Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(105)-588/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № 2(105)-588/2021 08.02.2021 SUMQAYIT APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ Hakim Gülnarə Fikrət qızı Tağızadənin sədrliyi və məruzəsi, Hakimlər Lətifə Məhyəddin qızı Məmmədova və Telman Osman oğlu Quliyevdən ibarət tərkibdə, Zümrüd Ruslan qızı Abbaslının katibliyi, İddiaçı: İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdehnə qarşı hesablanmış borcun silinməsi tələbinə dair mülki iş üzrə Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin xx xxxxxxx 2020-ci il tarixli qətnaməsindən cavabdehin nümayəndəsi İ.R.Mirzəyev tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq MÜƏYYƏN E T D İ: Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin xx xxxxxxx 2020-ci il tarixli qətnaməsi ilə (hakim G.C.Tanrıverdiyeva) iddia tələbinin təmin edilməsi, Cavabdeh İB X4 Sahəsi tərəfindən İddiaçı məxsus ünvan 1 ünvanında yerləşən bağ evinə hesablanmış sayğacın dəyəri olan 211,69 (iki yüz on bir manat altmış doqquz qəpik) manat məbləğində borcun silinməsi qət edilmişdir. İ Ş İ N H A L L A R İ: İddiaçı Cavabdeh İB-yə qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdeh tərəfindən xx xxxx 2020-ci il tarixli, ******* №li “Qaz sayğacının çıxarılması, quraşdırılması və istismara qəbul haqqında" Akta əsasən sayğacın dəyərinə görə hesablanmış 211,69 manat borcun silinməsi barədə qətanmə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, Sumqayıt şəhəri, Qurd dərəsi bağlar massivi ünvanında yerləşən 3205B saylı bağ evi mülkiyyət hüququ ilə ona məxsusdur. Bunu daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən Çıxarış da təsdiq edir. Fərdi evinə xidmət edən qaz sayğacı xx.xx.2018-ci ildə naməlum şəxs (şəxslər) tərəfindən oğurlanmışdır. Bu barədə AR DİN-nin 102 Qaynar xəttinə müraciət etmişdir. Müraciətindən sonra Sumqayıt şəhər Polis İdarəsinin 1-ci Polis Bölməsinin əməkdaşları hadisə yerinə gəlmişlər. Bundan sonra Sumqayıt şəhər Polis İdarəsinin 1-ci Polis Bölməsinin xx.xx.2018-ci il tarixli, ***- *******8 saylı arayışı ilə X4 Sahəsinə müraciət etmişdir. Cavab olaraq “Təchizatçı tərəfindən qaz sayğacı 2 il 1 aydan sonra yalnız xx xxxx 2020-ci ildə quraşdırıldıqdan sonra “Oğurlanmış sayğac barədə” xx xxxx 2020-ci ildə Akt tərtib olunmuş və aktda qeyd edilmişdir ki, istehlakçının ünvanında oğurlanmış (və ya itmiş) qaz sayğacının 3 ay müddətində hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən aparılmış tədqiqatın nəticəsinin tapılması mümkün olmadığı halda sayğacın təchizatçı tərəfindən ödənişsiz quraşdırılması barədə müvafiq məhkəmə qərarı təqdim etməlidir. Əks halda yeni quraşdırılmış sayğacın dəyərinin 211,69 manat ödənişi istehlakçı tərəfindən təmin olunmalıdır. Sayğacın dəyəri istehlakçı tərəfindən ödənilmədikdə qaz təchizatı xəbərdarlıq edilmədən dayandırılacaqdır” bildirilmişdir. Sayğac xəbəri olmadan oğurlanmışdır. Fərdi evinə xidmət edən qaz sayğacının yoxa çıxmasına görə Cavabdeh İB-i sayğacın dəyəri olaraq ondan 211,69 manat pul tələb edir. Cavabdehə etdiyi müraciətdən sonra fərdi evi qaz sayğacı ilə təmin edilmişdir. Bu barədə xx xxxx 2020-ci il tarixli, ******* №-li “Qaz sayğacının çıxarılması, quraşdırılması və istismara qəbul haqqında” Akt qəbul edilmişdir. Sözügedən akta əsasən sayğacın dəyəri olaraq 211,69 manat borc hesablanmışdır. Cavabdeh tərəfindən tərtib edilmiş xx.xx.2020-ci il tarixli Aktda göstərilmişdir ki, 3 ay ərzində sayğacın dəyəri ödənilməsə fərdi evinə verilən qazın verilişi