Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(103)-5957/2024 05.11.2024 BAKI APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ İddiaçı Fəxrəddin oğlunun Cavabdehnə qarşı “əsassız hesablanmış borcun silinməsi tələbi barədə” iddiasına dair mülki iş üzrə Hakimlər Məmmədov Məmməd Allahverdi oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), X1 və İmanov Azad Nizam oğlundan ibarət tərkibdə, məhkəmə iclas katibi İbrahimova Pərvin Adil qızının katibliyi ilə, hazırkı mülki iş üzrə Bakı Şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi tərəfindən qəbul edilmiş 09 avqust 2024-cü il tarixli qətnamədən Cavabdeh verdiyi apellyasiya şikayətinə əsasən işə yazılı icraat qaydasında baxaraq MÜƏYYƏN ETDİ: a) iddia barədə məlumat
1. İddiaçı cavabdeh Birliyə qarşı iddia ərizəsi Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, cavabdeh Birlik tərəfindən ona əsassız olaraq hesablanmış 7.426,80 manat məbləğində borcun silinməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
2. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı, Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, Xocəsən qəsəbəsində yerləşən evdə ailəsi ilə birlikdə yaşayır. 2023-cü ilin müxtəlif aylarında Birliyin əməkdaşları tərəfindən iddiaçının barəsində aktlar tərtib etmişlər ki, iddiaçının ünvanında təbii qazdan guya qaz sayğacından kənar, yəni qanunsuz çəkilmiş qaz xətti vasitəsi ilə istifadə olunur. Həmin aktlar əsasında isə iddiaçıya əlavə sərfiyyat kimi 7.426,80 manat məbləğində borc hesablanmışdır. İddiaçı bildirir ki, onun yaşadığı ünvanda bu kimi xətt heç vaxt olmamışdır. Buna görə də, o, həmin aktları və aktlar əsasında hesablanmış borcu əsassız hesab edir. b) iş üzrə tərəflərin birinci instansiya məhkəməsində iştirakı və verdikləri izahatlar barədə məlumat
3. İddiaçı məhkəmə baxışı iclasında iştirak edərək, iddia tələbini müdafiə etmiş və Rayon Məhkəməsinə iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat vermişdir.
4. Cavabdeh Birlik işin baxılması barədə Rayon Məhkəməsi tərəfindən lazımi qaydada xəbərdar olunsa da, məhkəmə baxışı iclaslarda nümayəndəsinin iştirakını təmin etməmiş və bunun səbəbləri barədə Rayon Məhkəməsinə məlumat verməmşdir. Bu səbəbdə də, Rayon Məhkəməsi işə cavabdeh Birliyin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxmışdır. c) birinci instansiya məhkəməsinin iş üzrə gəldiyi nəticə barədə məlumat
5. İşə baxmış Rayon Məhkəməsi iş üzrə qəbul etdiyi xx.xx.2024-cü il tarixli qətnamə ilə iddianın təmin edilməsini qət etmişdir.
6. Rayon Məhkəməsi gəldiyi qənaəti onunla əsaslandırmışdır ki, iddiaçı tərəfindən təbii qazdan qeyri-qanuni istifadə olunmasına dair hallar məhkəmə baxışı zamanı müəyyən edilməmişdir. Bu kimi hal iş üzrə rəy vermiş Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzi tərəfindən də müəyyən edilməmişdir. Cavabdeh Birlik onun əməkdaşları tərəfindən iddiaçının barəsində tərtib etdikləri “Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında” aktlarda göstərilən halların həqiqətə uyğun olmasını təsdiq edə biləcək sübutları məhkəməyə təqdim etməmişdir. d) apellyasiya şikayəti barədə məlumat
7. Cavabdeh Birlik həmin qətnamədən Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına (bundan sonra – Məhkəmə) apellyasiya şikayəti verərək qətnamənin ləğv edilməsini və iddianın rədd edilməsi barədə iş üzrə yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
8. Apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, işə baxmış Rayon Məhkəməsi iş üzrə sübutları düzgün araşdırmamış, işin hallarına səhv qiymət vermiş, maddi hüquq normalarını düzgün tətbiq etməmiş və nəticədə iş üzrə əsassız qətnamə qəbul etmişdir. e) iş üzrə tərəflərin apellyasiya baxışı iclasında iştirakları barədə məlumat
9. Cavabdeh Birliyin nümayəndəsi və iddiaçı işə apellyasiya qaydasında baxılmanın yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada xəbərdar olunsalar da apellyasiya baxışı iclasına gəlməmiş və bunun səbəbləri barədə Məhkəməyə məlumat verməmişlər.
