Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2-2(103)-743/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2-2(103)-743/2023 12.10.2023 BAKI APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyası X4 Hüseynin sədrliyi və məruzəsi ilə, Vüsalə Ələkbər qızı Baxışova və X1 ibarət tərkibdə, Şükriyyə Vüqar qızı Aydınlının katibliyi ilə, İddiaçının nümayəndəsi və vəkili Nümayəndə, cavabdehin nümayəndəsi və vəkili Vəkil iştirakları ilə, İddiaçı cavabdeh "xxxx" MMC-yə (İddiaçı Azərbaycan Respublikasındakı Filialı müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs olmaqla) qarşı “borcun tutulması” tələbinə dair kommersiya mübahisəsi üzrə Bakı Kommersiya Məhkəməsinin e-2-2(113)-2*7/2*23 saylı, 22 may 2*23-cü il tarixli qətnaməsindən cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə əsasən kommersiya mübahisəsinə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, İŞİN HALLARİ, İŞ ÜZRƏ MƏHKƏMƏ İCRAATİ

1. İddiaçı Azərbaycan Respublikasındakı Filialı (satıcı) ilə "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti (alıcı) arasında *3 avqust 2*18-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsi bağlanmışdır.

2. İddiaçı Azərbaycan Respublikasındakı Filialı (satıcı) ilə "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti (alıcı) arasında *3 avqust 2*19-cu il tarixli, *3/*819/**1/2*19 saylı alqı-satqı müqaviləsi bağlanmışdır.

3. İddiaçı Azərbaycan Respublikasındakı Filialı (satıcı) ilə "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti (alıcı) arasında *1 avqust 2*2*-ci il tarixli, *3/*82*/**1/2*2* saylı alqı-satqı müqaviləsi bağlanmışdır.

4. İddiaçı alqı-satqı müqavilələrinə əsasən Cavabdeh MMC-yə ümumilikdə 714.985,12 manat məbləğində olan elektrik və avtomatika avadanlıqların satıldığını, həmin məbləğin 553.**1,87 manat hissəsinin ödənildiyini, geri qalan 161.983,25 manat hissəsinin isə indiyə qədər ödənilmədiyini bildirir, cavabdeh isə hansı müqavilə üzrə hansı həcmdə borclarının olmasının onlara məlum olmadığını, ödədikləri 72.726 manat məbləğin iddiaçı tərəfindən nəzərə alınmadığını bildirir.

Birinci instansiya məhkəməsindəki icraat

5. İddiaçı Azərbaycan Respublikasındakı Filialı Cavabdeh MMCyə qarşı 161.983,25 manat ödənilməmiş pulun, 25* manat hüquq xidməti üçün çəkilmiş xərcin, 52 manat dövlət rüsumunun və 4** manat mediasiya üçün çəkilmiş xərcin, ümumilikdə 162.685,25 manat pulun cavabdehdən tutulması tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir.

6. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, “X2 İthalat İhracat Sanayi X6 Ticaret Limited" Şirkətinin Azərbaycan Respublikasındakı Filialı” bir qayda olaraq mülki dövriyyədə elektrik avadanlıqlarının satışı üzrə fəaliyyət göstərir. İddiaçı "xxxx" MMC ilə *3.*8.2*18, *3.*8.2*19, *1.*8.2*2*-ci il tarixli alqı-satqı müqavilələri bağlamışdır. Həmin alqısatqı müqavilələrinə əsasən, iddiaçı müvafiq malları cavabdehin sifarişi əsasında hazırlayıb ona verməyi, cavabdeh isə həmin malları qəbul edib əvəzində onun dəyərini iddiaçıya ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İddiaçı cavabdehə müqavilələrə əsasən 714.985,12 manat dəyərində olan malları verməklə müqavilələr üzrə öhdəliyini tam şəkildə yerinə yetirmişdir. Lakin cavabdeh razılaşdırılmış məbləğin 553.**1,87 manat hissəsini ödəmiş, geri qalan 161.983,25 manat hissəsini isə indiyə qədər ödəməmişdir. İddiaçı borcun ödənilməsi üçün cavabdehə xəbərdarlıq məktubu da göndərmişdir. Cavabdehdən pulun alınması bundan sonra da mümkün olmamışdır. Mübahisənin həll edilməsi üçün cavabdeh mediator vasitəsilə *2.*9.2*22-ci il tarixdə ilkin mediasiya sessiyasında iştirak etmək üçün dəvət edilsə də o, ilkin mediasiya sessiyasında iştirak etməmişdir. Bundan sonra mediator iddiaçıya cavabdehin ilkin mediasiya sessiyasında iştirak etməməsi barədə arayış təqdim etmişdir.

7. *5.12.2*22-ci il tarixdə iddiaçının nümayəndəsi və vəkili ərizə ilə müraciət edərək İddiaçı Azərbaycan Respublikasındakı Filialının əsl İddiaçı ilə əvəz edilməsini xahiş etmişdir.

8. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin *5.12.2*22-ci il tarixli qərardadı ilə İddiaçı Azərbaycan Respublikasındakı Filialı əsl iddiaçı “X2 İthalat İhracat Sanayi İç ve Diş Ticaret Limited” Şirkəti ilə əvəz edilmişdir.

9. 16.*1.2*23-cü il tarixdə cavabdehin nümayəndəsi və vəkili Vəkil məhkəməyə (etirazla) müraciət edərək, iddia ərizəsinin baxılmamış saxlanılmasını xahiş etmiş və etirazda qeyd etmişdir ki, mübahisənin əsasını təşkil edən müqavilələrin 6.1-ci bəndində tərəflər arasında yarana biləcək mübahisələrin Azərbaycan Arbitraj Məhkəməsində baxılacağı qeyd edilmişdir. AR MPM-in 29-cu maddəsinə əsasən məhkəməyə aid olan mübahisə qanunla, beynəlxalq müqavilələrlə və ya tərəflərin sazişi ilə nəzərdə tutulan hallarda, işdə iştirak edən şəxslərin yazılı razılığı ilə münsiflər məhkəməsinin həllinə verilə bilər. AR MPM-in 259.*.5-ci maddəsinə əsasən qanuna müvafiq olaraq tərəflər arasında həmin mübahisənin münsiflər məhkəməsində baxılması üçün müqavilə bağlanmışsa və işə mahiyyəti üzrə baxılmasından əvvəl mübahisənin məhkəmədə həll edilməsinə dair cavabdeh tərəfindən etiraz daxil olarsa məhkəmə ərizəni baxılmamış saxlayır. Belə olan halda hesab edirlər ki, iddia ərizəsi baxılmamış saxlanılmalıdır.

10. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 16.*1.2*23-cü il qərardadı ilə iddia ərizəsi baxılmamış saxlanılmışdır.

11. İddiaçı məhkəməyə şikayət ilə müraciət edərək, Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 16.*1.2*23-cü il tarixli qərardadının ləğv olunması və iddia ərizəsinin icraata götürülərək baxılması barədə qərardad çıxarılmasını xahiş etmişdir.

12. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 31.*1.2*23-cü il qərardadı ilə Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 16.*1.2*23-cü il tarixli qərardadından İddiaçı tərəfindən verilmiş şikayət təmin edilməmiş və şikayət baxılması üçün işlə birlikdə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə göndərilmişdir.

13. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının 2-2(1*3)-34*/2*23 nömrəli *1.*3.2*23-cü il tarixli qərardadı ilə İddiaçı şikayəti təmin edilmiş, Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 16.*1.2*23-cü il tarixli, 2-2(113)-2*7/2*23 nömrəli qərardadı ləğv edilmiş və iş baxılması üçün Bakı Kommersiya Məhkəməsinə qaytarılmışdır.

14. 17.*4.2*23-cü il tarixdə cavabdehin nümayəndəsi və vəkili iddia müddətinin tətbiqi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, iddia müddəti keçdiyinə görə iddia tələbinin rədd edilməsini barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmiş və ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, iddiaçının pul tələb etdiyi müqavilələrdən ikisi 2*18 və 2*19-cu il tarixlərə aiddir. Müqavilələr üzrə qaimə-fakturalar da həmin dövrü əhatə edir. Belə olan halda hesab edirlər ki, həmin müqavilələr üzrə iddia müddəti keçmişdir.

15. 27.*4.2*23-ci il tarixdə iddiaçı iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi (tələbin həcminin azaldılması) barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, qeyd etmişdir ki, iddiaçı cavabdehlə *3.*8.2*18, *3.*8.2*19, *1.*8.2*2*-ci il tarixli alqı-satqı müqavilələri bağlamışdır. Həmin alqı-satqı müqavilələrinə əsasən, iddiaçı müvafiq malları cavabdehin sifarişi əsasında hazırlayıb ona verməyi, cavabdeh isə həmin malları qəbul edib əvəzində onun dəyərini iddiaçıya ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Bildirirlər ki, iddiaçı *3.*8.2*18-ci il tarixli müqavilə üzrə 47.6*1,76 manat məbləğində, *3.*8.2*19-cu il tarixli müqavilə üzrə 245.772,35 manat məbləğində, *1.*8.2*2*-ci il tarixli müqavilə üzrə isə 421.611,*1 manat məbləğində malları cavabdehə təhvil verilmişdir. Ümumilikdə 714.985,12 manat məbləğində olan mallar cavabdehə təhvil verilmiş, lakin razılaşdırılmış məbləğin 553.**1,87 manat hissəsi ödənilmiş, geri qalan 161.983,25 manat hissəsi isə indiyə qədər ödənilməmişdir. Yuxarıda göstərilənləri nəzərə alaraq, iddia ərizələrinin ilkin versiyasında yazılanları deyil, işin faktiki halları üzrə hazırki ərizədə göstərilənləri nəzərə alınmasını xahiş etmişdir.

16. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin e-2-2(113)-2*7/2*23 saylı, 22 may 2*23-cü il tarixli qətnaməsi ilə iddia təmin edilərək, Cavabdeh MMC-dən ƏDV daxil 161.983,25 manat məbləğində borc və mediasiya xərclərinin əvəzi olaraq 4** manat, dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 52 manat və vəkil xərclərinin əvəzi olaraq 25* manat məbləğində pul vəsaitinin tutularaq İddiaçınə ödənilməsi qət edilmişdir.

17. Cavabdeh "xxxx" MMC apellyasiya şikayəti verərək, Bakı Kommersiya Məhkəməsinin e-2-2(113)-2*7/2*23 nömrəli iş üzrə 22.*5.2*23-cü il tarixli qətnaməsinin ləğv edilməsi və iddia tələbinin təmin olunmaması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.

APELLYASİYA ŞİKAYƏTİNİN VƏ ONA QARŞİ ETİRAZİN DƏLİLLƏRİ, MƏHKƏMƏ İCRAATİ İŞTİRAKÇİLARİNİN İZAHATLARİ

a) Apellyasiya şikayətinin dəlilləri

18. Apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı üç ayrı müqavilə üzrə pul tələb etsə də, hər müqavilə üzrə ayrılıqda borcun nə qədər təşkil etdiyini qeyd etməmişdir. Elektron qaimələr təqdim olunsa da, lakin o qaimələrin hansı müqaviləyə aid olmasını və iddia müddətini axımının ödənişlərə uyğun olaraq hansı tarixdən başladığını müəyyən etmək mümkün deyildir. Məhkəmə də bu hala əhəmiyyət vermədən və iddiaçının iddia ərizəsində olan anlaşılmazlığının davamı olaraq iddianı qeyri-müəyyən formada təmin etmişdir. Məhkəmə bu halı aradan qaldırmaq üçün Mülki Məcəllənin 44*.1-ci maddəsinə istinad etmişdir, lakin nəzərə almamışdır ki, təqdim olunan elektron qaimələr təyinatsızdır, yəni hansı qaimənin hansı müqaviləyə aid olması müəyyən olunmur. Məhkəmənin tətbiq etidyi bu üsulla o halda razılaşmaq olardı ki, ödənişin hansı faktura üzrə aparılmasını müəyyən etmək mümkün olmasa belə, ən azından qaimələrdə ödənişin hansı müqavilə üzrə aparıldığını müəyyən etmək mümkün olardı. Lakin qaimələrdə müqaviləyə də istinad müşahidə olunmur. Bu da öz növbəsində cavabdehin əlavə öhdəliklərinin yaranmasına gətirib çıxara bilər. Məhkəmə iddia müddətinin tətbiqi barədə ərizəni yalnız *1.*8.2*2*-ci il tarixli müqaviləyə münasibətdə qiymətləndirmiş və iddia müddətinin keçmədiyi qənaətinə gəlmişdir. Bunun da səbəbi əslində yuxarıda qeyd edilənlərlə bağlıdı, yəni hər müqavilə üzrə nə qədər ödənildiyi və sonuncu ödənişin hansı tarixdə edildiyi araşdırılmamışdır. İş materiallarından malların cavabdehə təhvil verilməsi öz təsdiqini tapmır. Halbuki müqavilənin 4.3-cü bəndinə əsaəsn mallar alıcıya qaimə və qablaşdırma siyahısı əsasında çatdırılmalı idi. Lakin iş materiallarında qablaşdırma siyahısımövcud deyil. Həmçinin məhkəmə qeyd etmişdir ki, cavabdeh qeyri-rəsmi olaraq 72.726 manat məbləğində ödənişin edilməsini iddia etsə də, göstərilən halı təsdiq edən mötəbər sübutları məhkəməyə təqdim etməmişdir. Halbuki təqdim edilmiş mallara görə iddiaçıya bank köçürmələri vasitəsilə 553.**1,87 manat, bununla yanaşı həmin məbləğdən əlavə qeyri-rəsmi alaraq 72.726 manat məbləğində ödəniş (6*.*** manat məbləğində nağd və 12.726,98 manat məbləğində Türkiyədə) etmişdir. Bu hallar məhkəmə təqdim olunan, tərəflərin qarşılıqlı olaraq apardığı səs yazısı ilə təsdiqini tapır.

Apellyasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri

19. Apellyasiya şikayətinə qarşı etiraz onunla əsalandırılmışdır ki, cavabdehin verdiyi apellyasiya şikayətini aşağıdakılara əsasən əsassız hesab edir və mübahisələndirilən məhkəmə qətnaməsinin qanuna və hüquqa uyğun olduğunu dəlilləndiririk: 1. Cavabdeh apellyasiya şikayətində maddi hüquq normalarının pozulması ilə bağlı 2 məsələni vurğulamışdır: hər müqavilə üzrə borcun nə qədər olması göstərilməmişdir; iddia müddətinin tətbiqi barədə ərizə düzgün qiymətləndirilməmişdir. Hər müqavilə üzrə borcun nə qədər olmasının göstərilməməsi hissəsində cavabdeh vurğulayır ki, iddiaçı *3.*8.2*18ci il, *3.*8.2*19-cu il və *1.*8.2*2*-ci il tarixli müqavilələr üzrə borc tələb etsə də, hər müqavilə üzrə borcun nə qədər təşkil etdiyini qeyd etməmişdir. Həmçinin, iddiaçı cavabdehə elektron qaimələr təqdim etsə də, o qaimələrin hansı müqaviləyə aid olmasını və iddia müddətinin axımının ödənişlərə uyğun olaraq hansı tarixdən başladığını müəyyən etmək mümkün deyildir. Maraqlıdır ki, cavabdeh iddia müddətinin axımının hansı tarixdən başlamalı olduğunun müəyyən edilməsi üçün mütləq qaydada müqavilənin bağlanma tarixinin əsas götürülməli olduğunu israrla vurğulayır. Halbuki, İddiaçı məhkəməyə müqavilələrlə yanaşı, 134 ədəd elektron qaimə təqdim etmişdir və onların 57-si üzrə ödəniş həyata keçirilmiş, 77-si üzrə isə ödəniş həyata keçirilməmişdir. 77 ədəd qaimənin ən əvvəlki tarixdə veriləni 275557 nömrəli, 12.*2.2*2*-ci il tarixli qaimədir. Yerdə qalan 76 ədəd qaimənin hamısı sözügedən qaimədən sonrakı tarixdə verilmişdir. İddiaçı tərəfindən iddia ərizəsi 1*.1*.2*22-ci il tarixdə məhkəməyə təqdim edilmişdir. Mülki qanunvericiliyə əsasən iddia müddətinin axımı şəxsin öz hüququnun pozulduğunu bildiyi və ya bilməli olduğu gündən başlanır. Bu qaydadan istisnalar bu Məcəllə ilə müəyyənləşdirilir. Cavabdehin mövqeyinə görə malların hansı tarixdə cavabdehə verilməsindən asılı olmayaraq iddia müddətinin axımı müqavilə bağlandığı tarixdən hesablanmalıdır. Bu cür yanaşma nə hüquqa, nə qanuna uyğun deyil. Tərəflər arasında imzalanmış hər 3 müqaviləyə əsasən cavabdeh iddiaçı tərəfindən qaimə veriləndən dərhal sonra və yaxud 1 həftə ərzində ödənişi həyata keçirməli idi. Borcun əsasını təşkil edən ilk qaimə 12.*2.2*2*ci ildə verildiyinə görə iddia müddətinin axımı həmin tarixdən başlamışdır. Hər müqavilə üzrə borcun dəqiqliklə hesablana bilməməsinə gəldikdə isə bildiririk ki, cavabdeh ona təqdim edilmiş elektron qaimələrin nömrəsi və tarixinə istinad etmədən ödənişləri həyata keçirmişdir. Bu faktı iddiaçının məhkəməyə təqdim etdiyi bank hesabından çıxarışlar təsdiq edir. Cavabdeh pul vəsaitini ödəyən zaman gələcəkdə mübahisə yaranmaması üçün dəqiqliklə elektron qaimələrə istinad etməli olsa da, bunu etməmişdir. Bu halda hansı ödənişin hansı qaimə üzrə ödənildiyini müəyyən etmək mümkün olmamışdır, amma bu hal özlüyündə iddiaçının borc məbləğini cavabdehdən tələb etmək hüququnu məhdudlaşdıra bilməz. Cavabdeh məhkəməyə təqdim etdiyi cədvəldə iddiaçının hər 3 müqavilə üzrə ona təqdim etdiyi bütün malların cəmi dəyərinin və ödədiyi cəmi məbləğin iddiaçının iddia ərizəsində qeyd etdikləri ilə üst-üstə düşdüyünü təsdiq etmişdir. İddiaçı sadə riyazi hesablama ilə malların cəmi dəyərindən ödənilmiş pul vəsaitinin məbləğini çıxmaqla yerdə qalan borc məbləğini cavabdehdən tələb etmişdir. Həmçinin, maraqlıdır ki, cavabdeh təyinatsız hesab etdiyi elektron qaimələrlə bağlı hər hansı etiraz bildirməmiş və ödənişləri həyata keçirmişdir. 2. İddia müddətinin tətbiqi barədə ərizənin düzgün qiymətləndirilməməsinə dair mövqeyi ilə bağlı bildiririk ki, Mülki Məcəllənin 372.1-ci maddəsinə əsasən başqa şəxsdən hər hansı hərəkəti yerinə yetirməyi və ya yerinə yetirməkdən çəkinməyi tələb etmək hüququna müddət şamil edilir. İddiaçı cavabdehlə 3 ədəd müqavilə imzalamışdır və cəmi 134 ədəd elektron qaimə təqdim etmişdir. Sizə də məlum olduğu kimi elektron qaimə mal satışı həyata keçirildikdən sonra satıcı tərəfindən alıcıya təqdim edilir və malın təhvil verildiyini təsdiq edir. İddiaçı müqavilə bağlandığı andan deyil, malı cavabdehə təhvil verdiyi andan onun əvəzinin ödənilməsini tələb edir. Başqa sözlə desək, iddiaçının cavabdehdən malın dəyərinin ödənilməsini tələb etmək hüququ mallar ona təhvil verildikdən sonra yaranır. Özlüyündə müqavilənin imzalanması bunun üçün kifayət etmir. Məhkəmə cavabdehin təqdim etdiyi iddia müddətinin tətbiqi barədə ərizəni hər hansı müqaviləyə deyil, malın təhvil verilməsini təsdiq edən elektron qaimələrə münasibətdə qiymətləndirmişdir. Belə ki, 12.*2.2*2*-ci il tarixli və ondan sonra gələn elektron qaimələr üzrə cavabdeh ödəniş həyata keçirməmişdir. İddia ərizəsi də 1*.1*.2*22-ci il tarixdə məhkəməyə daxil olduğundan İddiaçı 3 illik iddia müddətinə tam şəkildə riayət etmişdir. Cavabdehin iddia müddətinin axımının müqavilənin bağlandığı tarixdən başlamalı olduğuna dair mövqeyi tamamilə yalnışdır. Mülki Məcəllənin 377.2-ci maddəsinə əsasən icra müddəti müəyyənləşdirilmiş öhdəliklər üzrə iddia müddətinin axımı icra müddəti bitdikdə başlanır. *3.*8.2*19-cu il tarixli və *1.*8.2*2*-ci il tarixli müqavilələrin 3.3-cü bəndinə əsasən Alıcı malların dəyərinin 1**% hesab-faktura esasında 1 həftə ərzində Satıcının hesabına ödəyir. Göründüyü kimi, tərəflər arasında imzalanmış müqavilə ilə cavabdeh ona hesab faktura verildiyi tarixdən 1 həftə ərzində malların dəyərinin ödənilməsinə dair öhdəliyini icra etməli idi, lakin 12.*2.2*2*-ci il və sonrakı tarixə olan hesab-fakturalar üzrə ödəniş öhdəliyini icra etməmişdir. İddia müddətinin axımı da məhz bu tarixdən başlayır. 3. Cavabdeh prosessual normanın pozuntusu kimi MPM-in 88-ci maddəsini qeyd edərək malların təhvil verilməsinə dair sənədin olmamasını və 72.726 manat məbləğində ödənişin nəzərə alınmadığını bildirmişdir. Halbuki, iddiaçının məhkəməyə sübut kimi təqdim etdiyi kağız daşıyıcıda olan elektron qaimələr “təhvil verdim” hissəsində iddiaçının möhürü və onun nümayəndəsinin imzası, “təhvil aldım” hissəsində isə cavabdehin möhürü və onun nümayəndəsinin imzası öz əksini tapmışdır. Bu səbəbdən məhkəməyə təqdim edilmiş elektron qaimələr malların cavabdehə təhvil verildiyini sübut edir. Qeyd edək ki, iddiaçı cavabdeh tərəfindən əvəzi ödənilən 553**1,87 manat dəyərində malları da eyni qaydada təhvil vermişdir, cavabdeh təhvil-təslimlə bağlı hər hansı pretenziya bildirməmiş və ödənişi icra etmişdir. Başqa sözlə desək, qablaşdırma siyahısı olmadan iddiaçıya 553**1,87 manat pul vəsaiti ödəmişdir. Amma hazırki vəziyyətdə cavabdeh ödədiyi məbləğdən 3 dəfə az olan borc məbləği üzrə malların təhviltəsliminə dair qablaşdırma siyahısının olmadığını və malların təhvil verilmədiyini iddia edir. Cavabdeh əslində müqavilə üzrə hərəkətləri ilə (553**1,87 manatı ödəməsi) qablaşdırma siyahısına dair mövqeyini təkzib edir. Həmçinin, cavabdeh apellyasiya şikayətində göstərmişdir ki, iddiaçıya müqavilələr üzrə əlavə olaraq 72,726 manat məbləğində pul ödəmiş və bu ödənişin iddiaçı tərəfindən borcun silinməsi üçün nəzərə alınmamışdır. Bununla bağlı nəzərinizə çatdırırıq ki, 72,726 manat deyil, 5**** manatla bağlı səs qeydi məhkəməyə təqdim edilmişdir, həmin səs yazısında sözügedən məbləğin cavabdehin direktoru tərəfindən İddiaçının direktoruna şəxsi münasibətlər zəminində verilməsi öz əksini tapmışdır. İddiaçının məhkəməyə təqdim etdiyi səs yazısında isə cavabdehin direktoru borcun mövcud olduğunu təsdiqləmiş və maliyyə vəziyyətinə görə ödənilmədiyini bildirmişdir. Göründüyü kimi, cavabdehin apellyasiya şikayətində göstərdiyi maddi və prosessual normaların pozulmasına dair dəlilləri əsaslı deyil, sözügedən məhkəmə qətnaməsi qanuni və hüquqa uyğundur. Bu səbəbdən də onun ləğv edilməsi üçün əsas mövcud deyil.

b) Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları

20. Məhkəmə iclasında cavabdehin nümayəndəsi apellyasiya şikayətini müdafiə edərək təmin edilməsini xahiş etdi

21. Məhkəmə iclasında iddiaçının nümayəndəsi apellyasiya şikayətinə etiraz edərək təmin edilməməsini xahiş etdi

TƏTBİQ EDİLƏN HÜQUQ

22. BMT-nin malların beynəlxalq alğı-satqısına dair müqavilələr haqqında Vyana Konvensiyasının 3-cü maddəsinə görə malları sifariş edən tərəf malların hazırlanması və ya istehsal edilməsi üçün zəruri olan materialların əhəmiyyətli hissəsinin göndərilməsi öhdəliyini öz üzərinə götürmədiyi halda, hazırlanmalı və ya istehsal olunmalı malların göndərilməsinə dair müqavilələr alğı-satqı müqavilələri hesab olunur.

23. Konvensiyanın 53-cü maddəsinə görə alıcı müqavilənin və bu Konvensiyanın tələblərinə uyğun olaraq malların qiymətini ödəməli və onların göndərilməsini qəbul etməlidir.

24. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 425.1-ci maddəsinə əsasən öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir.

25. Həmin Məcəllənin 4*4.1-ci maddəsinə əsasən müqavilə şərtlərini təfsir edərkən məhkəmə təkcə müqavilədəki söz və ifadələrin hərfi mənasını deyil, həm də tərəflərin iradə ifadəsinin həqiqi mənasını, bütövlükdə müqavilənin hərfi mənasının onun digər şərtləri və mənası ilə müqayisəsini nəzərə alır.

26. Həmin Məcəllənin 4*4.2-ci maddəsinə əsasən bu zaman bütün müvafiq hallar, o cümlədən müqaviləyə qədərki danışıqlar və yazışmalar, tərəflərin qarşılıqlı münasibətlərində yaranmış praktika, işgüzar adətlər, tərəflərin sonrakı hərəkətləri nəzərə alınır.

27. Həmin Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır.

28. Həmin Məcəllənin 386.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya həmin Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır.

29. Həmin Məcəllənin 44*-cı maddəsinə əsasən əgər kreditorun xeyrinə olaraq borcluya müxtəlif öhdəliklərdən irəli gələn bir neçə oxşar icra həvalə edilmişdirsə və icra edilənlər bütün borcların ödənilməsi üçün yetərli deyildirsə, borclunun icra zamanı seçdiyi öhdəlik ödənilir, borclu seçmədikdə isə ödəniş müddəti birinci çatan borc ödənilir. Əgər tələblərin icra müddətləri eyni vaxtda çatarsa, icrası borclu üçün daha ağır olan tələb birinci növbədə ödənilməlidir. Əgər tələblər eyni dərəcədə ağırdırsa, daha az təmin edilmiş tələb birinci növbədə icra olunmalıdır.

30. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür.

31. Həmin Məcəllənin 567-ci maddəsinə əsasən alqı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür.

32. Həmin Məcəllənin 6**.4-cü maddəsinə əsasən əşyanı təhvil almış alıcı onu alqısatqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər.

33. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 fevral 2*21-ci il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Elektron qaimə-fakturanın forması, tətbiqi, uçotu və istifadəsi Qaydaları”nın 3.3-cü bəndinə əsasən cari elektron qaimə-faktura (bu Qaydaların 2.2.1*-cu yarımbəndində qeyd olunan elektron qaimə-faktura istisna olmaqla) göndərildiyi vaxtdan 5 (beş) gün müddətində qəbuledən tərəfindən düzəliş üçün qaytarıla və ya təsdiqlənə bilər. Düzəliş üçün qaytarılmış elektron qaimə-faktura göndərən tərəfindən düzəliş edildikdən sonra yenidən təqdim oluna bilər.