dayandıracaqdır. Bir daha bildirir ki, istehlakçı kimi qaz sayğacının oğurlanmasından məlumatsız olduğundan, ondan tələb olunan məbləği əsassız hesab edir. Bundan əlavə fərdi evinə quraşdırılmalı olan qaz sayğacı istehsalçının vəsaiti hesabına quraşdırılmalıdır. Buna görə də ondan tələb edilən sayğacın dəyəri kimi 211,69 manat borcu qəbul etmir. Qaz sayğacı fərdi evin çöl divarında yerləşir. Sayğaca edilən hər hansı bir müdaxilələrə görə və qaz sayğacının yoxa çıxmasında günahkar deyildir. Mübahisə birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən yuxarıda göstərilən qaydada həll edilmişdir. APELLYASİYA ŞİKAYƏTİNİN DƏLİLLƏRİ VƏ TƏRƏFLƏRİN İZAHATLARİ: Cavabdehin nümayəndəsi İ.R.Mirzəyev apellyasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, İddiaçı məxsus Sumqayıt şəhəri, Qurd dərəsi bağlar massivi ünvanında yerləşən 3205B saylı bağ evinə quraşdırılmış qaz sayğacı naməlum şəraitdə oğurlanmışdır. Sayğac oğurlandıqdan sonra sözügedən mənzilə yeni qaz sayğacı quraşdırılmışdır. Ona görə də Cavabdeh İB həmin qaz sayğacının dəyərini cavabdehdən tələb edir. xx xxxx 2020-ci il tarixli ******* saylı akt tərtib edilmişdir. Vətəndaşlar tərəfindən qaz saygaclarına müdaxilə halları kütləvi hal almışdır. Lakin məhkəmə bunları nəzərə alınmamışdır. Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin xx xxxxxxx 2020-ci il tarixli 2(060)- 5261/2020 saylı qətnaməsini ləğv edib, iddia tələbinin rədd edilməsi barədə yeni qətnamə qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. İddiaçı apellyasiya şikayətinin dəlilləri ilə razılaşmadı, iddia ərizəsinə oxşar izahat verdi və qətnamənin dəyişdirilmədən saxlanılmasını məhkəmə kollegiyasından xahiş etdi. İş üzrə cavabdehin nümayəndəsi nümayəndəsi məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq heç bir üzürlü səbəb olmadan məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 376.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında xəbərdar edilmiş tərəfin gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat olmadıqda və ya məhkəməyə gəlməməyinin səbəblərini üzürsüz hesab etdikdə yaxud məhkəmə tərəfin icraatı qəsdən yubatdırdığını aşkar etdikdə işə baxmağa haqlıdır. Məhkəmə kollegiyası işdə iştirak edən tərəfin izahatını dinləyib, apellyasiya şikayətinin dəlillərini, iş materiallarını araşdırıb, işdə olan sübutları tədqiq edərək hesab edir ki, aşağıdakılara görə iş üzrə məhkəmə qətnaməsi dəyişdirilməməlidir, apellyasiya şikayəti isə təmin edilməməlidir. H Ü Q U Q İ M Ə S Ə L Ə L Ə R: İşdən görünür ki, birinci instansiya məhkəməsi qətnamə ilə iddia ərizəsini təmin edərək, borcun qanuna uyğun hesablanmamasına istinad etmişdir. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, məhkəmənin gəldiyi nəticə qanuni və əsaslı olmaqla, işin məhkəmə iclasında araşdırılmış faktiki hallarına tam uyğundur. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 372.6-cı maddəsinə əsasən apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun barəsində və ya dolayısı ilə mübahisə edilən hissəsi üzrə, apellyasiya şikayəti iş üzrə məhkəmə qətnaməsinin ləğv edilməsinə yönəldikdə və ya apellyasiya şikayətində və ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin predmeti bölünməz olduqda isə tam yoxlayır. Həmin Məcəllənin 372.7-ci maddəsinə əsasən apelyasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya şikayətinin dəlillərindən asılı olmayaraq, məhkəmənin maddi və prosessual hüquq normalarına riayət etməsini yoxlayır. Bu baxımdan məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, cavabdehin