10. Məhkəmə, qeyd edilən halın işin baxılmasına mane olmadığını nəzərə alaraq, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (MPM) 376.2-ci maddəsinə əsasən işə onların iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Çünki, qeyd edilən prosessual normanın tələbinə görə, işə baxılmanın vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmiş iş üzrə tərəflərin gəlməməsi işə baxılmasına mane olmur. f) işdə olan sənədlər barədə məlumat
11. Cavabdeh Birliyin əməkdaşları tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli, “Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında aktdan” görünür ki, iddiaçıya məxsus ünvana baxış keçirilən zaman iddiaçının təbii qazdan sayğacdan kənar qeyriqanuni istifadə etməsi halı aşkar edilmişdir.
12. Birliyin əməkdaşları tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli “Dəymiş ziyanın bərpasına dair Tələbnamədən” görünür ki, bu qətnamənin 11-ci bəndində qeyd edilən akt əsasında itirilmiş qazın bərpası üçün dəymiş ziyanın həcmi 49.248 kub metr hesablanmışdır.
13. Cavabdeh Birliyin əməkdaşları tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli, “Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında aktdan” görünür ki, iddiaçıya məxsus ünvana baxış keçirilən zaman iddiaçının təbii qazdan sayğacdan kənar qeyriqanuni istifadə etməsi halı aşkar edilmişdir.
14. Birliyin əməkdaşları tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli “Dəymiş ziyanın bərpasına dair Tələbnamədən” görünür ki, bu qətnamənin 13-cü bəndində qeyd edilən akt əsasında itirilmiş qazın bərpası üçün dəymiş ziyanın həcmi 3.096 kub metr hesablanmışdır.
15. Cavabdeh Birliyin əməkdaşları tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli, “Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında aktdan” görünür ki, iddiaçıya məxsus ünvana baxış keçirilən zaman iddiaçının təbii qazdan sayğacdan kənar qeyriqanuni istifadə etməsi halı aşkar edilmişdir.
16. Birliyin əməkdaşları tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli “Dəymiş ziyanın bərpasına dair Tələbnamədən” görünür ki, bu qətnamənin 15-cü bəndində qeyd edilən akt əsasında itirilmiş qazın bərpası üçün dəymiş ziyanın həcmi 2.808 kub metr hesablanmışdır.
17. Cavabdeh Birliyin əməkdaşları tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli, “Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında aktdan” görünür ki, iddiaçıya məxsus ünvana baxış keçirilən zaman iddiaçının təbii qazdan sayğacdan kənar qeyriqanuni istifadə etməsi halı aşkar edilmişdir.
18. Birliyin əməkdaşları tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli “Dəymiş ziyanın bərpasına dair Tələbnamədən” görünür ki, bu qətnamənin 17-ci bəndində qeyd edilən akt əsasında itirilmiş qazın bərpası üçün dəymiş ziyanın həcmi 2.808 kub metr hesablanmışdır.
19. Cavabdeh Birliyin əməkdaşları tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli, “Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında aktdan” görünür ki, iddiaçıya məxsus ünvana baxış keçirilən zaman iddiaçının təbii qazdan sayğacdan kənar qeyriqanuni istifadə etməsi halı aşkar edilmişdir.
20. Birliyin əməkdaşları tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli “Dəymiş ziyanın bərpasına dair Tələbnamədən” görünür ki, bu qətnamənin 19-cu bəndində qeyd edilən akt əsasında itirilmiş qazın bərpası üçün dəymiş ziyanın həcmi 1.404 kub metr hesablanmışdır.
21. Cavabdeh Birliyin əməkdaşları tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli, “Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında aktdan” görünür ki, iddiaçıya məxsus ünvana baxış keçirilən zaman iddiaçının təbii qazdan sayğacdan kənar qeyriqanuni istifadə etməsi halı aşkar edilmişdir.
