Gəncə Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2-2(104)-278/2025 (28.04.2026)

Azərbaycan̈Respublikası̈adından Qətnamə Gəncə̈şəhəri İş̈№̈2-2(104)-278/2025 28.04.2026 GƏNCƏ̈APELLYASIYÄ̈MƏHKƏMƏSI Iddiaçı “X2 Kompleksi” MMC-nin cavabdeh Cavabdeh qarşı iş üzrə Açar sözlər: alqı-satqı və podrat münasibətləri Hakimlər Həsənov Islam Telman oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Cavadova Günay Ismayıl̈qızı̈və̈Məcidov̈RüfəẗAzadəlïoğlundan̈ibarəẗtərkibdə, KərimoväCəmilə̈Əbülfəẗqızının̈katibliyi, Iddiaçı “X2 Kompleksi” MMC-nin etibarnamə üzrə nümayəndəsi X1 və cavabdeh Cavabdeḧiştirakı̈ilə, Iddiaçı “X2 Kompleksi” MMC-nin cavabdeh Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair iş üzrə Gəncə Kommersiya Məhkəməsinin ## ####### 2025-ci il tarixli *-*(***)-***/**** nömrəli qətnaməsindən iddiaçı “X2 Kompleksi” MMC tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə ## ##### 2026-cı il tarixdə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq,̈məhkəmə̈kollegiyası̈aşağıdakı̈qətnamənïqəbul̈etdi. Işin halları

1. Tədarükçü qismində “X2 Kompleksi” MMC və fermer Cavabdeh arasında bağlanmış 2022-ci il mövsümü üzrə ##.##.2022-ci il tarixli *** nömrəli xam-pambığın alğı-satqı müqaviləsindən görünür ki, cavabdeh öhdəsində olan 59 hektar torpaq sahəsində öz işçi qüvvəsi ilə pambıq əkməyi və hər hektardan 30 sentnerdən az olmamaqla xam pambıq istehsal etməklə̈iddiaçıyä(alıcıya)̈satmağı̈öhdəsinə̈götürmüşdür.̈

2. Iddiaçı təşkilat tərəfindən imzalanaraq təsdiq edilmiş ##.##.2023-cü il tarixli, ##.##.2023-cü il tarixli üzləşmə aktlarında və ##.##.2023-cü il tarixli maliyyə arayışında qeyd edilmişdir ki, iddiaçı “X2 Kompleksi” MMC tərəfindən cavabdeh Cavabdeh ümumilikdə 87670 manat 69 qəpik məbləğində avans vəsaitləri verilmiş və müxtəlif xidmətlər göstərilmiş, cavabdeh isə yaranmış borcundan 57417 manat 92 qəpik məbləğində xam-pambıq təhvil vermiş̈və̈nəticədə̈cavabdehin̈30252̈manaẗ77̈qəpik̈məbləğində̈borcüqalmışdır.

3. Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin ##.##.2025-ci il tarixli 3-16-16/2- */****/**** nömrəli rəyindən görünür ki, ##.##.2021-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2021-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2021-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, 20-## ###### 2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022- ci il tarixli ****** nömrəli, 1-# ##### 2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022- ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, 1-# ### 2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, 1-# ### 2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli XHE ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli XHE ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022- ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli XHE ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, 11-## #### 2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022- ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli XHE ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022- ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli XHE ***** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022- ci il tarixli XHE ***** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022- ci il tarixli XHE ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli XHE ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022- ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022- ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022- ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022- ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli XHE ****** nömrəli, ##.##.2021-ci il tarixli IMQ ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli ****** nömrəli, ##.##.2022- ci il tarixli ****** nömrəli, 30 dekabr tarixli ****** nömrəli təhvil-təslim aktlarında Cavabdeh adına olan imzalar-Cavabdeh tərəfindən yox, başqa şəxs tərəfindən icra olunmuşdur.̈Tədqiqatın̈dəyərï126̈manaẗtəşkil̈etmişdir.

