Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şəki şəhəri İş № 2(107)-1317/2023 06.12.2023 ŞƏKİ APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ İddiaçı Cavabdeh qarşı əmlaklarda olan paylarının naturada ayrılması və sair tələbinə dair mülki iş üzrə (Açar sözlər: payların naturada ayrılması) Hakim Məcidov Ələddin Tofiq oğlunun sədrliyi və məruzəsi ilə, hakimlər Əsədli Mahir Abdulla oğlu və X6 ibarət tərkibdə, Abdullayev Xəzri Elxan oğlunun katibliyi, İddiaçı və onun nümayəndəsi və vəkili Nümayəndə iştirakları ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı əmlaklarda olan paylarının naturada ayrılması tələbinə dair mülki iş üzrə Balakən Rayon Məhkəməsinin 17 avqust 2023-cü il tarixli 2(019)-31/2023 nömrəli qətnaməsindən Cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə kollegiyası müəyyən etdi İşin halları
1. Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı Haqqında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən reyestr nömrəsi **********15-10301 olan, ********** qeydiyyat nömrəli xx.xx.2021-ci il tarixli Çıxarış verilməklə Balakən rayonu Mahamalar kəndində yerləşən qeyri yaşayış binası 5 №li reyestr kitabının 56 №li vərəqində xx.xx.2021-ci il tarixdə 14/18 hissəsi İddiaçı, 4/18 hissəsi X3 adına mülkiyyət hüququ üzrə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmışdır. Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı Haqqında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən reyestr nömrəsi **********15-06301 olan, ********** qeydiyyat nömrəli xx.xx.2021-ci il tarixli Çıxarış verilməklə Balakən rayonu Mahamalar kəndində yerləşən fərdi yaşayış evi 33 №li reyestr kitabının 57 №li vərəqində xx.xx.2021-ci il tarixdə 14/18 hissəsi İddiaçı, 4/18 hissəsi X3 adına mülkiyyət hüququ üzrə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmışdır. Həmçinin Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı Haqqında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən reyestr nömrəsi **********14-06301 olan, ********** qeydiyyat nömrəli xx.xx.2021-ci il tarixli Çıxarış verilməklə Balakən rayonu Mahamalar kəndində yerləşən qeyri yaşayış binası 5 №li reyestr kitabının 57 №li vərəqində xx.xx.2021-ci il tarixdə 14/18 hissəsi İddiaçı, 4/18 hissəsi X3 adına mülkiyyət hüququ üzrə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmışdır. Hal-hazırda iddiaçı həmin daşınmaz əmlaklardan öz payının naturada ayrılmasını tələb edir.
Birinci instansiya məhkəməsində icraat:
2. İddiaçı Cavabdeh qarşı Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi Yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti DƏDRX-nin 18 saylı Zaqatala Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş, Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı haqqında çıxarış reyestr nömrəsi **********6-10301 qeydiyyat nömrəsi ********** olan çıxarışa əsasən, onun mülkiyyətinə verilmiş Balakən rayonu, Mahamalar kəndində Təpəçöl ərazisində yerləşən 0,0114 ha xüsusi mülkiyyətdə olan fərdi yaşayış evinin 14/18 hissəsinin naturada ayrılması, Cavabdeh ona məxsus 14/18 hissəsindən çıxarılması, Azərbaycan Respublikası iqtisadiyyat Nazirliyi Yanında ƏMDK DƏDRX-nin 18 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş reyestr nömrəsi **********14- 06301, qeydiyyat nömrəsi ********** olan Balakən rayonu, Mahamalar kəndində “Təpəçöl” ərazisində yerləşən 0.06 ha torpaq sahəsinin üzərində olan 600 kv.m qeyri-yaşayış binasının 14/18 hissəsinin naturada ayrılması, Cavabdeh ona məxsus 14/18 hissəsindən çıxarılması, Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi Yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti DƏDRX-nin 18 saylı Zaqatala Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş, Hüquqların Dövlət Qeydiyyatından reyestr nömrəsi- 40101 **********01 olan, qeydiyyat nömrəsi ********** olan 0.1518 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsinin üzərində yerləşən 1518 kv.m qeyri yaşayış binasının 14/18 hissəsinin naturada ayrılması, Cavabdeh ona məxsus 14/18 hissəsindən çıxarılması barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişlər.
3. İddiaçı nümayəndəsi-vəkili Nümayəndə iddia tələbinin artırılması və dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi Yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti DƏDRX-nin 18 saylı Zaqatala Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş, Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı haqqında reyestr nömrəsi - **********6-10301 qeydiyyat nömrəsi ********** olan çıxarışa əsasən, onun mülkiyyətinə verilmiş Balakən rayonu Mahamalar kəndində “Təpəçöl” ərazisində yerləşən 0.0114 ha xüsusi mülkiyyətdə olan ümumi sahəsi 114.2 kv.m olan torpaq sahəsi 0.014 ha olan fərdi yaşayış evinin və torpaq sahəsinin 14/18 hissəsinin naturada ayrılması, Cavabdeh mənə məxsus 14/18 hissəsindən çıxarılması, Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi Yanında ƏMDK DƏDRX-nin 18 saylı Zaqatala Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş reyestr nömrəsi-**********4-06301 qeydiyyat nömrəsi ********** olan Balakən rayonu Mahamalar kəndində “Təpəçöl” ərazisində yerləşən 0.06 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsi üzərində yerləşən ümumi sahəsi 600 kv.m olan 100 başlıq damının 14/18 hissəsinin naturada ayrılması, Cavabdeh ona məxsus 14/18 hissəsindən çıxarılması, Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi Yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti DƏDRX-nin 18 saylı Zaqatala Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş, Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı haqqında reyestr nömrəsi - 40101 **********01 olan, qeydiyyat nömrəsi ********** olan çıxarışa əsasən 0.1518 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsinin üzərində yerləşən yem talvarının 1518 kv.m qeyri-yaşayış binasının 14/18 hissəsinin naturada ayrılması, Cavabdeh ona məxsus 14/18 hissəsindən çıxarılması və həmin qeyriyaşayış sahəsinə mülkiyyət hüququnun bərpa edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
4. Sonradan İddiaçı nümayəndəsi-vəkili Nümayəndə iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Kadastrı və Ünvan Reyestri publik hüquqi şəxsinin 18 saylı Zaqatala Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı haqqında reyestr nömrəsi **********16-10301 olan, ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışa əsasən, Balakən rayonu Mahamalar kəndində “Təpəçöl” ərazisində yerləşən “Fərdi yaşayış evin”in mülkiyyət hüquqları qeydə alınmış 14/18 hissəsinin naturada ayrılması, Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı haqqında reyestr nömrəsi **********15-06301 olan, ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışa əsasən, Balakən rayonu Mahamalar kəndinin “Təpəçöl” ərazisində yerləşən “Yüz başlıq mal damı”nın mülkiyyət hüquqları qeydə alınmış 14/18 hissəsinin naturada ayrılması, Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı haqqında reyestr nömrəsi **********506301 qeydiyyat nömrəsi ********** olan çıxarışa əsasən, Balakən rayonu Mahamalar kəndi “Təpəçöl” ərazisində yerləşən “Yemtalvarı”nın mülkiyyət hüquqları qeydə alınmış 14/18 hissəsinin naturada ayrılması, Cavabdeh, Balakən rayonu Mahamalar kəndinin “Təpəçöl” ərazisində yerləşən Fərdi yaşayış evinin mülkiyyətində olan 14/18 hissəsindən, Balakən rayonu Mahamalar kəndinin “Təpəçöl” ərazisində yerləşən “Yüz başlıq mal damı”nın mülkiyyətində olan 14/18 hissəsindən, Balakən rayonu Mahamalar kəndinin “Təpəçöl” ərazisində yerləşən mülkiyyətində “Yem talvarı”nın 14/18 hissəsindən çıxarılması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Həmin ərizə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra Azərbaycan Respublikası MPM) 53-cü maddəsinə əsasən məhkəmənin icraatına qəul edilmişdir.