22. Birliyin əməkdaşları tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli “Dəymiş ziyanın bərpasına dair Tələbnamədən” görünür ki, bu qətnamənin 21-ci bəndində qeyd edilən akt əsasında itirilmiş qazın bərpası üçün dəymiş ziyanın həcmi 1.404 kub metr hesablanmışdır.
23. Cavabdeh Birliyin əməkdaşları tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli, “Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında aktdan” görünür ki, iddiaçıya məxsus ünvana baxış keçirilən zaman iddiaçının təbii qazdan sayğacdan kənar qeyriqanuni istifadə etməsi halı aşkar edilmişdir.
24. Birliyin əməkdaşları tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2023-cü il tarixli “Dəymiş ziyanın bərpasına dair Tələbnamədən” görünür ki, bu qətnamənin 21-ci bəndində qeyd edilən akt əsasında itirilmiş qazın bərpası üçün dəymiş ziyanın həcmi 1.116 kub metr hesablanmışdır.
25. Cavabdeh Birlik tərəfindən tərtib edilmiş “Abonentin saldosundan” görünür ki, yuxarıda qeyd edilən aktlara əsasən iddiaçıya 7.426,80 manat məbləğində borc hesablanmışdır.
26. Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzi tərəfindən Rayon Məhkəməsinə verilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli 3/3-16-16/2-3/725 nömrəli rəydən görünür ki, iddiaçının ünvanında olan qaz sayğacının və borunun üzərində müdaxilə nəticəsində yaranmağa xarakterik olan iz və zədə aşkar edilməmişdir. Qaz sayğacından kənar xətlərin çəkilməsi müşahidə edilmir. g) mülki mübahisənin həlli və apellyasiya şikayətinin dəlillərinin qiymətləndirilməsi
27. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən müəyyən edilir ki, iş üzrə tərəflər arasında mövcud mülki mübahisənin yaranmasına səbəb iddiaçıya məxsus ünvana aid qaz xəttinə müdaxilənin edilməsi faktının aşkar edilməsi olmuşdur. Belə olan halda da, mübahisə, cavabdeh Birliyə dəymiş maddi zərərin əvəzinin iddiaçı tərəfindən ödənilməsinin əsaslı olub-olmaması ilə bağlıdır.
28. Bunu nəzərə alan Məhkəmə bildirir ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin tələblərinə görə, zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb etmək hüququna malik olan şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər, bu şərtlə ki, qanunda və ya müqavilədə zərərin əvəzinin daha az miqdarda ödənilməsi nəzərdə tutulmasın (maddə 21.1.). Zərər dedikdə, hüquq pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnu bərpa etmək üçün çəkdiyi və ya çəkməli olduğu xərclər, əmlakından məhrum olması və ya əmlakının zədələnməsi (real zərər), habelə hüququ pozulmasaydı, həmin şəxsin adi mülki dövriyyə şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər (əldən çıxmış fayda) başa düşülür (maddə 21.2.). Mülki hüquq pozuntusu (delikt) hüquqla və ya qanunla müdafiə edilən başqa şəxsə (zərərçəkənə) birbaşa ziyan və ya zərər vurulmasına gətirib çıxaran təqsirli, hüquqa zidd (mülki qanunvericiliyin normalarını pozan) əməldir (hərəkət və ya hərəkətsizlikdir). Delikt törətmiş şəxs mülki hüquq məsuliyyəti daşıyır (maddə 1096.).
29. “Enerji resurslarından istifadə haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 29-cu maddəsinə görə, enerji resurslarından istifadə haqqında qanunvericiliyin pozulması bu Qanun və ona müvafiq qəbul edilən digər normativ hüquqi aktlar ilə müəyyən edilmiş məsuliyyətə səbəb olur.
30. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (MPM) 77.1 və 14.2-ci maddələrinin mənasına görə, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməli, məhkəmə isə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir.
31. Qeyd olunan prosessual və maddi hüquq normalarının tələblərindən mövcud mübahisənin həllinə yanaşdıqda müəyyən edilir ki, cavabdeh Birlik tərəfindən istehlakçının - iddiaçının təqsiri qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada sübuta yetirilmədən dəymiş zərər istehlakçıdan tələb edilmişdir.
