Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(107)-1467/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şəki şəhəri İş № 2(107)-1467/2021 04.08.2021 ŞƏKİ APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ Hakim Məcidov Ələddin Tofiq oğlunun sədrliyi və məruzəsi ilə, hakimlər Əsədli Mahir Abdulla oğlu və Mahmudov Ayaz Akif oğlundan ibarət tərkibdə, Muradlı Yeganə Rafail qızının katibliyi, iddiaçı X1 nümayəndəsi İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı X1 cavabdeh "xxxx" ASC-nə qarşı “borcun silinməsi tələbinə dair” mülki iş üzrə Şəki Rayon Məhkəməsinin 04 may 2021-ci il tarixli 2(075)-518/2021 nömrəli qətnaməsindən cavabdeh "xxxx" ASC-nin nümayəndəsi X11 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə kollegiyası Müəyyən etdi: Şəki Rayon Məhkəməsinin 04 may 2021-ci il tarixli 2(075)-518/2021 nömrəli qətnaməsi ilə (hakim Elçin Mehdiyev) iddia təmin olunmuş, "xxxx" ASC tərəfindən X4 hesablanmış 523.49 manat borcun iddiaçı X1 hesabından silinməsi qət edilmişdir. İşin halları İddiaçı cavabdeh "xxxx" ASC-nə qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdeh "xxxx" ASC tərəfindən hesablanmış 523.49 manat borcun enerji hesabından silinməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Sonradan İddiaçı əsl iddiaçı X8 ilə əvəz edilmişdir. Birinci instansiya məhkəməsinin iclasında izahat verən iddiaçı X1 nümayəndəsi İddiaçı göstərmişdir ki, o, iddiaçı X1 əridir. Onlar Şəki rayonu, Baş Göynük kəndində pasport qeydiyyatda olmaqla, faktiki olaraq həmin kənddə yaşayırlar. Onlar həmişə istifadə etdikləri elektrik enerjisinin dəyərini ödəmişlər. Ailələri 2013-dən 2018-ə qədər Baş Göynük kəndinə aid olan Qarasovda yaşamamışdır. 2018-ci ildə Qarasova gedəndə kolxoz dövründə qapılarına çəkilmiş elektrik xəttinin olmadığını görmüşdür. O, həmin ərazinin işıq nəzarətçisindən bunun səbəbini soruşmuşdur. Ərazinin işıq nəzarətçisi Mehralı ona evlərinin arxasından onlara ayrıca xətt çəkildiyini və sayğaçında qonşunun fındıqlığına quraşdırıldığını bildirmişdir. Ancaq həmin sayğacdan evlərinə xətt daxil olmamışdır. Mehralıdan təzə nəzarətçi Pərvizin nömrəsini almış və zəng edərək gəlib xətti qoşmasını bildirmişdir. Pərviz də həmin ünvana gələrək xətti qoşmuşdur. Həmin vaxt sayğacın göstəricisi üzrə 500 manatdan artıq borc var idi. O, həmin vaxt qeyd edilən borc məbləğinə etirazı barədə Pərvizə bildirmişdir. Həmçinin, həmin vaxt sayğacın öz-özünə işləməkdə davam etdiyini müəyyən etmişlər. Bundan sonra sayğac çıxarılmaqla, iddiaçının evinə verilən elektrik enerjisi kəsilmişdir. O, sayğacı ilə maraqlandıqda, sayğacın Qələndər adlı əməkdaşda, yəni labaratoriyada olduğu bildirilmişdir. O, bundan sonra labaratoriyaya getsə də, orada sayğacının olmadığını müəyyən etmişdir. Sonradan iddiaçının evinə “0” göstəricisi olan sayğac quraşdırılmış və köhnə borc təzə sayğaca yüklənilmişdir. Onlar həmin evdə yalnız yay aylarında yaşayırlar. Həmin sayğac üzrə 2018-ci ilin noyabr ayından sonrakı borc ona aiddir. Əsassız olaraq hesablanmış qalan borcun onunla hər hansı bir əlaqəsi yoxdur. Çünki, sayğac quraşdırılan zaman hər ay iddiaçının “Azərişıq ASC”-nə borcu 15-20 manat dəyərində olmuşdur. Bir müddət sonra işıq sayğacında yaranan nasazlıq nəticəsində iddiaçı X4 verilən işıq qəbzlərinə nəzər saldıqda görmüşlər ki, əsassız olaraq onlara 523,49 manat dəyərində borc gəlmişdir. Mübahisə ilə bağlı rəsmi olaraq dəfələrlə müvafiq qurumlara müraciət etmişlər. Lakin həmin qurumlar sayğacı yoxlamaq əvəzinə, sayğacın yüksək təzyiqlə işlədiyindən 30 gün müddətində mübahisəyə baxılacağını bildirmişlər. İddiaçı X4 hesablanan borc əsassızdır. Həmin borc məbləği ləğv edilməlidir. Belə ki, qanunverici müəyyən etmişdir ki, hesablaşma elektrik sayğaclarının örtük qutularında DSM möhürü olmalıdır. Hesablaşma elektrik sayğaclarının örtük qutularında sözügedən möhür olmadıqda istehlakçı məsuliyyət daşıyır, bir şərtlə ki, hesablaşma elektrik sayğacının DSM möhürünün qoparılmasında istehlakçının