5. İddia onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı Nəsibov X14 rayonu Mahamalar kəndində anadan olmuşdur. X1, anası isə X15 olmuşdur. X5 09 dekabr 2002-ci il ildə vəfat etmişdir. Atası Balakən rayonu Xalatala kənd sakini X8 ilə evlənmişdir. X1 13 fevral 2020ci ildə vəfat etmişdir. Mərhum X1ndan aşağıdakı əmlaklar və torpaq sahələri miras qalmışdır. O, X1ndan miras qalmış Balakən rayonu Mahamalar kəndində xüsusi mülkiyyət hüququ əsasında 114,2 k.vm fərdi yaşayış evinə Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi Yanında Əmlak Məsələləri üzrə DƏDRX-nin 18 saylı Zaqatala Ərazi İdarəsindən reyestr nömrəsi **********16-10301 qeydiyyat nömrəsi ********** olan Hüquqların Dövlət Qeydiyyatından çıxarış almışdır. Həmin çıxarışa əsasən o, İddiaçı 14/18 hissəsində pay ayrılmışdır. Digər hissə 4/18 hissə isə açıq saxlanmışdır. Bundan əlavə, Balakən rayonu Mahamalar kəndində 0,06 ha torpaq sahəsində 600.k.vm qeyri-yaşayış binasına Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi Yanında ƏMDK DƏDRX-nin 18 saylı Ərazi İdarəsindən Reyestr nömrəsi **********14-06301 qeydiyyat nömrəsi ********** olan hüquqların dövlət Qeydiyyatından çıxarış almışdır. Həmin çıxarışa əsasən 14/18 hissə qeyri-yaşayış binasından pay kimi ayrılmış, digər 4/18 hissəsi isə açıq saxlanmışdır. Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi Yanında ƏMDK DƏDRX- nin 18 saylı Ərazi İdarəsindən Reyestr nömrəsi **********1406301 qeydiyyat nömrəsi ********** olan Hüquqların Dövlət Qeydiyyatından çıxarışdan görünür ki, Balakən rayonu, Mahamalar kəndində “ Təpəçöl” ərazisində yerləşən 1518 kv.m qeyri-yaşayış binasına Hüquqların Dövlət Qeydiyyatından çıxarış almışdır. Həmin çıxarışa əsasən 14\18 hissə qeyri- yaşayış binasından pay kimi ayrılmış, digər 4/18 hissəsi açıq saxlanmışdır. Lakin cavabdeh Nəsibov X13 rayonu Mahamalar kəndində yerləşən 114.2 k.vm fərdi yaşayış evində Balakən rayonu, Mahamalar kəndində yerləşən 0,06 ha qeyri-yaşayış binasında yerləşən ona məxsus 14/8 hissədən çıxmır. İddia ərizəsinə əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi Yanında ƏMDK DƏDRXnin 18 saylı Zaqatala Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş resyestr nömrəsi **********6-10301 olan qeydiyyat nömrəsi ********** olan, Hüquqların Dövlət Qeydiyyatından çıxarışdan görünür ki, Balakən rayonu, Mahamalar kəndində 114.2 k.vm yaşayış sahəsi olan 0,0114 torpaq sahəsinin üzərində yerləşən fərdi yaşayış evinin 14\18 hissəsindən İddiaçı payı müəyyən edilmişdir. İddia ərizəsinə əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi Yanında ƏMDK DƏDRXnin 18 saylı Ərazi İdarəsindən Reyestr nömrəsi **********1406301 qeydiyyat nömrəsi ********** olan Hüquqların Dövlət Qeydiyyatından çıxarışdan görünür ki, Balakən rayonu, Mahamalar kəndində “ Təpəçöl” ərazisində yerləşən 1518 kv.m qeyri-yaşayış binasının 14/18 hissəsinə onunİddiaçı payı müəyyən edilmişdir. Digər 4/18 hissəsi açıq saxlanmışdır. İddia ərizəsinə əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi Yanında ƏMDK DƏDRXnin 18 saylı Ərazi İdarəsindən Reyestr nömrəsi **********6- 10301 olan qeydiyyat nömrəsi ********* olan Hüquqların Dövlət Qeydiyyatından çıxarışa əsasən Balakən rayonu, Mahamalar kəndində “ Təpəçöl” ərazisində yerləşən 600 kv.m qeyri -yaşayış sahəsinin 14/18 hissəsinin İddiaçı payı müəyyən edilmişdir. Digər 4/18 hissəsi açıq saxlanmışdır. Odur ki, Balakən rayonu, Mahamalar kəndində yerləşən, 0,0114 ha torpaq sahəsində yerləşən 114,2 kv.m fərdi yaşayış evindən ona düşən 14/18 ha hissəsindən və Balakən rayonu, Mahamalar kəndində “Təpəçöl” ərazisində yerləşən 1518 kv.m qeyri-yaşayış binasının 14/18 hissəsindən Balakən rayonu Mahamalar kəndində 0,06 ha torpaq sahəsində 600.k.vm qeyri-yaşayış binasının 14/18 hissəsindən, payının naturada ayrılması Cavabdeh ona məxsus qeyri-yaşayış sahəsindən və fərdi yaşayış evindən çıxarılması tələbi ilə Balakən Rayon Məhkəməsinə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır.
6. Məhkəmə iclasında İddiaçı və onun nümayəndəsi-vəkili Nümayəndə iddianı müdafiə edərək, iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat vermis, Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Kadastrı və Ünvan Reyestri publik hüquqi şəxsinin 18 saylı Zaqatala Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı haqqında reyestr nömrəsi **********610301 qeydiyyat nömrəsi ********** çıxarışa əsasən, Balakən rayonu Mahamalar kəndində “Təpəçöl” ərazisində yerləşən “Fərdi yaşayış evin”in mülkiyyət hüquqları qeydə alınmış, 14/18 hissəsinin naturada ayrılması, Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı haqqında reyestr nömrəsi **********4-06301 qeydiyyat nömrəsi ********** olan çıxarışa əsasən, Balakən rayonu Mahamalar kəndinin “Təpəçöl” ərazisində yerləşən “Yüz başlıq mal damı”nm mülkiyyət hüquqları qeydə alınmış 14/18 hissəsinin naturada ayrılması, Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı haqqında reyestr nömrəsi **********506301 qeydiyyat nömrəsi ********** olan çıxarışa əsasən, Balakən rayonu Mahamalar kəndi “Təpəçöl” ərazisində yerləşən “Yem-talvarı”nın mülkiyyət hüquqları qeydə alınmış 14/18 hissəsinin naturada ayrılması, Cavabdeh, Balakən rayonu Mahamalar kəndinin “Təpəçöl” ərazisində yerləşən fərdi yaşayış evinin mülkiyyətində olan 14/18 hissəsindən, Balakən rayonu Mahamalar kəndinin “Təpəçöl” ərazisində yerləşən “Yüz başlıq mal damı”nın mülkiyyətində olan 14/18 hissəsindən, Balakən rayonu Mahamalar kəndinin “Təpəçöl” ərazisində yerləşən mülkiyyətində “Yem talvarı”nın 14/18 hissəsindən çıxarılması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişlər. İddiaçı həmçinin hazırki iş üzrə ona ödənilməli olan mütəxəssis haqqının 190 manat olmasına və bu məbləğdə pulun ona ödənilməsinə razı olduğunu bildirmişdir.
