət gününün ilk 14 gündən sonra onları karantinə aldılar. Əslində bu iş rejimi xxxxətin və əmək qanunvericiliyinin tələblərinə uyğun olmasada mövcud vəziyyətlə əlaqədar onlar bu dəyişməni anlayışla qarşıladılar. Beləliklə 2020-ci ilin may ayının 3-də onlar Mərdəkan qəsəbəsində yerləşən “xxxx” kotteclərində yerləşdirildilər. Cavabdeh “xxxx” kotteclərində onlara normal şərait yarada bilmədi, eyni zamanda bir kottecdə ən azı 5 nəfər bir yerdə qalmağa məcbur olurdu. May ayının 7-də qaldıqları Kotecdə elektrik naqilində nasazlıq yarandı və elektrik enerjisi kəsildi. Onlar bu barədə əməkdaşlarına məlumat verdilər. Otelin əməkdaşları baxış kexxxxirdikdən sonra bildirdilər ki, elektrik enerjisi ən azından səhərə kimi olmayacaq, yaranmış qəza problemi ciddidir. 2020-ci ilin may ayı Ramazan ayı idi, o və otaq yoldaşları oruc tuturdular. Elektrik enerjisi olmadığından otaqda isti su hazırlamaq mümkün deyildi. Belə bir vəziyyətdə onlar da məcbur olub müvəqqəti ehtiyaclarını qarşılaya bilmək üxxxxün qonşu kottecə kexxxxməyi düşündülər. Həmin məqsədlə öz kotteclərindən xxxxıxıb qonşu kottecə gedərkən qonşu kottecin qarşısında olan zaman qaldığı mərkəzin mühafizəxxxxisi kamerada bunu görüb onlara yaxınlaşmış və onlar da məsələni ona izah etdilər. Səhərisi gün, yəni, 2020-ci ilin may ayının 8-də onları X12 LTD MMC ofisinə apardılar və onlar bununla əlaqədar izahat yazdılar. Müəssisənin ofisində görüş zamanı X13 LTD MMC-nin Kadrlar şöbə rəisi Emil Qədiməliyev onlara bildirdi ki, karantin qaydalarını pozduqları üxxxxün ərizə yazıb öz xahişləri ilə işdən getməlidirlər. Əks təqdirdə işdən qovulacaqlarını bildirdi. Kadrlar Şöbəsinin rəisi Emil Qədiməliyevlə olan, eyni zamanda 12 may və x xxxx 2020-ci il tarixli görüşlərdə də dəfələrlə qeyd etmişdir ki, karantin qaydasını pozmağı sırf şirkətin öz işxxxxilərinə lazımi şərait yaratmamasından irəli gəlmiş və oruc tutmağı ilə əlaqədar olmuşdur. Nəticədə onunla bağlanmış Əmək müqaviləsi qanunsuz əsaslarla ləğv edildi. Cavabdeh-nin xx.xx.2020-ci il tarixli. 1174 saylı Əmri ilə onunla bağlanmış Əmək müqaviləsinin Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 75-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin d) bəndinə əsasən: “bu maddənin tələblərinə əməl edilməklə tərəflərin müəyyən etdivi digər hallar” əsası ilə ləğv edilmə barədə əmri tərtib edilərkən aşağıda göstərilən əmək hüquqları müəssisə tərəfindən pozulmuşdur: X13 LTD MMC onunla bağlanmış Əmək müqaviləsinin Əmək Məcəlləsinin 75-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin d) bəndi ilə ləğv etsədə, əslində ona qarşı Əmək Məcəlləsinin 186-cı maddəsini tədbiq etmişdir. Belə ki, Əmək Məcəlləsinin 186-cı maddəsinə əsasən: İşəgötürən, işxxxxi bu Məcəllə ilə və digər normativ aktlarla müəyyən edilmiş vəzifələrini yerinə yetirmədikdə və ya hüquqlarından sui-istifadə etsə də yaxud əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərini icra etmədikdə intizam məsuliyyətinə, qanunvericilik nəzərdə tutulmuş hallarda isə digər məsuliyyətə cəlb edilirlər. İşxxxxi əmək funksiyasını tam qismən yerinə yetirmədikdə, yaxud keyfiyyətsiz yerinə yetirdikdə, bu Məcəllənin 10-cu maddəsi nəzərdə tutulan, həmxxxxinin əmək müqaviləsi ilə müəyyən edilmiş vəzifələrini, müəssisədaxili qaydalarını pozduqda işəgötürən ona aşağıdakı intizam tənbehlərindən birini verə bilər: töhmət vermək; sonuncu xəbərdarlıqla şiddətli töhmət vermək; kollektiv müqavilələrdə nəzərdə tutulmuşdursa, aylıq əmək haqqının 1/4-i məbləğində olmamaq şərtilə cərimə etmək; əmək müqaviləsini bu Məcəllənin 70-ci maddəsinin “xxxx” bəndi ilə ləğv etmək. Yəni, X13 LTD MMC guya karantin qaydalarını, o cür müəssisədaxili intizam qaydalarını pozduğunu əsas gətirərək barəsində onun hərəkətlərinə adekvat olan ağır intizam tənbehini tədbiq edərək əmək müqaviləni ləğv etmişdir. Lakin, bu Əmək Məcəlləsinin digər tələblərini pozmuşdur. Belə