təqsiri müəyyən edilsin. Hesablaşma elektrik sayğacının dövlət möhürünün zədələnməsində istehlakçının təqsiri müəyyən edilməmiş və ya cavabdeh bu halı təkzib edə bilməmişdir. İddiaçının hesabına əsassız olaraq borc hesablandığından hazırkı ərizə ilə məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. İddianı müdafiə edir. İddianın təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş edir. Cavabdeh "xxxx" ASC-nə məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq nümayəndəsinin birinci instansiya məhkəməsinin iclasında iştirakını təmin etməmişdir. Cavabdeh "xxxx" ASC-nin nümayəndəsi X11 birinci instansiya məhkəməsinə 11 mart 2021-ci il tarixdə daxil olmuş etirazında göstərmişdir ki, iddiaçının Şəki rayonu, Baş Göynük kəndində yaşadığı fərdi yaşayış evi "xxxx" ASC-nin enerji satış bazasında X1 adına **********01995 saylı kod altında istehlakçı kimi qeydiyyatdadır. İş materiallarına əlavə edilmiş, 2013-cü ilin oktyabr ayından 2015-ci ilin avqust ayına qədər olan məlumat cədvəlindən görünür ki, iddiaçının yaşadığı fərdi yaşayış evi üzrə istifadə etdiyi elektrik enerjisinin dəyəri toplamda 180,42 manat olmuş və o bu müddət ərzində istifadə etdiyi elektrik enerjisinin dəyərinin cəmi 25.00 manatını ödəmişdir. 2015-ci ilin avqust ayından 2021-ci ilin fevral ayına qədər olan məlumat cədvəlindən görünür ki, iddiaçının yaşadığı fərdi yaşayış evi üzrə istifadə etdiyi elektrik enerjisinin dəyəri toplamda 665.71 manat olmuş və o bu müddət ərzində istifadə etdiyi elektrik enerjisinin dəyərinin cəmi 304.00 manatını ödəmişdir. Həmin bu dövrlər ərzində iddiaçının istifadə etdiyi elektrik enerjisi 12220 kvts dəyəri 846.13 manat olmasına baxmayaraq iddiaçı cəmi bu dövrlər üzrə 329.00 manat pul ödəmişdir. Buradan açıq aydın görünür ki, qeyd olunan dövrlər üzrə iddiaçı sərf etdiyi elektrik enerjisinin dəyərini bildiriş təqdim edilən zaman hər ay ödəməmiş və iddiaçının istifadə etdiyi elektrik enerjisindən ödənilməmiş 517.13 manat (846.13- 329.00=517.13) qalıq borcu qalmışdır. Yuxarda qeyd olunlara əsasən iddiaçının heç bir əsassız və qanunsuz borcu yaranmamış və yaranmış borc iddiaçının istifadə etdiyi elektrik enerjisinin dəyəridir. Əlavə olaraq bildirmək istəyirik ki, 11 fevral 2021-ci il tarixinə iddiaçının yaşadığı fərdi yaşayış evi üzrə istifadə etdiyi elektrik enerjisinə görə qalıq borcu 517.13 manatdır. Yaranmış borcun ödənilməsi ilə əlaqədar iddiaçıya bir neçə dəfə xəbərdarlıq edilmiş, lakin, iddiaçı borcu vaxtında ödəməmiş və bu müddət ərzində iddiaçıya elektrik enerjisinin verilişi enerjitəchizatı müəssisəsi tərəfindən dayandırılmışdır. Əsassız olduğundan iddianın təmin edilməməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş edir. Birinci instansiya məhkəməsi cavabdeh "xxxx" ASC-nin nümayəndəsinin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. İş üzrə yuxarıda göstərilən məhkəmə qətnaməsi çıxarılmışdır. Qətnаmədən nаrаzı qаlаn cavabdeh "xxxx" ASC-nin nümayəndəsi аpellyаsiyа şikаyəti vermişdir. Apellyasiya şikayətinin dəlilləri Cavabdeh "xxxx" ASC-nin nümayəndəsi X11 apellyasiya şikayətini əsaslandıraraq göstərmişdir ki, Şəki Rayon Məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının pozulması hallarına yol verildiyindən 04 may 2021-ci il tarixli qətnamə qanunsuz və əsassız olduğu üçün ləğv edilməli və iş üzrə yeni qətnamə çıxarılmalıdır. Məhkəmə iddia tələbinin təmin edilməsinə dair qətnaməsinin əsası kimi göstərmişdir ki, X2 ünvanına quraşdırılmış elektrik sayğacının hansı göstərici ilə quraşdırıldığı naməlumdur. Abonentin 01.08.2013-cu il tarixdən 01.09.2015-ci il tarixinə qədər olan ödəniş və sərfiyyatı haqqında məlumat cədvəlinə nəzər saldıqda gorünur ki elektrik sayğacı quraşdırılan tarixə sıfır göstərici ilə quraşdırılmış və 01.08.2013-cü il tarixdə elektrik sayğacına ilk göstərici olaraq 560 kvts dəyəri 33.60 manat sərfiyyat vurulmuşdur. Bundan sonra hər ay sərfiyyat vurulmuş lakin ödəniş edilmədiyindən borc yaranmışdır, iş materiallarına