7. Hazırki iş üzrə 21 noyabr 2022-ci il tarixdə keçirilən məhkəmə iclasında Cavabdeh iddianı qəbul etməmiş və yazılı vəsatət verərək, vəsatətində göstərmişdir ki, İddiaçı ona qarşı "ümumi paylı mülkiyyətdə olan daşınmaz əmlaklardakı payın naturada bölünməsi tələbinə dair" iddia ərizəsi ilə Azərbaycan Respublikası Balakən Rayon Məhkəməsinə müraciət etmişdir. Azərbaycan Respublikası Balakən Rayon Məhkəməsinin 08 iyun 2022ci il tarixli, 2(019)- 172/2022 iş nömrəli qərardadı ilə iş üzrə məhkəmə tikinti-texniki ekspertizası təyin edilmiş və ekspertizanın aparılması Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinə həvalə edilmişdir. Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin 26 oktyabr 2022-ci il tarixli, 10/4407 nömrəli rəyi əsasən, Balakən rayonu, Mahamalar kəndi ərazisində yerləşən, mübahisə predmeti olan "fərdi yaşayış evi"nin, "yem talvarı"nın və "100 başlıq mal damı"nın naturada 14/18 hissəsindən qismən kənara çıxmaqla bölünməsinin texniki cəhətdən mümkün olması və bölgü variantının rəyə əlavə edilmiş sxemdə qeyd olunması qeyd edilmişdir. Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin 26 oktyabr 2022-ci il tarixli, 10/4407 nömrəli rəyini aşağıda qeyd olunan səbəblərdən qanunsuz və əsassız hesab edir: İ. Hər üç rəyə əsasən daşınmaz əmlakın 4/18 hissəsinin mülkiyyətçilərinə düşən pay azaldılmış və bununla da həmin mülkiyyətçilərin hüquqları kobud şəkildə pozulmuşdur. İİ. Hər üç daşınmaz əmlakın bölünməsi zamanı torpaq sahələrinin hansı qaydada bölünməsi rəydə qeyd edilməmişdir. Məsələn, ekspert rəyinə əsasən bölünməsi nəzərdə tutulmuş fərdi yaşayış evi 0,0114 ha həyətayanı torpaq sahəsində yerləşir. Ekspert fərdi yaşayış evini naturada bölsə də torpaq sahəsini nə qaydada bölünməli olmasını və yaxud da ümumiyyətlə bölünməsinin mümkün olub-olmamasını rəydə qeyd etməmişdir. İİİ. Ekspert hər üç daşınmaz əmlakın texniki göstəricələri əks olunan sənəd (texniki pasport və s.) olmadan hazırki daşınmaz əmlakların naturadakı vəziyyətinə uyğun olaraq bölünməsinin mümkün olub-olmamasını öz rəyində qeyd etmişdir. Ekspert ümumiyyətlə bilməmişdir ki, həmin daşınmaz əmlakların sənəd üzrə texniki göstəriciləri hansı vəizyyətdədir. İV. Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin 26 oktyabr 2022-ci il tarixli, 10/4407 nömrəli rəyində hər üç daşınmaz əmlakın naturada bölünməsinin mümkün olmasını qeyd etsə də, həmin bölünmənin texniki göstəricilərini rəydə qeyd etməmiş və sxemə istinad etməsini məhkəməyə bildirmişdir. Belə çıxır ki, iddia təmin olunacağı təqdirdə məhkəmə də qətnamənin qət etdi hissəsində ölçüləri qeyd etməməli və sxemlərə istinad etməlidir. V. "100 başlıq mal damı" ilə bağlı sxemdə 14/18 hissənin hansı tərəfdən ayrılmasını müəyyən etmək ümumiyyətlə mümkün deyil. Belə ki, naturada bölünməsi nəzərdə tutulmuş hər iki hissənin payı 14/18 olaraq qeyd edilmişdir. Yuxanda qeyd olunanlardan da göründüyü kimi, Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin 26 oktyabr 2022-ci il tarixli, 10/4407 nömrəli ekspert rəyi üzrə tədqiqat obyektiv, hərtərəfli və tam həcmdə aparılmamışdır. Mülki iş üzrə həqiqətə nail olmaq məqsədi ilə iş üzrə təkrar məhkəmə tikinti-texniki ekspertizası təyin edilməsi, Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastr və Reyestri Publik Hüquqi Şəxsin 18 saylı Zaqatala Ərazi İdarəsindən mütəxəssis rəyinin (torpaq sahələri ilə bağlı) əldə edilməsi, ekspertiza aparılmasını başqa ekspertə həvalə edilməsi və ekspert qarşısında eyni şulların qoyulması barədə qərardad qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İdiianın rədd olunmasını xahiş edir.
8. Cavabdeh sonrakı məhkəmə iclaslarının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, heç bir üzürlü səbəb olmadan məhkəmə iclaslarına təkrarən gəlməmiş və gəlməməsinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra Azərbaycan Respublikası MPM) 185.5-ci maddəsinə əsasən işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir.
9. Birinci instansiya məhkəməsinin araşdırmaları zamanı müəyyən edilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı Haqqında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən reyestr nömrəsi **********15-10301 olan, ********** qeydiyyat nömrəli xx.xx.2021-ci il tarixli Çıxarış verilməklə Balakən rayonu Mahamalar kəndində yerləşən qeyri yaşayış binası 5 №li reyestr kitabının 56 №li vərəqində xx.xx.2021-ci il tarixdə 14/18 hissəsi İddiaçı, 4/18 hissəsi X3 adına mülkiyyət hüququ üzrə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmışdır. Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı Haqqında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən reyestr nömrəsi **********15-06301 olan, ********** qeydiyyat nömrəli xx.xx.2021-ci il tarixli Çıxarış verilməklə Balakən rayonu Mahamalar kəndində yerləşən fərdi yaşayış evi 33 №li reyestr kitabının 27 №li vərəqində xx.xx.2021-ci il tarixdə 14/18 hissəsi İddiaçı, 4/18 hissəsi X3 adına mülkiyyət hüququ üzrə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmışdır. Həmçinin Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı Haqqında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən reyestr nömrəsi **********14-06301 olan, ********** qeydiyyat nömrəli xx.xx.2021-ci il tarixli Çıxarış verilməklə Balakən rayonu Mahamalar kəndində yerləşən qeyri yaşayış binası 5 №li reyestr kitabının 57 №li vərəqində xx.xx.2021-ci il tarixdə 14/18 hissəsi İddiaçı, 4/18 hissəsi X3 adına mülkiyyət hüququ üzrə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmışdır. Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin 07 iyul 2023-cü il tarixli, 10/3169 saylı ekspert rəyinə əsasən Balakən rayonu, Mahamalar kəndi ərazisində yerləşən, mübahisə predmeti olan fərdi yaşayış evinin, “yem talvarı”nın və “100 başlıq mal damı”nın naturada 14/18 hissədən qismən kənara çıxmaqla bölünməsinin İnşaat Norma və Qaydaları 2.08.01.89* un 1.1, 2.2, 2.4., bəndlərində və Məhkəmə Tikinti-X12 Metodlarında göstərilənləri nəzərə alaraq texniki cəhətdən mümkün olduğu müəyyən olunur. Bölgü variantı rəyə əlavə edilmiş sxemdə ətraflı qeyd edilmişdir.
10. İşin faktoloji halları və hüquqi əsasları ilə müəyyən olunur ki, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin 07 iyul 2023-cü il tarixli, 10/3169 nömrəli ekspert rəyinə əsasən İddiaçı Balakən rayonu Mahamalar kəndində yerləşən İddiaçı, X3 ümumi birgə mülkiyyətində olan fərdi yaşayış evindən 14/18 hissə payının, “yem talvarı”ndan 14/18 hissə payının və “100 başlıq mal damı”ndan 14/18 hissə payının naturada ekspert rəyinə əlavə edilmiş sxemdə göstərilmiş variantda bölünməsi mümkündür.
11. Hazırda iddiaçı ümumi mülkiyyətdə olan fərdi yaşayış evindən, “yem talvarı”ndan və “100 başlıq mal damı”ndan öz payının naturada ayrılmasını, cavabdehin onun mülkiyyətində olan fərdi yaşayış evi, “yem talvarı” və “100 başlıq mal damı”nın 14/18 hissəisndən çıxarılmasını tələb edir. Cavabdeh buna razı olmadığından iddiaçı hazırkı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir.