4. “xxxx” ASC-dən alınmış “X2 Kompleksi” MMC-yə məxsus (VÖEN **********) bank hesabları vasitəsilə Cavabdeh məxsus ******************** saylı bank hesabına 2022-ci il üzrə köçürülmüş pul köçürmə əməliyyatlarına dair çıxarışdan görünür ki, Cavabdeh məxsus bank hesabına ##.##.2022-ci il tarixdə 1083,33 manat və 495,77 manat, ##.##.2022-ci il tarixdə 23600 manat, ##.##.2022-ci il tarixdə 1180 manat, ##.##.2022-ci il tarixdə 2040 manat, ##.##.2022-ci il tarixdə 5900 manat və 980 manat, ##.##.2022-ci il tarixdə, 1180 manat, ##.##.2022-ci il tarixdə 4720 manat, ##.##.2022-ci il tarixdə 3540 manat, ##.##.2022-ci il tarixdə 5000 manat, ##.##.2022-ci il tarixdə 1180 manat, ##.##.2022-ci il tarixdə 260,44 manat olmaqla,̈ümumilikdə̈51159,54̈manaẗvəsaiẗköçürülmüşdür.

a) Iş üzrə qəbul edilmiş məhkəmə aktı Birinci instansiya məhkəməsində icraat

5. Iddiaçı “X2 Kompleksi” MMC cavabdeh Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, əsas borca görə 30252 manat 77 qəpik, hesablanmış cərimə borcuna görə 6050 manat 55 qəpik, ödənilmiş dövlət rüsumuna görə 198 manat 91 qəpik olmaqla cəmi 36502 manat 23 qəpik məbləğində pulun cavabdeh Cavabdeh alınaraq iddiaçıya ödənilməsi barədə qətnamə̈çıxarılmasını̈xahiş̈etmişdir.

6. Iddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, alıcı qismində “X2 Kompleksi” MMC, tədarükçü qismində “X2 Kompleksi” MMC-nin “X3 və Tədarükü” məntəqəsi və fermer Cavabdeh arasında bağlanmış ##.##.2022-ci il tarixli, *** saylı xam-pambığın alğı-satqı müqaviləsinə əsasən cavabdeh öhdəsində olan 59 hektar torpaq sahəsində öz işçi qüvvəsi ilə pambıq əkməyi və hər hektardan 30 sentnerdən az olmamaqla xam pambıq istehsal etməklə iddiaçıya satmağı öhdəsinə götürmüşdür. Müqavilənin icrası ilə əlaqədar cavabdeh iddiaçıdan 87670 manat 69 qəpik məbləğində avans vəsaitlər (nağd vəsait, dərman, çiyid, gübrə və.s.) verilmiş, müxtəlif xidmətlər göstərilmişdir. Müqavilə şərtlərinə əsasən, cavabdeh götürdüyü avansın dəyərini xam-pambıqla ödəməli və avans götürdüyü vəsait üzrə borcunu bağladıqdan sonra, təhvil verməli olduğu xam-pambığın qalan dəyərini müqavilədə göstərilən müddətdə almalı idi. Lakin cavabdeh yaranmış borcdan 57417 manat 92 qəpik dəyərində xam-pambıq verməklə ödəmişdir. Beləliklə, cavabdeh tərəfindən 2022-ci il mövsümü üzrə ##.##.2022-ci il tarixli, *** saylı müqavilənin 2.1.1, 2.1.7, 5.2-ci bəndlərini pozaraq götürdüyü avans müqabilində borcunu tam ödəməmişdir. Nəticədə cavabdehin iddiaçıya 30252 manat 77 qəpik borcu qalmışdır. Bundan əlavə, Müqavilənin 5.2-ci bəndinə əsasən cavabdeh müqavilədə nəzərdə tutulan miqdarda xampambıq vermədiyi halda yerinə yetirilməyən öhdəlik üzrə xam-pambığın 1-ci növ qiyməti ilə (1-ci növ xam-pambığın 1 tonunun qiyməti 700 manatdır). 20 faiz həcmində cərimə ödəməlidir ki, bu cərimənin də məbləği 6,050 manat 55 qəpik təşkil edir. Qaytarılmamış avans məbləğin cəriməsi: 30252 manat 77 qəpik х 20 % = 6,050 manat 55 qəpik (təqribi). Eyni zamanda ##.##.2023-cü il tarixli üzləşmə aktında borclu Cavabdeh ##.##.2022-ci il tarixli, *** saylı saylı xam-pambığın alqı-satqı müqaviləsini pozaraq öhdəliyində 30252 manat 77 qəpik məbləğində borcu qaldığı təsdiq edilmişdir. Bununla yanaşı, cavabdehin qeydiyyatda olduğu ünvan üzrə cavabdehə rəsmi pretenziya məktubu göndərilməklə 3 iş günü müddətində borcun ödənilməsi tələb edilmiş, əks təqdirdə isə müqavilə öhdəliyinin yerinəyetirilməməsinə görə məhkəməyə müraciət ediləcəyi bildirilmişdir. Buna baxmayaraq məsələnin məhkəmədən kənar həllinə heç bir təşəbbüs göstərilməmişdir. Beləliklə cavabdeh, Müqavilə üzrə borcunu ödəmədiyindən iddiaçı borcu qanunvericiliyə uyğun olaraq məhkəmə qaydasında tələb etmək məcburiyyətindədir.