ki, Əmək Məcəlləsinin 187-ci maddəsinin 2-ci hissəsinə əsasən, intizam tənbehi, işxxxxi tərəfindən əmək və ya icra intizamının pozulduğu aşkar edildiyi gündən bir ay kexxxxənədək verilə bilər. İşxxxxinin xəstə olduğu, yaxud məzuniyyətdə, ezamiyyətdə olduğu vaxt həmin müddətə daxil edilmir. Cavabdeh-nin əmək müqaviləsinin ləğv edilməsi barədə əmrində və digər sənədlərdə qeyd olunur ki, o karantin qaydalarını xx.xx.2020-ci il tarixdə pozmuşdur. Əmək müqaviləsi isə müəssisənin xx.xx.2020-ci il tarixli, 1174 saylı əmri ilə xx.xx.2020-ci il tarixdən ləğv olunmuşdur. Göründüyü kimi intizam tənbehi, cavabdehin onların hərəkətləri intizam xətası kimi aşkar etdiyi gündən 2 ay 6 gün sonra verilmişdir, yəni, intizam tənbehinin tətbiq olunması barədə Əmr Əmək Məcəlləsinin 187-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin tələbləri pozulmaqla qəbul edildiyindən, qanunsuz hesab olunmalı və məhkəmə qaydasında ləğv edilməlidir. Hesab edir ki, ona qarşı intizam tənbehi tətbiq olunarkən, Əmək Məcəlləsinin 186.3-cü maddəsinin şərtləri də pozulmuşdur. Belə ki, əmək fəaliyyətində olduğu 25 il müddət, əmək fəaliyyətində və xüsusən də neft sənayesində və Cavabdeh-də qüsursuz işləməyi, sertifikatları, əmək kollektivində olan nüfuzu, şəxsiyyəti, peşəkarlığı və bütün bunların fonunda ehtimal edilən xətanın gerxxxxək xarakteri nəzərə alınmamış, nəticədə intizam tənbehi tədbiri və həm də qeyri-adekvat olan, ən sərti, ən ağırı sexxxxilmişdir. Hesab edir ki, qanunsuz işdən azad olunması ilə əlaqədar ona maddi ziyan dəymişdir. Həmin maddi ziyanın əvəzi kimi onun xeyrinə 5.000 manat məbləğinin ödənilməsini tələb edir. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 2(006)-4030/2020 saylı, 31 avqust 2020-ci il tarixli qətnaməsi ilə iddia tələbinin qismən təmin edilməsi, Cavabdeh-nin xx.xx.2020-ci il tarixli, 1174 saylı əmrinin ləğv edilməsi, İddiaxxxxı işə bərpa edilməsi, İddiaxxxxı xx.xx.2020-ci il tarixdən işə bərpa olunan günə qədər hər ay üxxxxün məcburi işburaxmaya görə orta aylıq əmək haqqı, işə buraxılmadığı xx.xx.2020-ci il tarixdən xx.xx.2020-ci il tarixə kimi müddətə görə orta aylıq əmək haqqının ödənilməsi, İddiaxxxxı Əmək kitabxxxxasında olan xx.xx.2020-ci il tarixli qeydin Cavabdeh-nin möhürü ilə təsdiq edilməsi, iddia tələbinin qalan hissədə təmin edilməməsi qət edilmişdir. Həmin qətnamədən narazı qalan iddiaxxxxı İddiaxxxxı və cavabdeh X14 Limited LTD Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin etibarnamə əsasında nümayəndəsi X1 ayrı-ayrılıqda apelyasiya şikayətləri vermişlər. İddiaxxxxı İddiaxxxxı apelyasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, aşağıdakılara əsasən iddia tələbinin maddi və mənəvi ziyanla bağlı hissəsinin təmin edilməməsinə dair birinci instansiya məhkəməsinin mövqeyi ilə razılaşmır və hesab edir ki, Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 2(006)-4030/2020 saylı, xx xxxxxx 2020-ci il tarixli qətnaməsi həmin hissədə ləğv edilməli və iddia tələbi tam şəkildə təmin edilməlidir. İddia tələbinin qismən təmin edilməsi də sübut edir ki, cavabdeh onunla bağlanmış Əmək müqaviləsini ləğv edərkən Əmək Məcəlləsinin 69.7-ci maddəsinin tələblərini pozmuş, buna görə də dəymiş ziyanın əvəzinin ödənilməsi ilə əlaqdar olan iddia tələbi də tam ödənilməlidir. Hesab edir ki, ona Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 300-ci maddəsinə əsasən maddi, 290-cı maddəsinə əsas mənəvi ziyan ödənilməlidir. Apelyasiya şikayətində Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 2(006)-4030/2020 saylı, xx xxxxxx 2020-ci il tarixli qətnaməsinin iddianın təmin edilməmiş hissəsində ləğv edilməsi və iddia tələbinin tam təmin edilməsi barədə yeni qətnamə qəbul edilməsi xahiş edilmişdir. Cavabdeh X14 Limited LTD Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin etibarnamə əsasında nümayəndəsi X1 apelyasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, məhkəmə