12. İş üzrə mütəxəssisə ödənilən haqq ağlabatan məbləğ olaraq 190 manat müəyyən edilməlidir. Belə ki, İddiaçı ona ödənilməli olan mütəxəssis haqqının 190 manat olmasına və bu məbləğdə pulun ona ödənilməsinə razı olduğunu bildirmişdir. İş üzrə cavbadeh də bununla bağlı hər hansı etirazını bildirməmişdir. Digər tərəfdən, həmin vaxt mütəxəssis xərci çox hesablandığı halda, hazırki vaxtda daşınmaz əmlak mütəxəssisləri tərəfindən hər torpaq sahəsi üzrə mütəxəssis rəyinin verilməsinə görə 95 manat haqq alınır. Bu hesablama ilə də hazrki işdə torpaq sahələri və evlə bağlı mütəxəssis rəyinin hazırki vaxta dəyəri 190 manat təşkil edir. Məhkəmə həmçinin hesab edir ki, iş üzrə keçirilən iki ekspertiza tədqiqatının cəmi dəyəri 100 manat edir ki, həmin məbləğdə cavabdehdən alınıb Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin xüsusi hesabına köçürülməlidir.
13. Balakən Rayon Məhkəməsinin 17 avqust 2023-cü il tarixli 2(019)-31/2023 nömrəli qətnaməsi ilə (hakim Zamin Tahirov) iddia təmin olunmuş, Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Kadastrı və Ünvan Reyestri publik hüquqi şəxsinin 18 saylı Zaqatala Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı haqqında reyestr nömrəsi **********16- 10301 olan, ********** qeydiyyat nömrəli xx.xx.2021-ci il tarixli çıxarışa əsasən İddiaçı 14/18 hissə, X3 4/18 hissə mülkiyyət hüquqları qeydə alınmış Balakən rayonu Mahamalar kəndində «Təpəçöl» ərazisində yerləşən fərdi yaşayış evinin İddiaçı payına düşən 14/18 hissəsi, Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən verilmiş Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı Haqqında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən reyestr nömrəsi **********15-06301 olan, ********** qeydiyyat nömrəli xx.xx.2021-ci il tarixli Çıxarışa əsasən İddiaçı 14/18 hissə, X3 4/18 hissə mülkiyyət hüquqları qeydə alınmış Balakən rayonu Mahamalar kəndində “Təpəçöl” ərazisində yerləşən «Yüz başlıq mal damı”nın İddiaçı payına düşən 14/18 hissəsi və Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən verilmiş Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı Haqqında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən reyestr nömrəsi **********14-06301 olan, ********** qeydiyyat nömrəli xx.xx.2021-ci il tarixli Çıxarışa əsasən İddiaçı 14/18 hissə, X3 4/18 hissə mülkiyyət hüquqları qeydə alınmış Balakən rayonu Mahamalar kəndində yerləşən yem talvarının İddiaçı payına düşən 14/18 hissəsi Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin 07 iyul 2023-cü il tarixli №10/3169 nömrəli ekspert rəyinə əlavə edilmiş sxemdə göstərilən bölgü variantına əsasən naturada ayrılması, Cavabdeh Balakən rayonu Mahamalar kəndində «Təpəçöl» ərazisində yerləşən İddiaçı payına düşən naturada ayrılmış fərdi yaşayış evinin 14/18 hissəsindən, “Yüz başlıq mal damı”nın 14/18 hissəsindən və “yem talvarı”nın 14/18 hissəsindən çıxarılması, hazırki iddianın qaldırılması üçün ödənilmiş 100 manat dövlət rüsumu və 190 manat mütəxəssis haqqının Cavabdeh tutularaq, İddiaçı ödənilməsi; iş üzrə ekspertiza xərcini təşkil edən 100 manatın Cavabdeh tutularaq, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin Az.MEM VÖEN **********, X11, Kod 210005 VÖEN ********** Müxbir hesab AZ41NABZ**********00000039 44 SWİFT BİK CTREAZ 22 hesabına ödənilməsi qət edilmişdir.
14. Birinci instansiya məhkəməsi qətnamə qəbul edərkən Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 139, 152, 157, 214, 222, 238 və 239-cu maddələrinə istinad etmişdir. Birinci instansiya məhkəməsi qətnamə qəbul edərkən aşağıda göstərilən sənədlərə istinad etmişdir:
15. İşdə olan və məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən verilmiş Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı Haqqında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən reyestr nömrəsi **********15-06301 olan, ********** qeydiyyat nömrəli xx.xx.2021-ci il tarixli Çıxarışdan görünür ki, Balakən rayonu Mahamalar kəndi qeyri yaşayış binası 5 №li reyestr kitabının 56 №li vərəqində xx.xx.2021-ci il tarixdə 14/18 hissəsi İddiaçı, 4/18 hissəsi X3 adına mülkiyyət hüququ üzrə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmışdır.
16. İşdə olan və məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən verilmiş Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı Haqqında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən reyestr nömrəsi **********16-10301 olan, ********** qeydiyyat nömrəli xx.xx.2021-ci il tarixli Çıxarışdan görünür ki, Balakən rayonu Mahamalar kəndi fərdi yaşayış evi 33 №li reyestr kitabının 57 №li vərəqində xx.xx.2021-ci il tarixdə 14/18 hissəsi İddiaçı, 4/18 hissəsi X3 adına mülkiyyət hüququ üzrə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmışdır.
17. İşdə olan və məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən verilmiş Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı Haqqında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən reyestr nömrəsi **********14-06301 olan, ********** qeydiyyat nömrəli xx.xx.2021-ci il tarixli Çıxarışdan görünür ki, Balakən rayonu Mahamalar kəndi qeyri yaşayış binası 5 №li reyestr kitabının 57 №li vərəqində xx.xx.2021-ci il tarixdə 14/18 hissəsi İddiaçı, 4/18 hissəsi X3 adına mülkiyyət hüququ üzrə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmışdır.
18. İş materiallarına əlavə edilmiş məhkəmə mühəndisi-texniki ekspertizasının 26 oktyabr 2022-ci il tarixli, 10/4407 saylı rəyində göstərilmişdir ki, Balakən rayonu, Mahamalar kəndi ərazisində yerləşən, mübahisə predmeti olan fərdi yaşayış evinin, “yem talvarı”nın və “100 başlıq mal damı”nın naturada 14/18 hissədən qismən kənara çıxmaqla bölünməsinin İnşaat Norma və Qaydaları 2.08.01.89* un 1.1, 2.2, 2.4., bəndlərində və Məhkəmə Tikinti-X12 Metodlarında göstərilənləri nəzərə alaraq texniki cəhətdən mümkün olduğu müəyyən olunur. Bölgü variantı rəyə əlavə edilmiş sxemdə ətraflı qeyd edilmişdir.
19. İş materiallarına əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin ekspertiza xərclərinə dair 26 oktyabr 2022-ci il tarixli, 10/4407 №-li bildirişindən görünür ki, iş üzrə aparılmış ekspertizası tədqiqatının dəyəri 50 manat təşkil edir.
20. İş materiallarına əlavə edilmiş məhkəmə mühəndisi-texniki ekspertizasının 07 iyul 2023-cü il tarixli, 10/3169 saylı rəyində göstərilmişdir ki, Balakən rayonu, Mahamalar kəndi ərazisində yerləşən, mübahisə predmeti olan fərdi yaşayış evinin, “yem talvarı”nın və “100 başlıq mal damı”nın naturada 14/18 hissədən qismən kənara çıxmaqla bölünməsinin İnşaat Norma və Qaydaları 2.08.01.89* un 1.1, 2.2, 2.4., bəndlərində və Məhkəmə Tikinti- X12 Metodlarında göstərilənləri nəzərə alaraq texniki cəhətdən mümkün olduğu müəyyən olunur. Bölgü variantı rəyə əlavə edilmiş sxemdə ətraflı qeyd edilmişdir.