7. Cavabdeh Cavabdeh məhkəmə iclasında iddianı qəbul etməyərək izahatında bildirmişdir ki, “X2 Kompleksi” MMC ilə müqavilə bağlamış, aralarındakı razılığa əsasən pambıq əkib “X2 Kompleksi” MMC-yə satmalı idi. 87670 manat məbləğində avansın hamısı verilməmişdir. Iddiaçıya 57417 manat 92 qəpik dəyərində xam-pambıq təhvil verilmişdir. ##.##.2022-ci il tarixli müqaviləni imzalamışdır. Iddiaçı tərəfindən təqdim olunmuş aktlarda bəzi imzalar ona məxsus olsa da, bəzi imzalar ona məxsus deyil. Onun iddiaçıya heç bir borcu yoxdur.̈Sənədlər̈ekspertizayägöndərildi,̈sənədlərin̈saxtäolduğübəllidir.

8. Gəncə Kommersiya Məhkəməsinin ## ####### 2025-ci il tarixli *-*(***)-***/**** nömrəli qətnaməsi ilə (hakim Rəşad Məmmədov) iddiaçı “X2 Kompleksi” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin cavabdeh Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair iddiasının təmin edilməməsi; Ödənilmiş dövlət rüsumunun iddiaçıya aid edilməsi; 126 manat ekspertiza xərcinin iddiaçı “X2 Kompleksi” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətindən tutularaq Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin̈Məhkəmə̈Ekspertizası̈Mərkəzinin̈hesabınäkeçirilməsïqəẗedilmişdir.

9. Məhkəmə həmin nəticəyə gələrkən Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 6.2, 385.1 və 386.1-ci maddələrinə, habelə Mülki Prosessual Məcəllənin 14.2, 77.1 və 217.4cü̈maddələrinə̈istinad̈etmişdir.

Apellyasiya şikayətinin və ona etirazın dəlilləri b) Apellyasiya şikayətinin dəlilləri

10. Iddiaçı “X2 Kompleksi” MMC apellyasiya şikayəti verərək, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilməsini və iddianın təmin edilməsi barədə yeni qətnamə çıxarılmasını̈xahiş̈etmişdir.