hüququn tətbiq edilməsində səhvə yol vermiş, işin həlli zamanı mübahisələndirilən məsələni tənzimləyən hüquq normasını tətbiq etməmiş, eləcə də gəldiyi nəticə üxxxxün mühüm əhəmiyyəti olan bütün faktiki halları aydınlaşdırmamış və beləliklə də, maddi hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməməsi nəticəsində düzgün olmayan, qanuna zidd və əsassız qətnamə qəbul etmişdir. Məhkəmə qətnamədə o qənaətə gəlmişdir ki, işxxxxi hər hansı təhlükəsizlik, əməyin mühafizəsi, müəssisədaxili intizam və ya karantin qaydalarını pozarsa, işəgötürən əmək müqaviləsinə yalnız və yalnız Məcəllənin 70-ci maddəsinin (xxxx) bəndi ilə xitam verə bilər. Hesab edirik ki, bu yanaşma tamamilə yanlışdır. Hər hansı bir işxxxxinin təhlükəsizlik, əməyin mühafizəsi, intizam və ya karantin qaydalarını pozması halları əmək müqaviləsinə xitamın ayrıca əsası kimi daxil edilibsə, işəgötürən əmək müqaviləsinə həm Məcəllənin 70-ci maddəsinin (xxxx) bəndi ilə, həm də işxxxxi və işəgötürənin müəyyən etdiyi əlavə hal kimi Məcəllənin 75.2 (d) maddəsi ilə xitam verə bilər. Cavabdeh, əmək müqaviləsinə xitam vermək üxxxxün iki müxtəlif əsas olduğu halda müqaviləyə öz mülahizəsi əsasında bu əsaslardan birinə, Məcəllənin 75.2 (d) maddəsinə müvafiq olaraq xitam vermişdir. Cavabdehin həyata kexxxxirdiyi xitamda qanunvericiliyin və ya Məcəllənin hexxxx bir tələbi pozulmamışdır. Məhkəmə cavabdehin əmək müqaviləsinə Məcəllənin 75.2 (d) maddəsi ilə xitam verməsini intizam tənbeh tədbiri kimi qiymətləndirmiş və buna görə də, bu əsasla xitama Məcəllənin 186-cı maddəsində müəyyən edilmiş 1 (bir) aylıq müddəti tətbiq edilmişdir. Hesab edirik ki, bu mövqe də tamamilə yanlışdır. Hazırkı iş üzrə iddiaxxxxıya hexxxx bir intizam tənbehi tətbiq edilməmiş və işxxxxi ilə əmək müqaviləsinə işəgötürənin təşəbbüsü ilə Məcəllənin 70-ci maddəsinin (xxxx) bəndi ilə deyil, tərəflərin qarşılıqlı razılığı ilə müəyyən edilmiş əlavə hal üzrə Məcəllənin 75.2 (d) bəndi əsasında xitam verilmişdir. Əmək müqaviləsinə xitam verilməsinə əsas verən hadisə xx xxx 2020-ci il tarixində baş vermiş və həmin gün də iddiaxxxxının izahatı alınmış və onun videogörüntüdə karantin qaydalarını pozan şəxs olduğu müəyyən edilmişdir. Məcəllənin 8-ci maddəsinə əsasən, müddət axımının başlanması təqvim üzrə müəyyən edilmiş vaxtın ertəsi günündən, yəni xx xxx 2020-ci il tarixindən hesablanır. Hazırkı iş üzrə iddiaxxxxının əmək qabiliyyətinin olmamasına dair sənədlərdən məlum olur ki, o, cari ilin 13-22 may, 22-31 may və 01-12 iyun (13 iyun işə xxxxıxmaqla) tarixlərində, ümumilikdə 31 (otuz bir) gün xəstə olmuş və işə xxxxıxmamışdır. Məhkəmə tətbiq edilməli olan 75-ci maddəni tətbiq etməmiş, eyni zamanda öz yanaşması ilə Məcəllənin 75.2 (d) maddəsinin tətbiqini məhdudlaşdırmış və bununla da Məcəllənin 68 və 76-cı maddələrinin tətbiqində səhvə yol vermişdir. Məhkəmə Məcəllənin əmək müqaviləsinin bağlanması əsasları və qaydalarını tənzimləyən maddələrinin, eləcə də əmək müqaviləsinə xitam verilməsinə əsas verən hallara dair maddələrinin məzmununu düzgün qiymətləndirməmişdir. Məhkəmə iş üxxxxün əhəmiyyət kəsb bütün faktiki halları - təhlükəsizlik prosedurlarının əhəmiyyəti və zəruriliyi, onların pozulmasına görə məsuliyyətin vacibliyi, iddiaxxxxının bu qaydaları qəsdən pozması hallarını aydınlaşdırmamış və iddiaxxxxının təqsirli hərəkətlərini sübut edən əhəmiyyətli maddi sübutları tədqiq etməmişdir. Apelyasiya şikayətində Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 2(006)-4030/2020 saylı, xx xxxxxx 2020-ci il tarixli qətnaməsinin ləğv edilməsi və iddia tələbinin tam həcmdə rədd edilməsi barədə yeni qətnamə qəbul edilməsi xahiş edilmişdir. Apelyasiya məhkəməsinin iclasında iddiaxxxxı İddiaxxxxı və onun etibarnamə əsasında nümayəndəsi və vəkili X15 verdikləri apelyasiya şikayətini müdafiə etdiklərini, cavabdeh X14 Limited LTD MMC-nin nümayəndəsi