Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(107)-1857/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şəki şəhəri İş № 2(107)-1857/2020 05.11.2020 ŞƏKİ APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ Hakimlər Məcidov Ələddin Tofiq oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Rəfiyev Rövşən Rafiq oğlu və Mahmudov Ayaz Akif oğlundan ibarət tərkibdə, Muradlı Yeganə Rafail qızının katibliyi, cavabdehlər Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X28 nümayəndəsi Nümayəndə və Cavabdeh3 iştirakları ilə, İddiaçılar İddiaçı1, İddiaçı2 və X12 cavabdehlər Cavabdeh3, Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X45 və Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin 9 saylı X41rşı “müqavilələrin etibarsız hesab edilməsi və çıxarışların ləğv edilməsi” tələbinə dairmülki iş üzrə Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxx 2020-ci il tarixli, 2(025)-361/2020 nömrəli qətnaməsindən iddiaçılar İddiaçı1, İddiaçı2 və X21tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə kollegiyası Müəyyən etdi: Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxx 2020-ci il tarixli, 2(025)-361/2020 nömrəli qətnaməsi ilə (hakim Abbas Əliyev) iddiaçılar İddiaçı1, İddiaçı2 və X12 cavabdehlər Cavabdeh3, Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X45 və Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin 9 saylı X41rşı “müqavilələrin etibarsız hesab edilməsi və çıxarışların ləğv edilməsi” tələbinə dair iddiaları təmin edilməmiş, mülki iş üzrə ödənilmiş dövlət rüsumu iddiaçılara aid edilmişdir. İşin halları İddiaçılar İddiaçı1, İddiaçı2 və X21 cavabdehlər Cavabdeh3, Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X45 və Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin 9 saylı X41rşı “müqavilələrin etibarsız hesab edilməsi və çıxarışların ləğv edilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin 9 saylı X47 Məhkəmənin xx xxxxxxxx 2014-cü il tarixli, 2(025)-343/2010 nömrəli ləğv edilmiş qətnaməsi əsasında 0.34 hektar torpaq sahəsi Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətində Seriya MA № ******* saylı, reyestr nömrəsi **********24, qeydiyyat №-si **********, qeydiyyat tarixi xx.xx.2011 olan X22 adma rəsmiləşdirilmiş Çıxarışın ləğv edilməsi, X36 ilə Cavabdeh2 arasında xx xxx 2014-cü il tarixdə bağlanmış 0,15 hektar torpaq sahəsinin alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, həmin torpaq sahəsinin Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətində Seriya RX № ******* saylı, reyestr nömrəsi **********02, qeydiyyat №-si **********, qeydiyyat tarixi xx.xx.2014 olan Cavabdeh2 adına rəsmiləşdirilmiş Çıxarışın ləğv edilməsi, X36 ilə Cavabdeh2 arasında xx xxxx 2014-cü il tarixdə bağlanmış 0,038 hektar torpaq sahəsinin alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətində Seriya RX № ******* saylı, reyestr nömrəsi **********15, qeydiyyat №-si **********, qeydiyyat tarixi xx.xx.2014 olan Cavabdeh2 adına rəsmiləşdirilmiş Çıxarışın ləğv edilməsi, xx xxxxxxxx 2015-ci il tarixdə X36 ilə X30 arasında 0.1533 hektar torpaq sahəsini hədiyyə edilməsi barədə bağışlama müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətində Seriya RX № ******* saylı, reyestr nömrəsi **********80, qeydiyyat №-si **********, qeydiyyat tarixi xx.xx.2015 olan X16 adına rəsmiləşdirilmiş Çıxarışın ləğv edilməsi, xx xxxxxxxx 2015-ci il tarixdə X30 ilə X52 arasında bağlanmış 0.1533 hektar torpaq sahəsinin alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətində Seriya RX № ******* saylı, reyestr nömrəsi **********80, qeydiyyat №-si **********, qeydiyyat tarixi xx.xx.2015 olan X37 adına rəsmiləşdirilmiş Çıxarışın ləğv edilməsi, xx xxxx 2016-cı il tarixdə X52 ilə Cavabdeh3 arasında bağlanmış 0.1533 hektar torpaq sahəsinin alğı-satqısına dair müqavilənin etibarsız hesab edilməsi və Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətində Seriya RX № ******* saylı, reyestr nömrəsi **********80, qeydiyyat №-si **********, qeydiyyat tarixi xx.xx.2016 olan, Cavabdeh3 adına Çıxarışın ləğv edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişlər. İddia ərizəsi onunla əsaslandırmışdır ki, X7 cavabdeh DT və XK-nin Qəbələ rayon şöbəsinə, maraqlı şəxs X23 qarşı X16 adına verilmiş JN-351B saylı Torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair Şəhadətnamənin etibarsız hesab edilməsi və həmin şəhadətnamədə göstərilən 0,34 ha torpaq sahəsinin adına rəsmiləşdirilməsi ilə bağlı Qəbələ rayon Məhkəməsinə iddia ərizəsi ilə müraciət etmiş və Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxxx 2010-cu il tarixli, 2(025)- 343/2010 nömrəli qətnaməsi ilə iddia təmin edilmişdir. 2017-ci ilin işdə iştiraka cəlb edilməyən və Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxxx 2010-cu il tarixli, 2(025)-343/2010 nömrəli qətnaməsi ilə hüquq və vəzifələrinə toxunan üçüncü şəxslər Zəkəryəyeva (Məmmədova) Sahibə Şakir qızı, İddiaçı1 və İddiaçı2 Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə Apellyasiya şikayət verərək Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxxx 2010-cü il tarixli, 2(025)- 343/2010 nömrəli qətnaməsinin ləğv edilməsi ilə bağlı müraciət etmişdirlər. Şəki Apellyasiya Məhkəməsi xx xxxxxxx 2017-ci il tarixli, 2(107)- 1847/2017 nömrəli qətnaməsi ilə Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxxx 2014-cü il tarixli, 2(025)-343/2010 nömrəli qətnaməsini ləğv etmiş, X7nun cavabdeh Azərbaycan Respublikası DT və XK Qəbələ Rayon Şöbəsinə, maraqlı şəxs X23 qarşı S.Q.Məmmədovun adına verilmiş JN-351 B saylı torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair şəhadətnamənin etibarsız hesab edilməsi və həmin şəhadətnamədə göstərilən 0.34 hektar torpağın adma rəsmiləşdirilməsi tələbinə dair iddiası rədd edilmişdir. Bundan sonra X7 cavabdeh Azərbaycan Respublikası DT və XK Qəbələ Rayon Şöbəsinə, maraqlı şəxs X23 qarşı S.Q.Məmmədovun adına verilmiş JN-351 B saylı torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair şəhadətnamənin etibarsız hesab edilməsi və həmin şəhadətnamədə göstərilən 0.34 hektar torpağın adına rəsmiləşdirilməsi tələbinə dair mülki iş üzrə Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının xx xxxxxxx 2017-ci il tarixli 2(107)-1847/2017 nömrəli qətnaməsindən kassasiya şikayəti vermişdir. X7 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının xx xxxx 2011-ci il tarixli, 2(102)-4814/2018 nömrəli Qərarı ilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx xxxxxxx 2017-ci il tarixli, 2(107)-1847/2017 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minmişdir. Cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin 9 saylı X48 rəisi X66 Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına müraciət edərək Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx xxxxxxx 2017-ci il tarixli 2(107)-1847/2017 nömrəli qətnaməsinin İddiaçı2 və ailə üzvlərinin adlarına 0.34 ha torpaq sahəsinin rəsmiləşdirilməsinə əsas olub-olmamasına dair izah verilməsini xahiş etmişdir. Cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşımmaz Əmlak Dövlət Reyestr Xidmətinin 9 saylı X48 ərizəsinə baxan Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası xx xxx 2019-cu il tarixli, 2(107)- 1847/2019 saylı Qərardadında qeyd etmişdir ki, həmin torpaq sahəsi Qəbələ rayon AİKnın xx xxxxx 2002-ci tarixli, 3 saylı qərarı ilə Qəbələ rayon Zarağan kənd sakinləri X16, onun arvadı Zəkəryəyeva (Məmmədova) Sahibə Şakir qızının, qızı Nərgiz və oğlu Vüqarın mülkiyyətinə verilmişdir. Qəbələ rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxxx 2010-cu il tarixli 2(025)- 343/2010 nömrəli qətnaməsi ilə X16 adına verilmiş JN 351 B saylı torpağı mülkiyyətə verilməsinə dair şəhadətnamənin etibarsız hesab edilməsi və həmin şəhadətnamədə göstərilən 0.34 ha torpaq sahəsinin X7nun adına rəsmiləşdirilməsi qət edilmişdir. Həmin qətnamədən işdə iştirak etməyə cəlb edilməyən, lakin qəbul edilən qətnamə ilə hüququ və vəzifələrinə toxunan üçüncü şəxslər Zəkəryəyeva (Məmmədova) Sahibə Şakir qızının, İddiaçı1, İddiaçı2 apellyasiya şikayəti əsasında Şəki Apellyasiya Məhkəməsi xx xxxxxxx 2017-cu il tarixdə qəbul edilmiş, Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının xx xxxx 2018-ci il tarixli, 2(102)-4814/2018 nömrəli qərarı ilə qüvvədə saxlanılmış, 2(107)-1847/2017 nömrəli qətnamə ilə apellyasiya şikayəti təmin edilmiş, Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxxx 2014-cü il tarixli, 2(025)-343/2010 nömrəli qətnaməsini ləğv etmiş, iş üzrə yeni qətnamə qəbul edilmiş, X7nun cavabdeh DT və XK Qəbələ rayon şöbəsinə, maraqlı şəxs X23 qarşı maraqlı şəxs S.Q.Məmmədovun adına verilmiş JN-351 B saylı Torpağın Mülkiyyətə verilməsinə dair şəhadətnamənin etibarsız hesab edilməsi və həmin Şəhadətnamədə göstərilən 0.34 ha torpağın adına rəsmiləşdirilməsi tələbinə dair iddiası rədd edilmişdir. Bununlada qeyd olunan torpaq sahəsinin əvvəlki hüquqi vəziyyəti bərpa edilmişdir. Yəni Qəbələ Rayon AİK-nin xx xxxxx 2002-ci il tarixli, 3 saylı qərarı ilə Qəbələ rayon Zarağan kənd sakinləri X16, onun arvadı Zəkəryəyeva (Məmmədova) Sahibə Şakir qızının, qızı Nərgiz və oğlu Vüqarın mülkiyyətinə JN-351 B, kod 40608018 olan torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair şəhadətnamə ilə verilmiş 0.34 hektar torpaq sahəsi onların mülkiyyətinə qayıtmışdır. Bundan sonra Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin 9 saylı X55 Qəbələ rayon Zarağan kəndində yerləşən 0.34 hektar torpaq sahəsinin daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınması ilə bağlı xx xxxx 2019-cu il tarixdə ərizə ilə müraciət etmişlər. Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyest Xidmətinin 9 saylı X46 Daşınmaz Əmlak üzərində hüquqların dövlət qeydiyyatına alınmasından imtina barədə Bildirişdə Qəbələ rayon AİK 3 saylı qərarı ilə onlara verilmiş JN-351B nömrəli, “Torpağı Mülkiyyətə verilməsinə dair Şəhadətnamə " əsasında onlara məxsus olan 0.34 hektar torpaq sahəsinin başqa adamların adına dövlət reyestrində qeydiyyata alındığı bildirilmişdir. Şəki Apellyasiya Məhkəməsi xx xxxxxxx 2017-ci il tarixli, 2(107)-1847/2017 nömrəli qətnaməsi ilə Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxxx 2014- cü il tarixi, 2(025)-343/2010 nömrəli qətnaməsi ləğv etmiş, lakin həmin torpaq sahəsini alqı-satqı qaydasında əldə etmiş vətəndaşlara verilmiş dövlət rereystrindən çıxarışlar ləğv edilməmişdir. Qeyd olunan torpaq sahəsinin dövlət reyestrinə alınmasından imtina edilmiş və AR “Daşınmaz əmlakın dövlət reyetri haqqında ” Qanununun 2.4-cü maddəsinə əsasən məhkəməyə müraciət etməklərini bildirmişdir. Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin 9 saylı X46 təqdim edilən alqı-satqı müqavilələrindən və Çıxarışlardan görsənir ki, Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxxx 2014-cü il tarixli, 2(025)-343/2010 nömrəli ləğv edilmiş qətnaməsi əsasında 0.34 hektar torpaq sahəsi Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətində Seriya MA № ******* saylı, reyestr nömrəsi **********24, qeydiyyat №-si **********, qeydiyyat tarixi xx.xx.2011 olan Çıxarış əsasında X22 adına rəsmiləşdirilmişdir. X36 xx xxx 2014-cü il tarixdə həmin torpaq sahəsinin 0.15 hektarını notarial qaydada təsdiq edilmiş müqavilə ilə “Cavabdeh2" Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynəlxalq İslam Konqresi ctimai Birliyinə satmışdır. Həmin torpaq sahəsi Daşınmaz Əmlakın Dövlət Resytr Xidmətində Seriya RX № ******* saylı, reyestr nömrəsi **********02, qeydiyyat №-si **********, qeydiyyat tarixi xx.xx.2014 olan Çıxarış əsasında “Cavabdeh2" Mötədillik prinsipi üzrə X34 X28 adına rəsmiləşdirilmişdir. X36 xx xxxx 2014cü il tarixdə torpaq sahəsinin 0.038 hektarını notarial qaydada təsdiq edilmiş müqavilə ilə əlavə olaraq “Cavabdeh2" Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynəlxalq İslam X35 satmışdır. “Cavabdeh2" Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynəlxalq İslam X45 hər iki torpaq sahəsini Daşınmaz Əmlakın dövlət Reyetr Xidmətində qeydiyyatdan keçirərək vahid Çıxarış almışdır. Hər iki torpaq sahəsi tam pay olaraq Daşımnaz Əmlakın Dövlət Resytr Xidmətində Seriya RX № ******* saylı, reyetr nömrəsi **********15, qeydiyyat №-si **********, qeydiyyat tarixi xx.xx.2014 olan Çıxarış əsasında “Cavabdeh2" Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynəlxalq İslam X28 adına rəsmiləşdirilmişdir. X36 qalan 0.1533 hektar torpaq sahəsini xx xxxxxxxx 2015-ci il tarixdə qardaşı X23 bağışlamışdır. Həmin torpaq sahəsi Daşınmaz Əmlakın Dövlət Resytr Xidmətində Seriya RX № ******* saylı, reyestr nömrəsi **********80, qeydiyyat №-si **********, qeydiyyat tarixi xx.xx.2015 olan X2 adına rəsmiləşdirilmişdir. xx xxxxxxxx 2015-ci il tarixdə X30 0.1533 hektar torpaq sahəsini X42 notarial qaydada satmışdır. Həmin torpaq sahəsi Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətində Seriya RX № ******* saylı, reyetr nömrəsi **********80, qeydiyyat №-si **********, qeydiyyat tarixi xx.xx.2015 olan X8 adına rəsmiləşdirilmişdir. xx xxxx 2016-cı il tarixdə X52 0.1533 hektar torpaq sahəsini Cavabdeh3 notarial qaydada satmışdır. Həmin torpaq sahəsi Daşınmaz Əmlakın Dövlət Resytr Xidmətində Seriya RX № ******* saylı, reyestr nömrəsi **********80, qeydiyyat №-si **********, qeydiyyat tarixi xx.xx.2016 olan Çıxarış Cavabdeh3 Bayranalı oğlunun adına rəsmiləşdirilmişdir. Yuxarıda qeyd olunanlara əsasən hazırda onlara məxsus olan torpaq sahəsinin 0.1533 hektar qeyri-qanuni olaraq Cavabdeh3 mülkiyyətində və 0.1833 hektarı “Cavabdeh2" Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynəlxalq İslam X28mülkiyyətindədir. Yuxarıda qeyd olunanlardan aydın olur ki, AR Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin 9 saylı Ərazi X3 adına torpağı Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxxx 2010-cu il tarixli, 2(025)-343/2010 nömrəli qətnaməsi əsasında qeydiyyata almışdır. Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx xxxxxxx 2017-ci il tarixli, 2(107)-1847/2017 nömrəli qətnaməsi ilə Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxxx 2014-cü il tarixli, 2(025)- 343/2010 nömrəli qətnaməsi ləğv edildiyindən, onun əsasında qeydiyyata alınmış X22 adına qeydiyyata alınmış torpaq sahəsinə dair Çıxarış, X36 ilə Cavabdeh2 arasında xx xxx 2014-cü il tarixli və xx xxxx 2014 tarixli müqavilələr, həmin müqavilələr əsasında AR Əmlak Məsələləri yanında Daşımaz Əmlakın Dövlət Reyetr Xidmətinin 9 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş X4 və X30 arasında 0.1533 hektar torpaq sahəsinin bağışlanmasına dair Müqavilə, onun əsasında verilmiş Çıxarışın ləğv edilməsi, xx xxxxxxxx 2015-ci il tarixdə X30 və X52 arasında bağlanmış alğı-satqı müqaviləsi və onun əsasında verilmiş Çıxarış və nəhayət xx xxxx 2016-cı il tarixdə X52 ilə Cavabdeh3 Bayramali arasında bağlanmış alğı-satqı müqaviləsi və onun əsasında verilmiş Çıxarış ləğv edilməlidir. Birinci instansiya məhkəməsixx xxx 2020-ci il tarixdə keçirilən iclasda X52 və X24 mülki iş üzrə cavabdeh tərəfində mübahisə predmeti barədə müstəqil tələblər irəli sürməyən üçüncü şəxs kimi cəlb etmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 57.1-ci maddəsinə əsasən mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələblər irəli sürməyən üçüncü şəxslər iş üzrə birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən qətnamə çıxarılana qədər, bu qətnamə tərəflərdən birinə münasibətdə onların hüquq və vəzifələrinə təsir edə biləcəyi təqdirdə, prosesdə iddiaçının və ya cavabdehin tərəfində iştirak edə bilərlər. Onlar işdə iştirak edən şəxslərin vəsatəti üzrə və ya məhkəmənin təşəbbüsü ilə işdə ştirak etməyə cəlb oluna bilərlər. Birinci instansiya məhkəməsinin iclasında iştirak edən İddiaçı2 iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək, iddia tələblərinin təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etdi. Birinci instansiya məhkəməsinin iclasında iştirak edən iddiaçı X21 iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək, iddia tələblərinin təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Birinci instansiya məhkəməsinin iclasında İddiaçı1 etibarnamə üzrə nümayəndəsi və vəkili Vəkil iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək, iddia tələblərinin tam edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Birinci instansiya məhkəməsinin iclasında Cavabdeh3 iddia tələbini qəbul etməyərək, eyni zamanda məhkəməyə etiraz ərizəsi təqdim edərək göstərmişdir ki, iddiaçılar İddiaçı1, İddiaçı2 və X21 cavabdeh ona və digərlərinə qarşı “müqavilələrin etibarsız hesab edilməsi və çıxarışların ləğv edilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddiaçılar iddia ərizələrində onun adına verilmiş çıxarışın ləğv edilməsini xahiş etmişlər. İddiçıların iddia tələblərini qəbul etmir. Belə ki, iddiaçılar iddia ərizələrində göstərmişlər ki, X36 0.1533 hektar torpaq sahəsini xx xxxxxxxx 2015-ci il tarixdə qardaşı X23 bağışlamışdır. Həmin torpaq sahəsi torpaq sahəsi Daşınmaz Əmlakın Dövlət Resytr Xidmətində Seriya RX № ******* saylı, reyestr nömrəsi **********80, qeydiyyat №-si **********, qeydiyyat tarixi xx.xx.2015 olan X2 adına rəsmiləşdirilmişdir. xx xxxxxxxx 2015ci il tarixdə X30 0.1533 hektar torpaq sahəsini X42 notarial qaydada satmışdır. Həmin torpaq sahəsi Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətində Seriya RX № ******* saylı, reyestr nömrəsi **********80, qeydiyyat №-si **********, qeydiyyat tarixi xx.xx.2015 olan Çıxarışa əsasən X37 adına rəsmiləşdirilmişdir. xx xxxx 2016-cı il tarixdə X52 0.1533 hektar torpaq sahəsini ona notarial qaydada satmışdır. Həmin torpaq sahəsi Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətində Seriya RX № ******* saylı, reyestr nömrəsi **********80, qeydiyyat №-si **********, qeydiyyat tarixi xx.xx.2016 olan Çıxarış onun adına