34. Həmin qaydaların 3.4-cü bəndinə əsasən bu Qaydaların 2.2.2-ci, 2.2.3-cü, 2.2.6сı, 2.2.9-cu və 2.2.1*-cu yarımbəndlərində qeyd olunan elektron qaimə-faktura növləri istisna olmaqla, cari elektron qaimə-faktura 5 (beş) gün müddətində qəbuledən tərəfindən təsdiq edilmədikdə (düzəliş üçün qaytarılmış elektron qaimə-fakturalara münasibətdə düzəliş edilərək, təqdim olunduqdan sonra 5 (beş) gün müddətində), həmin elektron qaimə-faktura proqram təminatı tərəfindən təsdiq edilir.

35. 3.9-cu bəndinə görə ƏDV ödəyicisi olan şəxslər tərəfindən elektron qaiməfaktura təqdim olunduqdan 5 (beş) gün müddətində hər hansı dəqiqləşdirilmiş əməliyyat aparılmadıqda, təqdim edilmiş elektron qaimə-fakturaya əsasən Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin proqram təminatı vasitəsilə həmin vergi ödəyicisi üçün avtomatik elektron vergi hesab-fakturası hazırlanaraq aidiyyəti üzrə təqdim olunur.

36. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 44*.1-ci maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasının məhkəmələri mülki və kommersiya mübahisələri üzrə beynəlxalq səlahiyyətə bu şərtlə malikdirlər ki, işdə iştirak edən şəxslərdən hər hansı biri xarici şəxs olsun, onun Azərbaycan Respublikasında yaşayış yeri, olduğu yer və adətən gəldiyi yer olsun.

37. Həmin Məcəllənin 443-cü maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasının məhkəmələri xarici şəxslərin iştirakı ilə olan həmçinin aşağıdakı işlərə baxmağa haqlıdır: 443.*.1. iş üzrə birgə iddiaçılardan və ya birgə cavabdehlərdən hər hansı birinin Azərbaycan Respublikasında yaşayış yeri, olduğu yer və yaxud adətən gəldiyi yer olduqda; 443.*.7. iddia icrası tamamilə və ya qismən Azərbaycan Respublikasının ərazisində həyata keçirilməli olan və ya həyata keçirilmiş müqavilədən irəli gəldikdə.

38. Həmin Məcəllənin 45*.1-ci maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasının məhkəməsi bu bölməyə uyğun olaraq səlahiyyətli olmamasına baxmayaraq, tərəflər Azərbaycan Respublikası məhkəməsinin beynəlxalq səlahiyyətləri barədə razılığa gələ bilərlər. Belə razılıq yazılı şəkildə olmalıdır.

39. Həmin Məcəllənin 45*.2-ci maddəsinə əsasən tərəflərdən birinin xarici ölkədə yaşayış yeri, iş yeri və ya onun adətən olduğu yer varsa, tərəflər bu Məcəllənin 45*.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq xarici dövlətin məhkəməsinin beynəlxalq səlahiyyəti barədə razılığa gələ bilərlər.

40. MPM-in 1*6.3-cü maddəsinə görə tərəfin tələb və etirazlarının əsaslandırdığı faktları digər tərəfin etiraf etməsi əks tərəfi gələcəkdə bu faktları sübut etmə vəzifəsindən azad edir.

41. Mülki Prosessual Məcəllənin 1*7-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir.

42. Mülki Prosessual Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir.

43. Mülki Prosessual Məcəllənin 119.5-ci maddəsinə əsasən apellyasiya və kassasiya şikayətləri verilməsi ilə əlaqədar işdə iştirak edən şəxslərin çəkdikləri məhkəmə xərcləri də bu Məcəllənin 119.1-119.4-cü maddələrində göstərilən qaydaya uyğun bölüşdürülür.

44. Mülki Prosessual Məcəllənin 121.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə nümayəndənin və ya vəkilin göstərdiyi yardıma görə xərclərin, konkret hallar və çıxış üçün təqdim olunmuş hesab nəzərə alınmaqla, digər tərəfdən ağlabatan məbləğdə alınıb xeyrinə qətnamə çıxarılan tərəfə verilməsini qərara alır.

45. Mülki Prosessual Məcəllənin 15*.2-ci maddəsinə əsasən kommersiya mübahisələri üzrə elektron qaydada verilən iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlər işdə iştirak edən digər şəxslərin “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinetinə göndərilir və bu barədə məlumat elektron qaydada (elektron poçt və SMS vasitəsilə) onlara çatdırılır. Əgər sahibkar olan cavabdeh “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində qeydiyyatdan keçməmişsə, bu halda kommersiya mübahisələri üzrə elektron qaydada verilən iddia ərizəsi barədə bildiriş və “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində qeydiyyatdan keçmə qaydasına dair məlumat həmin şəxsin müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinetinə göndərilir və bu barədə məlumat elektron qaydada (elektron poçt və SMS vasitəsilə) ona çatdırılır. Cavabdeh qeyri-rezident olduğu halda iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlər onun nümayəndəsinin “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinetinə göndərilir.

46. “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 36.5-ci maddəsinə sasən “Mediasiya prosesinin tətbiqi barədə müqavilə”də və mediasiyaya dair qeyd-şərtdə başqa şərt nəzərdə tutulmayıbsa, həmçinin ilkin mediasiya sessiyasında tərəfin üzrsüz səbəbdən iştirak etməməsi halında digər tərəfin bütün mediasiya xərclərini ödədiyi hallar istisna olmaqla, mediasiyaya çəkilən xərclər tərəflər arasında bərabər şəkildə bölüşdürülür. Mediasiyaya dair qeyd-şərtə və ya “mediasiya prosesinin tətbiqi barədə müqavilə”nin şərtlərinə zidd olaraq mediasiyada, həmçinin ilkin mediasiya sessiyasında üzrsüz səbəbdən iştirak etməyən tərəf mediasiya ilə bağlı digər tərəfin çəkdiyi bütün mediasiya xərclərini ona ödəməlidir.

APELLYASİYA BAXİŞİNİN HƏDLƏRİ

47. Mülki Prosessual Məcəllənin 372.6-cı maddəsinin tələblərini və apellyasiya şikayətinin dəlillərini nəzərə alaraq kollegiya qeyd edir ki, qətnamənin qanuniliyinin və əsaslılığının tam yoxlanılması təşkil edir.

APELLYASİYA İNSTANSİYASİ MƏHKƏMƏSİNİN MÖVQEYİ

48. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, iddia tələbi əsaslıdır.

49. İşin müəyyən olunmuş halları ondan ibarətdir ki, İddiaçı Azərbaycan Respublikasındakı Filialı (satıcı) ilə "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti (alıcı) arasında *3 avqust 2*18-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsi bağlanmışdır. Müqavilənin qüvvəyə minmə tarixi *3.*8.2*18-ci il, qüvvədən düşmə tarixi *3.*8.2*19-cu ildir.

50. İddiaçı Azərbaycan Respublikasındakı Filialı (satıcı) ilə "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti (alıcı) arasında *3 avqust 2*19-cu il tarixli, *3/*819/**1/2*19 saylı alqı-satqı müqaviləsi bağlanmışdır. Müqavilənin qüvvəyə minmə tarixi *3.*8.2*19-cu il, qüvvədən düşmə tarixi 31.*7.2*2*-ci ildir.

51. İddiaçı Azərbaycan Respublikasındakı Filialı (satıcı) ilə "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti (alıcı) arasında *1 avqust 2*2*-ci il tarixli, *3/*82*/**1/2*2* saylı alqısatqı müqaviləsi bağlanmışdır. Müqavilənin qüvvəyə minmə tarixi *1.*8.2*2*-ci il, qüvvədən düşmə tarixi 31.*7.2*21-ci ildir.

52. Həmin müqavilələrin 1.1-ci bəndinə əsasən satıcı əlavədə nəzərdə tutulan elektrik avadanlıqlarını (bundan sonra - malları) alıcıya satır və alıcı isə öz növbəsində alınmış malların dəyərini satıcıya ödəyir.

53. Həmin müqavilələrin 1.2-ci bəndinə əsasən hər bir alqı-satqı razılaşması üçün əlavələr hazırlanacaqdır və onlar hazırki müqavilənin ayrılmaz hissəsidir.

54. Həmin müqavilələrin 2-ci bəndinə əsasən malların xüsusiyyəti – növ, miqdar və s. daxil olmaqla əlavələrdə göstəriləcəkdir.

55. Həmin müqavilələrin 3.2-ci bəndinə əsasən bütün ödənişlər bank köçürmə yolu ilə həyata keçirilir.

56. Həmin müqavilələrin 3.3-cü bəndinə görə alıcı malların dəyərini 1**% hesabfaktura əsasında satıcının hesabına ödəyir.

57. Həmin müqavilələrin 7.1-ci bəndinə əsasən bu müqavilə tərəflərin imzaladığı gündən qüvvəyə minir və 1 il müddətinə etibarlıdır.

58. Həmin müqavilələrin 7.2-ci bəndinə əsasən müqavilənin müddətinin bitməsinə baxmayaraq tərəflərin burada nəzərdə tutulmuş öhdəliklərinin tam yerinə yetirilməsinədək qüvvədə qalacaq.

59. Həmin müqavilələrin 7.5-ci bəndinə əsasən tərəflərdən heç biri müqavilənin müddətinin başa çatmasına 3* gün qalmış hazırkı müqavilənin uzadılması niyyəti barədə qarşı tərəfə yazılı surətdə rəsmi xəbərdarlıq etməzsə, müqavilə növbəti il üçün uzadılmış hesab edilməyəcək.