21. İş materiallarına əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin ekspertiza xərclərinə dair 07 iyul 2023-cü il tarixli, 10/3169 №-li bildirişindən görünür ki, iş üzrə aparılmış ekspertizası tədqiqatının dəyəri 50 manat təşkil edir.
22. İş materiallarında olan xx.xx.2021-ci il tarixli mədaxil qəbzindən görünür ki, İddiaçı hazırki iddianın qaldırılması ilə əlaqədar 100 manat məbləğdə dövlət rüsumu ödəmişdir.
23. Qətnаmədən nаrаzı qаlаn Cavabdeh аpellyаsiyа şikаyəti vermişdir.
Apellyasiya şikayətinin dəlilləri
24. Cavabdeh apellyasiya şikayətini əsaslandıraraq göstərmişdir ki, ekspert tərəfindən daşınmaz əmlaklara ümumiyyətlə yerində baxış keçirilməmişdir. Rəydə qeyd olunan mal damının yarıdan çoxu faktiki olaraq yerində mövcud deyil. Hər üç daşınmaz əmlakla bağlı rəyə əsasən daşınmaz əmlakın 4/18 hissəsinin mükiyyətçilərinə düşən pay azaldılmış və bununla da həmin mülkiyyətçilərin hüquqları kobud şəkildə pozulmuşdur. Hər üç daşınmaz əmlakın bölünməsi zamanı torpaq sahələrinin hansı qaydada bölünməsi rəydə qeyd edilməmişdir. Məsələn, ekspert rəyinə əsasən bölünməsi nəzərdə tutulmuş fərdi yaşayış evi 0,0114 ha həyətayanı torpaq sahəsində yerləşir. Ekspert fərdi yaşayış evini naturada bölsə də torpaq sahəsini nə qaydada bölünməli olmasını, və yaxud da ümumiyyətlə bölünməsinin mümkün olub-olmamasını rəydə qeyd etməmişdir. Ekspert hər üç daşınmaz əmlakın texniki göstəricələri əks olunan sənəd (texniki pasport və s.) olmadan hazırki daşınmaz əmlakların naturadakı vəziyyətinə uyğun olaraq bölünməsinin mümkün olub-olmamasını öz rəyində qeyd etmişdir. Ekspert ümumiyyətlə bilməmişdir ki, həmin daşınmaz əmlakların sənəd üzrə texniki göstəriciləri hansı vəizyyətdədir. Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin 26 oktyabr 2022-ci il tarixli, 10/4407 nömrəli rəyində hər üç daşınmaz əmlakın naturada bölünməsinin mümkün olmasını qeyd etsə də, həmin bölünmənin texniki göstəricilərini rəydə qeyd etməmiş və sxemə istinad etməsini məhkəməyə bildirmişdir. Belə çıxır ki, iddia təmin olunacağı təqdirdə məhkəmə də qətnamənin qət etdi hissəsində ölçüləri qeyd etməməli və sxemlərə istinad etməlidir. “100 başlıq mal damı” ilə bağlı sxemdə 14/18 hissənin hansı tərəfdən ayrılmasını müəyyən etmək ümumiyyətlə mümkün deyil. Belə ki, naturada bölünməsi nəzərdə tutulmuş hər iki hissənin payı 14/18 olaraq qeyd edilmişdir. Yuxarıda qeyd olunanlardan da göründüyü kimi, Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin 07 iyul 2023-cü il tarixli, 10/3169 nömrəli ekspert rəyi üzrə tədqiqat obyektiv, hərtərəfli və tam həcmdə aparılmamışdır. Bununla belə, işə baxan Balakən Rayon Məhkəməsi iddianı təmin etməklə, cavabdehin mülkiyyət hüququnu pozmuş, dolayısıyla da cavabdeh mülkiyyət hüquqlarından mərhum olmuşdur.
25. Ona görə də, Balakən Rayon Məhkəməsinin 17 avqust 2023-cü il tarixli 2(019)- 31/2023 nömrəli qətnaməsinin ləğv edilməsini və iddianın təmin edilməməsi barədə yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş edir.
Apellyasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri
26. Apellyasiya şikayətinə qarşı etiraz daxil olmamışdır.
Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları
27. Məhkəmə kollegiyasının iclasında İddiaçı və onun nümayəndəsi və vəkili Nümayəndə apellyasiya şikayətinə etiraz edərək, apellyasiya şikayətinin təmin edilməməsini, Balakən Rayon Məhkəməsinin 17 avqust 2023-cü il tarixli 2(019)-31/2023 nömrəli qətnaməsinin dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etdilər.
28. Cavabdeh, onun nümayəndəsi və vəkili işə baxılmasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq məhkəmə kollegiyasının iclasına gəlməmişdir. Cavabdeh məhkəməyə teleqram adlı məktub göndərərək, üzrlü səbəbdən vəkili ilə birlikdə məhkəmə prosesində iştirak edə bilməyəcəyini bildirmişdir. Məhkəmə kollegiyası, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 376.2-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya şikayəti üzrə işə onların iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etdi.
Tətbiq edilən hüquq
29. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsi: 139.1-ci maddəsinə əsasən mülkiyyət hüququ və daşınmaz əmlaka digər hüquqlar, bu hüquqların məhdudlaşdırılması, əmələ gəlməsi, başqasına keçməsi və xitamı dövlət qeydiyyatına alınmalıdır. Mülkiyyət hüququ, istifadə hüququ, ipoteka, servitutlar, habelə daşınmaz əmlaka digər hüquqlar bu Məcəllədə və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan hallarda qeydə alınmalıdır. 152.1-ci maddəsinə əsasən mülkiyyət hüququ subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur. 152.2-ci maddəsinə əsasən sahiblik hüququ - əmlaka (əşyaya) faktik sahibliyi həyata keçirməyin hüquqi cəhətdən təmin edilmiş imkanıdır. 152.3-cü maddəsinə əsasən istifadə hüququ - əmlakdan (əşyadan) onun faydalı təbii xassələrini hasil etməyin, habelə ondan fayda götürməyin hüquqi cəhətdən təmin edilmiş imkanıdır. İstifadədən fayda gəlir, artım, bəhər, törəmə şəklində və başqa formalarda ola bilər. 152.4-cü maddəsinə əsasən sərəncam hüququ - əmlakın (əşyanın) hüquqi müqəddəratını təyin etməyin hüquqi cəhətdən təmin edilmiş imkanıdır. 152.5-ci maddəsinə əsasən mülkiyyətçi qanunda və ya müqavilədə müəyyən edilən məhdudiyyətlər nəzərə alınmaqla müəyyənləşdirilmiş hədlərdə əmlaka (əşyaya) sərbəst surətdə sahib ola bilər, ondan istifadə edə bilər və ona dair sərəncam verə bilər, həmin əmlaka başqa şəxslərin sahibliyinə yol verməyə bilər, ona mənsub əmlak barəsində öz mülahizəsi ilə istənilən hərəkətləri edə bilər, bir şərtlə ki, həmin hərəkətlər qonşuların və ya üçüncü şəxslərin hüquqlarını pozmasın, yaxud hüquqdan sui-istifadə olmasın. 153.1-ci maddəsinə əsasən bütün növlərdən olan daşınar və daşınmaz əmlaka mülkiyyət hüququnun subyektləri hüquqi və fiziki şəxslər, bələdiyyələr və Azərbaycan Respublikası ola bilər. 157.1-ci maddəsinə əsasən mülkiyyətçinin mülkiyyət hüququnun tanınmasını tələb etmək ixtiyarı vardır. 157.2-ci maddəsinə əsasən mülkiyyətçi özgəsinin qanunsuz sahibliyindən öz əmlakını geri tələb edə bilər. 213.1-ci maddəsinə əsasən iki və ya bir neçə şəxsin mülkiyyətində olan əşya onlara ümumi mülkiyyət hüququ əsasında mənsubdur. 213.2-ci maddəsinə əsasən əşya mülkiyyət hüququnda mülkiyyətçilərin hər birinin payı müəyyənləşdirilməklə (paylı mülkiyyət) və ya belə paylar müəyyənləşdirilmədən (birgə mülkiyyət) ümumi mülkiyyətdə ola bilər. 