əlavə edilmiş, 2013-cü ilin oktyabr ayından 2015-ci ilin avqust ayına qədər olan məlumat cədvəlindən görünür ki, iddiaçının yaşadığı fərdi yaşayış evi üzrə istifadə etdiyi elektrik enerjisinin dəyəri toplamda 180,42 manat olmuş və o bu müddət ərzində istifadə etdiyi elektrik enerjisinin deyərinin cəmi 25.00 manatını ödəmişdir. Məhkəmə iddia tələbinin təmin edilməsinə dair qətnaməsinin digər bir əsası kimi göstərmişdir ki, 523.49 manat borc iddiaçının təqsiri ucbatından yaranmamışdır. Məhkəmə qətnaməsində bildirmişdir ki, hesablanmış 523.49 manat borcun haradan və necə yaranması müəyyən deyildir. Borcun yaranması ilə bağlı məhkəməyə abunə haqqında məlumat cədvəlləri təqdim edilmiş və etiraz verilərək borcun sayğac göstəricisi əsasında yarandığı tam şəkildə sübut olunmuşdur. Ona görə də, Şəki Rayon Məhkəməsinin 04 may 2021-ci il tarixli 2(075)-518/2021 nömrəli qətnaməsinin ləğv edilməsini və iddianın rədd edilməsi barədə yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş edir. Tərəflərin İzahatları Məhkəmə kollegiyasının iclasında iddiaçı X1 nümayəndəsi İddiaçı apellyasiya şikayətinə etiraz edərək, apellyasiya şikayətinin təmin edilməməsini, Şəki Rayon Məhkəməsinin 04 may 2021-ci il tarixli 2(075)-518/2021 nömrəli qətnaməsinin dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etdi. "xxxx" ASC-nin nümayəndəsi işə baxılmasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmələrinə baxmayaraq məhkəmə kollegiyasının iclasına gəlməmişlər. Məhkəmə kollegiyası, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 376.2-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya şikayəti üzrə işə onların iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etdi. Hüquqi məsələlər Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1-ci maddəsinə görə, apelyasiya instansiyası məhkəməsi tam hüquqlu məhkəmə kimi işə, işdə olan və əlavə təqdim olunmuş sübutlar əsasında mahiyyəti üzrə baxır. Həmin Məcəllənin 372.6-ci maddəsinə əsasən, apelyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun düzünə və ya dolayısı ilə mübahisələndirilən hissəsində, şikayət qərarın ləğv edilməsinə yönəldikdə və ya apelyasiya şikayətində və ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin predmeti bölünməz olduqda isə tam yoxlayır. Həmin Məcəllənin 372.7-ci maddəsinə əsasən, apelyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin dəlillərindən asılı olmayaraq, məhkəmənin maddi və prosessual hüquq normalarına riayət etməsini yoxlayır. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun “Məhkəmə qətnaməsi haqqında” 2005-ci il 14 oktyabr tarixli, 04 nömrəli qərarının 17-ci bəndində göstərilir ki, kassasiya və apellyasiya instansiya məhkəmələri aşağı instansiya məhkəmələrinin qətnamələrindən şikayətlərə baxdıqda qəbul etdikləri aktlarda verilən şikayətlərin dəlillərinə müfəssəl hüquqi qiymət verməlidirlər. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki və Kommersiya kollegiyalarının “apellyasiya və kassasiya şikayətlərinin mümkünlüyü və şikayətlərə baxılmasının hədləri ilə bağlı Mülki Prosessual Məcəllənin tətbiqi məsələlərinə dair” 14 oktyabr 2020-ci il tarixli, 04/2020 nömrəli qərarının 60-cı bəndində göstərilir ki, apellyasiya və kassasiya instansiyası məhkəmələri qəbul etdikləri aktların əsaslandırıcı hissəsində aşağı instansiyası məhkəməsinin qərarının hansı hissədə yoxladıqlarını aydın ifadə etməli, məhkəmə aktını hissəvi yoxladıqda isə nəticə hissəsində hansı hissənin ləğv edildiyini, dəyişdirildiyini və yaxud dəyişdirilmədən saxlanıldığını xüsusi olaraq göstərməli, dəyişdirilmədən saxlanılan hissənin isə mübahisələndirilib-mübahisələndirilmədiyinə diqqət yetirməlidilər. Həmin qərarda göstərilmişdir ki, apellyasiya və kassasiya qaydasında məhkəmə aktları müvafiq olaraq şikayətə və ya şikayəti verən şəxsə münasibətdə deyil, mübahisələndirilən hissədə yoxlanılmalıdır. Ona görə də məhkəmə kollegiyası apellyasiya şikayətinin dəlillərinə və birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticəyə aşağıda qeyd edilən hallar üzrə hüquqi dəyərləndirmə aparılmasını zəruri hesab edir. Məhkəmə kollegiyası apellyasiya şikayətinin dəlillərini işin materialları üzrə yoxlayıb, iddiaçının nümayəndəsinin izahatını dinləyib, iş üzrə toplanmış sübutları tədqiq edib qiymətləndirərək hesab edir ki, cavabdeh "xxxx" ASC-nin nümayəndəsi X11 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin olunmamalı, Şəki Rayon Məhkəməsinin 04 may 2021-ci il tarixli 2(075)-518/2021 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. İşdə olan Azərbaycan Respublikası Energetika Nazirliyi Enerji Məsələlərini X7 filialı tərəfindən Şəki rayonu, Baş Göynük kəndində yaşayan X6 göndərilmiş 01 iyun 2020-ci il tarixli məktubda göstərilmişdir ki, qüsurlu sayğac əsasında yaranmış əsassız borca görə enerji verilişinin dayandırılması barədə Energetika Nazirliyinin Çağrı mərkəzinə daxil olan 18.05.2020-ci il və 20.05.2020-ci il tarixli müraciətləri araşdırılarkən müəyyən edilmişdir ki, sözügedən fərdi yaşayış evi enerjitəchizatı müəssisəsinin abonent bazasında həyat yoldaşı X1 adına **********01995 saylı kod ilə qeydiyyatdadır. Enerji təchizatı müəssisəsinin təqdim etdiyi sənədlərdən görünür ki, sözügedən fərdi yaşayış evinə 2013cü ilin iyul ayında elektrik sayğacı quraşdırılmışdır. Lakin sayğacın quraşdırılma sənədləri onda və X9 aşkar edilmədiyindən həmin sayğacın necə və hansı göstərici ilə quraşdırıldığını təyin etmək mümkün olmamışdır. Həmin kod üzrə abunə haqqında enerji hesabatı təhlil edilərkən məlum olmuşdur ki, "xxxx" ASC dövründən keçən 155,42 manat borc 18.08.2015-ci il tarixdə enerji hesabına daxil edilmişdir. Bundan sonra enerjitəchizatı müəssisəsinin nümayəndələri tərəfindən sayğac göstəricilərinin mütəmadi oxunmaması səbəbli ümumilikdə 374,16 manat borc hesablanmışdır. Enerjitəchizatı müəssisəsinin təqdim etdiyi sənədlərdən məlum olur ki, tərəfindən sözügedən sayğacın yüksüz rejimdə enerji qeyd etməsi barədə X10 müraciət olunduqdan sonra 23.11.2018-ci il tarixdə iştirakı olmadan həmin sayğac yeni sayğacla əvəz edilmiş, lakin laboratoriya tərəfindən hər hansı bır rəy verilməmişdir. Enerji hesabında 555,42 manat məbləğində borc yarandığından 18.05.2020-ci il tarixdə fərdi yaşayış evinə enerji verilişi dayandırılmış və 50,0 manat ödənildikdən sonra enerji verilişi bərpa edilmişdir. Telefon əlaqəsi zamanı enerji verilişinin bərpa edildiyi tərəfindən təsdiqlənmişdir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2005-ci il 2 fevral tarixli 18 nömrəli Qərarı lə təsdiq edilmiş “X3 Qaydalarının 7.6-cı, 8.2-ci bəndlərinin və Azərbaycan Respublikasının Tarif (qiymət) Şurasının 28 noyabr 2016-cı il tarixli 17 nömrəli Qərarının tələbləri, eyni zamanda borcun yaranma tarixi rəzərə alınmaqla sözügedən sayğac üzrə üzrə yaranmış ümumilikdə (“Azərenerji" ASC-dən qalan borcla birlikdə) 529,58 manat borca yenidən baxılması üçün tərəfindən "xxxx" ASC-nə 01 06.2020-ci il tarixli AERA-28-338/20 nöm rəli məktub göndərilmişdir. Həmin məktuba rəsmi cavab alındıqdan sonra əlavə məlumat veriləcəkdir. Bununla bərabər fərdi yaşayış evində elektrik xətlərinin mövcud qaydaların tələblərinə uyğun quraşdırılması üçün zəruri tədbirlərin görülməsi və sərf olunan elektrik enerjisinin dəyərini vaxtında ödənilməsi tövsiyə olunur. İşdə olan Azərbaycan Respublikası Energetika Nazirliyi Enerji Məsələlərini X7 filialı tərəfindən Şəki rayonu, Baş Göynük kəndində yaşayan X6 göndərilmiş 07 avqust 2020-ci il tarixli məktubda göstərilmişdir ki, qüsurlu sayğac əsasında yaranmış əsassız borca görə enerji verilişinin dayandırılması barədə Energetika Nazirliyinin Çağrı mərkəzinə daxil olan 18.05.2020-ci il və 20.05.2020-ci tarixli müraciətləri araşdırılaraq Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2005-ci il 2 fevral tarixli 18 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “X3 Qaydaları”nın 7.6-cı, 8.2-ci bəndlərinin və Azərbaycan Respublikasının Tarif (qiymət) Şurasının 28 noyabr 2016-cı