11. Iddiaçı “X2 Kompleksi” MMC apellyasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi maddi və prosessual hüquq normalarının pozulması ilə çıxarılmışdır. Iş üzrə hərtərəfli, tam və obyektiv araşdırma aparılmamış və işin faktiki hallarına düzgün hüquqi qiymət verilməmişdir. Belə ki, iddianın rədd edilmə əsası cavabdeh Cavabdeh og̈luna mövcud müqavilə üzrə göstərilən xidmətlərə və təqdim edilən məhsullara dair tərtib edilmiş aktlardakı imzaların Cavabdeh og̈lu tərəfindən imzalanmaması olmuşdur. Məhkəmə bu əsasla çıxış edərək “X2 Kompleksi” MMC tərəfindən cavabdehə heç bir xidmət göstərilmədiyini zənn etmiş və bununlada tərələr arasında yaranan münasibətə, işin hallarına zahiri qiymət vermiş, iş üzrə qarşı tərəfin bank hesabına köçürülən nag̈d pul məbləg̈ini, yekunda pambıg̈ın təhvil verilməsinə dair pambıq-təhvil aktlarını və digər əsaslı sübutları göz ardı etmişdir. Halbuki, tərəflər arasında bag̈lanan xam pampıg̈ın alqı-satqı müqaviləsinin əsas mahiyyəti tərəflərindən fermerin yəni, Cavabdeh og̈lunun istifadəsində olan torpaq sahəsində xam-pambıg̈ın əkilib-becərilməsinə dair fermerə pambıg̈ın istehsalı üzrə zəruri olan bütün aqrotexniki xidmətlərin göstərilməsi, yekunda əldə olunan xam-pambıg̈ın müqavilə üzrə şərtləndirilmiş miqdarda müəssisəmizə təhvil verilməsidir. Müqavilənin mahiyyətindən görünür ki, müqavilə üzrə yekunda pambıg̈ın əldə edilməsi üçün zəruri olan bütün aqrotexniki qulluq xidmətləri müəssisə tərəfindən həyata keçirilir. Yəni, fermerlərin müəssisə ilə müqavilə bag̈lamasının səbəbi pambıq istehsalı üçün zəruri olan qulluq xidmətlərin həyata keçirilməsi üçün yetərli maliyyə və texniki imkanlara malik olmamasıdır. Xüsusilə də 59 hektarlıq torpaq sahəsindən bəhs edildiyini diqqətə çatdırmaq istərdik. Digər tərəfdən isə müəssisənin bu müqavilənin tərəfi kimi çıxış etməkdə maraqlı olmasının səbəbi torpaq sahəsinin fermərə məxsus olmasıdır. Göstərilənlərə əsasən fermer Cavabdeh og̈lunun torpaq sahəsində “X4 Kompleksi” MMC tərəfindən müqavilə şərtlərinə əsasən aqrotexniki xidmətlərin göstərildiyi faktı qaçılmazdır. Digər tərəfdən, birinci instansiya məhkəməsinə təqdim edilən maliyyə arayışına və məhkəmə qətnaməsinə nəzər yetirsək cavabdeh Cavabdeh og̈lu tərəfindən müəssisəyə ##.##.2022-ci il tarixli, *** saylı müqavilə üzrə ümumilikdə 57,417 dəyərində xam-pambıqla ödəniş etdiyi işin mübahisəsiz halıdır. Mülki Məcəllənin 567-ci maddəsinə əsasən, alqı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. Burada cavabdehin müəssisəyə yuxarıda qeyd edilən 57,417 manatlıq ödənişi etməsi həm borcun, həmçinin də, tərəflərindən qarşı tərəfə müqavilə üzrə mövcud xidmətlərin göstərilməsinin, yəni müqavilə üzrə nəzərdə tutulan öhdəliklərin yerinə yetirilməsinin etirafı kimi qəbul edilməlidir. Əks halda, əgər qarşı tərəfə xidmətlər göstərilməsəydi, bu zaman Cavabdeh og̈lunun 57,417 manatlıq ödəniş etmək öhdəliyi yaranmazdı. Bundan əlavə qeyd edir ki, cavabdeh tərəf heç bir məhkəmə iclasında yekun borcu mübahisələndirməmiş, borcun tam ödənilməsi, iddiaçı tərəfdən xidmətlərin tam göstərilməməsi və sair tipli izahatlar verməmişdir. Sadəcə olaraq