213.5-ci maddəsinə əsasən birgə mülkiyyət iştirakçılarının razılaşması ilə, razılaşma əldə edilmədikdə isə məhkəmənin qərarına əsasən ümumi əşyaya bu şəxslərin paylı mülkiyyəti müəyyənləşdirilə bilər. 213.6-cı maddəsinə əsasən ümumi mülkiyyətin hər bir mülkiyyətçisi ümumi mülkiyyətdə olan əşya barəsində üçüncü şəxslərə qarşı tələblər irəli sürə bilər. Ümumi mülkiyyətin hər bir mülkiyyətçisi əmlakı yalnız bütün mülkiyyətçilərin xeyrinə tələb edə bilər. 214.1-ci maddəsinə əsasən əgər paylı mülkiyyət mülkiyyətçilərinin payları bu Məcəlləyə əsasən təyin edilə bilmirsə və bütün mülkiyyətçilərin razılaşması ilə müəyyənləşdirilməyibsə, paylar bərabər sayılır. 220.1-220.3-cü maddələrinə görə paylı mülkiyyətdə olan əşya mülkiyyətçiləri arasındakı razılaşmaya əsasən onlar arasında bölünə bilər; paylı mülkiyyətin mülkiyyətçisi öz payının ayrılmasını tələb edə bilər; paylı mülkiyyətin mülkiyyətçiləri ümumi əşyanın bölünməsi və ya ondan payın ayrılması üsulu və şərtləri haqqında razılığa gələ bilmədikdə paylı mülkiyyətin mülkiyyətçisi öz payının naturada ayrılmasını məhkəmə qaydasında tələb edə bilər. 222.1-ci maddəsinə əsasən birgə mülkiyyətin əmələ gəlməsi üçün əsas olmuş ümumiliyin iştirakçıları birgə mülkiyyətin mülkiyyətçiləridir. Əgər birgə mülkiyyətin mülkiyyətçiləri arasındakı razılaşmada ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, onlar ümumi əmlaka birgə sahiblik edir və ondan birgə istifadə edirlər. 222.2-ci maddəsinə əsasən birgə mülkiyyətdə olan əşyaya dair sərəncamçılıq bütün mülkiyyətçilərin razılığı ilə həyata keçirilir və əmlaka dair sərəncam verilməsi haqqında əqdi mülkiyyətçilərdən hansının bağlamasından asılı olmayaraq bu razılıq ehtimal edilir. Göründüyü kimi, həm milli qanunvericilik, həm də, beynəlxalq hüquq, o cümlədən Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyası hər bir hüquqi və fiziki şəxsin mülkiyyət hüququnu və öz mülkiyyətindən maneəsiz istifadə hüququnu tanıyır və həmin hüquqa təminat verir. 238.1-ci maddəsinə əsasən daşınmaz əmlak kimi torpaq mülkiyyət hüququnun obyektidir. Torpaq sahəsinin ərazi sərhədləri daşınmaz əmlakın dövlət reyestrinin ixtiyarlı şəxsinin mülkiyyətçiyə verdiyi sənədlər əsasında təyin edilir. 238.2-ci maddəsinə əsasən əgər qanunla ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, torpaq sahəsinə mülkiyyət hüququ həmin sahənin sərhədləri daxilində yerləşən səth (torpaq) qatına və qapalı sututarlara, meşələrə və bitkilərə də şamil edilir. 238.3-cü maddəsinə əsasən torpaq sahəsinin mülkiyyətçisi, əgər qanunla ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa və digər şəxslərin hüquqlarını pozmursa, həmin sahənin üstündə və altında olan hər şeydən istifadə edə bilər. Əgər qanunla ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, yerin təki və faydalı qazıntılar Azərbaycan Respublikasının mülkiyyətidir. 239.2-ci maddəsinə görə fiziki və ya hüquqi şəxsin mülkiyyətində olan torpaq sahəsinə onun mülkiyyətçisinin icazəsi olmadan girməyə, qanunla nəzərdə tutulan hallar istisna olmaqla, icazə verilmir.
30. Azərbaycan Respublikası Torpaq Məcəlləsi: 82-ci maddəsinə əsasən torpaq mülkiyyətçiləri, istifadəçiləri və icarəçiləri başqa torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin hüquqlarını pozmamalıdırlar. 84-cü maddəsinə əsasən torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin hüquqları qanunla qorunur. 111-ci maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasında torpaqların özbaşına tutulması (zəbt edilməsi) qanunla qadağan olunur. Özbaşına tutulmuş (zəbt edilmiş) torpaq sahələri qanunsuz istifadə zamanı çəkilən xərclərin əvəzi ödənilmədən aidiyyati üzrə geri qaytarılmalıdır.
31.Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 220.6 və 221-ci maddələrinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair” 4 aprel 2014-cü il tarixli qərarı:
32. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsi: 9.1-ci və 9.3-cü mаddələrinə əsаsən ədalət mühakiməsi çəkişmə, tərəflərin bərabərliyi və faktlar əsasında həyata keçirilir. Hakim bütün hallarda prosesin çəkişmə prinsipini təmin etməli, öz qərarını yalnız tərəflərin çəkişmə prinsipinə əsasən müzakirə etdiyi dəlillərlə, onların verdiyi izahatlarla, sənədlərlə əsaslandırmalıdır. 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdiyi sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. 77.1-ci maddəsinə görə, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. 88-ci mаddəsinə görə məhkəmə sübutlаrа obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tаm bаxdıqdаn sonrа həmin sübutlаrа tətbiq edilməli hüquq normаlаrınа müvаfiq olаrаq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qаbаqcаdаn müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. 217.1-ci, 217.3-cü və 217.4-cü maddələrinə əsаsən məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Məhkəmə öz qətnаməsini yаlnız məhkəmə iclаsındа tədqiq olunmuş sübutlаrlа əsаslаndırır. 218.1-ci mаddəsinə əsаsən qətnаmə çıxаrıldıqdа hаkim sübutlаrı qiymətləndirir, iş üçün əhəmiyyətli olаn nə kimi hаllаrın müəyyən edildiyini, nə kimi hаllаrın müəyyən edilmədiyini, tərəflərin hаnsı hüquqi münаsibətdə olmаlаrını, həmin iş üzrə hаnsı qаnunun tətbiq edilməli olduğunu və iddiаnın təmin olunub-olunmаdığını müəyyən edir. 372.1-ci maddəsinə görə, apelyasiya instansiyası məhkəməsi tam hüquqlu məhkəmə kimi işə, işdə olan və əlavə təqdim olunmuş sübutlar əsasında mahiyyəti üzrə baxır. 372.6-ci maddəsinə əsasən, apelyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun düzünə və ya dolayısı ilə mübahisələndirilən hissəsində, şikayət qərarın ləğv edilməsinə yönəldikdə və ya apelyasiya şikayətində və ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin predmeti bölünməz olduqda isə tam yoxlayır. 372.7-ci maddəsinə əsasən, apelyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin dəlillərindən asılı olmayaraq, məhkəmənin maddi və prosessual hüquq normalarına riayət etməsini yoxlayır. 384.0.1-ci mаddəsinə görə аpellyаsiyа instаnsiyаsı məhkəməsi qətnаməni dəyişdirmədən, аpellyаsiyа şikаyətini isə təmin etmədən sаxlаyа bilər. 385.2-ci maddəsində qeyd edilir ki, birinci instansiya məhkəməsinin faktlar nöqteyinəzərindən qanuni və əsaslı olan və mahiyyəti üzrə düzgün olan qətnaməsi yalnız formal mülahizələrə görə ləğv edilə bilməz.