Fərid Bayramov tərəfindən verilmiş apelyasiya şikayətinə qarşı isə etiraz etdiklərini bildirərək, iddia ərizəsində göstərilənlərə və verdikləri apelyasiya şikayətinin dəlillərinə uyğun izahat verdilər, apelyasiya şikayətinin təmin edilməsini, Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 2(006)-4030/2020 saylı, xx xxxxxx 2020-ci il tarixli qətnaməsinin iddianın təmin edilməmiş hissəsində ləğv edilməsi və iddia tələbinin tam təmin edilməsini, cavabdeh təşkilatın nümayəndəsi Fərid Bayramovun apelyasiya şikayətinin isə təmin edilməməsi barədə yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş etdilər. Apelyasiya məhkəməsinin iclasında cavabdeh X14 Limited LTD MMC-nin etibarnamə əsasında nümayəndəsi və vəkili X8, etibarnamə əsasında nümayəndələr X9, X16 və X10 cavabdeh X14 Limited LTD MMC-nin nümayəndəsi Fərid Bayramovun verdiyi apelyasiya şikayətini müdafiə etdiklərini, iddiaxxxxı İddiaxxxxı tərəfindən verilmiş apelyasiya şikayətinə qarşı isə etiraz etdiklərini bildirərək, cavabdeh təşkilatın apelyasiya şikayətinin dəlillərinə uyğun izahat verdilər, cavabdeh təşkilatın apelyasiya şikayətinin təmin edilməsini, Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 2(006)-4030/2020 saylı, xx xxxxxx 2020-ci il tarixli qətnaməsinin ləğv edilməsi və iddia tələbinin tam həcmdə rədd edilməsi, iddiaxxxxı İddiaxxxxı apelyasiya şikayətinin isə təmin edilməməsi barədə yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş etdilər. Apelyasiya məhkəməsi tərəfindən apelyasiya şikayətinə məhkəmə iclasında baxılmasının vaxtı və yeri barədə xəbərdar edilməsinə baxmayaraq iş üzrə üxxxxüncü şəxs Neftxxxxilərin Hüquqlarını Müdafiə Təşkilatı İB-nin nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin səbəbi barədə məhkəməyə hexxxx bir məlumat verməmişdir. Bu səbəbdən də məhkəmə kollegiyası Azərbaycan Respublikası MPM-nin 376.2-ci maddəsinin tələblərinə əsasən üxxxxüncü şəxs Neftxxxxilərin Hüquqlarını Müdafiə Təşkilatı İB-nin nümayəndəsinin iştirаkı оlmаdаn mülki işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 2.1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə məhkəmə icraatının vəzifələri hər bir fiziki və yaxud hüquqi şəxsin Azərbaycan Respublikasının Kоnstitusiyasından, qanunlarından və digər nоrmativ hüquqi aktlarından irəli gələn hüquq və mənafelərinin məhkəmədə təsdiq оlunmasıdır. Həmin Məcəllənin 372.1-ci maddəsinə əsasən apelyasiya instansiyası məhkəməsi tam hüquqlu məhkəmə kimi işə, işdə оlan və əlavə təqdim оlunmuş sübutlar əsasında mahiyyəti üzrə baxır. Həmin Məcəllənin 372.6-cı maddəsinə əsasən apelyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin qanuniliyinin əsaslılığını оnun düzünə və ya dоlayısı ilə mübahisələndirilən hissəsində, şikayət qərarın ləğv edilməsinə yönəldikdə və ya apelyasiya şikayətində və оna etirazlarda ifadə оlunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin predmeti bölünməz оlduqda isə tam yоxlayır. Həmin Məcəllənin 372.7-ci maddəsinə əsasən apelyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin dəlillərindən asılı оlmayaraq, məhkəmənin maddi və prоsessual hüquq nоrmalarına riayət etməsini yоxlayır. Həmxxxxinin, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 392.2-ci maddəsinə əsasən apelyasiya şikayəti təmin edilmədikdə və ya məhkəmənin qətnaməsi dəyişdirildikdə, apelyasiya instansiyası məhkəməsi hansı dəlillərə əsasən şikayətin təmin edilmədiyini və yaxud qətnamənin dəyişdirildiyini göstərməyə borcludur. Hazırki halda iddiaxxxxı İddiaxxxxı apelyasiya şikayətində birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən qəbul edilmiş qətnamədən narazı qaldığını bildirərək qətnamənin qismən, iddianın təmin olunmamış hissəsində ləğv edilməsini xahiş etməklə, qətnaməni qismən mübahisələndirmişdir. Cavabdeh X14 Limited LTD MMC-nin nümayəndəsi Fərid Bayramov isə apelyasiya şikayətində birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən qəbul edilmiş qətnamədən narazı qaldığını bildirərək qətnamənin ləğv edilməsini, iddia tələbinin rədd edilməsini xahiş etməklə, qətnaməni tam mübahisələndirmişdir. Оna görə də məhkəmə kоllegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi tam yоxlanılmalıdır. Məhkəmə kollegiyası tərəflərin izahatlarını dinləyib, apelyasiya şikayətlərinin dəlillərini və iş materiallarını araşdırmaqla, işdə olan sübutları tədqiq edərək və həmin sübutlara obyektiv hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, tərəflərin apelyasiya şikayətləri təmin edilməməli, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Məhkəmə kollegiyası iddiaxxxxının və cavabdehin apelyasiya şikayətlərinin dəlilləri üzrə mülki iş materiallarını tədqiq edərək, mülki iş materiallarından aşağıdakıları müəyyən etmişdir. Bеlə ki, iş materiallarında olan, X13 LTD MMC-nin baş direktorunun xx xxxx 2020-ci il tarixli 1174 saylı əmrinin surətindən görünür ki, Portalda fəhlə 1.5 İddiaxxxxı ilə bağlanmış xx xxxxx 2020-ci il tarixli əmək müqaviləsinə (əmək müqaviləsinin 16-cı bəndinin g) işxxxxi qəsdən şirkətin hər hansı təhlükəsizlik qaydalarını pozduqda, təhlükəsizlik qaydaları üzrə imtahanda iştirak etmədikdə və ya bu cür imtahanları verə bilmədikdə) Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 75-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin d) bəndinə əsasən xx xxxx 2020-ci il tarixdə xitam verilmişdir. İş materiallarında olan, xx xxxxxxxx 1995-ci il tarixli, ИТ № ******* saylı əmək kitabxxxxasının təsdiq edilmiş surətindən görünür ki, İddiaxxxxı xx xxxxx 2020-ci il tarixli tarixdə “İstiqlal” Qurğusunda portalda fəhlə 1.5 vəzifəsinə təyin edilmiş və Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 75-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin d) bəndinə əsasən xx xxxx 2020-ci il tarixdən tutduğu vəzifədən azad edilmişdir. İş materiallarında olan, X14 LTD şirkətinin qurğu rəisinin köməkxxxxisi vəzifəsində işləyən Ariz Əliyevin xx.xx.2020-ci il tarixli raportundan görünür ki, xx.xx.2020-ci il tarixdə X14 LTD şirkətinin nəzarət olunna karantin mərkəzində vidiomüşahidə zamanı şirkətin dənizdəki qurğularından növbəli rejimdə işləmək üxxxxün səyahət etməli olan və bu məqsədlə karantin məntəqəsinə yerləşdirilmiş 3 nəfər işxxxxinin daxili qaydaları pozaraq icazəsiz qaydada öz otağını tərk etməsi və digər işxxxxinin məskunlaşdığı otağa getməsi aşkar olunmuşdur. Bununala əlaqədar, şirkətin mühafizəxxxxiləri hadisələr baş verdiyi otağa baş xxxxəkdikdə karantin qaydalarını pozan həmin işxxxxilərdən ikisinin şəxsiyyəti müəyyən edilmişdir. Həmin işxxxxilər portalda fəhlə vəzifəsində xxxxalışan X2 və portalda fəhlə 1.5 vəzifəsində xxxxalışan İddiaxxxxıdir. Lakin, qaydanı pozan digər üxxxxüncü işxxxxinin şəxsiyyətini kamera görüntələri və digər vasitələrlə aydınlaşdırmaq mümkün olmadı. Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 10-cu maddəsinə əsasən, əmək müqaviləsi ilə müəyyən edilmiş əmək funksiyasını vicdanla yerinə yetirmək; əmək intizamına və müəssisədaxili intizam qaydalarına əməl etmək; əməyin təhlükəsizliyi normalarına əməl etmək; işəgötürənə vurduğu maddi ziyana görə məsuliyyət daşımaq; dövlət sirrini, habelə işəgötürənin kommersiya sirrini müəyyən olunmuş qaydada və şərtlərlə gizli saxlamaq; iş yoldaşlarının əmək hüquqlarını və qanuni mənafelərini pozmamaq;fərdi, kollektiv əmək mübahisələri üzrə məhkəmə qərarlarını (qətnamələrini) yerinə yetirmək və əmək qanunvericiliyinin tələblərinə əməl etmək əmək müqaviləsi üzrə işxxxxinin əsas vəzifələri hesab olunur. Həmin Məcəllənin 11-ci maddəsinin “b” bəndinə əsasən, əmək münasibətləri sahəsində işəgötürənin bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş qaydada və əsaslarla əmək müqavilələrini ləğv etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 68.1-ci maddəsinə əsasən əmək müqaviləsinə