Cavabdeh og̈lu məhkəmədə ifadəsində “X4 Kompleksi” MMC tərəfindən ona heç bir xidmətin göstərilmədiyini bildirmiş və bu ifadə əsasında ekspertiza rəyinə əsasən xidmət aktlarındakı imzalar cavabdehə aid olmadıg̈ından məhkəmə mübahisəyə formal yanaşaraq iddianı rədd etmişdir. Halbuki, qarşı tərəfin müqavilə üzrə ödəniş etməsi elə xidmətlərin onlar tərəfdən göstərilməsinin bariz sübutudur. Mövcud situasiyada xidmət aktlarındakı imzaların cavabdehə məxsus olmaması həmin əqdlərin bag̈lanmasında onun iradə ifadəsinin olmaması anlamına gəlmir. Zatən cavabdeh bu müqavilə münasibətinə girərkən bu xidmətlərin göstərilməsini qabaqcadan arzu edirdi və yekunda ona məxsus torpaq sahəsində tərəflərindən həyata keçirilən bütün xidmətlərdən xəbərdar idi. Üstəlik, göstərilən xidmətlərin nəticəsində məhsul əldə etmiş və əldə edilən məhsuldan müəssisəyə 57,417 manatlıq ödəniş həyata keçirmişdir. Bütün bunlar mövcud xidmət aktlarının, yəni əqdlərin cavabdehin məlumatlı olması əsasında, onun tapşırıg̈ı ilə hər hansı tanışlıq və yaxud qohumluq əlaqəsi olan şəxs tərəfindən imzalanmasının, lakin yekunda Cavabdeh og̈lunun iradə ifadəsinin əks olunmasının bariz göstəricidir. Mülki Məcəllənin 358.1-ci maddəsinə əsasən, səlahiyyətsiz şəxsin əşyaya və ya hüquqa dair sərəncam verməsi, əgər səlahiyyətli şəxsin icazəsi (qabaqcadan verilmiş razılığı) ilə həyata keçirilirsə, etibarlıdır. Məhkəmənin qətnaməsinin yanlış olduğunu göstərən digər bir məsələ isə mövcud müqavilə üzrə xidmətlərin bir parçası olan 49,320 manat nag̈d vəsaitin cavabdehin bank hesabına köçürülməsinin nəzərə alınmamasıdır. Belə ki, cavabdehə göstərilən xidmətlərin (aqrotexniki işlər, kimyəvi məhsullar, nag̈d vəsait) ümumi dəyəri 87,670 manat 69 qəpik təşkil edir. Qeyd olunan məbləg̈in isə yarısından çoxu, yəni yuxarıda qeyd olundug̈u kimi 49,320 manatlıq hissəsi cavabdehin şəxsi bank hesabına köçürülmüşdür. Bu məqamda cavabdehin qeyd etdiyi kimi əgər həqiqətən də ona heç bir xidmət göstərilməyibsə, o zaman sözügedən məbləg̈in sonuncunun bank hesabına köçürülməsi əsası “sual dog̈urur”. Lakin, bu hal bir daha tərəflər arasında müqavilə üzrə və maliyyə arayışında qeyd olunan bütün öhdəliklərin onlar tərəfindən yerinə yetirildiyi göstərir. Həmçinin onu da qeyd edir ki, pambıq istehsalı kənd təsərrüfatının spesifik bir sahəsidir və bu bitkinin istehsalı, əkilib becərilməsi üçün müəyyən ardıcıllıqla həyata keçirilməsi zəruri olan bütün qulluq xidmətləri göstərilməlidir. Bu qulluq xidmətlərinin həcmi və miqdarı isə əkin sahəsinin hektarından asılı olaraq dəyişir. Yəni, tərəflərindən cavabdehə göstərilən xidmətlərin bir hissəsinin sübuta yetirilməsi və yekunda həmin sahədən təqribi 60000 manatlıq xam pambıg̈ın əldə edilməsi həmin sahədə zəruri olan bütün qulluq xidmətlərinin normativ ardıcıllıg̈a uyg̈un həyata keçirilməsini nümayiş etdirir. Həmçinin, cavabdehin məhkəmə iclasında verdiyi izahatlarda göstərilən xidmətin həcmi, məbləg̈i və yaxudda keyfiyyətini mübahisələndirməmiş, sadəcə olaraq imzaların ona aid olmaması faktından öz xeyrinə suiistifadə̈edərək,̈ümumiyyətlə,̈heç̈bir̈xidmətin̈göstərilmədiyinïqeyd̈etmişdir.

c) Apellyasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri

12. Apellyasiyäşikayətinə̈qarşı̈etiraz̈daxil̈olmamışdır.

d) Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları

13. ##.##.2026-cı il tarixdə keçirilmiş məhkəmə iclasında iddiaçı “X2 Kompleksi” MMCnin etibarnamə üzrə nümayəndəsi X1 apellyasiya şikayətini müdafiə edərək izahatında bildirmişdir ki, birinci instansiya məhkəməsinin iddianı təmin etməməsinin səbəbi onlar tərəfindən fermerə göstərilən xidmətlərə dair xidmət haqqı aktlarındakı imzanın fermerə məxsus olmamasıdır. Onlar bununla razılaşmırlar. Çünki, onlar tərəfindən fermerə göstərilən xidmətləri sübut edən kifayət qədər sübutlar təqdim edilmişdir. Lakin, Gəncə Kommersiya Məhkəməsi lazımi dərəcədə sübutları qiymətləndirməyib. Belə ki, cavabdehə göstərilən xidmət nəticəsində, o, məhsul əldə etmiş və əldə edilən məhsuldan müəssisəyə 57,417 manat məbləğdə ödəniş həyata keçirtmişdir. Belə olan halda necə ola bilər ki, cavabdehə xidmət göstərilməmiş olsun. Cavabdeh tərəfindən pambıq təhvil verilməsinə dair cavabdehin özü tərəfindən imzalanmış pambıq təhvil aktları məhkəməyə təqdim edilmişdir. Həmin aktlar cavabdehin nə qədər borcu olduğu, hər təhvil aktından sonra nə qədər borcu qaldığı barədə məlumatları özündə əks etdirir. Həmçinin birinci instansiya məhkəməsi mövcud müqavilə üzrə iddiaçı təşkilat tərəfindən cavabdehə bank vasitəsilə 49,320 manat vəsaitin ödənilməsini nəzərə almayıb. Bundan əlavə, cavabdehin həmin ildə MMC-yə ünvanladığı ərizələr var. Həmin ərizələrdə qeyd edir ki, şirkət tərəfindən ona bütün lazimi xidmətlər göstərilib, lakin o suvarma mövzusunda problemlər yaşayır və xahiş edir ki, bu sahədə ona köməklik göstərilsin. Başqa bir ərizəsində cavabdeh suvarma ilə bağlı ünvanladığı ərizəsindəki tələbin ödənildiyi üçün şikayətini geri götürdüyünü qeyd etmişdir. Cavabdeh digər bir ərizəsində 59 ha ərazidə pambıq əkdiyini, cəmiyyətin xidmətlərindən razı qaldığını lakin suvarma üçün suvarma təşkilatçılarına köməklik göstərmələri üçün ərizə ilə müraciət etdiyini, bununla əlaqədar cəmiyyətin də köməklik göstərməsini xahiş etdiyini bildirmişdir. Sədrlik edənin suallarına cavab olaraq nümayəndə bildirmişdir ki, müqavilə 2022-ci ilin yanvar ayında bağlanmış, cavabdehin xidmət ilə bağlı ərizələri isə həmin ilin iyun-avqust aylarında müəssisəyə daxil olmuşdur. 50000 manat suvarma xərcləri, torpağın icarə haqqı, fəhlə pulu və digər xərclər üçün cavabdehə ödənilib.

