Gəncə Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(125)-1984/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Gəncə şəhəri İş № 2(125)-1984/2025 28.04.2025 GƏNCƏ ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Quliyev Camal Yusifəli oğlunun sədrliyi, məsləhətçi (məhkəmə iclas katibi) Musayev Ələddin Anar oğlunun katibliyi, İddiaçı, cavabdehin nümayəndəsi Nümayəndə iştirakı ilə, İddiaçı «İri şəhərlərin Birləşmiş Su təhcizatı xidməti» X13rşı «sudan istifadəyə görə əsassız hesablanmış borcun silinməsi» tələbi barədə iddiasına dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı Azərbaycan Dövlət Su X10 şəhərlərin Birləşmiş Su təhcizatı xidməti» X13rşı iddiaçının **********220 abonent kodu üzrə sudan istifadəyə görə cavabdeh tərəfindən hesablanmış 451 manat 80 qəpik məbləğində əsassız borcun silinməsi tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Mülki işin məhkəmədə baxılmağa hazırlanması zamanı İddiaçı iddianın dəqiqləşdiriməsinə dair məhkəməyə ərizə təqdim edərək cavabdeh Azərbaycan Dövlət Su X10 şəhərlərin Birləşmiş Su təhcizatı xidməti» X14 «İri şəhərlərin Birləşmiş Su təhcizatı xidməti» X17 ilə əvəz edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. İddiaçı məhkəmə iclasında iddianı müdafiə edərək bildirdi ki, məcburi köçkün kimi 2 nəfər ailə üzvü ilə birgə ünvan 1 ünvanında müvəqqəti məskunlaşmışlar. Onların istifadə etdikləri su xəttinə xx.xx.2024-cü il tarixdə sayğac quraşdırılmışdır. Həmin su sayğacı quraşdırılanadək, onlar sayğacın qeydiyyata almadığı sudan istifadə etmişlər. O və ailəsi yataqxanada yaşasa da, yataqxanadakı digər otaqlar kimi onların yaşadıqları otağın ayrı su xətti olmuş və su ilə təchiz edilmişdir. Su xəttinə sayğacın quraşdırılmaması təchizatçının təqsirli hərəkəti ilə əlaqədar olmuşdur və həmin təqsirə görə nə o, nə də digər şəxslər məsuliyyət daşımır. Onların yaşadıqları binadakı otaqlara su sayğacı quraşdırıldıqdan sonra digər abonetlər kimi o da istifadə etdiyi suyun dəyərini ödəmiş və sayğac su sərfiyyatını əvvəllər nəfər sayına görə hesablanmış sərfiyyatdan dəfələrlə sərfiyyat hesablamışdır. Digər tərəfdən ünvan 2 ünvanında müvəqqəti məskunlaşsa da ev 5A, mənzil 22 ünvanına borc hesablanmışdır. Həmçinin onunla cavabdeh arasında sudan istifadəyə görə hər hansı müqavilə imzalanmadığından, cavabdeh orqanın ondan sudan istifadəyə görə borc hesablaması əsassızdır. Sonda İddiaçı iddianın təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etdi. Cavabdehin nümayəndəsi Nümayəndə iddianı qəbul etməyərək izahatında bildirdi ki, İddiaçı Kəlbəcər rayonunun Ağdaban kəndindən məcburi köçkündür və Gəncə şəhəri, 38/83 nömrəli Hərbi şəhərcikdə yerləşən «Z» mehmanxanasında məskunlaşmışdır. Həmin mehmanxana ayrı-ayrı otaqlara bölünməsinə və həmin otaqların hər biri su ilə təmin edildiyinə görə otaqlar, su sərfiyyatının qeydiyyatını aparmaq üçün şərti nömrələnmişdir. İddiaçı və ailə üzvlərinin yaşadıqları ərazi də otaq adlandırılsa da, əsl həqiqətdə mənzilə aid bütün şəraitlə təmin olunmuş, eləcə də su ilə təchiz edilmişdir. İddiaçı yaşadığı otaq su