32. Belə ki, hazırkı mülki işin məhkəmə araşdırması zamanı Birliyin əməkdaşları tərəfindən müvafiq aktlar tərtib edilsə də, cavabdeh Birlik həmin aktlarda göstərilən faktları – iddiaçının təbii qazın talanmasında təqsirli olmasını təsdiq edə biləcək müvafiq icra hakimiyyəti orqanının və ya məhkəmənin qüvvəyə minmiş qərarlarını da məhkəmələrə təqdim etməmişdir.
33. Buna görə də, göstərilənləri nəzərə alan Məhkəmə, yuxarıda qeyd edilən aktlar əsasında hesablanmış borcun silinməsi barədə Rayon Məhkəməsinin iş üzrə gəldiyi nəticəni əsaslı hesab edir.
34. Bu baxımdan hesab edilməlidir ki, cavabdeh Birliyin qətnamədən verdiyi apellyasiya şikayətinin dəlilləri formal xarakter daşımaqla əsassızdır. h) apellyasiya baxışının nəticəsi
35. Beləliklə də apellyasiyanın nəticələri ilə müəyyən edilir ki, Rayon Məhkəməsi iş üzrə qanuni, əsaslı və işin hallarına uyğun nəticəyə gəlmişdir. Apellyasiya şikayətinin dəlilləri formal mülahizə xarakteri daşıyır. Qətnamənin tam və ya qismən ləğv edilməsi, habelə dəyişdirilməsi üçün əsaslar yoxdur.
36. MPM-in 385.2-ci maddəsinə görə, birinci instansiya məhkəməsinin faktlar nöqteyi-nəzərindən qanuni və əsaslı olan və mahiyyəti üzrə düzgün olan qətnaməsi yalnız formal mülahizələrə görə ləğv edilə bilməz.
37. Məhkəmə, MPM-in 384.0.1-ci maddəsində təsbit olunmuş səlahiyyətinə əsaslanaraq hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin olunmamalı, Rayon Məhkəməsinin qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.
38. Apellyasiya şikayəti təmin edilmədiyindən, apellyasiya şikayətinin verilməsi üçün Birlik tərəfindən ödənilmiş dövlət rüsumu MPM-in 119.1-ci maddəsinin tələbinə görə onun özünə aid edilməlidir.
39. Məhkəmə həmçinin bildirir ki, iddianın təmin edilməsi barədə Rayon Məhkəməsinin qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanıldığından, iddiaçı hazırkı qətnamədən kassasiya şikayəti verə bilməz.
40. Cavabdeh Birliyin apellyasiya şikayəti isə təmin edilmədiyindən və iddia tələbi qiyməti kassasiya şikayəti verməyə imkan verən həddə ona qarşı təmin edildiyindən cavabdeh Birlik MPM-in tələbləri və “MPM-ə əlavə 3-də” müəyyən edilmiş forma və məzmuna uyğun tərtib edilməklə qətnamədən kassasiya şikayəti vermək hüququna malikdir.
41. Odur ki, yuxarıda göstərilənlərə əsaslanan və MPM-nin 384, 392, 393, 402 maddələrinin tələblərini rəhbər tutan Məhkəmə
QƏT ETDİ:
Cavabdeh apellyasiya şikayəti təmin edilməsin. Hazırkı iş üzrə Bakı Şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi tərəfindən qəbul edilmiş 09 avqust 2024-cü il tarixli qətnamə dəyişdirilmədən saxlanılsın. Apellyasiya şikayətinin verilməsi üçün cavabdeh Birlik tərəfindən ödənilmiş dövlət rüsumu onun özünə aid edilsin. Cavabdeh hazırkı qətnamədən, qətnamə ona rəsmi qaydada verildiyi gündən etibarən 2 ay müddətində, Bakı Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına MPM-in tələblərinə və “MPM-ə əlavə 3-də” müəyyən edilmiş forma və məzmuna uyğun tərtib edilmiş qaydada kassasiya şikayəti verə bilər. Hazırkı iş üzrə iddiaçı bu qətnamədən kassasiya şikayəti verə bilməz.