60. Müqavilələr hər iki tərəfin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmişdir.

61. İddiaçı Azərbaycan Respublikasındakı Filialı tərəfindən ümumilikdə (ƏDV daxil) 714.985,12 manat olmaqla, o cümlədən: - 1.665,78 manat dəyərində malların verilməsinə dair *3.*8.2*18-ci il tarixli, EAAL seriyalı, 1*8697 nömrəli, 291,*1 manat dəyərində malların verilməsinə dair *5.1*.2*18-ci il tarixli, EAAM seriyalı, 637524 nömrəli, 9.44* manat dəyərində malların verilməsinə dair *6.1*.2*18-ci il tarixli, EAAM seriyalı, 6533*2 nömrəli, 563 manat dəyərində malların verilməsinə dair 25.1*.2*18-ci il tarixli, EAAN seriyalı, 115838 nömrəli, 182,12 manat dəyərində malların verilməsinə dair 26.1*.2*18-ci il tarixli, EAAN seriyalı, 131*72 nömrəli, 665,44 manat dəyərində malların verilməsinə dair 14.11.2*18-ci il tarixli, EAAN seriyalı, 6*96*5 nömrəli, 1.736,73 manat dəyərində malların verilməsinə dair *5.12.2*18-ci il tarixli, EAAO seriyalı, 139836 nömrəli, 137,41 manat dəyərində malların verilməsinə dair 2*.12.2*18-ci il tarixli, EAAO seriyalı, 54*942 nömrəli, 1*.856 manat dəyərində malların verilməsinə dair 21.12.2*18-ci il tarixli, EAAO seriyalı, 562591 nömrəli, 288,76 manat dəyərində malların verilməsinə dair 26.12.2*18-ci il tarixli, EAAO seriyalı, 7*1*15 nömrəli, 13*,85 manat dəyərində malların verilməsinə dair *3.*1.2*19-cu il tarixli, EAAO seriyalı, 838*45 nömrəli, 5*6,2* manat dəyərində malların verilməsinə dair 21.*1.2*19-cu il tarixli, EAAP seriyalı, 377513 nömrəli, 49*,29 manat dəyərində malların verilməsinə dair 22.*4.2*19-cu il tarixli, EAAT seriyalı, 412*12 nömrəli, 6*,18 manat dəyərində malların verilməsinə dair *8.*5.2*19-cu il tarixli, EAAU seriyalı, 149652 nömrəli, 1.164,83 manat dəyərində malların verilməsinə dair *8.*5.2*19-cu il tarixli, EAAU seriyalı, 163629 nömrəli, 64,9* manat dəyərində malların verilməsinə dair 21.*6.2*19-cu il tarixli, EAAW seriyalı, 1119*9 nömrəli, 14.*42 manat dəyərində malların verilməsinə dair *3.*7.2*19-cu il tarixli, EAAW seriyalı, 653861 nömrəli, 4.383,56 manat dəyərində malların verilməsinə dair 1*.*7.2*19-cu il tarixli, EAAW seriyalı, 966494 nömrəli, 749,61 manat dəyərində malların verilməsinə dair 12.*7.2*19-cu il tarixli, EAAX seriyalı, *93882 nömrəli, 78,94 manat dəyərində malların verilməsinə dair 25.*7.2*19-cu il tarixli, EAAX seriyalı, 635993 nömrəli, 1*4,15 manat dəyərində malların verilməsinə dair *2.*8.2*19-cu il tarixli, EAAY seriyalı, *32322 nömrəli; - 7.852,62 manat dəyərində malların verilməsinə dair 31.1*.2*19-cu il tarixli, EBAB seriyalı, 927534 nömrəli, 6.95*,2* manat dəyərində malların verilməsinə dair *4.11.2*19- cu il tarixli, EBAC seriyalı, *12926 nömrəli, 12.98* manat dəyərində malların verilməsinə dair 18.11.2*19-cu il tarixli, EBAC seriyalı, 59*5*8 nömrəli, 13.216 manat dəyərində malların verilməsinə dair 18.11.2*19-cu il tarixli, EBAC seriyalı, 591288 nömrəli, 13.688 manat dəyərində malların verilməsinə dair 18.11.2*19-cu il tarixli, EBAC seriyalı, 592681 nömrəli, 1.818,44 manat dəyərində malların verilməsinə dair 2*.11.2*19-cu il tarixli, EBAC seriyalı, 247651 nömrəli, 3.895 manat dəyərində malların verilməsinə dair 24.*1.2*2*-ci il tarixli, EBAF seriyalı, 421*79 nömrəli, 12.*71,4* manat dəyərində malların verilməsinə dair 25.*1.2*2*-ci il tarixli, EBAF seriyalı, 458564 nömrəli, 13.29*,45 manat dəyərində malların verilməsinə dair *5.*2.2*2*-ci il tarixli, EBAF seriyalı, 436297 nömrəli, 1.674,96 manat dəyərində malların verilməsinə dair *5.*2.2*2*-ci il tarixli, EBAF seriyalı, 927693 nömrəli, 1*2,66 manat dəyərində malların verilməsinə dair 12.*2.2*2*-ci il tarixli, EBAG seriyalı, 275557 nömrəli, 4.368,*9 manat dəyərində malların verilməsinə dair *3.*3.2*2*- ci il tarixli, EBAG seriyalı, 569138 nömrəli, 8*1,8* manat dəyərində malların verilməsinə dair *3.*3.2*2*-ci il tarixli, EBAH seriyalı, 114138 nömrəli, 11.151 manat dəyərində malların verilməsinə dair 3*.*4.2*2*-ci il tarixli, EBAJ seriyalı, 362914 nömrəli, 778,8* manat dəyərində malların verilməsinə dair 3*.*4.2*2*-ci il tarixli, EBAJ seriyalı, 363478 nömrəli, 12.862 manat dəyərində malların verilməsinə dair 3*.*4.2*2*-ci il tarixli, EBAJ seriyalı, 364376 nömrəli, 16.874 manat dəyərində malların verilməsinə dair 3*.*4.2*2*-ci il tarixli, EBAJ seriyalı, 364948 nömrəli, 171,94 manat dəyərində malların verilməsinə dair 3*.*4.2*2*-ci il tarixli, EBAJ seriyalı, 365832 nömrəli, 146,14 manat dəyərində malların verilməsinə dair 3*.*4.2*2*-ci il tarixli, EBAJ seriyalı, 366372 nömrəli, 933,39 manat dəyərində malların verilməsinə dair 11.*5.2*2*-ci il tarixli, EBAJ seriyalı, 74*9*7 nömrəli, 51.33* manat dəyərində malların verilməsinə dair *9.*6.2*2*-ci il tarixli, EBAK seriyalı, 892725 nömrəli, 22.42* manat dəyərində malların verilməsinə dair *9.*6.2*2*-ci il tarixli, EBAK seriyalı, 9*2712 nömrəli, 16.284 manat dəyərində malların verilməsinə dair *9.*6.2*2*-ci il tarixli, EBAK seriyalı, 9*3858 nömrəli, 1.938,15 manat dəyərində malların verilməsinə dair *9.*6.2*2*-ci il tarixli, EBAK seriyalı, 9*4594 nömrəli, 7.884,47 manat dəyərində malların verilməsinə dair *9.*6.2*2*-ci il tarixli, EBAK seriyalı, 93**31 nömrəli, 3.659,*4 manat dəyərində malların verilməsinə dair *9.*6.2*2*-ci il tarixli, EBAK seriyalı, 933595 nömrəli, 3.993,7* manat dəyərində malların verilməsinə dair *9.*6.2*2*-ci il tarixli, EBAK seriyalı, 933648 nömrəli, 611,98 manat dəyərində malların verilməsinə dair 1*.*6.2*2*-ci il tarixli, EBAK seriyalı, 933654 nömrəli, 362,93 manat dəyərində malların verilməsinə dair 27.*7.2*2*-ci il tarixli, EBAM seriyalı, 842983 nömrəli, 11*,92 manat dəyərində malların verilməsinə dair 27.*7.2*2*-ci il tarixli, EBAM seriyalı, 843*25 nömrəli, 151,72 manat dəyərində malların verilməsinə dair 27.*7.2*2*-ci il tarixli, EBAM seriyalı, 843**6 nömrəli, 1.145,46 manat dəyərində malların verilməsinə dair 27.*7.2*2*-ci il tarixli, EBAM seriyalı, 84288* nömrəli, 35,59 manat dəyərində malların verilməsinə dair 27.*7.2*2*-ci il tarixli, EBAM seriyalı, 842963 nömrəli, 184,55 manat dəyərində malların verilməsinə dair 27.*7.2*2*-ci il tarixli, EBAM seriyalı, 8429*1 nömrəli, 32,95 manat dəyərində malların verilməsinə dair 27.*7.2*2*-ci il tarixli, EBAM seriyalı, 842846 nömrəli; - 419,55 manat dəyərində malların verilməsinə dair 14.*8.2*2*-ci il tarixli, EBAN seriyalı, 647*55 nömrəli, 133,22 manat dəyərində malların verilməsinə dair 14.*8.2*2*-ci il tarixli, EBAN seriyalı, 668311 nömrəli, 618,*1 manat dəyərində malların verilməsinə dair 14.*8.2*2*-ci il tarixli, EBAN seriyalı, 6395*8 nömrəli, 26,64 manat dəyərində malların verilməsinə dair 14.*8.2*2*-ci il tarixli, EBAN seriyalı, 664915 nömrəli, 64,55 manat dəyərində malların verilməsinə dair 17.*8.2*2*-ci il tarixli, EBAN seriyalı, 686446 nömrəli, 133,91 manat dəyərində malların verilməsinə dair 18.*8.2*2*-ci il tarixli, EBAN seriyalı, 8*2858 nömrəli, 12*,83 manat dəyərində malların verilməsinə dair 19.*8.2*2*-ci il tarixli, EBAN seriyalı, 838675 nömrəli, 55,7* manat dəyərində malların verilməsinə dair 21.*9.2*2*-ci il tarixli, EBAQ seriyalı, 1*65*6 nömrəli, 85,9* manat dəyərində malların verilməsinə dair 21.