ilə təmin edildiyindən su sərfiyyatına görə nəfər hesabı ilə borc hesablanmışdır. Həmin otaqda yaşayan şəxslərin sayı isə İddiaçı sözləri əsasında müəyyənləşdirilmişdir. İddiaçı otaq nömrəsinin abonent kartında və qəbzlərdə yalnış göstərilməsinə istinad etsə də, həmin otağa gedən su xəttinin üzərindəki sayğacın aid olduğu ünvan Gəncə şəhəri, DOS 38/83, ev 5A, mənzil 22 kimi qeydə alınmışdır. Digər tərəfdən İddiaçı öz izahatında da sudan daim istifadə etdiyini qəbul etmişdir. Buna görə də İddiaçı izahatında göstərdiyi xüsusatlar və iddianın əsası kimi istinad etdiyi hallar əsassızdır. Sonda Nümayəndə iddianın rədd olunmasını məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iddia ərizəsini və işin faktiki hallarını araşdıraraq, iddiaçını və cavabdehin nümayəndəsinin izahatlarını dinləyərək, işdə olan sənədləri tədqiq edərək və sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia aşağıda göstərilənlərə əsasən qismən təmin edilməlidir. İşdə olan 32679 nömrəli vəsiqənin surətindən görünür ki, İddiaçı məcburi köçkündür. İş materiallarında olan Azərbaycan Dövlət Su X10 şəhərlərin Birləşmiş Su təhcizatı xidməti» X17 Gəncə şəhər Sukanal İdarəsi tərəfindən İddiaçı ünvanlanmış xx.xx.2025-ci il tarixli, 3-53-3-16/2-89/2025 nömrəli məktubdan görünür ki, əhali qrupuna aid olan istehlakçılara su ölçən cihaz quraşdırılmadıqda, verilmiş suyun və axıdılmış tullantı sularının və buna görə ödənilməliu olan vəsaitin həcmi istehlakçıya məxsus mənzildə (fərdi yaşayış evində) qeydiyyatda olan şəxslərin sayına uyöun olaraq müvafiq dövr üzrə aparılan hesablama yolu ilə müəyyənləşdirilir. Qeydiyyatda olan şəxslərin sayı barədə sənəd istehlakçı tərəfindən təqdim olunmalıdır. Belə mənzildə (fərdi yaşayış evində) qeytdiyyatda olan şəxslərin sayında dəyişikliklər olduqda, istehlakçı bu faktı təsdiq edən sənədi (qeydiyyat haqqında arayış Forma 2) ən geci 7 gün müddətində STKM-ə təqdim etməlidir. STKM hesablamanı sənəd təqdim edildiyi gündən sənəddə göstərilən məlumata uyğun aparmalıdır. Ərizədə qeyd olunan Dos 38/83 bina 5A, mənzil 22 (abonent kodu: **********220) ünvanının xx.xx.2023-cü il tarixdə nəfər sayı tərkibi yaşayış sayına uyğun olaraq 6 nəfərlə İddiaçı adına abonent kodu açılmışdır. Silinməsini tələb olunan borc xx.xx.2024-cü il tarixdə sayğac quraşdırılan dövrə kimi su təhcizatı və tullantı sularının axıdılması xidmətlərindən istifadəyə dair hesablanmış borcdur. İşdə olan Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi Gəncə Mənzil-İstismar hissəsi 1 nömrəli Mənzil-İstismar sahəsi tərəfindən verilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli, 877 nömrəli arayışdan görünür ki, X1 şəhəri 38/83 saylı hərbi şəhərcik, Z mehmanxanası otaq 7 ünvanında sənədsiz və qeydiyyatsız məskunlaşıb və ailə tərkibi xx.xx.1960-cı il təvəllüdlü əri X4 və xx.xx.1983-cü il təvəllüdlü oğlu X6r. İş materiallarında olan xx.xx.2025-ci il tarixli abonent kartından görünür ki, **********220 abonent kodlu İddiaçı yekun olaraq su istifadə etdiyinə görə 467 manat 10 qəpik su borcu hesablanmışdır. İşdə olan xx.xx.2025-il tarixli, 