Apellyasiya baxışının hədləri
33. Apelyasiya instansiyası məhkəməsi tam hüquqlu məhkəmə kimi işə, işdə olan və əlavə təqdim olunmuş sübutlar əsasında mahiyyəti üzrə baxır, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun düzünə və ya dolayısı ilə mübahisələndirilən hissəsində, şikayət qərarın ləğv edilməsinə yönəldikdə və ya apelyasiya şikayətində və ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin predmeti bölünməz olduqda isə tam yoxlayır və şikayətin dəlillərindən asılı olmayaraq, məhkəmənin maddi və prosessual hüquq normalarına riayət etməsini yoxlayır. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun “Məhkəmə qətnaməsi haqqında” 2005-ci il 14 oktyabr tarixli, 04 nömrəli qərarının 17-ci bəndində göstərilir ki, kassasiya və apellyasiya instansiya məhkəmələri aşağı instansiya məhkəmələrinin qətnamələrindən şikayətlərə baxdıqda qəbul etdikləri aktlarda verilən şikayətlərin dəlillərinə müfəssəl hüquqi qiymət verməlidirlər. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki və Kommersiya kollegiyalarının “apellyasiya və kassasiya şikayətlərinin mümkünlüyü və şikayətlərə baxılmasının hədləri ilə bağlı Mülki Prosessual Məcəllənin tətbiqi məsələlərinə dair” 14 oktyabr 2020-ci il tarixli, 04/2020 nömrəli qərarının 60-cı bəndində göstərilir ki, apellyasiya və kassasiya instansiyası məhkəmələri qəbul etdikləri aktların əsaslandırıcı hissəsində aşağı instansiyası məhkəməsinin qərarının hansı hissədə yoxladıqlarını aydın ifadə etməli, məhkəmə aktını hissəvi yoxladıqda isə nəticə hissəsində hansı hissənin ləğv edildiyini, dəyişdirildiyini və yaxud dəyişdirilmədən saxlanıldığını xüsusi olaraq göstərməli, dəyişdirilmədən saxlanılan hissənin isə mübahisələndirilib-mübahisələndirilmədiyinə diqqət yetirməlidilər. Həmin qərarda göstərilmişdir ki, apellyasiya və kassasiya qaydasında məhkəmə aktları müvafiq olaraq şikayətə və ya şikayəti verən şəxsə münasibətdə deyil, mübahisələndirilən hissədə yoxlanılmalıdır. Ona görə də məhkəmə kollegiyası apellyasiya şikayətinin dəlillərinə və birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticəyə aşağıda qeyd edilən hallar üzrə hüquqi dəyərləndirmə aparılmasını zəruri hesab edir.
34. Cavabdeh Balakən Rayon Məhkəməsinin 17 avqust 2023-cü il tarixli 2(019)- 31/2023 nömrəli qətnaməsinin tam ləğv edilməsini xahiş etdiyindən məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını tam yoxlamışdır.
Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi
35. Məhkəmə kollegiyası, birinci instansiya məhkəməsinin, iddianı təmin edərkən hansı halları əsas götürdüyünü əsaslandırdığından məhkəmənin gəldiyi nəticə ilə razılaşır və hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi qətnamə qəbul edərkən əsaslı və reallığa uyğun olan nəticəyə gəlmişdir.
36. Məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsinin iddia tələbi və cavabdehin apellyasiya şikayəti ilə bağlı hazırki qətnamənin 9-12-ci bəndlərində əks edilən dəyərləndirməsini və gəldiyi nəticəni əsaslı hesab edir və bu səbəbdən həmin bəndlərdə əks edilənləri təkrar etməyə zərurət görmür. Cavabdeh apellyasiya şikayətində Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin 07 iyul 2023-cü il tarixli №10/3169 nömrəli ekspert rəyinin obyektiv, hərtərəfli və tam olmadığını bildirsə də, şikayətin dəlillərində göstərdiklərini sübut edəcək və həmin ekspert rəyinin mötəbərliyini şübhə altına alacaq hər hansı sübut və ya dəlili məhkəməyə təqdim etməmişdir. Belə ki, birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən ekspertiza keçirilməklə 26 oktyabr 2022-ci il tarixli, 10/4407 saylı ekspert rəyi alınmış, cavabdeh həmin ekspert rəyi ilə razılaşmamaış və təkrar məhkəmə mühəndis-texniki ekspertizasının keçirilməsi barədə vəsatət vermiş və həmin vəsatət əsasında birinci instansiya məhkəməsi təkrar ekspertiza təyin etmişdir. Nəticədə, 07 iyul 2023-cü il tarixli, 10/3169 saylı ekspert rəyi alınmışdır. Cavabdeh ekspert rəyinin mübahisəli əmlaklara yerində baxış keçirilmədən verildiyini bildirməklə ekspert rəyinə etiraz edir. Yuxarıda qeyd olunan hər iki ekspert rəyində göstərilmişdir ki, iş üzrə cavabdeh tərəfin baxışda iştirak etməməsi səbəbindən mübahisə predmeti olan tikililərə baxış keçiriləməsi mümükün olmamışdır. Odur ki, ekspertiza tədqiqatı xx.xx.2022-ci il tarixdə Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinə təqdim edilmiş, Azərbaycan Respublikası Dövlət Tikinti və Arxitektura Komitəsinin Baş X7 və Mülkiyyət Hüquqlarının Qeydiyyatı İdarəsi tərəfindən mübahisə predmeti olan tikililərə dair tərtib edilmiş texniki pasport sənədlərinə əsasən aparılmışdır. Göründüyü kimi, ekspert rəyinin mübahisəli əmlaklara yerində baxış keçirilmədən verilməsi cavabdehin öz təqsiri ucbatından olmuşdur. Cavabdeh 07 iyul 2023-cü il tarixli, 10/3169 saylı ekspert rəyinin saxta olduğunu iddia edir. Həmin ekspert rəyində göstərilmişdir ki, mübahisə predmetini təşkil edən, “100 başlıq mal damı”-nın mülki iş materiallarında olan **********15-06301 reyestr nömrəli Çıxarış sənədində ümumi sahəsinin 1518 kv.m olduğu qeyd olunsa da xx.xx.2022-ci il tarixdə Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinə təqdim edilmiş, Azərbaycan Respublikası Dövlət Tikinti və Arxitektura Komitəsinin Baş X7 və Mülkiyyət Hüquqlarının Qeydiyyatı İdarəsi tərəfindən həmin tikiliyə dair tərtib edilmiş texniki pasprt sənədinin tikilinin planı hissəsində həmin tikilinin 3 hissədən ibarət olmaqla (225.0 kv.m, 20.2 kv.m, 63.0 kv.m) ümumi sahəsinin 308.2 kv.m olduğu qeyd olunmuşdur. Həmin ekspert rəyinə əlavə edilmiş sxemlərdə ümumi sahəsi 308.2 kv.m olan “100 başlıq mal damı”-nın, ümumi sahəsi 114 kv.m olan fərdi yaşayış evinin və ümumi sahəsi 600 kv.m olan “yem talvarı”-nın hansı ölçülərdə hansı şəkildə bölünməsi, bölünməsi üçün giriş-çıxış qapısının bağlanması, arakəsmə inşa edilməsi kimi əlavə hərəkətlərin zəruriliyi və s. məsələlər öz əksini tapmışdır. Həmin rəydə ümumi sahəsi 308.2 kv.m olan “100 başlıq mal damı”-nın 20.2 və 225.0 kvm lik (rəydə texniki yanlışlıq olaraq “22.50” kimi göstərilmişdir) hissələrinin 14/18 hissə olaraq iddiaçıya və 63 kv.m hissəsinin 4/18 hissə olaraq (rəydə texniki yanlışlıq olaraq “14/18” kimi göstərilmişdir) cavabdehə verilməsi; ümumi sahəsi 600 kv.m olan “yem talvarı”-nın