*9.2*2*-ci il tarixli, EBAP seriyalı, 934543 nömrəli, 227,*9 manat dəyərində malların verilməsinə dair *5.1*.2*2*-ci il tarixli, EBAQ seriyalı, 419373 nömrəli, 36,87 manat dəyərində malların verilməsinə dair *5.1*.2*2*-ci il tarixli, EBAQ seriyalı, 5861*8 nömrəli, 146,32 manat dəyərində malların verilməsinə dair *5.1*.2*2*-ci il tarixli, EBAQ seriyalı, 417198 nömrəli, 3.175 manat dəyərində malların verilməsinə dair *8.1*.2*2*-ci il tarixli, EBAR seriyalı, *47173 nömrəli, 193,69 manat dəyərində malların verilməsinə dair *8.1*.2*2*-ci il tarixli, EBAQ seriyalı, 884884 nömrəli, 446,69 manat dəyərində malların verilməsinə dair 21.1*.2*2*-ci il tarixli, EBAR seriyalı, 497*42 nömrəli, 257,24 manat dəyərində malların verilməsinə dair *3.11.2*2*-ci il tarixli, EBAS seriyalı, *64851 nömrəli, 3*,98 manat dəyərində malların verilməsinə dair *3.11.2*2*-ci il tarixli, EBAR seriyalı, 638231 nömrəli, 45,97 manat dəyərində malların verilməsinə dair *3.11.2*2*-ci il tarixli, EBAR seriyalı, 689*65 nömrəli, 1.113,42 manat dəyərində malların verilməsinə dair *3.11.2*2*-ci il tarixli, EBAR seriyalı, 998*5* nömrəli, 62*,15 manat dəyərində malların verilməsinə dair *3.11.2*2*-ci il tarixli, EBAR seriyalı, 981899 nömrəli, 478,49 manat dəyərində malların verilməsinə dair *3.11.2*2*-ci il tarixli, EBAS seriyalı, *65*59 nömrəli, 1.8*3,63 manat dəyərində malların verilməsinə dair *3.11.2*2*-ci il tarixli, EBAS seriyalı, *62417 nömrəli, 553,66 manat dəyərində malların verilməsinə dair *3.11.2*2*-ci il tarixli, EBAR seriyalı, 685128 nömrəli, 1*9,53 manat dəyərində malların verilməsinə dair *7.11.2*2*-ci il tarixli, EBAS seriyalı, 3*6*29 nömrəli, 651,78 manat dəyərində malların verilməsinə dair 1*.11.2*2*-ci il tarixli, EBAS seriyalı, 362895 nömrəli, 2.313,6* manat dəyərində malların verilməsinə dair 1*.11.2*2*-ci il tarixli, EBAS seriyalı, 364483 nömrəli, 68,25 manat dəyərində malların verilməsinə dair 1*.11.2*2*-ci il tarixli, EBAS seriyalı, 362299 nömrəli, 177,94 manat dəyərində malların verilməsinə dair 1*.11.2*2*-ci il tarixli, EBAR seriyalı, 3828*7 nömrəli, 413,5* manat dəyərində malların verilməsinə dair 1*.11.2*2*-ci il tarixli, EBAR seriyalı, 382511 nömrəli, 66,73 manat dəyərində malların verilməsinə dair 1*.11.2*2*-ci il tarixli, EBAR seriyalı, 318492 nömrəli, 477,9* manat dəyərində malların verilməsinə dair 1*.11.2*2*-ci il tarixli, EBAR seriyalı, 317*83 nömrəli, 117,41 manat dəyərində malların verilməsinə dair 1*.11.2*2*-ci il tarixli, EBAR seriyalı, 317718 nömrəli, 239,78 manat dəyərində malların verilməsinə dair 1*.11.2*2*-ci il tarixli, EBAR seriyalı, 31881* nömrəli, 1.166,31 manat dəyərində malların verilməsinə dair 1*.11.2*2*-ci il tarixli, EBAR seriyalı, 3161*1 nömrəli, 8,43 manat dəyərində malların verilməsinə dair 13.11.2*2*ci il tarixli, EBAS seriyalı, 543916 nömrəli, 582,86 manat dəyərində malların verilməsinə dair 13.11.2*2*-ci il tarixli, EBAS seriyalı, 5437** nömrəli, 77,*1 manat dəyərində malların verilməsinə dair 2*.11.2*2*-ci il tarixli, EBAS seriyalı, 81*28* nömrəli, 239,98 manat dəyərində malların verilməsinə dair 2*.11.2*2*-ci il tarixli, EBAS seriyalı, 831534 nömrəli, 1.216,26 manat dəyərində malların verilməsinə dair 23.11.2*2*-ci il tarixli, EBAS seriyalı, 9*9834 nömrəli, 5.71*,23 manat dəyərində malların verilməsinə dair 27.11.2*2*-ci il tarixli, EBAT seriyalı, 136498 nömrəli, 2*4,73 manat dəyərində malların verilməsinə dair 3*.11.2*2*-ci il tarixli, EBAT seriyalı, 212276 nömrəli, 58,96 manat dəyərində malların verilməsinə dair *2.12.2*2*-ci il tarixli, EBAT seriyalı, 333488 nömrəli, 139,83 manat dəyərində malların verilməsinə dair *8.12.2*2*-ci il tarixli, EBAT seriyalı, 583269 nömrəli, 1.678,99 manat dəyərində malların verilməsinə dair *8.12.2*2*-ci il tarixli, EBAT seriyalı, 59555* nömrəli, 577,96 manat dəyərində malların verilməsinə dair 15.12.2*2*-ci il tarixli, EBAT seriyalı, 898271 nömrəli, 168,72 manat dəyərində malların verilməsinə dair 16.12.2*2*-ci il tarixli, EBAT seriyalı, 898799 nömrəli, 1.784,74 manat dəyərində malların verilməsinə dair 16.12.2*2*-ci il tarixli, EBAT seriyalı, 98392* nömrəli, 336,3* manat dəyərində malların verilməsinə dair 23.12.2*2*-ci il tarixli, EBAV seriyalı, 3*5*51 nömrəli, 583,18 manat dəyərində malların verilməsinə dair 23.12.2*2*-ci il tarixli, EBAV seriyalı, 2756*9 nömrəli, 469,68 manat dəyərində malların verilməsinə dair 29.12.2*2*-ci il tarixli, EBAV seriyalı, 548237 nömrəli, 175,39 manat dəyərində malların verilməsinə dair *5.*1.2*21-ci il tarixli, EBAV seriyalı, 745599 nömrəli, 892,67 manat dəyərində malların verilməsinə dair 15.*1.2*21-ci il tarixli, EBAW seriyalı, 1383*3 nömrəli, 931,22 manat dəyərində malların verilməsinə dair *6.*2.2*21-ci il tarixli, EBAX seriyalı, 11*434 nömrəli, 6.257,94 manat dəyərində malların verilməsinə dair *6.*2.2*21-ci il tarixli, EBAX seriyalı, 11*453 nömrəli, 19,44 manat dəyərində malların verilməsinə dair *6.*2.2*21-ci il tarixli, EBAX seriyalı, 11*493 nömrəli, 67,85 manat dəyərində malların verilməsinə dair *9.*2.2*21-ci il tarixli, EBAX seriyalı, 19*24* nömrəli, 665,99 manat dəyərində malların verilməsinə dair 11.*2.2*21-ci il tarixli, EBAX seriyalı, 354532 nömrəli, 921,12 manat dəyərində malların verilməsinə dair 13.*2.2*21-ci il tarixli, EBAX seriyalı, 428625 nömrəli, 325,25 manat dəyərində malların verilməsinə dair 13.*2.2*21-ci il tarixli, EBAX seriyalı, 428577 nömrəli, 466,16 manat dəyərində malların verilməsinə dair 16.*2.2*21-ci il tarixli, EBAX seriyalı, 549467 nömrəli, 569,35 manat dəyərində malların verilməsinə dair 16.*2.2*21-ci il tarixli, EBAX seriyalı, 548464 nömrəli, 2.774,91 manat dəyərində malların verilməsinə dair 17.*2.2*21-ci il tarixli, EBAX seriyalı, 598528 nömrəli, 1.1*3,3* manat dəyərində malların verilməsinə dair 17.*2.2*21-ci il tarixli, EBAX seriyalı, 6171*8 nömrəli, 1.539,45 manat dəyərində malların verilməsinə dair 17.*2.2*21-ci il tarixli, EBAX seriyalı, 6175*2 nömrəli, 1.769,61 manat dəyərində malların verilməsinə dair 18.*2.2*21-ci il tarixli, EBAX seriyalı, 632959 nömrəli, 166.186,48 manat dəyərində malların verilməsinə dair 2*.*2.2*21-ci il tarixli, EBAT seriyalı, 362869 nömrəli, 37.76* manat dəyərində malların verilməsinə dair 2*.*2.2*21-ci il tarixli, EBAT seriyalı, 189261 nömrəli, 1.4*7,25 manat dəyərində malların verilməsinə dair 24.*2.2*21-ci il tarixli, EBAX seriyalı, 898132 nömrəli, 878,85 manat dəyərində malların verilməsinə dair 24.*2.2*21-ci il tarixli, EBAX seriyalı, 894966 nömrəli, 1.167,54 manat dəyərində malların verilməsinə dair *4.*3.2*21-ci il tarixli, EBAY seriyalı, 2559*5 nömrəli, 3.*85,59 manat dəyərində malların verilməsinə dair *4.*3.2*21-ci il tarixli, EBAY seriyalı, 289919 nömrəli, 1.1*4,21 manat dəyərində malların verilməsinə dair 12.*3.2*21-ci il tarixli, EBAY seriyalı, 645174 nömrəli, 815,21 manat dəyərində malların verilməsinə dair 12.*3.2*21-ci il tarixli, EBAY seriyalı, 648545 nömrəli, 753,45 manat dəyərində malların verilməsinə dair 27.*3.2*21-ci il tarixli, EBAZ seriyalı, 21*361 nömrəli, 343,32 manat dəyərində malların verilməsinə dair 27.*3.2*21-ci il tarixli, EBAZ seriyalı, 2*9983 nömrəli, 118.918,11 manat dəyərində malların verilməsinə dair *8.*4.2*21-ci il tarixli, EBAY seriyalı, 842322 nömrəli, 45,22 manat dəyərində malların verilməsinə dair 16.*4.2*21-ci il tarixli, EBBA seriyalı, 334348 nömrəli, 4*.238,*3 manat dəyərində malların verilməsinə dair 18.*5.2*21-ci il tarixli, EBBB seriyalı, 557*26 nömrəli elektron qaimə tərtib edilərək elektron sistem vasitəsilə "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə göndərilmişdir.