rəsmiləşdirilmişdir. Göründüyü kimi o, sözügedən torpaq sahəsini X31 almış və həmin torpaq sahəsinin mübahisəli torpaq sahəsi olmasından xəbəri olmamışdır. Həmçinin 0,1533 ha torpaq sahəsini alarkən həmin torpaq sahəsi Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətində Seriya RX № ******* saylı, reyestr nömrəsi **********80, qeydiyyat №-si **********, qeydiyyat tarixi xx.xx.2015 olan X8 adına rəsmiləşdirilmişdir. İddiaçıların öz ərizələrində göstərdikləri kimi, o, sözügedən torpaq sahəsini iddiaçıların mübahisələri olduğu X17 almamışdır. X36 sözügedən torpaq sahəsini X23 bağışlamış, X30 isə həmin torpaq sahəsini X42 alqı-satqı əsasında satmışdır. O isə 0.1533 hektar torpaq sahəsini X31 alqı-satqı müqaviləsi əsasında almışdır. Beləliklə göstərilən bu hallar onun vicdanlı alıcı olduğunu göstərir. İddiaçılar bunun əksini sübut edən heç bir halı iddia ərizəsində göstərməmişlər. O, 0,1533 ha torpaq sahəsini alarkən həmin torpaq sahəsinə dair X37 adına Çıxarış olmuşdur. O, dövlət tərəfindən verilmiş bu çıxarışa etimad və güvən əsasında alqı-satqı müqaviləsi bağlamışdır. Qanunvericiliyə əsasən vicdanlı alıcının hüquqları qorunmalıdır. O da vicdanlı alıcıdır. Bu səbəbdən məhkəmədən onun vicdanlı alıcı olmasının nəzərə alınması və iddia tələbinin rədd edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Birinci instansiya məhkəməsinin iclasında Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X28 nümayəndəsi Nümayəndə iddia tələbini qəbul etməyərək, eyni zamanda məhkəməyə etiraz ərizəsi təqdim edərək göstərmişdir ki, iddiaçılar İddiaçı1, İddiaçı2 və X21 cavabdehlər ona, Cavabdeh3 və Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin 9 saylı X41rşı “müqavilələrin etibarsız hesab edilməsi və çıxarışların ləğv edilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X28 adına verilmiş çıxarışların ləğv edilməsini xahiş etmişlər. Qəbələ rayon Notariat kontorunda xx xxx 2014-cü il tarixdə, 4Ə- 538 reyestr nömrəsi ilə qeydə alınmış «Daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi»nə əsasən X9 rayonu, Zarağan kəndində yerləşən 0,33827 ha torpaq sahəsindən 0,15 ha torpaq sahəsini Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X35 satmışdır. Həmçinin satılan torpaq sahəsi Azərbaycan Respublikası Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri xidməti Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən Seriya MA № ******* saylı, reyestr № si **********64, qeydiyyat № si ********** qeydiyyat tarixi xx.xx.2011 olan çıxarış X26 (satıcıya) məxsus olmuşdur. Göründüyü kimi Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X45 Zarağan kəndində yerləşən 0,33827 ha torpaq sahəsini alarkən satıcının, yəni X22 həmin torpaq sahəsinə dair müvafiq Çıxarışı olmuşdur. Həmçinin Qəbələ rayon Notariat kontorunda xx xxxx 2014-cü il tarixdə, 4Ə-841 reyestr nömrəsi ilə qeydə alınmış «Daşınmaz əmlakın alqısatqı müqaviləsi»nə əsasən X9 rayonu, Zarağan kəndində yerləşən 0,1883 ha torpaq sahəsindən 0,035 ha torpaq sahəsini Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X35 satmışdır. Həmçinin satılan torpaq sahəsi Azərbaycan Respublikası Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri xidməti Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən Seriya RX № ******* saylı, reyestr № si **********24, qeydiyyat № si ********** qeydiyyat tarixi xx.xx.2014 olan çıxarış X26 (satıcıya) məxsus olmuşdu. Göründüyü kimi Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X45 Zarağan kəndində yerləşən 0,1883 ha torpaq sahəsini alarkən satıcının, yəni X22 həmin torpaq sahəsinə dair müvafiq Çıxarışı olmuşdur. Beləliklə, Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X45 satıcı X17 0,33827 ha və 0,1883 ha dövlət reyestrindən çıxarışa əsasən satılan əmlaka mülkiyyət hüququ satıcı R.Məmmədova məxsus olmuş və mübahisəli torpaq sahəsinə dair alğı-satqı müqaviləsi məhz dövlət tərəfindən verilmiş bu çıxarışa etimad və güvən əsasında bağlanmışdır. Qanunvericiliyin tələbinə əsasən əşyanı əldə edən özgəninkiləşdirənin mülkiyyətçi olmadığını bilirmişsə və ya bilməli idisə, vicdanlı əldə edən sayılmır. Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X28 sözügedən torpaq sahələrinin X22 mülkiyyətçisi olmadığını bilməmişdir. Bunun əksini isə iddiaçılar sübut etməlidir. Göstərilənlərə əsasən iddia tələbinin rədd edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Birinci instansiya məhkəməsinin iclasında üçüncü şəxs X52 izahatında göstərmişdir ki, o, Qəbələ rayonu Zarağan kəndində yerləşən 0,1533 ha torpaq sahəsini Səhrab Məmmədovdan xx xxxxxxxx 2015-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 50000 (əlli min) manata almışdır. Bu zaman Səhrab Məmmədovun adına sözügedən torpaq sahəsinə dair müvafiq çıxarış olmuşdur. Daha sonra öz adına Azərbaycan Respublikası Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri xidməti Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən reyestr № si **********8, qeydiyyat № si ********** qeydiyyat tarixi xx.xx.2015 olan çıxarış almışdır. xx xxxx 2016-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən isə Qəbələ rayonu Zarağan kəndində yerləşən 0,1533 ha torpaq sahəsini Cavabdeh3 22500 (iyirmi iki min beş yüz) manata satmışdır. Məhkəmədən ədalətli qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Birinci instansiya məhkəməsininiclasının vaxtı və yeri barədə qanunla müəyyən edilmiş qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, iddiaçı X21 və üçüncü şəxs X32 məhkəmə iclasında iştirak etməmiş, bu barədə məhkəməyə heç bir məlumat verməmişlər. Birinci instansiya məhkəməsiAzərbaycan Respublikası MPM-nin 185.5-ci maddəsinə əsasən iddiaçı X12 və üçüncü şəxs X18 iştirakı olmadan mülki işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Birinci instansiya məhkəməsinin iclasında cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri ̇Dövlət Komitəsini yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri ̇Xidmətinin 9 saylı X48 nümayəndəsi X13 izahatında göstərmişdir ki, Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxxx 2010-cu il tarixli qətnaməsinə əsasən maraqlı şəxs X16 adına verilmiş JN-351 B saylı torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair şəhadətnamənin etibarsız hesab edilməsi və həmin şəhadətnamədə göstərilən 0,34 ha torpağın X7nun adına rəsmiləşdirilməsi qət edilmişdir. Həmin qətnamə əsasında Qəbələ rayonu, Zarağan kəndində 0,33827 ha torpaq sahəsi üzrə X26 mülkiyyət hüququna dair xx xxxx 2011-ci il tarixli çıxarış verilmişdir. X36 ilə Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X45 arasında Qəbələ rayonu, Zarağan kəndində yerləşən 0,33827 ha torpaq sahəsinindən 0,15 ha torpaq sahəsininin alğı-satqısına dair xx xxx 2014-cü il tarixli müqavilə bağlanmış və Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X35 mülkiyyət hüququna dair xx xxx 2014-cü il tarixli çıxarış verilmişdir. X5 ilə Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X45 arasında Qəbələ rayonu, Zarağan kəndində yerləşən 0,1883 ha torpaq sahəsinindən 0,035 ha torpaq sahəsininin alğı-satqısına dair xx xxxx 2014-cü il tarixli müqavilə bağlanmış və Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X35 mülkiyyət hüququna dair xx xxxx 2014-cü il tarixli çıxarış verilmişdir. Bundan əlavə X36 ilə X30 arasında Qəbələ rayonu, Zarağan kəndində yerləşən 0,1533 ha torpaq sahəsininin bağışlanmasına dair xx xxxxxxxx 2015-ci il tarixli müqavilə bağlanmış və X23 mülkiyyət hüququna dair xx xxxxxxxx 2015-ci il tarixli çıxarış verilmişdir. Daha sonra X30 ilə X52 arasında Qəbələ rayonu, Zarağan kəndində yerləşən 0,1533 ha torpaq sahəsinin alğı-satqısında dair xx xxxxxxxx 2015-ci il tarixli müqavilə bağlanmış və X42 mülkiyyət hüququna dair xx xxxxxxxx 2015-ci il tarixli çıxarış verilmişdir. Bundan sonra X52 ilə Cavabdeh3 arasında Qəbələ rayonu, Zarağan kəndində yerləşən 0,1533 ha torpaq sahəsinin alğı-satqısına dair xx xxxx 2016-ci il tarixli müqavilə bağlanmış və Cavabdeh3 mülkiyyət hüququna dair xx xxxx 2016-cı il tarixli çıxarış verilmişdir. İddiaçı2 Cavabdeh3 və Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X28 adına verilmiş çıxarışların ləğv olunması üçün idarəyə müraciət etmiş, lakin “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 15-ci maddəsinə əsasən hüquqların dövlət qeydiyyatından imtina edilərək məhkəməyə müraciət etmək hüququ izah edilmişdir. Məhkəmədən ədalətli qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İş üzrə yuxarıda göstərilən məhkəmə qətnaməsi çıxarılmışdır. Qətnаmədən nаrаzı qаlаn iddiaçılar İddiaçı1, İddiaçı2 və X21 аpellyаsiyа şikаyəti vermişdir. Apellyasiya şikayətinin dəlilləri İddiaçılar İddiaçı1, İddiaçı2 və X21 apellyasiya şikayətini iddia ərizəsinin dəlilləri və birinci instansiya məhkəməsinin iclasında verilmiş izahatların dəlilləri ilə əsaslandıraraq göstərmişdir ki, Qəbələ Rayon Məhkəməsinin qəbul etdiyi qətnaməni qanunsuz və əsassız hesab