sxemdə qırıq xətlərdən yuxarı göstərilmiş 467.0 kv.m hissəsinin 14/18 hissə olaraq iddiaçıya və 133.0 kv.m hissəsinin 4/18 hissə olaraq cavabdehə; o cümlədən, ümumi sahəsi 114 kv.m olan fərdi yaşayış evinin 24 kv.m, 16 kv.m və 16 kv.m olan otaqlarının və dəhlizin arakəsmə ilə ayrılmaqla 33 kv.m hissəsinin 14/18 hissə olaraq iddiaçıya, 12 kv.m olan otağın və dəhlizin həmin arakəsmə ilə ayrılmaqla 13.2 kv.m hissəsinin 4/18 hissə olaraq cavabdehə verilməsi aydın şəkildə görünür. Göründüyü kimi, mübahisələndirilən ekspert rəyi əsaslandırılmış və ekspert qarşısında qoyulan suallara aydın cavab verməklə, qeyri-mötəbərliyinə əsas verəcək heç bir hal aşkar edilmir. Məhkəmə kollegiyası onu da qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, 18 saylı Zaqatala Ərazi İdarəsinin 12 avqust 2022-ci il tarixli **********15-06301 reyestr nömrəli Çıxarışda ümumi sahəsinin 1518 kv.m olduğu qeyd olunan qeyri-yaşayış binasının sahəsinin 922 kv.m olduğu göstərilmişdir. Halbuki, həm 26 oktyabr 2022-ci il tarixli, 10/4407 saylı, həm də 07 iyul 2023-cü il tarixli, 10/3169 saylı ekspert rəyləri bu halı təkzib etməklə, həmin qeyriyaşayış binasının sahəsinin 308.2 kv.m olduğunu qeyd edir. Birinci instansiya məhkəməsi həmin mütəxəssis rəyinin həmin cümləsinin ekspert rəyləri ilə təkzib olunduğunu nəzərə alaraq, ekpsert rəyini əsas götürməklə qətnamə qəbul etməkdə haqlı olmuşdur. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 220.6 və 221-ci maddələrinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair” 4 aprel 2014-cü il tarixli qərarında qeyd edilmişdir ki, Ümumi mülkiyyətdə pay mühüm hüquqi funksiyanı həyata keçirir. Xüsusilə, ümumi mülkiyyətin saxlanmasına çəkilən xərclərdə mülkiyyətçilər, payın həcminə müvafiq olaraq iştirak edirlər (Mülki Məcəllənin 217-ci maddəsi). Paylı mülkiyyətin iştirakçısı ümumi mülkiyyətin ideal paya mütənasib payın onun sahibliyinə və istifadəsinə verilməsi hüququna malikdir. Paylara mütənasib ümumi əşyanın istifadəsindən götürülən bəhər, məhsul və gəlir paylara uyğun şəkildə bölüşdürülür (Mülki Məcəllənin 216-cı maddəsi). Paylı mülkiyyətin mülkiyyətçisinə naturada ayrılan əşyanın onun mülkiyyət hüququndakı payına tənasübsüzlüyü müvafiq pul məbləğinin ödənilməsi və ya başqa kompensasiya ilə aradan qaldırılır (Mülki Məcəllənin 220.4-cü maddəsi). Beləliklə, əmlakın bölünməsi və ya ondan payın naturada ayrılması mümkün olmadıqda, əmlakın bölünməsinin və ya payın ayrılmasının yeganə ağlabatan üsulu pul kompensasiyasının ödənilməsidir. Mülki Məcəllənin 220.1 və 220.2-ci maddələri özündə paylı mülkiyyətdə olan əşyanın bölünməsi və ya ondan mülkiyyətçilərdən birinin payının ayrılmasının üsul və şərtlərinə dair bütün mülkiyyətçilər arasında razılığın əldə olunmasının vacibliyini nəzərdə tutan ümumi prinsipləri əks etdirir. Həmin maddədə həmçinin göstərilmişdir ki, paylı mülkiyyətin mülkiyyətçiləri arasında müvafiq razılığın əldə olunmaması onları ümumi mülkiyyətin bölüşdürülməsi və ya ondan payın naturada ayrılması hüququndan məhrum etmir və maraqlı mülkiyyətçi öz payının ümumi əmlakdan ayrılmasını məhkəmə qaydasında tələb edə bilər. Əgər payın naturada ayrılmasına qanunla yol verilmirsə və ya bu, ümumi mülkiyyətdə olan əşyaya tənasübsüz zərər vurmadan mümkün deyildirsə, ayrılan mülkiyyətçi öz payının dəyərinin paylı mülkiyyətin digər mülkiyyətçiləri tərəfindən ona ödənilməsi hüququna malikdir (Mülki Məcəllənin 220.3-cü maddəsi). Mülki Məcəllənin 220.4-cü maddəsində bu hüququn həyata keçirilməsinin mümkünlüyü paylı mülkiyyətin mülkiyyətçisinə payın naturada ayrılması əvəzinə digər mülkiyyətçilər tərəfindən kompensasiya ödənilməsinə onun razılığının olması ilə əlaqələndirilmişdir. Bununla, mülkiyyətçiyə düşən pay əvəzinə pul kompensasiyasının ödənilməsi yalnız payın naturada ayrılması mümkün olmadıqda və onun razılığı ilə həyata keçirilə bilər. Yuxarıda göstərilən maddi hüquq normalarının və Konstitusiya Məhkəməsinin qərarının tələbləri baxımından iddiaçının hazırki tələblə məhkəməyə müraciət etməsi və birinci instansiya məhkəməsinin iddianı təmin etməsi əsaslı olmuşdur.
37. Odur ki, birinci instansiya məhkəməsi işə baxarkən qanunvericiliyin tələblərini nəzərə alıb iş üzrə sübutları tam, hərtərəfli araşdırmış, işin faktiki hallarını ətraflı müəyyənləşdirərək düzgün hüquqi nəticəyə gəlmiş, hazırkı işə baxılarkən maddi və prosessual hüquq normasının tətbiqində səhvə yol verilməmiş, MPM-in 14, 77, 88, 217, 218-ci maddələrinin tələblərinə riayət edilmişdir. Nəzərə almaq lazımdır ki, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur.
38. Məhkəmə kollegiyаsı iş üzrə toplаnmış sübutlаrı yuxаrıdа şərh olunаn mаddi və prosessuаl hüquq normаlаrı ilə əlаqəli şəkildə tədqiq edərək hesаb edir ki, birinci instаnsiyа məhkəməsi iddianı təmin edərkən düzgün nəticəyə gəldiyindən və qətnаmə fаktlаr nöqteyi-nəzərindən qаnuni və əsаslı, mаhiyyəti üzrə isə düzgün olduğundаn, işdə qətnаmənin аpellyаsiyа qаydаsındа ləğv edilməsi üçün əsаslаr olmаdığındаn Cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin olunmamalı, Balakən Rayon Məhkəməsinin 17 avqust 2023-cü il tarixli 2(019)-31/2023 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.
39. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessuаl Məcəlləsinin 372, 384-385, 392, 393, 402-403, 404 və 405-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası
QƏT ETDİ:
Cavabdeh tərəfindən verilmiş аpellyasiya şikayəti təmin edilməsin. İş üzrə Balakən Rayon Məhkəməsinin 17 avqust 2023-cü il tarixli 2(019)-31/2023 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən sаxlаnılsın. Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, qətnamə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 2 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Qətnamədən, tərəflər, üçüncü şəxslər və maraqlı şəxslər tələbləri təmin olunmadığı hallarda onlara rəsmi qаydаdа verildiyi gündən 2 (iki) ay müddətində Azərbaycan Respublikası Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyаsı vasitəsi ilə (Elektron Məhkəmə İnformasiya Sistemində yaradılmış Elektron Kabinetdən istifadə edilməklə) Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyаsına kassasiya şikayəti verə bilər.
Sədrlik edən: Ələddin Məcidov
Hаkimlər: Mahir Əsədli
Elçin Mehdiyev