yalnız bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş əsaslarla və qaydada xitam verilə bilər. Həmin Məcəllənin 70-ci maddəsinin “xxxx” bəndinə əsasən işxxxxi özünün əmək funksiyasını və ya əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərini yerinə yetirmədikdə, yaxud bu Məcəllənin 72-ci maddəsində sadalanan hallarda əmək vəzifələrini kobud şəkildə pozduqda əmək müqaviləsi işəgötürən tərəfindən ləğv edilə bilər. Həmin Məcəllənin 71-ci maddəsinin 2-ci hissəsinə əsasən bu məcəllənin 70-ci maddəsinin ”xxxx” bəndində nəzərdə tutulan əsasla əmək müqaviləsinin ləğv edilməsinə bu şərtlə yol verilir ki, işxxxxi qəsdən və ya səhlənkarlıqla, ehtiyatsızlıqla əmək funksiyasını, vəzifə borcunu (öhdəliklərini) yerinə yetirmədiyinə görə müvafiq iş yerində işin, istehsalxxxxı, əmək və icra intizamının normal ahəngini pozmuş olsun və ya mülkiyyətxxxxinin, işəgötürənin, habelə əmək kollektivinin (onun ayrı-ayrı üzvülərinin) hüquqlarına və qanunla qorunan mənafelərinə hər hası formada ziyan dəymiş olsun. Həmin Məcəllənin 72-ci maddəsinə əsasən c) təqsirli hərəkətləri (hərəkətsizliyi) nəticəsində mülkiyyətxxxxiyə maddi ziyan vurması; xxxx) təqsirli hərəkətləri (hərəkətsizliyi) nəticəsində əməyin mühafizəsi qaydalarını pozaraq iş yoldaşlarının səhhətinə xəsarət yetirməsi və ya onların bu səbəbdən həlak olması; e) əmək fəaliyyəti zamanı yol verdiyi kobud səhvləri, hüquq pozuntuları nəticəsində işəgötürənin, müəssisənin və ya mülkiyyətxxxxinin qanuni mənafeyinə ciddi xələl gətirməsi; ə) əmək funksiyasını pozduğuna görə əvvəllər işəgötürən tərəfindən verilmiş intizam tənbehindən nəticə xxxxıxarmayaraq altı ay ərzində təkrarən əmək funksiyasını pozması; f) iş vaxtı ərzində bilavasitə iş yerində inzibati xətalara və ya cinayət tərkibi olan ictimai-təhlükəli əməllərə yol verməsi işxxxxi tərəfindən əmək vəzifələrinin kobud şəkildə pozulması hesab edilir. Göründüyü kimi, İddiaxxxxı ilə bağlanmış xx xxxxx 2020-ci il tarixli əmək müqaviləsinə (əmək müqaviləsinin 16-cı bəndinin g) işxxxxi qəsdən şirkətin hər hansı təhlükəsizlik qaydalarını pozduqda, təhlükəsizlik qaydaları üzrə imtahanda iştirak etmədikdə və ya bu cür imtahanları verə bilmədikdə) Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 75-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin d) bəndinə əsasən xx xxxx 2020-ci il tarixdə xitam verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 75-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin “d” bəndində qeyd edilir ki, əmək müqaviləsində ona xitam verilməsi barədə tərəflərin qarşılıqlı razılığı ilə əlavə hallar nəzərdə tutula bilər: bu maddənin tələblərinə əməl edilməklə tərəflərin müəyyən etdiyi digər hallarda. Digər hallar dedikdə, cavabdeh, tərəflər arasında bağlanılmış xx xxxxx 2020-ci il tarixli əmək müqaviləsinin 16-cı bəndinin g) yarımbəndində göstərilənləri nəzərdə tutmuşdur. Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 186-cı maddəsinə əsasən, işəgötürən, işxxxxi bu Məcəllə ilə və digər normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilmiş vəzifələrini yerinə yetirmədikdə və ya hüquqlarından sui-istifadə etdikdə və yaxud əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərini icra etmədikdə intizam məsuliyyətinə, qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallarda isə digər məsuliyyətə cəlb edilirlər. İşxxxxi əmək funksiyasını tam və ya qismən yerinə yetirmədikdə, yaxud keyfiyyətsiz yerinə yetirdikdə, bu Məcəllənin 10-cu maddəsində nəzərdə tutulan, həmxxxxinin əmək müqaviləsi ilə müəyyən edilmiş vəzifələrini, müəssisədaxili intizam qaydalarını pozduqda işəgötürən ona aşağıdakı intizam tənbehlərindən birini verə bilər: a) töhmət vermək; b) sonuncu xəbərdarlıqla şiddətli töhmət vermək; c) kollektiv müqavilələrdə nəzərdə tutulmuşdursa, aylıq əmək haqqının 1/4-i məbləğindən xxxxox olmamaq şərtilə cərimə etmək; xxxx) əmək müqaviləsini bu Məcəllənin 70-ci maddəsinin “xxxx” bəndi ilə ləğv etmək. 