62. "xxxx" QSC-nin məktubu ilə müəyyən edilir ki, 12.11.2*14-cü il tarixindən 29.12.2*21-ci il tarixinədək İddiaçı Azərbaycan Respublikasındakı Filialı tərəfindən "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə *4.*7.2*19-cu il tarixdə 6.9** manat məbləğində ödəniş edilmişdir.

63. "xxxx" QSC-nin *1.*7.2*22-ci il tarixli məktubu ilə müəyyən edilir ki, 12.11.2*14-cü il tarixindən 29.12.2*21-ci il tarixinədək "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti tərəfindən İddiaçı Azərbaycan Respublikasındakı Filialına ümumilikdə 4*.841,65 manat o cümlədən 21.*8.2*18-ci ildə 1.411,68 manat, 29.1*.2*18-ci ildə 8.*** manat, 3*.11.2*18-ci ildə 246,62 manat, *9.*1.2*19-cu ildə 3.*28,35 manat, 13.*3.2*19-cu ildə 3.*** manat, 13.*3.2*19-cu ildə 5.*** manat, 19.*3.2*19-cu ildə 1.2** manat, *3.*7.2*19-cu ildə 55 manat, *3.*7.2*19-cu ildə 11.9** manat, 14.1*.2*19- cu ildə 8** manat, 14.1*.2*19-cu ildə 6.1** manat, *1.11.2*19-cu ildə 1*.*** manat, 28.11.2*19-cu ildə 3*.*** manat, 14.*2.2*2*-ci ildə 14.384,62 manat və 14.*2.2*2*-ci ildə 26.213,4* manat, 14.*5.2*2*-ci ildə 791,*1 manat, *7.*9.2*2*-ci ildə 6.*** manat məbləğində ödəniş edilmişdir.

64. "xxxx" ASC tərəfindən verilmiş 11.*2.2*21-ci il tarixini əhatə edən (hesablaşma hesabı AZ65TCZB4**65944**49116**1*6 olan - İddiaçı Azərbaycan Respublikasındakı Filialı, VÖEN-14*2954611) hesabdan çıxarışdan müəyyən edilir ki, "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti tərəfindən 11.*2.2*21-ci il tarixdə (avans üzrə) 4*.41* manat məbləğində ödəniş edilmişdir.

65. "xxxx" ASC tərəfindən verilmiş *4.12.2*2*-21.*6.2*22-ci il tarixləri əhatə edən (hesablaşma hesabı AZ65TCZB4**65944**49116**1*6 olan) hesabdan çıxarışdan müəyyən edilir ki, "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti tərəfindən 25.*8.2*21-ci il tarixdə (borc ödənişi üzrə) 1*.*** manat, 3*.11.2*21-ci il tarixdə 9.*** manat (EBBB seriyalı 557*26 nömrəli qaimə üzrə) məbləğində və 18.*3.2*22-ci il tarixdə 8.*** manat (18.*5.2*21-ci il tarixli EBBB seriyalı 557*26 nömrəli qaiməyə əsasən borc üzrə) məbləğində ödənişlər edilmişdir.

66. "xxxx" ASC tərəfindən verilmiş 1*.*8.2*21-ci il tarixini əhatə edən (hesablaşma hesabı AZ65TCZB4**65944**49116**1*6 olan - İddiaçı Azərbaycan Respublikasındakı Filialı VÖEN-14*2954611) hesabdan çıxarışdan müəyyən edilir ki, "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti tərəfindən 1*.*8.2*21-ci il tarixdə (avans üzrə) 2*.*** manat məbləğində ödəniş edilmişdir.

67. "xxxx" ASC tərəfindən verilmiş *1.*1.2*2*-31.12.2*21-ci il tarixləri əhatə edən (hesablaşma hesabı AZ61PAHA4**65AZNHC*1**137187 olan X3 VÖEN - 14*2954611) hesabdan çıxarışdan müəyyən edilir ki, "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti tərəfindən 15.*4.2*2*-ci il tarixdə (avans üzrə) 4*.*** manat, 12.*8.2*2*-ci il tarixdə (avans üzrə) 15.*** manat, 2*.*8.2*2*-ci ildə (avans üzrə) 5.*** manat, *3.*9.2*2*-ci ildə (mal alışı ilə bağlı avans üzrə) 2*.*** manat, 18.*9.2*2*- ci ildə (avans üzrə) 2*.*** manat, 3*.*9.2*2*-ci ildə (avans üzrə) 15.*** manat, 12.1*.2*2*-ci ildə (avans üzrə) 7.*** manat, 29.1*.2*2*-ci ildə (EBAP seriyalı 934543 nömrəli, EBAQ seriyalı 1*65*6 nömrəli, EBAN seriyalı 838675 nömrəli, EBAN seriyalı 8*2858 nömrəli, EBAN seriyalı 686446 nömrəli, EBAN seriyalı 664915 nömrəli, EBAN seriyalı 668311 nömrəli, EBAN seriyalı 6395*8 nömrəli, EBAN seriyalı 647*55 nömrəli, EBAM seriyalı 842846 nömrəli, EBAM seriyalı 8429*1 nömrəli, EBAM seriyalı 842963 nömrəli elektron qaimələr üzrə) 1*.377,85 manat, 3*.1*.2*2*-ci ildə (avans üzrə) 1*.*** manat, 1*.11.2*2*-ci ildə (avans üzrə) 1*.*** manat, 3*.12.2*2*-ci ildə (avans üzrə) 1*.*** manat, 13.*1.2*21-ci ildə (mal alışı ilə bağlı avans üzrə) 2*.*** manat və 29.*4.2*21-ci ildə (mal alışı ilə bağlı avans üzrə) 7*.*** manat olmaqla ümumilikdə 252.377,85 manat məbləğində ödənişlər edilmişdir.

68. "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti məhkəmə təqdim etdiyi əməliyyat tarixləri, bank adları, ödəniş məbləğləri və s. əks olunan (imzasız və möhürsüz) maliyyə sənədlərində (arayışlarında) İddiaçı Azərbaycan Respublikasındakı Filialı tərəfindən ümumilikdə 714.985,*9 manat (1*9.*65,52 ƏDV daxil) məbləğində e-qaimə təqdim edildiyini, həmin məbləğdən 461.*18,53 manat (bank hesabına), 6*.*** manat nağd şəkildə (kassada) ödəniş etdiklərini, ƏDV üzrə 91.983,34 manat depozit ödənişi etdiklərini, 12.726,98 manat (7.486,46 ABŞ dolları) Türkiyədən ödənildiyini və 72.174,*6 manat əsas və 17.*82,18 manat ƏDV borcunun qaldığını göstərmişdir.

69. Hazırki halda iddiaçı tərəfindən üç müqavilə üzrə cəmi 714.985,*9 manat (1*9.*65,52 ƏDV daxil) məbləğində malların cavabdehə təqdim edilməsi faktı iş materiallarında olan elektron qaimələrlə öz təsdiqini tapır. Həmin elektron qaimələrin əksəriyyəti (cəmi 572.727,78 manat o cümlədən 2*18-2*19-cu illər üzrə 45.935,98 manat, 2*19-2*2*-ci illər üzrə 183.224,*4 manat, 2*2*-2*21-ci illər üzrə 343.567,76 manat dəyərində olan elektron qaimələr) hər iki tərəfin imzası və möhürü ilə təsdiq edilmiş, həmin dövrləri əhatə edən digər - cəmi 14 ədəd ümumilikdə 137.889,25 manat məbləğində elektron qaimələr iddiaçı tərəfindən birtərəfli imzalanıb möhürlənsə də, həmin elektron qaimələr üzrə də ödənişlər edilmiş, eyni zamanda həmin qaimələrə cavabdeh tərəfindən etiraz edilməmişdir.