516 nömrəli arayışdan görünür ki, Kəlbəcər rayonundan məcburi köçkün X4 arvadı İddiaçı və oğlu X8 ilə birgə 2023-cü ildən halhazıra qədər Gəncə şəhəri 38 saylı hərbi mehmanxanasında məskunlaşıb yaşayır. Beləliklə, mülki işin məhkəmə iclasında müəyyən edilmiş hallarından görünür ki, İddiaçı məcburi köçkündür. İddiaçı digər 2 nəfər ailə üzvü ilə birlikdə ünvan 2 (ünvan 6 ünvanda xx.xx.2024-cü il tarixə qədər su sayğacı olmadan sudan istifadə edənlərin sayına uyğun, xx.xx.2024-cü il tarixdən sonra isə su sayğacının qeydiyyatı əsasında sudan istifadəyə görə borc hesablanmışdır. Lakin xx.xx.2024-cü il tarixə qədər ünvan 2 (Gəncə şəhəri, DOS 38/83, ev 5A, mənzil 22) ünvanında sudan istifadə edənlərin sayı 3 nəfər olsa da, 6 nəfərə görə borc hesablanmışdır. İddiaçı Azərbaycan Dövlət Su X10 şəhərlərin Birləşmiş Su təhcizatı xidməti» X13rşı iddiaçının **********220 abonent kodu üzrə sudan istifadəyə görə cavabdeh tərəfindən hesablanmış 451 manat 80 qəpik məbləğində əsassız borcun silinməsi tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Cavabdehin nümayəndəsi Nümayəndə məhkəmə iclasında iddia tələbinə etiraz etmiş, etirazının əsası kimi sözügedən ünvana daimi olaraq su təminatı olmasını və qanunvericiliyə uyğun olaraq borcun hesablandığını bildirmişdir. «Su təchizatı və tullantı suları haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununun 13-cü maddəsinin 3-cü hissəsinə görə yeni su kəmərlərinin tikintisi və onların istismara verilməsinə aid bütün məsələlər üzrə müddətlər və şərtlər tərəflərin bağladığı müqavilə ilə, belə müqavilə olmadığı hallarda isə qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada müəyyənləşdirilir. Həmin Qanunun 61-ci maddəsinin 1-ci hissəsinə görə su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsi ilə fərdi istehlakçı arasında müqavilənin olub olmamasından asılı olmayaraq, xidmətlərin haqqının ödənilməsi üzrə istehlakçıların vəzifələri onların obyektdə yaşaması, obyektin icarəçisi olması və ya onlar tərəfindən su təchizatı obyektlərindən hər hansı digər məqsədlər üçün istifadə faktına əsaslanır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsində görə öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 17 iyul 2014-cü il tarixli 262 saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş «Sudan istifadə qaydaları»nın 7.1, 7.2, 7.3, 7.4-cü bəndlərinə əsasən Suyun və kanalizasiya sisteminə tullantı sularının axıdılmasının pərakəndə satış qiyməti (tarifləri) Azərbaycan Respublikasının Tarif (qiymət) Şurası tərəfindən tənzimlənir. STKM smart-kart tipli olmayan suölçən cihaz quraşdırılmış istehlakçıya ötən ay ərzində verdiyi suyun həcmini belə cihazın göstəricilərinə əsasən tam hesablamalı və hər ay istehlakçıya buna görə ödənilməli olan vəsaitin həcmini əks etdirən hesab təqdim etməlidir (göndərməlidir). Su sərfi haqqında məlumatın təqdim edilməsini STKM ilə bağlanılmış müqaviləyə əsasən istehlakçının özü də həyata keçirə bilər. Smart-kart tipli suölçən cihaz quraşdırılmış istehlakçıya istifadə etdiyi suyun həcmi haqqında STKM tərəfindən hesab təqdim