nümayəndəsi İ.R.Mirzəyevin apellyasiya şikayəti iş üzrə məhkəmə qətnaməsinin ləğv edilməsinə yönəldiyindən, apellyasiya şikayətində və ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin predmeti bölünməz olduğundan, iş üzrə məhkəmə qətnaməsinin qanuniliyi və əsaslılığı tam yoxlanılmalı və birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən işə baxılarkən maddi və prosessual hüquq normalarına düzgün riayət edilib-edilməməsinə hüquqi qiymət verilməlidir. İş materiallarında olan RX seriyalı ******* nömrəli çıxarışın surətindən görünür ki, ünvan 1 xüsusi mülkiyyət hüququ üzrə daşınmaz əmlakın dövlət reyestr xidmətində İddiaçı payı 2/3 hissə və X1 payı 1/3 hissə olmaqla ********** qeydiyyat nömrəsi ilə xx.xx.2018-ci il tarixdə mülkiyyət hüququ üzrə dövlət qeydiyyatına alınmışdır. İşdə olan oğurlanmış sayğac barədə xx.xx.2020-ci il tarixli aktdan görünür ki, “İstehlakçı” tərəfindən daxil olmuş müraciət əsasında (sayğacın itməsi və ya oğurlanması barədə hüquq mühafizə orqanlarına edilmiş müraciət əlavə olunmaqla) “Təchizatçı” tərəfindən müvvəqqəti olaraq 3 (üç) iş günü müddətinə yeni qaz sayğacının quraşdırılması və təbii qaz təchizatı müvafiq qaydada təmin edilir. Əlavə olaraq qeyd edilmişdir ki, təchizatcı tərəfindən yeni qaz sayğacı quraşdırıldıqdan sonra istehlakçının ünvanından oğurlanmış (və ya itmiş) qaz sayğacının 3 (üç) ay müddətində hüquq mühafizə orqanları tərəfindən aparılmış tədqiqatın nəticəsində tapılması mümkün olmadığı halda sayğacın təchizatçı tərəfindən ödənişsiz quraşdırılması barədə müvafiq məhkəmə qərarı təqdim edilməlidir. Əks halda yeni quraşdırılmış sayğacın dəyəri - 211.69 manat ödənişi istehlakçı tərəfindən təmin olunmalıdır. Sayğacın dəyəri istehlakçı tərəfindən ödənilmədikdə qaz təchizatı xəbərdarlıq edilmədən dayandırılacaqdır. İş materiallarına əlavə olunmuş xx.xx.2020-ci il tarixli, 322 saylı arayışa əsasən, İddiaçı ünvan 1 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evində qeydiyyatsız olaraq yaşayır. Sumqayıt şəhər Polis İdarəsinin 1-ci Polis bölməsinin xx.xx.2018-ci il tarixli, 1248423- 1218 nömrəli arayışından görünür ki, İddiaçı məxsus ünvan 1 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evinə quraşdırılmış qaz sayğacı naməlum şəxs (şəxlər) tərəfindən oğurlanmışdır. Cavabdeh İB X4 İdarəsinin xx.xx.2018-ci il tarixli, 01/NT-11-791 nömrəli “Ərizənin cavablandırılması haqqında” bildirişindən görünür ki, İddiaçı X4 İdarəsinə ünvanladığı İ- 1925 nömrəli xx.xx.2018ci il tarixli ərizədə SŞPİ-nin arayışını nəzərə alaraq oğurlanmış sayğacın əvəzinə yeni sayğacın quraşdırılması qeyd edilmişdir. Bununla əlaqdar olaraq bildirilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx.xx.2011-ci il tarixli, 80 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Qazdan istifadə Qaydaları”nın və həmin qaydalara dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx xxxxx 2016-cı il tarixli 180 nömrəli qərarının tələbinə əsasən yuxarıda qeyd olunan halda yeni qaz sayğacının quraşdırılması istehlakçının vəsaiti hesabına qazpaylayıcı tərəfindən həyata keçirilir. Eyni zamanda yuxarıda göstərilənlərlə əlaqədar məhkəmənin qərarına əsasən isteklakçı tərəfindən dəyəri ödənilmədən yeni qaz sayğacının quraşdırılması məsələsinə baxıla bilər. Beləliklə, məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmişdir ki, İddiaçı məxsus ünvan 1 ünvanında yerləşən fərdi yaşayış evinin qaz sayğacı hasarın çöl hissəsində quraşdırılmışdır. İddiaçı Sumqayıt şəhər Polis İdarəsinin 1-ci Polis Bölməsinə müraciət edərək, bağ evinə