il tarixli 17 nömrəli Qərarının tələbləri, eyni zamanda borcun yaranma tarixi nəzərə alınmaqla sözügedən sayğac üzrə yaranmış ümumilikdə ("xxxx" ASC-dən keçən borcla birlikdə) 529,58 manat borca yenidən baxılması üçün "xxxx" ASCnə 01,06.2020-ci il tarixli AERA-28-338/20 saylı məktub göndərilməsi barədə 01.06.2020ci il tarixli AERA-28-339/20 saylı məktubla cavab verilmişdir. "xxxx" ASC-nin 16.07.2020-ci il tarixli 02 99/1482 saylı cavab məktubunda bildirilir ki, **********01995 saylı kod üzrə qeydiyyatda olan fərdi yaşayış evinin enerji hesabatı haqqında abunə vərəqi təhvil alınaraq 11 iyun 2020-ci il tarixdə elektrik enerji sərfiyyatına görə 510,18 manat borcun olduğu müəyyən olunmuşdur. Həmin borcun “Azərişıq" ASCnin fəaliyyəti dövründə yaranmış hissəsi ödəndikdən sonra əvvəlki dövrün hesabatına baxılması üçün müraciət etməsi abonentə tövsiyə olunur. Beləliklə, "xxxx" ASC tərəfindən sözügedən borc haqqında hər hansı bir tədbir görülməmişdir. Odur ki, enerji təchizatı müəssisəsi ilə arasında yaranmış mübahisəli məsələnin həlli üçün bilavasitə məhkəməyə müraciət etməsi tövsiyə olunur. İşdə olan Azərbaycan Respublikası Energetika Nazirliyi Enerji Məsələlərini X7 filialı tərəfindən Şəki rayonu, Baş Göynük kəndində yaşayan X6 göndərilmiş 06 oktyabr 2020-ci il tarixli məktubda göstərilmişdir ki, əsassız borcun yazılması ilə bağlı 28.08.2020-ci il tarixdə Energetika Nazirliyinə daxil olan müraciəti araşdırılarkən enerji hesabıza işlənmiş 515,69 manat məbləğində əsassız borcun silinməsi və “X3 Qaydalarf’nın 8.16- cı bəndinin tələblərinə uyğun yenidən hesabat aparılması üçün "xxxx" ASC-yə 17.09.2020-ci il tarixli AERA-28-634/20 saylı məktubun göndərilməsi və araşdırma dövründə "xxxx" ASC tərəfindən rəsmi məlumat daxil olmadığından “Vətəndaşların müraciətləri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 10-cu maddəsinin 10.1-ci bəndinə uyğun olaraq müraciətin araşdırması müddətinin artırılması barədə 15 09.2020-ci il tarixli AERA-28- 628/20 saylı məktubla cavab verilmişdir. "xxxx" ASC tərəfindən sözügedən məsələ ilə əlaqədar bu günə qədər Şəki filialına hər hansı bir məlumat daxıl olmadığından qeyd olunan Qanunun 10-cu maddəsinin 10.2-ci bəndinə uyğun olaraq müraciətin araşdırması müddəti əlavə 30 iş günü uzadılmışdır. Araşdırmanın yekunu ilə əlaqədar əlavə məlumat veriləcəkdir. İşdə olan Azərbaycan Respublikası Energetika Nazirliyi Enerji Məsələlərini X7 filialı tərəfindən Şəki rayonu, Baş Göynük kəndində yaşayan X6 göndərilmiş 19 oktyabr 2020-ci il tarixli məktubda göstərilmişdir ki, tərəfindən əvvəlki müraciətlərin nəticəsinə dair məlumatın alınmaması və məsələnin həll edilməməsi (əsassız borcun silinməməsi) barədə 28.08.2020-ci il tarixdə Energetika Nazirliyinin Çağrı mərkəzinə daxil olan təkrar müraciətin araşdırılması üçün 11.09.2020-ci il tarixdə görüşülmüş və məlum olmuşdur ki, bundan əvvəlki müraciətlərin nəticəsi barədə tərəfindən poçt vasitəsilə göndərilən məktublar ona çatmışdır. Bununla bərabər görüş zamanı həmin məktubların surəti bir daha şəxsən ona təqdim edilmişdir. Hazırki müraciəti ilə əlaqədar sözügedən 529,58 manat borca yenidən baxılması üçün təkrar olaraq "xxxx" ASC-yə 17.09.2020-ci il tarixli AERA-28-634/20 saylı məktubun göndərilməsi və "xxxx" ASC tərəfindən rəsmi məlumat daxil olmadığından müraciətin araşdırılması müddətinin artırılması barədə 06.10.2020-ci il tarixli AERA-28- 703/20 saylı məktubla cavab verilmişdir. İşdə olan Azərişıq” ASC-nin 13.10.2020-ci il tarixli 01 99/2600 saylı cavab məktubunda bildirilir ki, qeyd olunan borc əsasən sayğac göstəriciləri əsasında yaranmışdır Bununla da "xxxx" ASC tərəfindən sözügedən borc haqqında hər hansı bir tədbir görməmişdir. Odur ki, enerji təchizatı müəssisəsi ilə aralarında yaranmış mübahisəli məsələnin həlli üçün bilavasitə məhkəməyə müraciət edə bilər. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi qətnamə qəbul edərkən Azərbaycan Respublikası Konstitusiyanın 60-cı maddəsinin İ və İİ hissələrinə, “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Konvensiyanın 6-cı maddəsinin 1-ci bəndinə, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 02 fevral 2005-ci il tarixli, 18 saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş “X3 Qaydaları”nın 7.6, 7.9 və 8.33-cü bəndlərinə və Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 02 fevral 2005-ci il tarixli, 18 saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş “X3 Qaydaları”na 06 yanvar 2010-cu il tarixdə 3 nömrəli qərarla təsdiq edilmiş 2.4.2-ci əlavəyə istinad etməkdə haqlı olmuşdur. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyanın 60-cı maddəsinin İ və İİ hissələrinə əsasən, hər kəsin hüquq və azadlıqlarının inzibati qaydada və məhkəmədə müdafiəsinə təminat verilir. Hər kəsin hüququ var ki, onun işinə qərəzsiz yanaşılsın və həmin işə inzibati icraat və məhkəmə prosesində ağlabatan müddətdə baxılsın. “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Konvensiyanın 6-cı maddəsinin 1-ci bəndində hər kəsin onun mülki hüquq və vəzifələri müəyyən edilərkən qanun əsasında yaradılmış müstəqil və qərəzsiz məhkəmə vasitəsi ilə işinin ədalətli araşdırılması hüququna malik olması göstərilmişdir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 02 fevral 2005-ci il tarixli, 18 saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş “X3 Qaydaları”nın 7.6-cı bəndinə görə enerjitəchizatı müəssisəsi ilə istehlakçı, o cümlədən məişət abonenti arasında elektrik enerjisinə görə hesablaşma aparılması üçün enerji ötürən hər bir elektrik qurğusu hesablaşma elektrik sayğacları ilə, həmçinin elektrik enerjisinin uçotunun digər vasitələri-cəmləşdirici qurğularla, avtomatlaşdırılmış uçot və nəzarət sistemləri ilə və sair qanunvericilikdə nəzərdə tutlmuş qaydada təchiz olunur və balans mənsubiyyətinin sərhəd nöqtələrində quraşdırılır, onlar enerji təchizatı müəssisəsi tərəfindən standartların müəyyən etdiyi müddətdə plan üzrə dəyişdirilir və istismar edilir. Həmin “Qaydaların” 7.9-cu bəndinə görə məişət abonentinin elektrik enerjisi sərfinə görə hesablaşması üçün hər bir yaşayış sahəsi, o cümlədən yaşayış binalarındakı hər bir mənzil üzrə hesablaşma elektrik sayğacı quraşdırılır. Fiziki şəxs olan istehlakçıların sayğacla təchiz edilməsi, onların quraşdırılması və dəyişdirilməsi enerji təchizatı müəssisəsinin hesabına həyata keçirilir. Həmin “Qaydaların” 8.33-cü bəndinə görə məişət abonenti tərəfindən X3də pozuntuya yol verildiyi aşkar edildikdə, enerjitəchizatı müəssisəsinin nümayəndəsi onun və iki nəfər hal şahidinin iştirakı ilə akt tərtib edir və aktın bir nüsxəsini məişət abonentinə verir. Akt enerjitəchizatı müəssisəinin nümayəndəsi, məişət abonenti və iki nəfər hal şahidi tərəfindən imzalanmalıdır. Məişət abonenti aktı imzalamaqdan imtina etdikdə bu barədə aktda müvafiq qeyd aparılır. Məişət abonenti izahatlar və aktın məzmunu barəsində öz mülahizələrini təqdim etmək, habelə aktı imzalamaqdan imtina etməsinin səbəblərini göstərmək hüququna malikdir, bu izahatlar və mülahizələr akta əlavə olunur. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 02 fevral 2005-ci il tarixli, 18 saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş “X3 Qaydaları”na 06 yanvar 2010-cu il tarixdə 3 nömrəli qərarla təsdiq edilmiş 2.4.2-ci əlavədə göstərilir ki, “Enerji təchizatı müəssisəsi istehlakçıya verdiyi elektrik enerjisinin dəyərini yalnız sayğacın göstəricilərinə əsasən tam hesablamalı və hər ay istehlakçıya məlumat (hesab) təqdim etməlidir(göndərməlidir). Birinci instansiya məhkəməsinin araşdırmaları zamanı müəyyən edilmişdir ki, sözügedən fərdi yaşayış evi enerjitəchizatı müəssisəsinin abonent bazasında iddiaçı X2 adına **********01995 saylı kod ilə qeydiyyatdadır. Həmin fərdi yaşayış evinə 2013-cü ilin iyul ayında elektrik sayğacı quraşdırılmışdır. Lakin sayğacın quraşdırılma sənədləri iddiaçıda və X9 aşkar edilmədiyindən həmin sayğacın necə və hansı göstərici ilə quraşdırıldığını təyin etmək mümkün