70. Mülki Məcəllənin 4*4.1 və 4*4.2-ci maddələrinə görə müqavilə şərtlərini təfsir edərkən məhkəmə təkcə müqavilədəki söz və ifadələrin hərfi mənasını deyil, həm də tərəflərin iradə ifadəsinin həqiqi mənasını, bütövlükdə müqavilənin hərfi mənasının onun digər şərtləri və mənası ilə müqayisəsini nəzərə alır. Bu zaman bütün müvafiq hallar, o cümlədən müqaviləyə qədərki danışıqlar və yazışmalar, tərəflərin qarşılıqlı münasibətlərində yaranmış praktika, işgüzar adətlər, tərəflərin sonrakı hərəkətləri nəzərə alınır.

71. "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin direktoru H.Əliyevin şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının 9 fevral 2*21-ci il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair 2* aprel 2*22-ci il tarixli Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun Qərarında əks edilmiş hüquqi mövqeyə görə lazımi qaydada tərtib olunaraq göndərilmiş və ləğv olunmamış və ya mübahisələndirilməmiş elektron vergi-hesab fakturaları öz-özlüyündə malların təqdim olunmasını, işlərin görülməsini, xidmətlərin göstərilməsini birbaşa təsdiq etmir və hər bir halda iddianın əsasını təşkil edən müqavilənin şərtləri, tərəflərin qarşılıqlı münasibətlərində yaranmış praktika, işgüzar adətlər, öhdəliklərin icrasının rəsmiləşdirilməsi üsulu nəzərə alınmaqla məhkəmələr tərəfindən işdəki digər sübutlarla əlaqəli şəkildə qiymətləndirilməlidir.

72. Bu baxımdan kollegiya hesab edir ki, tərəflər arasında işgüzar adətlərə görə malların təhvil verilməsi elektron qaimələr əsasında rəsmiləşdirilmişdir.

73. Bundan əlavə, iddiaçı tərəfindən təqdim edilmiş malların cəmi dəyərinin ƏDV daxil 714.985,*9 manat olması cavabdeh tərəfindən təqdim edilmiş maliyyə sənədi (arayışı) ilə də təsdiq edilmişdir. Həmin sənəddə İddiaçı Azərbaycan Respublikasındakı Filialı tərəfindən ümumilikdə 714.985,*9 manat (1*9.*65,52 ƏDV daxil) məbləğində elektron qaimə təqdim edildiyini, təqdim edilmiş mallara görə tərəflərindən 625 728,85 manat məbləğində ödənişlərin edildiyini və hal-hazırda borcun ƏDV daxil 89 256,24 manat (714.985,*9-625 728,85) təşkil etdiyini qeyd etməklə ƏDV daxil 714.985,*9 manat məbləğində malın iddiaçı tərəfindən təqdim edilməsi və həmin mallara görə borclarının olması faktlarını dolayısı ilə təsdiq etmişdir.

74. Bununla yanaşı iş materiallarında olan məhkəmə iclasında tədqiq olunan səs yazısından da görünür ki, həmin səs yazısında cavabdehin direktoru iddiaçıya borcunun olmasını (məbləğ göstərmədən) təsdiq etmiş və ödəniş edəcəyini bildirmişdir və həmin səsin cavabdehin direktoruna məxsus olması faktı mübahisələndirilməmişdir.

75. Beləliklə, iddiaçı tərəfindən cavabdehə ƏDV daxil 714.985,12 manat məbləğində malların təqdim edilməsi faktı yuxarıda göstərilən sübutlarla (təqdim edilmiş elektron qaimələr, həmin qaimələr ( o cümlədən hər iki tərəfin imzası və möhürü ilə təsdiq edilməmiş qaimələr) üzrə qismən ödənişi təsdiq edən ödəniş sənədləri, eləcə də cavabdeh tərəfindən tərtib edilmiş maliyyə arayışı və cavabdehin nümayəndəsinin izahatı) ilə öz təsdiqini tapmışdır.

76. Hazırda tərəflər arasında mübahisəli hal cavabdehin iddiaçıya qalıq borc məbləği ilə bağlıdır.

77. İş materiallarına əlavə edilmiş elektron qaimələrdən görünür ki, iddiaçı tərəfindən cavabdehə *1.*8.2*18-ci il tarixli müqavilə üzrə 47.6*1,76 manat, *3.*8.2*19-cu il tarixli müqavilə üzrə 245.772,35 manat və *1.*8.2*2*-cui il tarixli müqavilə üzrə 421.611,*1 manat məbləğində elektron qaimə təqdim edilmişdir. Bunun müqabilində cavabdeh tərəfindən cəmi 553.**1,87 manat məbləğində (əksəriyyəti təyinatsız olmaqla) ödənişlər edilmişdir.

78. Birinci instansiya məhkəməsi cavabdeh tərəfindən edilmiş ödənişlərin təyinatı müəyyən edilmədiyindən həmin məbləği Mülki Məcəllənin 44*-cı maddəsinin tələbinə uyğun olaraq ödəniş müddəti birinci çatan borc üzrə - *1.*8.2*18-ci il tarixli və *3.*8.2*19cu il tarixli müqavilələr üzrə cəmi 293 374,11 məbləğində borc üzrə ödənilən məbləğ kimi qəbul etmişdir.

79. Odur ki, iddiaçının hazırda ödənilməsini tələb etdiyi 161.983,25 manat məbləğində borc *1.*8.2*2*-ci il tarixli müqavilə üzrə yaranmış borcdur.

80. Odur ki, iddiaçı *1.*8.2*2*-ci il tarixli müqavilə üzrə, yəni həmin tarixdən sonra yaranmış borcun ödənilməsi tələbini 1*.1*.2*22-ci il tarixdə, yəni müqavilə bağlandığı tarixdən 2 il 2 ay sonra irəli sürdüyündən qanunda nəzərdə tutulmuş üç illik iddia müddətini buraxmamışdır.

81. Mülki Məcəllənin 377.2-ci maddəsinə əsasən icra müddəti müəyyənləşdirilmiş öhdəliklər üzrə iddia müddətinin axımı icra müddəti bitdikdə başlanır.

82. *1.*8.2*2*-ci il tarixli müqavilənin 3.3-cü bəndinə əsasən Alıcı malların dəyərinin 1**% hesab-faktura esasında 1 həftə ərzində Satıcının hesabına ödəyir. Göründüyü kimi, tərəflər arasında imzalanmış müqavilə ilə Cavabdeh ona hesab-faktura verildiyi tarixdən 1 həftə ərzində malların dəyərinin ödənilməsinə dair öhdəliyini icra etməli idi, lakin 12.*2.2*2*-ci il və sonrakı tarixə olan hesab-fakturalar üzrə ödəniş öhdəliyini icra etməmişdir. İddia müddətinin axımı da məhz bu tarixdən başlayır.

83. Kollegiya hesab edir ki, məhkəmə cavabdehin alqı-satqı müqavilələrinə əsasən iddiaçıdan aldığı malların dəyərini – ƏDV daxil 161.983,25 manat məbləğində pul vəsaitini - ödəməməklə müqavilə öhdəliklərini lazımi qaydada icra etməməsini, belə olan halda isə iddiaçının göstərilən öhdəliyin icrasını tələb etmək hüququna malik olmasını nəzərə alaraq birinci instansiya məhkəməsi düzgün olaraq, cavabdehdən ƏDV daxil 161.983,25 manat məbləğində borcun tutularaq iddiaçıya ödənilməsi barədə iddia tələbini təmin etməklə düzgün nəticəyə gəlmişdir.

84. Cavabdehin istinad etdiyi səs yazılarına münasibətdə qeyd edilməlidir ki, 72,726 manat deyil, 5**** manatla bağlı səs qeydi məhkəməyə təqdim edilmişdir, həmin səs yazısında sözügedən məbləğin cavabdehin direktoru tərəfindən iddiaçının direktoruna şəxsi münasibətlər zəminində verilməsi öz əksini tapmışdır. İddiaçının direktoru ona cavabdehin direktoru tərəfindən 5*.*** məbləğində ödəniş edildiyini təsdiqləsə də, həmin ödənişin alqı-satqı müqaviləsi üzrə deyil, şəxsi olaraq verildiyini və alqı-satqı müqaviləsi üzrə borc ödənildikdən sonra həmin vəsaiti qaytaracağını bildirmişdir. Odur ki, iş materiallarına əsasən sözügedən ödənişin mübahisəli müqavilələr üzrə edildiyini və ümumiyyətlə sözügedən fiziki şəxslərin təmsil etdikləri şirkətlərin kommersiya fəaliyyəti ilə bağlı olduğunu müəyyən etmək mümkün olmamışdır.

85. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası belə nəticəyə gəlir ki, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmaqla işin hallarına uyğundur, cavabdehin apellyasiya şikayətində irəli sürülən dəlillər isə əsassızdır və mahiyyətcə düzgün olan birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin ləğvi üçün əsas ola bilməz.

86. Göstərilənlərə əsasən və Mülki Prosessual Məcəllənin 384.*.1, 392, 393, 4*2.1-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası

q ə t e t d i:

Cavabdeh "xxxx" MMC tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilməsin. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin e-2-2(113)-2*7/2*23 saylı, 22 may 2*23-cü il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qətnamədən onun tərəflərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi gündən 2 (iki) ay müddətində Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyası vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasına kassasiya şikayəti verilə bilər.

Sədrlik edən Aida Hüseyn Hakimlər Vüsalə Baxışova Cəmilə Musayeva