edilməsi (göndərilməsi) tələb edilmir. Əhali qrupuna aid olan istehlakçılara suölçən cihaz quraşdırılmadıqda, verilmiş suyun və axıdılmış tullantı sularının və buna görə ödənilməli olan vəsaitin həcmi istehlakçıya məxsus mənzildə (fərdi yaşayış evində) qeydiyyatda olan şəxslərin sayına uyğun olaraq müvafiq dövr üzrə aparılan hesablama yolu ilə müəyyənləşdirilir. Qeydiyyatda olan şəxslərin sayı barədə sənəd istehlakçı tərəfindən təqdim olunmalıdır. Belə mənzildə (fərdi yaşayış evində) qeydiyyatda olan şəxslərin sayında dəyişikliklər olduqda, istehlakçı bu faktı təsdiq edən sənədi ən geci 7 (yeddi) iş günü müddətində STKM-ə təqdim etməlidir. STKM hesablamanı sənəd təqdim edildiyi gündən sənəddə göstərilən məlumata uyğun aparmalıdır. Qeydiyyatda olan şəxslərin sayı barədə sənəd istehlakçı tərəfindən təqdim etmədikdə su təchizatı və tullantı suları barədə hesabat ölkə üzrə ailə tərkibinin müəyyənləşdirilmiş orta statistik say tərkibinə uyğun olaraq aparılır. Mülki işin məhkəmə iclasında müəyyən edilmiş hallarından görünür ki, İddiaçı məcburi köçkündür və ailə üzvləri ilə birlikdə Gəncə şəhərində yerləşən 38 nömrəli hərbi mehmanxada müvəqqəti məskunlaşmışdır. İddiaçı həmin mehmanxada yaşadığı müddət ərzində sudan istifadə və çirkab sularının axıdılması xidmətindən istifadə etmiş, məhkəmə iclasında verdiyi izahatında da həmin xüsusatı qeyd etmişdir. Lakin İddiaçı həmin xidmətlərdən istifadə ilə əladar ödənişlər aparmamış və əsassız hesablanmış borcun silinməsi tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddiaçı öz iddia tələbinin əsası kimi onunla müqavilənin bağlanmamasına və yaşadığı ünvanın düzgün qeyd olunmamasına istinad etmişdir. Halbuki, tərəflər arasındakı münasibətlərin müqavilə əsası olmasa da, «Su təchizatı və tullantı suları haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununun13-cü maddəsinin 3-cü hissəsində və 61-ci maddəsinin 1-ci hissəsində nəzərdə tutulan qanuni əsası olmuş, fərdi istehlakçı qismində İddiaçı «İri şəhərlərin Birləşmiş Su təhcizatı xidməti» X16, təchizatçı qismində «İri şəhərlərin Birləşmiş Su təhcizatı xidməti» X14 İddiaçı qarşı qanundan irəli gələn tələb hüququ yaranmışdır. Qeyd olunan hüquqi mövqe Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin vahid məhkəmə təcrübəsini müəyyən edən xx.xx.2025-ci il tarixli 2(102)-789/2025 nömrəli qərarında da ifadə olunmuşdur. Hazırki halda isə İddiaçı ailə üzvləri ilə birlikdə yaşadığı ünvanda sudan istifadə və çirkab sularının axıdılmasından istifadə etdiyini bildirmiş, bununla da cavabdeh «İri şəhərlərin Birləşmiş Su təhcizatı xidməti» X17 Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 106.3-cü maddəsinə əsasən cavabdeh həmin halı sübutetmə vəzifəsindən azad olmuşdur. Həmçinin İddiaçı ona xidmət göstərilən ünvanların fərqli olduğunu bildirsə də, suyun və axıdılan tullantı sularının həcmi evdə qeydiyyatda olan şəxslərin sayına uyğun aparıldığı dövrlə su xəttinə sayğacın quraşdırıldığı ünvan eyni qaydada ifadə olunur və İddiaçı həmin halla razılaşır. Buna görə də məhkəmə hesab edir ki, İddiaçı iddianın əsası