olmamışdır. Həmin kod üzrə abunə haqqında enerji hesabatı təhlil edilərkən məlum olmuşdur ki, "xxxx" ASC dövründən keçən 155,42 manat borc 18.08.2015-ci il tarixdə enerji hesabına daxil edilmişdir. Bundan sonra enerjitəchizatı müəssisəsinin nümayəndələri tərəfindən sayğac göstəricilərinin mütəmadi oxunmaması səbəbli ümumilikdə 374,16 manat borc hesablanmışdır. Birinci instansiya məhkəməsi hesab etmişdir ki, Şəki EŞ-nin enerji satış bazasında **********09272 saylı kod altında istehlakçı kimi qeydiyyatda olan iddiaçı X1 elektrik sayğacında yaranmış problemin, ümumiyyətlə 523.49 manat borcun onun təqsiri ucbatından yaranması ilə bağlı cavabdeh "xxxx" ASC-nin nümayəndəsinin dedikləri əsaslı deyildir. Birinci instansiya məhkəməsinin araşdırmaları zamanı iddiaçı X1 **********09272 saylı kod altında istehlakçı kimi qeydiyyatda olduğu ünvanda mövsümi olaraq yaşadığı müəyyən edilmişdir. Cavabdeh "xxxx" ASC tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş abonentin saldosuna nəzər yetirdikdə müəyyən edilmişdir ki, **********09272 saylı kod altında istehlakçı kimi qeydiyyatda olan iddiaçı X1 yaşadığı ünvanda istifadə etdiyi elektrik enerjisinin dəyəri 18 avqust 2015-ci il tarixdə 0 manat, 27 sentyabr 2015-ci il tarixdə 9,36 manat, 21 oktyabr 2015-ci il tarixdə 7,92 manat olduğu halda, 23 noyabr 2015-ci il tarixdə 200,16 manat təşkil etmişdir. Lakin, əvvəlki aylara münasibətdə noyabr ayı üçün istifadə edilmiş elektrik enerjisinin dəyərinin birdən-birə 20 dəfədən də artıq hesablanmasının əsasları cavabdeh tərəfindən izah edilməmişdir. Həmçinin, 2015-ci ilin noyabr ayından 2017-ci ilin sentyabr ayınadək hesabat aparılmamış, 09 oktyabr 2017-ci il tarixdə 9,80 manat, 15 noyabr 2017ci il tarixdə 9,03 manat məbləğində hesabat aparılmış, 2017-ci ilin noyabr ayından 2018-ci ilin oktyabr ayınadək yenə də hesabat aparılmamışdır. Lakin, 07 oktyabr 2018-ci il tarixdə 111,93 manat hesabat aparılmaqla, yenə də əvvəlki aylara münasibətdə 2018-ci ilin oktyabr ayı üçün istifadə edilmiş elektrik enerjisinin dəyərinin birdən-birə 10 dəfədən də artıq hesablanmış və cavabdeh tərəfindən bunun əsasları, o cümlədən bu fərqli rəqəmlərin hansı elektrik işlədicilərinin hesabına yarandığı izah edilməmişdir. Bundan sonrakı növbəti aylarda da ağlabatan məbləğlərdə hesabatlar aparılmışdır. Bundan başqa iddiaçı əri, hazırki iş üzrə nümayəndəsi X5 şikayət ərizələri üzrə araşdırmanının nəticəsi olaraq ona Azərbaycan Respublikası Energetika Nazirliyi Enerji Məsələlərini X7 filialı tərəfindən göndərilmiş məktublarla da müəyyən edilir ki, həmin orqan tərəfindən də iddiaçının evinə quraşdırılmış sayğacın necə və hansı göstərici ilə quraşdırıldığını təyin etməsi mümkün olmamışdır. Həmçinin, həmin məktublarda "xxxx" ASC dövründən keçən 155,42 manat borc 18.08.2015-ci il tarixdə enerji hesabına daxil edildiyi, bundan sonra enerjitəchizatı müəssisəsinin nümayəndələri tərəfindən sayğac göstəricilərinin mütəmadi oxunmaması səbəbli ümumilikdə 374,16 manat borc hesablandığı göstərilsə də, cavabdeh "xxxx" ASC tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş abonentin saldosunda **********09272 saylı kod altında istehlakçı kimi qeydiyyatda olan iddiaçı X1 yaşadığı ünvanda istifadə etdiyi elektrik enerjisinin dəyəri kimi 18 avqust 2015-ci il tarixdə hesabatın 0 manat olması göstərilmişdir. Birinci instansiya məhkəməsi hesab etmişdir ki, cavabdeh "xxxx" ASC tərəfindən X4 hesablanmış 523.49 manat borcun haradan və necə yaranması müəyyən deyildir. Buna görə də iddiaçı X8 ona hesablanmış 523.49 manat borcun hesabından silinməsini tələb etməkdə haqlıdır. Birinci instansiya məhkəməsi belə qənaətə gəlmişdir ki, iddia təmin edilərək "xxxx" ASC tərəfindən X4 hesablanmış 523.49 manat borc iddiaçı X1 hesabından silinməlidir. Məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsinin iddianı təmin edərkən hansı halları əsas götürdüyünü əsaslandırdığından məhkəmənin gəldiyi nəticə ilə razılaşır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdiyi sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə görə, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Şərh olunanları nəzərə alan məhkəmə kollegiyasının qənaətinə görə, birinci instansiya məhkəməsi iddianı təmin edərkən əsaslı və reallığa uyğun olan nəticəyə gəlmişdir. Məhkəmə kollegiyası cavabdehin apellyasiya şikayətində göstərdiklərinə münasibət bildirərək qeyd edir ki, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməli olduğundan cavabdeh də göstərdiklərini təsdiq edən sübutları məhkəmə kollegiyasına təqdim etməli olduğu halda bunu etmədiyindən onun göstərdikləri əsaslı hesab edilə bilməz. Azərbаycаn Respublikаsının Mülki Prosessuаl Məcəlləsinin 9.1-ci və 9.3-cü mаddələrinə əsаsən ədalət mühakiməsi çəkişmə, tərəflərin bərabərliyi və faktlar əsasında həyata keçirilir. Hakim bütün hallarda prosesin çəkişmə prinsipini təmin etməli, öz qərarını yalnız tərəflərin çəkişmə prinsipinə əsasən müzakirə etdiyi dəlillərlə, onların verdiyi izahatlarla, sənədlərlə əsaslandırmalıdır. Həmin Məcəllənin 88-ci mаddəsinə görə məhkəmə sübutlаrа obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tаm bаxdıqdаn sonrа həmin sübutlаrа tətbiq edilməli hüquq normаlаrınа müvаfiq olаrаq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qаbаqcаdаn müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Həmin Məcəllənin 217.1-ci, 217.3-cü və 217.4-cü maddələrinə əsаsən məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Məhkəmə öz qətnаməsini yаlnız məhkəmə iclаsındа tədqiq olunmuş sübutlаrlа əsаslаndırır. Həmin Məcəllənin 218.1-ci mаddəsinə əsаsən qətnаmə çıxаrıldıqdа hаkim sübutlаrı qiymətləndirir, iş üçün əhəmiyyətli olаn nə kimi hаllаrın müəyyən edildiyini, nə kimi hаllаrın müəyyən edilmədiyini, tərəflərin hаnsı hüquqi münаsibətdə olmаlаrını, həmin iş üzrə hаnsı qаnunun tətbiq edilməli olduğunu və iddiаnın təmin olunub-olunmаdığını müəyyən edir. Məhkəmə kollegiyаsı iş üzrə toplаnmış sübutlаrı yuxаrıdа şərh olunаn mаddi və prosessuаl hüquq normаlаrı ilə əlаqəli şəkildə tədqiq edərək hesаb edir ki, birinci instаnsiyа məhkəməsi iddianı təmin edərkən düzgün nəticəyə gəldiyindən və qətnаmə fаktlаr nöqteyi-nəzərindən qаnuni və əsаslı, mаhiyyəti üzrə isə düzgün olduğundаn, işdə qətnаmənin аpellyаsiyа qаydаsındа ləğv edilməsi üçün əsаslаr olmаdığındаn cavabdeh "xxxx" ASC-nin nümayəndəsi X11 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin olunmamalı, Şəki Rayon Məhkəməsinin 04 may 2021-ci il tarixli 2(075)-518/2021 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Azərbаycаn Respublikаsı Mülki-Prosessuаl Məcəlləsinin 385.2-ci maddəsində qeyd edilir ki, birinci instansiya məhkəməsinin faktlar nöqteyi-nəzərindən qanuni və əsaslı olan və mahiyyəti üzrə düzgün olan qətnaməsi yalnız formal mülahizələrə görə ləğv edilə bilməz. Həmin Məcəllənin 384.0.1-ci mаddəsinə görə apellyasiya instаnsiyаsı məhkəməsi qətnаməni dəyişdirmədən, apellyasiya şikаyətini isə təmin etmədən sаxlаyа bilər. Həmin Məcəllənin 404-1-ci maddəsinə əsasən Apellyasiya instansiyası məhkəməsində baxılan mülki işlər üzrə iddianın qiyməti iki min manatdan, iqtisadi mübahisələrə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan əmlak xarakterli iddialar üzrə qətnamələrdən kassasiya şikayəti verilə bilməz. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessuаl Məcəlləsinin 372, 384-385, 392, 393 və 404-1-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası QƏT ETDİ: Cavabdeh "xxxx" ASC-nin nümayəndəsi X11 tərəfindən verilmiş аpellyasiya şikayəti təmin edilməsin. İş üzrə Şəki Rayon Məhkəməsinin 04 may 2021-ci il tarixli 2(075)-518/2021 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən sаxlаnılsın. Apelyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsi qətnamə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 2 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Qətnamədən kassasiya şikayəti verilə bilməz. Sədrlik edən: Ələddin Məcidov Hаkimlər: Mahir Əsədli Ayaz Mahmudov