quraşdırılmış qaz sayğacının naməlum şəraitdə oğurlanması barədə məlumat vermişdir. Cavabdeh İB-nin əməkdaşları iddiaçıya məxsus qeyd edilən evə gələrək, sözügedən mənzildən oğurlanmış qaz sayğacının əvəzinə yenisini quraşdırmış və iddiaçıya sayğacın dəyəri məbləğində borc hesablamışdır. Belə ki, “Qaz təchizatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 11-ci maddəsinin 6-cı bəndinə müvafiq olaraq qaz paylayıcısı ilə istehlakçı arasında qazın alqısatqısı müqavilə əsasında həyata keçirilir. Qaz paylayıcısı ilə istehlakçı arasında qazın alqısatqı müqaviləsinin nümunəsi, qazın qiyməti, şəbəkəyə qoşulma və şəbəkədən ayırma şərtləri, qazın keyfiyyəti (təzyiq və təchizatın etibarlılığı), qazın dəyərinin ödəmə şərtləri və digər məsələlər qazdan istifadə qaydaları ilə tənzimlənir. Qazdan istifadə qaydaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx xxx 2011-ci il tarixli, 80 saylı Qərarı ilə təsdiq olunmuş «Qazdan istifadə Qaydaları»na (bundan sonra – Qaydalar) müvafiq olaraq qaz sayğacı ilə təchiz edilmə, onun quraşdırılması və dəyişdirilməsi fiziki şəxs olan istehlakçıya münasibətdə qaz paylayıcısı hesabına, hüquqi şəxs olan istehlakçıya münasibətdə isə öz vəsaiti hesabına həyata keçirilir (4.2). Fiziki şəxs olan istehlakçıların qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi qaz paylayıcısı, hüquqi şəxslərin qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi isə özləri daşıyırlar (4.8). Zədələnmiş qaz sayğacının (hesablama mexanizmlərinin sıradan çıxması, baxış pəncərəsinin sınması, qoruyucu plombların qırılması, texniki nasazlıqlar və s.) təmir olunması, həmin sayğacın dövlət yoxlanmasından keçirilməsi, dəyişdirilməsi və quraşdırılması müraciət edildiyi gündən başlayaraq 15 iş günündən gec olmayaraq bu Qaydaların 4.2-ci bəndinə uyğun olaraq qaz paylayıcısı tərəfindən həyata keçirilir (4.9). Məhkəmə hesab edir ki, iddiaçıya sayğacının oğurlanmasına görə borc hesablanması qanunvericiliyin tələblərinə uyğun deyil. Belə ki, sayğacın naməlum şəraitdə oğurlanması qəbul edilsə belə, buna iddiaçının qəsdən törətdiyi qanunsuz hərəkətlərin səbəb olduğu sübut edilməmişdir. Əksinə Qaydaların 4.2-ci bəndinə əsasən qaz sayğacı ilə təchiz edilmə, onun quraşdırılması və dəyişdirilməsi fiziki şəxs olan iddiaçıya münasibətdə qaz paylayıcısının hesabına həyata keçirilməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə görə hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 404-1-ci maddəsinə əsasən apellyasiya instansiya məhkəməsində baxılan mülki işlər üzrə iddianın qiyməti iki min manatdan, iqtisadi mübahmisələrə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan əmlak xarakterli iddialar üzrə qətnamələrdən kassasiya şikayəti verilə bilməz. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi hazırkı işin faktiki hallarını tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırmış və tərəflər arasındakı mübahisənin həlli üçün tətbiq edilməli olan maddi və prosessual hüquq normalarını düzgün tətbiq etmişdir. Yuxarıda göstərilənləri nəzərə alaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 384.0, 384.0.1, 392, 393, 405-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası QƏT E T D İ: Cavabdehin nümayəndəsi X2 apellyasiya şikayəti təmin edilməsin. Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin bu iş üzrə xx xxxxxxx 2020-ci il tarixli 2(060)- 5261/2020 saylı qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qətnamədən şikayət verilə bilməz. Sədrlik edən Gülnarə Tağızadə Hakimlər Lətifə Məmmədova Telman Quliyev