kimi istinad etdiyi hallar əsassızdır. Lakin İddiaçı borcuna dair məhkəməyə təqdim edilmiş abonent kartında sudan istifadə və çirkab sularının axıdılması xidməti ilə əlaqədar xx.xx.2024-cü il tarixdən xx.xx.2025-ci il tarixədək 6 nəfərə görə cəmi 467 manat 10 qəpik borc hesablandığı göstərilmişdir. Bununla da verilən suyun və axıdılan tullantı sularının həcmi evdə qeydiyyatda olan şəxslərin sayına uyğun aparıldığı dövrlər üzrə orada İddiaçı, X2 və X5 qeydiyyatda olduğu və orada yaşadığı, buna mütənasib olaraq da həmin ünvanda sudan istifadə edildiyi nəzərə alınmamışdır. Qeyd olunanları nəzərə alaraq, məhkəmə hesab edir ki, suyun və axıdılan tullantı sularının həcmi ilə əlaqədar 6 nəfər ailə üzvünə uyğun olaraq 467 manat 10 qəpik məbləğində borc hesablandığı halda İddiaçı borcu 3 nəfər ailə üzvünə uyğun olaraq 225 manat 90 qəpik məbləğində olmuşdur. Buna görə də su təchizatı və çirkab suyun axıdılması xidmətinə görə İddiaçı hesablanmış 225 manat 90 qəpik məbləğində borc silinməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə görə məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə görə hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə görə məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Beləliklə məhkəmə iş üzrə toplanmış sübutlara məcmu halda qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, «İri şəhərlərin Birləşmiş Su təhcizatı xidməti» X17 tərəfindən ünvan 7 ünvanı (ünvan 8 xidmətinə görə İddiaçı (abonent kodu **********220) hesablanmış 225 (iki yüz iyirmi beş) manat 90 (doxsan) qəpik məbləğində borc silinməlidir. Bundan başqa, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin 119-cu maddəsinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Həmin Məcəllənin 107-ci maddəsinə görə məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar məsrəflərdən ibarətdir. Buna görə də məhkəmə hesab edir ki, iddianin təmin edilmiş hissəsinə mütənasib olaraq, ödənilməli dövlət rüsumunun əvəzi qismində 30 manat məbləğində pul vəsaiti cavabdehdən dövlət büdcəsi xeyrinə tutulmalıdır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220, 227, 358-360 və 362-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddiaçı iddiası qismən təmin edilsin. «İri şəhərlərin Birləşmiş Su təhcizatı xidməti» X17 tərəfindən ünvan 7 ünvanı (ünvan 8 xidmətinə görə İddiaçı (abonent kodu **********220) hesablanmış 225 (iki yüz iyirmi beş) manat 90 (doxsan) qəpik məbləğində borc silinsin. İddiaçı iddiası qalan hissədə təmin edilməsin. İş üzrə ödənilməmiş 30 (otuz) məbləğində pul vəsaiti «İri şəhərlərin Birləşmiş Su təhcizatı xidməti» X17ndən dövlət büdcəsi nəfinə tutulmalıdır. Qətnamədən, onun surətini tərəflər rəsmi qaydada aldıqları gündən bir ay müddətində, «Elektron məhkəmə» informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet üzərindən Gəncə Şəhər Məhkəməsi vasitəsilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən apellyasiya qaydasında şikayət verilmədikdə, qətnamə həmin müddət başa çatdığı vaxtdan sonrakı gün qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Camal Quliyev