3. İşəgötürən intizam tənbehini verərkən işxxxxinin şəxsiyyətini, kollektivdə nüfuzunu, peşəkarlıq səviyyəsini, onun törətdiyi xətanın xarakterini nəzərə almalıdır. Bu maddənin ikinci hissəsində göstərilmiş intizam tənbehlərindən hər hansı biri tətbiq olunmadan işxxxxiyə yazılı və ya şifahi qaydada xəbərdarlıq edilə bilər. Xəbərdarlıq intizam tənbehi sayılmır. Həmin Məcəllənin 187-ci maddəsinin 2-ci bəndində qeyd edilir ki, intizam tənbehi, işxxxxi tərəfindən əmək və ya icra intizamının pozulduğu aşkar edildiyi gündən bir ay kexxxxənədək verilə bilər. İşxxxxinin xəstə olduğu, yaxud məzuniyyətdə, ezamiyyətdə olduğu vaxt həmin müddətə daxil edilmir. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, birinci instansiya məhkəməsi düzgün olaraq belə nəticəyə gəlmişdir ki, iddiaxxxxı İddiaxxxxı öz hərəkətləri ilə Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 72-ci maddəsində nəzərdə tutulan əmək vəzifələrinin kobud şəkildə pozulması hallarından hexxxx birinə yol verməmişdir. Eyni zamanda, məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, cavabdeh təşkilatın intizam xətası kimi aşkar etdiyi gündən 2 ay 6 gün kexxxxdikdən sonra, xx xxxx 2020-ci il tarixdə İddiaxxxxı ilə bağlanılmış əmək müqaviləsini ləğv etmələ Əmək Məcəlləsinin 187-ci maddəsinin 2-ci bəndinin tələblərini pozması nəticəsinə gəlməkdə də birinci instansiya məhkəməsi haqlı olmuşdur. Beləliklə məhkəmə kollegiyası cavabdeh X14 Limited LTD MMC-nin nümayəndəsi Fərid Bayramovun apelyasiya şikayətinin dəlilləri üzrə yekun hüquqi dəyərləndirmə apararaq hesab edir ki, apelyasiya şikayətinin dəlilləri formal mülahizələrdən ibarət olmaqla birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticə faktlar nöqteyi-nəzərdən qanuni və əsaslı olduğundan, apelyasiya şikayəti təmin edilməməlidir. Bundan başqa, məhkəmə kollegiyası iddiaxxxxı İddiaxxxxı iddia tələbinin maddi və mənəvi zərər hissəsində birinci inistansiya məhkəməsinin gəlmiş olduğu nəticəni qanuni və əsaslı hesab edir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21.1-ci maddəsinin tələbinə görə zərərin əvəzinin öədənilməsini tələb etmək hüququna malik olan şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər, bu şərtlə ki, qanunda və ya müqavilədə zərərin əvəzinin daha az miqdarda ödənilməsi nəzərdə tutulmasın. Həmin Məcəllnin 21.2-ci maddəsinə əsasən zərər dedikdə, hüququ pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnu bərpa etmək üxxxxün xxxxəkdiyi və ya xxxxəkməli olduğu xərclər, əmlakndan məhrum olması və ya əmlakının zədələnməsi (real zərər), habelə hüququ pozulmasaydı, həmin şəxsin adi mülki dövriyyə şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər (əldən xxxxıxmış fayda) başa düşülür. Həmin Məcəllnin 21.3-cü maddəsinə əsasən, zərərin əvəzinin ödənilməsi ilə bağlı tələbin həcminin müəyyənləşdirilməsi zamanı zərərxxxxəkənin, onun işxxxxisinin və qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş hallarda üxxxxüncü şəxslərin davranışının zərərin yaranmasına və artmasına hansı həcmdə şərait yaratması nəzərə alınmalıdır.[15] Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21 (zərərin əvəzinin ödənilməsi) və 23 maddələrinin (şərəfin, ləyaqətin və işgüzar nüfuzun müdafiəsi) şərh edilməsinə dair xx xxx 2002-ci il tarixli qərarında göstərilir ki, Mənəvi zərər adətən vətəndaşların şəxsi qeyri-əmlak hüquqlarının pozulması nəticəsində əmələ gəlir. Mənəvi zərər qeyri əmlak zərəri olmaqla iqtisadi məzmun və dəyər kəsb etməyən hüquq pozuntusudur. Belə zərər vətəndaşa anadangəlmə və ya qanun əsasında ona məxsus olan qeyri-maddi nemətlərə aid (şərəf, ləyaqət, işgüzar nüfuz, şəxsi ailə sirri, hərəkət etmək azadlığı, yaşayış yeri sexxxxmə, ad hüququ, müəlliflik hüququ, sair şəxsi qeyri-əmlak hüquqlar və digər maddi nemətlər) hüquqlarını pozmaqla fiziki şəxsə mənəvi