edir. Qəbələ Rayon Məhkəməsi maddi hüquq normalarını tətbiq edilməsində səhv buraxmış, tətbiq edilməli olan hüquq normasını tətbiq etməmiş və beləliklə iddiaçıların daşınmaz əmlak üzərində olan hüquqları pozulmuşdur. Ona görə də, Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxx 2020-ci il tarixli, 2(025)- 361/2020 nömrəli qətnaməsinin ləğv edilməsi və iddianın təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş edir. Tərəflərin İzahatları Məhkəmə kollegiyasının iclasında cavabdehlər Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X28 nümayəndəsi Nümayəndə və Cavabdeh3 apellyasiya şikayətinə etiraz edərək, apellyasiya şikayətinin təmin edilməməsini, Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxx 2020-ci il tarixli, 2(025)-361/2020 nömrəli qətnaməsinin dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etdilər. Cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin 9 saylı X48 nümayəndəsi, iddiaçılar İddiaçı1, İddiaçı2, X21 və İddiaçı1 nümayəndəsi və vəkili Vəkil işə baxılmasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmələrinə baxmayaraq məhkəmə kollegiyasının iclasına gəlməmişlər. Məhkəmə kollegiyası, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 376.2-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya şikayəti üzrə işə onların iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etdi. Məhkəmə kollegiyasının əvvəlki iclasında İddiaçı1 nümayəndəsi və vəkili Vəkil və İddiaçı2 apellyasiya şikayətinin dəlillərinə uyğun izahat verərək, apellyasiya şikayətinin təmin edilməsini xahiş etmişlər. Hüquqi məsələlər Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1-ci maddəsinə görə, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tam hüquqlu məhkəmə kimi işə, işdə olan və əlavə təqdim olunmuş sübutlar əsasında mahiyyəti üzrə baxır. Həmin Məcəllənin 372.6-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun düzünə və ya dolayısı ilə mübahisələndirilən hissəsində, şikayət qərarın ləğv edilməsinə yönəldikdə və ya apellyasiya şikayətində və ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin predmeti bölünməz olduqda isə tam yoxlayır. Həmin Məcəllənin 372.7-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin dəlillərindən asılı olmayaraq, məhkəmənin maddi və prosessual hüquq normalarına riayət etməsini yoxlayır. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun “Məhkəmə qətnaməsi haqqında” 2005-ci il 14 oktyabr tarixli, 04 nömrəli qərarının 17-ci bəndində göstərilir ki, kassasiya və apellyasiya instansiya məhkəmələri aşağı instansiya məhkəmələrinin qətnamələrindən şikayətlərə baxdıqda qəbul etdikləri aktlarda verilən şikayətlərin dəlillərinə müfəssəl hüquqi qiymət verməlidirlər. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki və Kommersiya kollegiyalarının “apellyasiya və kassasiya şikayətlərinin mümkünlüyü və şikayətlərə baxılmasının hədləri ilə bağlı Mülki Prosessual Məcəllənin tətbiqi məsələlərinə dair” xx xxxxxxx 2020-ci il tarixli, 04/2020 nömrəli qərarının 60-cı bəndində göstərilir ki, apellyasiya və kassasiya instansiyası məhkəmələri qəbul etdikləri aktların əsaslandırıcı hissəsində aşağı instansiyası məhkəməsinin qərarının hansı hissədə yoxladıqlarını aydın ifadə etməli, məhkəmə aktını hissəvi yoxladıqda isə nəticə hissəsində hansı hissənin ləğv edildiyini, dəyişdirildiyini və yaxud dəyişdirilmədən saxlanıldığını xüsusi olaraq göstərməli, dəyişdirilmədən saxlanılan hissənin isə mübahisələndirilib-mübahisələndirilmədiyinə diqqət yetirməlidilər. Həmin qərarda göstərilmişdir ki, apellyasiya və kassasiya qaydasında məhkəmə aktları müvafiq olaraq şikayətə və ya şikayəti verən şəxsə münasibətdə deyil, mübahisələndirilən hissədə yoxlanılmalıdır. Ona görə də məhkəmə kollegiyası apellyasiya şikayətinin dəlillərinə və birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticəyə aşağıda qeyd edilən hallar üzrə hüquqi dəyərləndirmə aparılmasını zəruri hesab edir. Məhkəmə kollegiyası apellyasiya şikayətinin dəlillərini işin materialları üzrə yoxlayıb, proses iştirakçılarının izahatını dinləyib, iş üzrə toplanmış sübutları tədqiq edib qiymətləndirərək hesab edir ki, iddiaçılar İddiaçı1, İddiaçı2 və X21 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin olunmamalı, Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxx 2020-ci il tarixli, 2(025)-361/2020 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. İşdə olan Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri ̇Dövlət Komitəsini yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri ̇Xidmətinin 9 saylı X46 daxil olmuş və iş materiallarına əlavə edilmiş Qəbələ Rayon Məhkəməsinin 2(025)- 443/2010 nömrəli, xx xxxxxxxx 2010cu il tarixli qətnaməsindən görünür ki, maraqlı şəxs X16 adına verilmiş JN-351 B saylı torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair şəhadətnamənin etibarsız hesab edilməsi və həmin şəhadətnamədə göstərilən 0,34 ha torpağın X7nun adına rəsmiləşdirilməsi qət edilmişdir. İşdə olan Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx xxxxxxx 2017-ci il tarixli 2(107)-1847/2017 nömrəli qətnaməsindən görünür ki, işdə iştirak etməyə cəlb edilməyən, lakin qəbul edilən qətnamə ilə hüquq və vəzifələrinə toxunan üçüncü şəxslər Zəkəryəyeva (Məmmədova) Sahibə Şakir qızının, İddiaçı1, İddiaçı2 vəkili və səlahiyyətli nümayəndəsi X27 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilmiş, Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxxx 2010-cu il tarixli 2(025)-343/2010 qətnaməsinin ləğv edilməsi, iş üzrə yeni qətnamə qəbul edilməsi, X7nun cavabdeh Azərbaycan Respublikası DT və XK Qəbələ rayon Şöbəsinə, maraqlı şəxs X23 qarşı maraqlı şəxs S.Q.Məmmədovun adına verilmiş JN-351 B saylı torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair şəhadətnamənin etibarsız hesab edilməsi və həmin şəhadətnamədə göstərilən 0,34 hektar torpağın adına rəsmiləşdirilməsi tələbinə dair iddiası rədd edilməsi qət edilmişdir. İşdə olan Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının xx xxxx 2018- ci il tarixli 2(102)-4814/2018 nömrəli qərarından görünür ki, Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx xxxxxxx 2017-ci il tarixli 2(107)-1847/2017 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. İşdə olan Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx.xx.2019-cu il tarixli 2(107)-1847/2017 nömrəli qərardadından görünür ki, X7nun cavabdeh Azərbaycan Respublikası DT və XK Qəbələ rayon Şöbəsinə, maraqlı şəxs X23 qarşı maraqlı şəxs S.Q.Məmmədovun adına verilmiş JN-351 B saylı torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair şəhadətnamənin etibarsız hesab edilməsi və həmin şəhadətnamədə göstərilən 0,34 hektar torpağın adına rəsmiləşdirilməsi tələbinə dair mülki iş üzrə çıxarılmış Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx xxxxxxx 2017-ci il tarixli 2(107)- 1847/2017 nömrəli qətnaməsinin məzmununa izah verilməsi barədə cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 9 saylı X48 rəisi Anar Zeynalov tərəfindən edilmiş müraciət təmin edilməmişdir. İşdə olan Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətindən İddiaçı2 ünvanlanmış xx xxxxxxxx 2019cu il tarixli, **********71 nömrəli məktubunda göstərilmişdir ki, Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxxx 2010-cu il tarixli 2(025)-443/2020 saylı qətnaməsi ilə onlara məxsus torpaq sahəsinə dair tərtib edilmiş JN-351B nömrəli “Torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair şəhadətnamə” ləğv edilmiş və şəhadətnamədə qeyd olunan 0,34 ha torpaq sahəsinin digər vətəndaşın adına qeydiyyata alınması barədə qərar qəbul edilmişdir. Həmin vətəndaş öz adına daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarış alaraq digər şəxslərə satmışdır. Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin xx xxxxxxx 2017-ci il tarixli 2(107)-1847/2017 saylı qətnaməsi ilə Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxxx 2010-cu il tarixli 2(025)-443/2010 saylı qətnaməsi ləğv edilmiş, lakin həmin torpaq sahəsini alqısatqı qaydasında əldə etmiş şəxslərə verilmiş dövlət reyestrindən çıxarışlar ləğv olunmamışdır. Bu səbəbdən “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 15-ci maddəsinə əsasən hüquqların dövlət qeydiyyatından imtina edilərək məhkəməyə müraciət etmək hüququ izah edilmişdir. İşdə olan Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Qəbələ Regional “ASAN XİDMƏT” X20 daxil olmuş və iş materiallarına əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikası Əmlаk Məsələləri Dövlət Kоmitəsinin yаnındа Dаşınmаz Əmlаkın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən xx xxxx 2011-ci il tаrixdə verilmiş MH seriyаlı ******* №li Çıxаrışın surətinə görə Qəbələ rayonu, Zarağan kəndində 0,33827 ha torpaq sahəsi tam mülkiyyət hüququ üzrə X22 adına daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində 25 nömrəli reyestr kitabının 23 nömrəli vərəqində qeydiyyata alınmışdır. İşdə olan Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Qəbələ Regional “ASAN XİDMƏT” X20 daxil olmuş və iş materiallarına əlavə edilmiş Qəbələ rayon Notariat kontorunda xx xxx 2014-cü il tarixdə, 4Ə-538 reyestr nömrəsi ilə qeydə alınmış «Daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi»nin surətindən görünür ki, X9 rayonu, Zarağan kəndində yerləşən 0,33827 ha torpaq sahəsindən 0,15 ha torpaq sahəsini Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X28 mülkiyyətinə vermişdir. Satılan torpaq sahəsi Azərbaycan Respublikası Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri xidməti Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən Seriya MA № ******* saylı, reyestr № si **********64, qeydiyyat № si ********** qeydiyyat tarixi xx.xx.2011 olan çıxarış X26 (satıcıya) məxsusdur. Satıcı torpaq sahəsini 25.555.00 (iyirmi beş min beş yüz) manata satmış, alıcı isə həmin qiymətə almışdır. Müqavilə bağlanan zaman Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 568, 646-647-ci maddələrinin məzmunu tərəflərə izah edilmişdir. İşdə olan Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Qəbələ Regional “ASAN XİDMƏT” X20 daxil olmuş və iş materiallarına əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikası Əmlаk Məsələləri Dövlət Kоmitəsinin yаnındа Dаşınmаz Əmlаkın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən xx xxx 2014-cü il tаrixdə verilmiş RX seriyаlı ******* №li Çıxаrışın surətinə görə Qəbələ rayonu, Zarağan kəndində 0,1883 ha torpaq sahəsi tam mülkiyyət hüququ üzrə X22 adına daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində 83 nömrəli reyestr kitabının 13 nömrəli vərəqində qeydiyyata alınmışdır İşdə olan Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Qəbələ Regional “ASAN XİDMƏT” X20 daxil olmuş və iş materiallarına əlavə edilmiş Qəbələ rayon Notariat kontorunda xx xxxx 2014-cü il tarixdə, 4Ə841 reyestr nömrəsi ilə qeydə alınmış «Daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi»nin surətindən görünür ki, X9 rayonu, Zarağan kəndində yerləşən 0,1883 ha torpaq sahəsindən 0,035 ha torpaq sahəsini Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X28 mülkiyyətinə vermişdir. Satılan torpaq sahəsi Azərbaycan Respublikası Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri xidməti Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən Seriya RX № ******* saylı, reyestr № si **********24, qeydiyyat № si ********** qeydiyyat tarixi xx.xx.2014 olan çıxarış X26 (satıcıya) məxsusdur. Satıcı torpaq sahəsini 7000.00 (yeddi min) manata satmış, alıcı isə həmin qiymətə almışdır. Müqavilə bağlanan zaman Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 568, 646-647-ci maddələrinin məzmunu tərəflərə izah edilmişdir. İşdə olan Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Qəbələ Regional “ASAN XİDMƏT” X20 daxil olmuş və iş materiallarına əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikası Əmlаk Məsələləri Dövlət Kоmitəsinin yаnındа Dаşınmаz Əmlаkın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən xx xxxxxxxx 2015-ci il tаrixdə verilmiş RX seriyаlı ******* №li Çıxаrışın surətinə görə Qəbələ rayonu, Zarağan kəndində 0,1533 ha torpaq sahəsi tam mülkiyyət hüququ üzrə X37 adına daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində 87 nömrəli reyestr kitabının 10 nömrəli vərəqində qeydiyyata alınmışdır. İşdə olan Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Qəbələ Regional “ASAN XİDMƏT” X20 daxil olmuş və iş materiallarına əlavə edilmiş Qəbələ rayon Notariat kontorunun xüsusi notariusu Səma Ələkbərova tərəfindən xx xxxx 2016-ci il tarixdə, 4Ə- 340 reyestr nömrəsi ilə qeydə alınmış ******* nömrəli «Daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi»nin surətindən görünür ki, X15 rayonu, Zarağan kəndində yerləşən 0,1533 ha torpaq sahəsini Cavabdeh3 mülkiyyətinə vermişdir. Satılan torpaq sahəsi Azərbaycan Respublikası Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri xidməti Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən reyestr № si **********8, qeydiyyat № si ********** qeydiyyat tarixi xx.xx.2015 olan çıxarış X42 (satıcıya) məxsusdur. Satıcı torpaq sahəsini 22500.00 (iyirmi iki min beş yüz) manata satmış, alıcı isə həmin qiymətə almışdır. Müqavilə bağlanan zaman Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 568, 646-647-ci maddələrinin məzmunu tərəflərə izah edilmişdir. İşdə olan Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri ̇Dövlət Komitəsini yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri ̇Xidmətinin 9 saylı X46 daxil olmuş və iş materiallarına əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikası Əmlаk Məsələləri Dövlət Kоmitəsinin yаnındа Dаşınmаz Əmlаkın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən xx xxxx 2014-cü il tаrixdə verilmiş RX seriyаlı ******* №li Çıxаrışın surətinə görə Qəbələ rayonu Zarağan kəndində 0,185 ha həyətyanı torpaq sahəsi tam mülkiyyət hüququ üzrə Cavabdeh2” Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X28 adına daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində 86 nömrəli reyestr kitabının 47 nömrəli vərəqində qeydiyyata alınmışdır. İşdə olan Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri ̇Dövlət Komitəsini yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri ̇Xidmətinin 9 saylı X46 daxil olmuş və iş materiallarına əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikası Əmlаk Məsələləri Dövlət Kоmitəsinin yаnındа Dаşınmаz Əmlаkın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən xx xxx 2014-cü il tаrixdə verilmiş RX seriyаlı ******* №li Çıxаrışın surətinə görə Qəbələ rayonu Zarağan kəndində 0,15 ha həyətyanı torpaq sahəsi tam mülkiyyət hüququ üzrə Cavabdeh2” Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X28 adına daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində 83 nömrəli reyestr kitabının 10 nömrəli vərəqində qeydiyyata alınmışdır. İşdə olan Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri ̇Dövlət Komitəsini yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri ̇Xidmətinin 9 saylı X46 daxil olmuş və iş materiallarına əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikası Əmlаk Məsələləri Dövlət Kоmitəsinin yаnındа Dаşınmаz Əmlаkın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən xx xxxx 2016-ci il tаrixdə verilmiş RX seriyаlı ******* №li Çıxаrışın surətinə görə Qəbələ rayonu Zarağan kəndində 0,1533 ha həyətyanı torpaq sahəsi tam mülkiyyət hüququ üzrə Cavabdeh3 adına daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində 87 nömrəli reyestr kitabının 10 nömrəli vərəqində qeydiyyata alınmışdır. İşdə olan Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri ̇Dövlət Komitəsini yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri ̇Xidmətinin 9 saylı X46 daxil olmuş və iş materiallarına əlavə edilmiş Qəbələ rayon Notariat kontorunun xüsusi notariusu Elxan Alxasov tərəfindən xx xxxxxxxx 2015-ci il tarixdə, 4Ə644 reyestr nömrəsi ilə qeydə alınmış «Daşınmaz əmlakın bağışlanması müqaviləsi»nin surətindən görünür ki, X9 rayonu, Zarağan kəndində yerləşən 0,1533 ha torpaq sahəsini X23 bağışlamışdır. Bağışlanan torpaq sahəsi Azərbaycan Respublikası Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri xidməti Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən reyestr № si **********80, qeydiyyat № si ********** qeydiyyat tarixi xx.xx.2014 olan çıxarış X26 (hədiyyə verənə) məxsusdur. Bağışlanan torpaq sahəsi 50000 (əlli min) manat qiymətləndirilmişdir. Müqavilə bağlanan zaman Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 666- 674-cü maddələrinin məzmunu tərəflərə izah edilmişdir İşdə olan Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri ̇Dövlət Komitəsini yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri ̇Xidmətinin 9 saylı X46 daxil olmuş və iş materiallarına əlavə edilmiş Qəbələ rayon Notariat kontorunun xüsusi notariusu Elxan Alxasov tərəfindən xx xxxxxxxx 2015-ci il tarixdə, 4Ə662 reyestr nömrəsi ilə qeydə alınmış «Daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi»nin surətindən görünür ki, X6 rayonu, Zarağan kəndində yerləşən 0,1533 ha torpaq sahəsini X37 mülkiyyətinə vermişdir. Satılan torpaq sahəsi Azərbaycan Respublikası Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri xidməti Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən reyestr № si **********80, qeydiyyat № si ********** qeydiyyat tarixi xx.xx.2015 olan çıxarış X23 (satıcıya) məxsusdur. Satıcı torpaq sahəsini 50000.00 (əlli min) manata satmış, alıcı isə həmin qiymətə almışdır. Müqavilə bağlanan zaman Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 568, 646-647-ci maddələrinin məzmunu tərəflərə izah edilmişdir. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi qətnamə qəbul edərkən aşağıda göstərilən maddi hüquq normalarına istinad etməkdə haqlı olmuşdur. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 130-cu maddəsinin İX hissəsinin tələblərinə görə Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin qərarı Azərbaycan Respublikası ərazisində məcburi qüvvəyə malikdir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyanın 13 və 29-cu maddələrinin tələblərinə görə Azərbaycan Respublikasında mülkiyyət toxunulmazdır və dövlət tərəfindən müdafiə olunur. Hər kəsin mülkiyyət hüququ vardır. Mülkiyyətin heç bir növünə üstünlük verilmir. Mülkiyyət hüququ, o cümlədən xüsusi mülkiyyət hüququ qanunla qorunur. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir. Heç kəs məhkəmənin qərarı olmadan mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz. “Konstitusiya Məhkəməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 63.4cü maddəsində isə təsbit olunmuşdur ki, Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu tərəfindən qəbul edilmiş qərarlar qətidir, heç bir orqan və ya şəxs tərəfindən ləğv edilə, dəyişdirilə və ya rəsmi təfsir edilə bilməz Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 139-cu maddəsinə uyğun olaraq, mülkiyyət hüququ və daşınmaz əmlaka digər hüquqlar, bu hüquqların məhdudlaşdırılması, əmələ gəlməsi, başqasına keçməsi və xitamı dövlət qeydiyyatına alınmalıdır. Mülki Məcəllənin 148.2-ci maddəsinə əsasən, daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindəki qeydə əsaslanaraq mülkiyyət hüququ və ya daşınmaz əmlaka başqa hüquqlar əldə etmiş hər bir şəxsin bu hüquqları qorunmalıdır. Həmin Məcəllənin 182.1-ci maddəsinə görə isə əşyanı özgəninkiləşdirənin onun mülkiyyətçisi olmadığı, lakin bu fakt barədə vicdanlı əldə edən olduğu hallarda da əldə edən əşyanın mülkiyyətçisi olur. Əgər əldə edən özgəninkiləşdirənin mülkiyyətçi olmadığını bilirmişsə və ya bilməli idisə, vicdanlı əldə edən sayılmır. Vicdanlılıq faktı əşya verilənə qədər mövcud olmalıdır. Həmin Məcəllənin 140-cı maddəsi, eləcə də “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan RespublikasıQanununun 16.6-cı maddəsində dövlət reyestrinin açıqlığı prinsipindən irəli gələrək daşınmaz əmlakın dövlət reyestrinin məzmununun həqiqiliyi və tamamlığı prezumpsiyası öz əksini tapmışdır. Belə ki, reyestrin məzmununun qeyri-dəqiqliyi sübuta yetirilməyincə, həmin məzmunun həqiqiliyi və tamamlığı prezumpsiyası qüvvədədir. Əqd əsasında özgəninkiləşdirənin adına qeydiyyata alınmış hər hansı bir hüququ əldə edən şəxsin xeyrinə reyestrdəki qeyd, bu qeydə dair etirazın reyestrə daxil edildiyi və ya əldə edən şəxsin qeydin qeyri-dəqiq olmasını bildiyi hallar istisna olmaqla, həqiqi hesab edilir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin; 354.1-ci maddəsinə əsasən əhəmiyyətsiz əqdin etibarsızlığı nəticələrinin tətbiqi haqqında iddia onun icrasına başlanıldığı gündən bir il ərzində irəli sürülə bilər. 354.2-ci maddəsinə görə, bu Məcəllənin 347.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hal istisna olmaqla, maraqlı şəxs əqdin bağlanmasına təsir etmiş zorakılığa və ya hədəyə son qoyulduğu gündən və ya əqdin etibarsız sayılmasına əsas verən halları bildiyi və ya bilməli olduğu gündən bir il ərzində əqdi mübahisə edə bilər. Vacib əhəmiyyətli yanılmanın təsiri altında bağlanmış əqd mübahisəyə əsasən məlum olduğu andan bir ay ərzində mübahisə edilə bilər. 375.2-ci maddəsinə görə, məhkəmə tərəfindən iddia müddəti yalnız mübahisə tərəfinin məhkəmə qərarı çıxarılanadək verdiyi ərizə əsasında tətbiq edilir. Mübahisə tərəfinin tətbiq edilməsi barədə ərizə verdiyi iddia müddətinin keçməsi məhkəmənin iddiadan imtina barəsində qərar çıxarması üçün əsasdır. “Mürsəlovun şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx xxx 2019-cu il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun xx xxxx 2020-ci il tarixli qərarında qeyd olunmuşdur ki, Mülki Məcəllənin 354-cü maddəsi yalnız etibarsız əqdlərin məhkəmədə mübahisələndirilməsi müddətini özündə ehtiva etdiyindən, həmin müddət iddia müddəti kimi qiymətləndirilə bilməz və belə olan halda həmin Məcəllənin 375.2-ci maddəsinin tələbinə müvafiq olaraq iddia müddətinin tətbiqi barədə ərizənin verilibverilməməsi qanunun həmin normasının hazırkı işə tətbiqi üçün əhəmiyyət kəsb etmir. Bununla yanaşı, Mülki Məcəllənin 354-cü maddəsinin əqdlərin etibarsızlığını müəyyən edən 14- cü fəsildə, iddia müddətinin isə həmin Məcəllənin 18-ci fəslində nəzərdə tutulması Məcəllənin 354-cü maddəsinin xüsusi norma olaraq iddia müddətinin tətbiqi ilə bağlı olmadığına dəlalət edir. Qanunvericiliyin bu norması onu nəzərdə tutur ki, maraqlı şəxs əqdin etibarsız sayılmasına əsas verən halları bildiyi gündən bir il ərzində həmin əqdin etibarsızlığına dair mübahisə açmaq hüququna malikdir. Həmin müddət keçdikdən sonra isə maraqlı şəxs bu hüququnu itirir. Qanunun mənasına görə, qeyd olunan müddət, hüququn itirilməsi ilə bağlı olmaqla iddia müddətinə deyil, kəsici müddətlərə aiddir. Belə ki, kəsici müddət – şəxsin müəyyən zaman ərzində öz hüququndan istifadə etməməsi nəticəsində həmin hüquq xitam verilməsini nəzərdə tutan müddətdir. Belə hallarda hüquqa xitam verilməsi yalnız zamanın keçməsindən deyil, müəyyənləşdirilmiş müddət ərzində hüquq sahibinin hərəkətsiz qalmasından irəli gəlir. Kəsici müddət subyektiv hüququn həyata keçirilməməsi və ya lazımi qaydada həyata keçirilməməsi halında bu hüququn vaxtından əvvəl xitamına səbəb olur. Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Qanunun 2-ci maddəsinə görə, daşınmaz əmlaka mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının dövlət qeydiyyatı Mülki Məcəlləyə uyğun olaraq daşınmaz əmlaka hüquqların əmələ gəlməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) başqasına keçməsinin və bu hüquqlara xitam verilməsinin dövlət tərəfindən tanınması və təsdiq edilməsi barədə hüquqi aktdır. “Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 178.8-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 2010-cu il 25 oktyabr tarixli qərarında qeyd olunmuşdur ki, Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində təsbit edilmiş mülkiyyət hüququnun təminatı mexanizmi məhz daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyatı əsasında həyata keçirilir. Daşınmaz əmlaka aid olan məlumatların vahid dövlət reyestrində qeydiyyatı həm dövlət, həm də mülkiyyətçilərin mənafelərinin qorunması baxımından vacibdir. Daşınmaz əmlakın dövlət qeydiyyatının nəticəsində şəxsin qanuni əsaslarla əldə etdiyi müvafiq daşınmaz əmlaka mülkiyyət hüququnun tanınması bu hüququn pozulmasının və mübahisə edilməsinin qarşısını alır. Daşınmaz əmlakın dövlət qeydiyyatı əmlaka dair mülkiyyət hüququnu təsdiqləyən sənədlərin həqiqiliyinə və əsaslılığına təminat kimi qiymətləndirilir. Dövlət orqanlarının bu istiqamətdəki fəaliyyətinin əsas məqsədlərindən biri isə hər kəsin hüquq və qanuni mənafelərinin qorunmasıdır. ““Xalq Bank” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati-İqtisadi Kollegiyasının xx xxxxxxx 2017-cu il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun xx xxxx 2018-ci il tarixli qərarında qeyd olunmuşdur ki, “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Qanunun 2-ci maddəsinə görə, daşınmaz əmlaka mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının dövlət qeydiyyatı Mülki Məcəlləyə uyğun olaraq daşınmaz əmlaka hüquqların əmələ gəlməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün) başqasına keçməsinin və bu hüquqlara xitam verilməsinin dövlət tərəfindən tanınması və təsdiq edilməsi barədə hüquqi aktdır. Belə hüquqi akta ictimai güvənin və etimadın təmin edilməsi üçün daşınmaz əmlakın dövlət reyestrinin məzmununun həqiqiliyi və tamamlığı prezumpsiyası qəbul edilmişdir. Bu prezumpsiyaya əsasən, dövlət orqanının həyata keçirdiyi reyestrə və verdiyi hüquqi aktın məzmununa inanaraq əşya üzərində hüquqlar əldə edən vicdanlı üçüncü şəxslərin hüquqları dövlət tərəfindən qorunur. “S.