Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qərardad — İş №2-2(103)-275/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Bakı şəhəri İş № 2-2(103)-275/2025 27.01.2025 BAKI APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ X2 Şirinovun sədrliyi və məruzəsi ilə, X3 və X1 ibarət tərkibdə, İddiaçı Cavabdehnə qarşı “dəymiş zərərə görə pulun tutulması” tələbi barədə Şəki Kommersiya Məhkəməsinə göndərdiyi iddia ərizəsinin ərazi aidiyyətinin müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 13 yanvar 2025-ci il tarixli, 2-2(113)-1718/2025 nömrəli qərardadına əsasən aidiyyətlə bağlı məhkəmələr arasında yaranmış fikir ayrılığına Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin binasında, yazılı icraat qaydasında baxaraq, m ü ə y y ə n e t d i: İddiaçı Cavabdehnə (bundan sonra Cavabdeh MMC) qarşı iddia ərizəsi ilə Şəki Kommersiya Məhkəməsinə müraciət edərək, cavabdeh tərəfindən vurulmuş zərərin əvəzi olaraq 233000 manat məbləğində pulun və 523 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Şəki Kommersiya Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli e-2-2(117)-1558/2024 nömrəli qərardadı ilə iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlərin iddianın ərazi aidiyyəti üzrə həmin məhkəmədə baxılmalı olmadığı əsası ilə geri qaytarılması qərara alınmışdır. Həmin qərardaddan iddiaçı tərəfindən şikayət verilmiş, Şəki Kommersiya Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli e-2-2(117)-1558/2024 qərardadı ilə şikayət təmin edilmiş, Şəki Kommersiya Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli e-2-2(117)-1558/2024 nömrəli qərardadının ləğv edilməsi və iddia ərizəsinin icraata götürülməsi qərara alınmışdır. Şəki Kommersiya Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli e-2-2(117)-1558/2024 nömrəli qərardadı ilə qeyd edilən işin ərazi aidiyyəti üzrə baxılması üçün Bakı Kommersiya Məhkəməsinə göndərilməsi qərara alınmışdır. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 13 yanvar 2025-ci il tarixli, 2-2(113)-1718/2025 nömrəli qərardadı ilə məhkəmələr arasında ərazi aidiyyətinin müəyyən edilməsi barədə fikir ayrılığı yarandığından iddia ərizəsi ərazi aidiyyətinin müəyyən edilməsi üçün Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə göndərilmişdir. Şəki Kommersiya Məhkəməsi işin ərazi aidiyyəti üzrə Bakı Kommersiya Məhkəməsində baxılmalı olması barədə gəldiyi nəticəni onunla əsaslandırmışdır ki, tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2019-cu il tarixli TM-172İH/19 nömrəli kredit müqaviləsinin 1.2-ci bəndinə əsasən, bu müqavilənin şərtləri daxilində borcalan özünəməxsus olan və ya icarəyə götürdüyü Zaqatala rayonu, Yengiyan kəndi ərazisində 90 ha torpaq sahəsində borcverəndən kredit şəklində aldığı pul vəsaiti ilə yüksək məhsuldarlıqlı tütün əkib becərmək və əldə edilmiş yaşıl tütün yarpağını bu müqavilə ilə müəyyən edilmiş qiymətlə yalnız tədarükçüyə təhvil verməyi, tədarükçü məhsulu qəbul etməyi, tədarükçünün tabe olduğu alıcı isə məhsulun dəyərini borcalana ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Eyni zamanda elektron məhkəmə informasiya sistemindən əldə olunmuş məlumatlardan görünür ki, cavabdehin ünvanı ünvan 1a olunma yeri Zaqatala rayonu göstərilsə də, həmin müqavilədə öhdəliklərdən əmələ gələn mübahisələrin hansı məhkəmədə həll olunması ilə bağlı müddəa nəzərdə tutulmamışdır. İddia müqavilənin icrası ilə bağlı deyil, qarşı tərəfin cavabdehdən vurulmuş ziyan tələbi ilə bağlıdır. Cavabdehin qeydiyyat ünvanı isə Bakı şəhəridir. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin qərardadda qeyd etmişdir ki, elektron iddia ərizəsinin cavabdehə aid məlumatlar qrafasından görünür ki, cavabdehin adı Cavabdeh MMC, VÖEN-i ********** kimi qeyd olunmuşdur. Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti kommersiya qurumlarının dövlət reyestri məlumatlarından görünür ki, ********** nömrəli VÖEN üzrə hüquqi şəxs mövcud deyildir. “Elektron məhkəmə” informasiya sistemindən əldə olunan məlumatdan görünür ki, Cavabdeh MMC-nin (VÖEN-i **********) statusu ləğv olunmuş statusundadır. “Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 5.5 və 5.5.3-cü maddəsinin tələbinə əsasən, yenidən təşkil nəticəsində yaradılan qurumların dövlət qeydiyyatına alınması barədə ərizəyə mətbuatda müvafiq elanın dərc olunması barədə məlumat əlavə edilir. “Vergilər” onlayn qəzetinin xx.xx.2024-cü il tarixli buraxılışında "xxxx" MMC-nin dərc olunan elanından görünür ki, Cavabdeh MMC ləğv olunaraq "xxxx" MMC-yə qoşulması nəticəsində "xxxx" MMC yenidən təşkil olunmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 55.5-ci maddəsinə əsasən, hüquqi şəxs başqa hüquqi şəxsin ona qoşulması şəklində yenidən təşkil edilərkən qoşulan hüquqi şəxsin fəaliyyətinə xitam verilməsi haqqında qeydin hüquqi şəxslərin dövlət reyestrinə daxil edildiyi andan birinci hüquqi şəxs yenidən təşkil edilmiş sayılır. Yuxarıda qeyd olunanlardan aydın olur ki, Cavabdeh MMC fəaliyyətinə xitam verilməklə "xxxx" MMC-yə qoşulmuş, "xxxx" MMC qoşulma formasında yenidən təşkil olunmuşdur. Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti kommersiya qurumlarının dövlət reyestri məlumatlarından isə görünür ki, "xxxx" MMC-nin hüquqi ünvanı ünvan 3rkı iş üzrə cavabdeh qismində qeyd olunan Cavabdeh MMC-nin mövcudluğu və hüquqi ünvanının Bakı şəhərində olması təsdiqlənmir, "xxxx" MMC-nin hüquqi ünvanı isə ünvan 5osessual Məcəlləsinin 45.4-cü bəndinə əsasən bir məhkəmədən digərinə göndərilən iş, onun göndərildiyi məhkəmə tərəfindən baxılmağa qəbul edilməlidir. Məhkəmələr arasında ərazi aidiyyətinə dair mübahisələrə yol verilmir. Məhkəmələr arasında fikir ayrılığı olduğu hallarda apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən iş bir məhkəmədən başqasına verilir. Məhkəmə kollegiyası qeyd edilənləri nəzərə alaraq hesab edir ki, Bakı Kommersiya Məhkəməsinin gəldiyi qənaət qanuni və əsaslıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 35.1-ci maddəsinə əsasən, qanunla başqa hal nəzərdə tutulmamışdırsa, iddia cavabdehin rəsmi qeydə alındığı yerin məhkəməsinə verilir. Həmin Məcəllənin 35.2-ci maddəsinə əsasən, hüquqi şəxsə iddia hüquqi şəxsin ünvanının olduğu yerə görə verilir. Odur ki, Bakı Kommersiya Məhkəməsinin ərazi aidiyyəti ilə bağlı mövqeyi əsaslı hesab edildiyindən iddia icraatı qaydasında kommersiya işi Şəki Kommersiya Məhkəməsində baxılmalıdır. Göstərilənlərə əsasən və Mülki Prosessual Məcəllənin 45.4-cü maddəsini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası q ə r a r a a l d ı: İddiaçı Cavabdehnə qarşı “dəymiş zərərə görə pulun tutulması” barədə iddia ərizəsi baxılması üçün Şəki Kommersiya Məhkəməsinə göndərilsin. Qərardad qəbul edildiyi andan qanuni qüvvəyə minir.