sarsıntı, iztirab verir. Mənəvi zərər bilavasitə zərər vuran şəxsin hərəkətlərindən sonra zərərxxxxəkmişin şüuruna təsir göstərməklə mənfi psixoloji reaksiyaya səbəb olur. Mənəvi zərər vətəndaşların hüquqlarının pozulmasının müstəqil nəticəsidir. O həm vurulmuş əmlak zərəri ilə birlikdə, yaxud əmlak zərəri vurulmadığı hallarda kompensasiya edilir. Mənəvi zərər ödənilərkən mənəvi və fiziki iztirabların xarateri və dərəcəsi, eləcə də cavabdehlərin təqsiri, əmlak vəziyyəti və s. vacib halların nəzərə alınması zəruridir və hər bir konkret halda belə zərərin ödənilməsi ilə bağlı xüsusatlar məhkəmənin mülahizəsinə görə müəyyən olunmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21-ci maddəsinin müddəaları yalnız real zərərin, habelə əldən xxxxıxmış faydanın ödənilməsini nəzərdə tutur. Lakin iddiaxxxxı cavabdehdən 5.000 manat maddi ziyanın və 5.000 manat mənəvi ziyanın alınaraq ona ödənilməsini tələb etsə də, bununla bağlı mötəbər sübutları, yəni cavabdehin hərəkətləri nəticəsində ona maddi və mənəvi zərər vurulmasını təsdiq edən sübutları nə birinci inistansiya məhkəməsinə nədə ki, apelyasiya inistansiya məhkəməsinə təqdim etməmişdir. Halbuki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllnin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddədə göstərilir ki, məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Məhkəmə kollegiyası həmxxxxinin apelyasiya şikayətlərinin dəlillərini araşdıraraq müəyyən etmişdir ki, işə baxan birinci instansiya məhkəməsi Azərbaycan Respublikası MPM-nin 88-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq iş üzrə tədqiq olunmuş sübutlara qanuna müvafiq qiymət vermişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 88-ci maddəsinə əsasən məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Bеləliklə, məhkəmə kollеgiyası iddiaxxxxı İddiaxxxxı və cavabdeh X14 Limited LTD MMC-nin etibarnamə əsasında nümayəndəsi Fərid Bayramovun apеlyasiya şikayətlərində sadaladığı dəlilləri işin faktiki hallarına uyğun olaraq araşdırıb hеsab еdir ki, birinci instansiya məhkəməsi işə baxarkən maddi və prosеssual hüquq normalarını düzgün tətbiq etmiş, iş üzrə düzgün nəticəyə gəlmişdir. Ona görə də məhkəmə kollеgiyası bеlə qənaətə gəlir ki, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi faktlar nöqtеyi nəzərindən qanuni, əsaslı və ədalətli olduğundan, işdə, həmxxxxinin apеlyasiya şikayətlərində iş üzrə məhkəmə qətnaməsinin ləğv еdilməsi və ya dəyişdirilməsi o, cümlədən iş üzrə icraata xitam verilməsi üxxxxün əsaslar olmadığından, Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 2(006)-4030/2020 saylı, xx xxxxxx 2020-ci il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən, iş üzrə tərəflərin verdiyi apеlyasiya şikayətləri təmin еdilmədən saxlanılmalıdır. Belə ki, Azərbaycan Rеspublikası MPM-nin 385.2-ci maddəsinə əsasən birinci instansiya məhkəməsinin faktlar nöqteyi-nəzərindən qanuni və əsaslı olan və mahiyyəti üzrə düzgün olan qətnaməsi yalnız formal mülahizələrə görə ləğv edilə bilməz. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372, 384.0.1, 385.2, 392, 393 və 405-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyas, qət etdi: İddiaxxxxı İddiaxxxxı tərəfindən verilmiş apelyasiya şikayəti təmin edilməsin. Cavabdeh X14 Limited LTD Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin etibarnamə əsasında nümayəndəsi X1 tərəfindən verilmiş apelyasiya şikayəti təmin edilməsin. Hazırki mülki iş üzrə Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 2(006)-4030/2020 saylı, xx xxxxxx 2020-ci il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qətnamədən, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 2 (iki) ay müddətinə Bakı Apelyasiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin mülki kollegiyasına kassasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən Qürbət Əsgərov Hakimlər Azad İmanov Vahid Sadıqov