İddiaçı1 şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali MəhkəməsininMülki işlər üzrə məhkəmə kollegiyasının aktlarının Azərbaycan RespublikasınınKonstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun xx xxxxxxx 2018-ci il tarixli qərarında qeyd olunmuşdur ki, əmlakı başqa şəxslərdən əldə edən hər bir alıcıda əqdin legitimsizliyi barədə şübhə yaranmadıqda, o vicdanlı alıcı qismində qəbul olunur. Bundan başqa, əldə olunmuş əmlaka üçüncü şəxslərin mümkün iddialarından xəbəri olmadığı hallarda da alıcı, vicdanlı hesab edilir. Mülkiyyət hüququna dair dövlət reyestrindəki yazının qanuniliyinin yoxlanılmasından sonra deyil, məhz həmin yazının mövcudluğu faktına əsasən vicdanlı alıcı əmlakın mülkiyyətçisi kimi tanınır. Gələcəkdə əqdin bağlanması anında ona mane olan hər hansı halların müəyyən olunması isə vicdanlı alıcının əmlak hüquqlarının pozulması səbəbini təşkil etməməlidir. “H.Cəfərovun şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının x xxxxxx 2012-ci il tarixli qərarının Azərbaycan RespublikasınınKonstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun xx xxxxxxxx 2014-cü il tarixli qərarında qeyd olunmuşdur ki, mülki qanunvericiliyə əsasən, əgər mülkiyyətçi tərəfindən alğı-satqı müqaviləsinin və onun alıcı üçün verilmiş əmlakınıngeri qaytarılması formasında doğurduğu nəticələrin etibarsız sayılması haqqında iddia irəli sürülürsə və bu cür mübahisəyə baxılan zaman məhkəmə tərəfindən alıcının vicdanlı sahib olduğu müəyyən edilirsə, iddianın təmin olunmasından imtina edilməlidir. ““N.Hacıyevanın şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının x xxxxxx 2019-cu il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun xx xxxx 2020-ci il tarixli qərarında qeyd olunmuşdur ki, Mülki Məcəllənin və bütövlükdə mülki qanunvericiliyin əsas məqsədi mülki dövriyyə azadlığını təmin etməkdir. Daşınmaz əşyalar isə öz iqtisadi dəyərləri baxımından mülki dövriyyədə çox böyük əhəmiyyət və funksiyaya malikdir. Odur ki, mülki dövriyyənin inkişafında daşınmaz əşyalarla bağlı əşya hüquqlarının mövcudluğu, mahiyyəti və mənsubiyyəti baxımından hüquqi etimadın təmin olunması olduqca zəruridir. Daşınmaz əşyalar üzərində əşya hüquqlarının şəffaflığı daşınmaz əşyaların dövlət reyestrindəki qeydiyyatla təmin edilir. Belə ki, daşınmaz əşya üzərində əşya hüquqlarının qeydiyyatını dövlət özü aparır və qəbul etdiyi qanunlar vasitəsilə də şəxsləri özünün apardığı bu qeydiyyata görə hərəkət etməyə vadar və məcbur edir. Bu səbəbdən də mülki hüquq subyektləri dövlət tərəfindən aparılan bu qeydiyyata arxayın olaraq daşınmaz əşya ilə bağlı əşya hüquqlarını əldə etdiklərini güman etməkdə tam haqlı hesab olunurlar. Həmçinin dövlət reyestrinin məzmununun həqiqiliyi və tamlığı prezumpsiyası dövlət orqanının həyata keçirdiyi reyestrə ictimai inam və hüquqi etimadın təmin edilməsi məqsədi daşıyır. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Birinci instansiya məhkəməsinin araşdırmaları zamanı müəyyən olunmuşdur ki, Qəbələ Rayon Məhkəməsinin 2(025)-443/2010 nömrəli, xx xxxxxxxx 2010-cu il tarixli qətnaməsinə əsasən maraqlı şəxs X16 adına verilmiş JN-351 B saylı torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair şəhadətnamənin etibarsız hesab edilməsi və həmin şəhadətnamədə göstərilən 0,34 ha torpağın X7nun adına rəsmiləşdirilməsi qət edilmişdir. Qəbələ rayonu, Zarağan kəndində 0,33827 ha torpaq sahəsi üzrə X26 mülkiyyət hüququna dair xx xxxx 2011-ci il tarixli çıxarış verilmişdir. X36 ilə Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X45 arasında Qəbələ rayonu, Zarağan kəndində yerləşən 0,33827 ha torpaq sahəsinindən 0,15 ha torpaq sahəsininin alğı-satqısına dair xx xxx 2014-cü il tarixli müqavilə bağlanmış və Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X35 mülkiyyət hüququna dair xx xxx 2014-cü il tarixli çıxarış verilmişdir. X5 ilə Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X45 arasında Qəbələ rayonu, Zarağan kəndində yerləşən 0,1883 ha torpaq sahəsinindən 0,035 ha torpaq sahəsininin alğı-satqısına dair xx xxxx 2014-cü il tarixli müqavilə bağlanmış və Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X35 mülkiyyət hüququna dair xx xxxx 2014-cü il tarixli çıxarış verilmişdir. Bundan əlavə X36 ilə X30 arasında Qəbələ rayonu, Zarağan kəndində yerləşən 0,1533 ha torpaq sahəsininin bağışlanmasına dair xx xxxxxxxx 2015- ci il tarixli müqavilə bağlanmış və X23 mülkiyyət hüququna dair xx xxxxxxxx 2015-ci il tarixli çıxarış verilmişdir. Daha sonra X30 ilə X52 arasında Qəbələ rayonu, Zarağan kəndində yerləşən 0,1533 ha torpaq sahəsinin alğı-satqısında dair xx xxxxxxxx 2015-ci il tarixli müqavilə bağlanmış və X42 mülkiyyət hüququna dair xx xxxxxxxx 2015-ci il tarixli çıxarış verilmişdir. Bundan sonra X52 ilə Cavabdeh3 arasında Qəbələ rayonu, Zarağan kəndində yerləşən 0,1533 ha torpaq sahəsinin alğı-satqısına dair xx xxxx 2016-ci il tarixli müqavilə bağlanmış və Cavabdeh3 mülkiyyət hüququna dair xx xxxx 2016-cı il tarixli çıxarış verilmişdir. Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx xxxxxxx 2017-ci il tarixli 2(107)-1847/2017 nömrəli qətnaməsinə əsasən Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxxx 2010- cu il tarixli 2(025)-343/2010 qətnaməsinin ləğv edilməsi, iş üzrə yeni qətnamə qəbul edilməsi, X7nun cavabdeh Azərbaycan Respublikası DT və XK Qəbələ rayon Şöbəsinə, maraqlı şəxs X23 qarşı maraqlı şəxs S.Q.Məmmədovun adına verilmiş JN-351 B saylı torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair şəhadətnamənin etibarsız hesab edilməsi və həmin şəhadətnamədə göstərilən 0,34 hektar torpağın adına rəsmiləşdirilməsi tələbinə dair iddiası rədd edilməsi qət edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının xx xxxx 2018-ci il tarixli 2(102)-4814/2018 nömrəli qərarına əsasən Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx xxxxxxx 2017-ci il tarixli 2(107)- 1847/2017 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Beləliklə, iddiaçılar Qəbələ rayonu, Zarağan kəndində yerləşən 0,33827 ha torpaq sahəsinin X22 adına Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxxx 2010-cu il tarixli 2(025)- 343/2010 qətnaməsi əsasında qeydə alındığı və ona çıxarış verildiyini, Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx xxxxxxx 2017-ci il tarixli 2(107)-1847/2017 nömrəli qətnaməsi Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxxx 2010-cu il tarixli 2(025)-343/2010 qətnaməsinin ləğv edildiyini, bu səbəbdən X22 adına qeydiyyata alınmış torpaq sahəsinə dair Çıxarışın, X36 ilə Cavabdeh2 arasında xx xxx 2014-cü il tarixli və xx xxxx 2014 tarixli müqavilələrin, həmin müqavilələr əsasında AR Əmlak Məsələləri yanında Daşımaz Əmlakın Dövlət Reyetr Xidmətinin 9 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş Çıxarışların, X36 və X30 arasında 0.1533 hektar torpaq sahəsinin bağışlanmasına dair müqavilənin, onun əsasında verilmiş Çıxarışın, xx xxxxxxxx 2015-ci il tarixdə X30 və X52 arasında bağlanmış alğı-satqı müqaviləsinin və onun əsasında verilmiş Çıxarış və nəhayət xx xxxx 2016-cı il tarixdə X52 ilə Cavabdeh3 Bayramali arasında bağlanmış alğı-satqı müqaviləsinin və onun əsasında verilmiş Çıxarışın ləğv edilməsini xahiş edirlər. Cavabdehlər Cavabdeh3 və Cavabdeh2” Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X45 isə onların vicdanlı alıcı olduğlarını, dövlət tərəfindən verilmiş çıxarışa etimad və güvən əsasında alqı-satqı müqaviləsi bağladığlarını, bu səbəbdən iddia tələbinin rədd edilməsini xahiş etmişlər. Beləliklə, iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlərdən görünür ki, X36 ilə Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X45 arasında Qəbələ rayonu, Zarağan kəndində yerləşən 0,33827 ha torpaq sahəsinindən 0,15 ha torpaq sahəsininin alğı-satqısına dair xx xxx 2014-cü il tarixli və Qəbələ rayonu, Zarağan kəndində yerləşən 0,1883 ha torpaq sahəsinindən 0,035 ha torpaq sahəsininin alğısatqısına dair xx xxxx 2014-cü il tarixli müqavilələr bağlanan zaman Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin Qəbələ Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş xx xxxx 2011-ci il tarixli və xx xxx 2014-cü il tarixli dövlət reyestrindən çıxarışlara əsasən satılan əmlaklara dair mülkiyyət hüququ satıcı X26 məxsus olmuşdur. X14 ilə Cavabdeh3 arasında Qəbələ rayonu, Zarağan kəndində yerləşən 0,1533 ha torpaq sahəsinin alğı-satqısına dair xx xxxx 2016-ci il tarixli müqavilə bağlanan zaman Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin Qəbələ Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş xx xxxxxxxx 2015-ci il tarixli dövlət reyestrindən çıxarışa əsasən satılan əmlaka dair mülkiyyət hüququ satıcı X42 məxsus olmuşdur. Göründüyü kimi mübahisəli torpaq sahələrinə dair alğı-satqı müqavilələri məhz dövlət tərəfindən verilmiş çıxarışlara etimad və güvən əsasında bağlanmışdır. Mülki işin məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmiş hallarından görünür ki, X36 ilə Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X45 arasında, eyni zamanda X52 ilə Cavabdeh3 arasında bağlanmış olan müqavilələr üzrə tərəflər öz öhdəliklərini yerinə yetirmişlər. Yəni satıcı qismində çıxış edən X10 predmeti olan torpaq sahələrini alıcı Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X28 mülkiyyətinə vermiş, Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X45 isə bunun müqabilində müqavilədə nəzərdə tutulan pul məbləğini ödəmişdir. Həmçinin satıcı qismində çıxış edən X19 predmeti olan torpaq sahəsini alıcı Cavabdeh3 mülkiyyətinə vermiş, Cavabdeh3 isə bunun müqabilində müqavilədə nəzərdə tutulan pul məbləğini ödəmişdir. Həmçinin məhkəmə araşdırması zamanı cavabdehlər Cavabdeh3 və Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X28 vicdanlı alıcı olmaması barədə sübutlar iddiaçılar tərəfindən məhkəmə təqdim edilməmişdir. İşin hallarını nəzərə alaraq və qeyd olunan maddi hüquq normalarına əsaslanaraq məhkəmə hesab edir ki, cavabdehlər Cavabdeh3 və Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X45 vicdanlı alıcı olduqlarından, bunun əksini sübut edən hallar iddiaçılar tərəfindən məhkəmə təqdim edilmədiyindən, mübahisəli torpaq sahələrinə dair alğı-satqı müqavilələri məhz dövlət tərəfindən verilmiş çıxarışlara etimad və güvən əsasında bağlandığından iddiaçılar İddiaçı1, İddiaçı2 və X12 cavabdehlər Cavabdeh3, Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X45 və Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin 9 saylı X41rşı “müqavilələrin etibarsız hesab edilməsi və çıxarışların ləğv edilməsi” tələbinə dair iddiaları təmin edilməməlidir. Birinci instansiya məhkəməsi qeyd etmişdir ki, Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx xxxxxxx 2017-ci il tarixli 2(107)-1847/2017 nömrəli qətnaməsində göstərilmişdir ki, 2017-ci ilin aprel ayında Ağdaş rayon sakini X1 (Məmmədova) Sahibə Şakir qızı, İddiaçı1 və X25 mülkiyyətində olan JN351 B kod 40608018 torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair şəhadətnaməsində göstərilən torpaq sahəsində tikinti işləri aparmağa başlamışdır. İddiaçılar bu barədə E.Bəkirlidən maraqlandıqda o, tikinti apardığı torpaq sahəsinin digər şəxsdən aldığını və həmin torpaq sahəsinin ona məxsus olduğunu bildirmişdir. Bundan sonra iddiaçılar Qəbələ Rayon Məhkəməsinin 2(025)-443/2010 nömrəli, xx xxxxxxxx 2010-cu il tarixli qətnaməsinindən şikayət vermiş, Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx xxxxxxx 2017-ci il tarixli 2(107)-1847/2017 nömrəli qətnaməsi ilə Qəbələ Rayon Məhkəməsinin 2(025)-443/2010 nömrəli, xx xxxxxxxx 2010cu il tarixli qətnaməsi ləğv edilmiş, Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının xx xxxx 2018-ci il tarixli 2(102)-4814/2018 nömrəli qərarı ilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx xxxxxxx 2017-ci il tarixli 2(107)- 1847/2017 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Göründüyü kimi iddiaçılar 2017-ci ildən X22 adına verilmiş Çıxarışın etibarsız olmasından xəbərləri olmuşdur. Bununla bağlı yekun məhkəmə qərarı Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki Kollegiyası tərəfindən xx xxxx 2018-ci il tarixdə çıxarılmışdır. Lakin iddiaçılar bir il müddət keçdikdən sonra, yəni xx.xx.2020-ci il tarixdə Cavabdeh3 və Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X28 adına olan çıxarışların etibarsız hesab edilməsi və çıxarışların ləğv edilməsi tələbi ilə məhkəməyə müraciət etmişlər. Beləliklə, iddiaçılar qanunvericilikdə nəzərdə tutulan 1 illik iddia müddətini ötürməklə məhkəmədə cavabdehlərə qarşı iddia qaldırmışlar. Qanunvericilikdə müəyyən olunan iddia müddətinin məqsədinin hüquqi müəyyənlik olduğunu, tərəflərə üzərindən çox vaxt ötmüş mötəbərliyinin yoxlanılması çətin və ya qeyri-mümkün olan sübutlara istinad etməsini aradan qaldıraraq ədalət mühakiməsi orqanlarına mübahisələri obyektiv əsaslarla həll etmək imkanı yaratdığını, məhkəmələri müəyyən zaman keçdikdən sonra qeyri-müəyyən və natamam sübutlara əsaslanmaqla qərar çıxarmaq zərurətindən azad etdiyini, mülki mübahisə tərəflərini əsaslandırılmamış çəkişmələrdən qoruyub, eyni zamanda, onları öz hüquqlarını vaxtında həyata keçirmələrinə və müdafiəsinə məcbur etdiyini nəzərə alan məhkəmə hesab edir ki, iddiaçılar qanunla müəyyən olunmuş iddia müddətini buraxmaqla (ötürməklə) məhkəmədə iddia qaldırdıqları üçün həmin əsasla da iddia təmin edilməməlidir. Yuxarıda qeyd olunanlara əsasən və “N.Hacıyevanın şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının x xxxxxx 2019-cu il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun xx xxxx 2020-ci il tarixli qərarı, “H.Cəfərovun şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının x xxxxxx 2012-ci il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun xx xxxxxxxx 2014-cü il tarixli qərarı, “Mürsəlovun şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx xxx 2019-cu il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun xx xxxx 2020-ci il tarixli qərarlarına əsasən birinci instansiya məhkəməsi hesab etmişdir ki, iddiaçılar İddiaçı1, İddiaçı2 və X12 cavabdehlər Cavabdeh3, Cavabdeh2 Mötədillik prinsipi üzrə Azərbaycan Beynalxalq İslam X45 və Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin 9 saylı X41rşı “müqavilələrin etibarsız hesab edilməsi və çıxarışların ləğv edilməsi” tələbinə dair iddiaları təmin edilməməlidir. İddia verilən zaman ödənilmiş 20 manat dövlət rüsumu isə iddiaçılara aid edilməlidir. Məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsinin qətnamə qəbul edərkən hansı halları əsas götürdüyünü əsaslandırdığından məhkəmənin gəldiyi nəticə ilə razılaşır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdiyi sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə görə, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Şərh olunanları nəzərə alan məhkəmə kollegiyasının qənaətinə görə, birinci instansiya məhkəməsi qətnamə qəbul edərkən əsaslı və reallığa uyğun olan nəticəyə gəlmişdir. Məhkəmə kollegiyasının apellyasiya baxışında apellyasiya şikayətində qoyulmuş əsaslarla qətnamənin ləğv edilməsinə və apellyasiya şikayətinin təmin edilməsinə əsas ola biləcək hallar müəyyən edilməmişdir. Məhkəmə kollegiyası iddiaçıların apellyasiya şikayətində göstərdiklərinə münasibət bildirərək qeyd edir ki, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməli olduğundan iddiaçılar da göstərdiklərini təsdiq edən sübutları məhkəmə kollegiyasına təqdim etməli olduqları halda bunu etmədiklərindən onların göstərdikləri əsaslı hesab edilə bilməz. Azərbаycаn Respublikаsının Mülki Prosessuаl Məcəlləsinin 9.1-ci və 9.3-cü mаddələrinə əsаsən ədalət mühakiməsi çəkişmə, tərəflərin bərabərliyi və faktlar əsasında həyata keçirilir. Hakim bütün hallarda prosesin çəkişmə prinsipini təmin etməli, öz qərarını yalnız tərəflərin çəkişmə prinsipinə əsasən müzakirə etdiyi dəlillərlə, onların verdiyi izahatlarla, sənədlərlə əsaslandırmalıdır. Həmin Məcəllənin 88-ci mаddəsinə görə məhkəmə sübutlаrа obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tаm bаxdıqdаn sonrа həmin sübutlаrа tətbiq edilməli hüquq normаlаrınа müvаfiq olаrаq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qаbаqcаdаn müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Həmin Məcəllənin 217.1-ci, 217.3-cü və 217.4-cü maddələrinə əsаsən məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Məhkəmə öz qətnаməsini yаlnız məhkəmə iclаsındа tədqiq olunmuş sübutlаrlа əsаslаndırır. Həmin Məcəllənin 218.1-ci mаddəsinə əsаsən qətnаmə çıxаrıldıqdа hаkim sübutlаrı qiymətləndirir, iş üçün əhəmiyyətli olаn nə kimi hаllаrın müəyyən edildiyini, nə kimi hаllаrın müəyyən edilmədiyini, tərəflərin hаnsı hüquqi münаsibətdə olmаlаrını, həmin iş üzrə hаnsı qаnunun tətbiq edilməli olduğunu və iddiаnın təmin olunub-olunmаdığını müəyyən edir. Məhkəmə kollegiyаsı iş üzrə toplаnmış sübutlаrı yuxаrıdа şərh olunаn mаddi və prosessuаl hüquq normаlаrı ilə əlаqəli şəkildə tədqiq edərək hesаb edir ki, birinci instаnsiyа məhkəməsi qətnamə qəbul edərkən düzgün nəticəyə gəldiyindən və qətnаmə fаktlаr nöqteyi-nəzərindən qаnuni və əsаslı, mаhiyyəti üzrə isə düzgün olduğundаn, işdə qətnаmənin аpellyаsiyа qаydаsındа ləğv edilməsi üçün əsаslаr olmаdığındаn iddiaçılar İddiaçı1, İddiaçı2 və X21 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin olunmamalı, Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxx 2020-ci il tarixli, 2(025)-361/2020 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Azərbаycаn Respublikаsı Mülki-Prosessuаl Məcəlləsinin 385.2-ci maddəsində qeyd edilir ki, birinci instansiya məhkəməsinin faktlar nöqteyi-nəzərindən qanuni və əsaslı olan və mahiyyəti üzrə düzgün olan qətnaməsi yalnız formal mülahizələrə görə ləğv edilə bilməz. Həmin Məcəllənin 384.0.1-ci mаddəsinə görə аpelyаsiyа instаnsiyаsı məhkəməsi qətnаməni dəyişdirmədən, аpelyаsiyа şikаyətini isə təmin etmədən sаxlаyаbilər. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessuаl Məcəlləsinin 372, 384-385, 392, 393, 402-403 və 405-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası QƏT ETDİ: İş üzrə Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxx 2020-ci il tarixli, 2(025)-361/2020 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən sаxlаnılsın. İddiaçılar İddiaçı1, İddiaçı2 və X21 tərəfindən verilmiş аpelyasiya şikayəti təmin edilməsin. Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, qətnamə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 2 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Qətnamədən, tərəflər, üçüncü şəxslər və maraqlı şəxslər tələbləri təmin olunmadığı hallarda onlara rəsmi qаydаdа verildiyi gündən 2 (iki) ay müddətində Azərbaycan Respublikası Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyаsı vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyаsına kassasiya şikayəti verə bilər. Sədrlik edən: Ələddin Məcidov Hаkimlər: Rövşən Rəfiyev Ayaz Mahmudov