14. ##.##.2026-cı il tarixdə keçirilmiş məhkəmə iclasında cavabdeh Cavabdeh apellyasiya şikayətini qəbul etməyərək izahatında bildirmişdir ki, torpağın icarəsi ilə bağlı ödəməni qəbul edir. Həmin ödəniş təxmini 23000 manat olub və pul onun bank hesabıma köçürülmüşdür. 6 ildir ki, pambıq əkini ilə məşğul olur. 2020-ci ildə iddiaçı təşkilata ən çox pambıq məhsulu o vermişdir. Hal-hazırda səhhətində problemlər var. Hazırki, mübahisə ilə bağlı məhkəmədə bir neçə iş var. Iddiaçı tərəf həmin iclaslarda iştirak etmir. 2022-ci ildə iddiaçı təşkilatın nümayəndələri ona bildirmişlər ki, guya onun borcu var. Özləri öz aralarında bu barədə akt tərtib etmişlər, həmin aktı Elxan, Pünhan və Asəf adlı şəxslər imzalamışlar. Asəf adlı şəxsi ümumiyyətlə tanımır. Pünhan isə bildirir ki, həmin aktdan xəbəri olmayıb. 2022-ci ildə icazəsi olmadan əkdiyi pambığı yığıblar. 2025-ci ildə isə onu məhkəməyə vermişlər. 2022ci ildə Fəxri müəllimlə əlaqə saxlayaraq bildirmişdir ki, fermerdir, iddiaçı təşkilatla müqaviləsi var, suvarma problemləri yaşayır. Xahiş etmişdir ki, köməklik göstərilsin. Məzahir müəllimi ona kömək üçün göndərmişlər. Əvvəl ona bildirmişlər ki, su gələcək, lakin suyun verilməsində problemlər olmuşdur. Sədrlik edənin suallarına cavab olaraq Cavabdeh bildirmişdir ki, özünün şəxsi texnikaları var, onlardan istifadə etmişdir. Iddiaçı təşkilat tərəfindən ona xidmətlə birlikdə təqribən̈55000̈manaẗverilib.̈Digər̈xidmətlərïqəbul̈etmir.

15. ##.##.2026-cı il tarixdə keçirilmiş məhkəmə iclasında iddiaçı “X2 Kompleksi” MMCnin etibarnamə üzrə nümayəndəsi X1 apellyasiya şikayətini müdafiə edərək izahatında bildirmişdir ki, ##.##.2022-ci il tarixdə cavabdehlə müqavilə bağlamışlar. Həmin ildə cavabdehin bank hesabına 50000 manat köçürülüb. Nağd ödəniş etməmişlər heç zaman. Əvvəlcə akt tərtib olunur, daha sonra bank hesabına köçürülür məbləğ. Çiyid, texniki xidmətlərə görə pul ödənilib. Iddiaçı təşkilatın cəmi 2 bank hesabı var, “xxxx” ASC və “xxxx” ASC. Cavabdehə edilən ödənişlərin hamısı “xxxx” ASC-də açılmış hesab üzərindən həyata keçirilmişdir. Sədrlik edənin suallarına cavab olaraq nümayəndə bildirmişdir ki, ödəniş olarkən əvvəlcə borcdan çıxılır,sonra qalan məbləğ kart hesabna yüklənir. Ən sonuncu avans 2022-ci ildə̈verilib.

16. ##.##.2026-cı il tarixdə keçirilmiş məhkəmə iclasında cavabdeh Cavabdeh apellyasiya şikayətini qəbul etməyərək izahatında bildirmişdir ki, 2022-ci ilin avqust ayından çıxıb getmişdir. Pambıq yığılan vaxt burada olmamışdır. Övladı xəstə olduğu üçün Türkiyə Cümhuriyyət Respublikasına getmişdir. Sonuncu dəfə pambığı 2021-ci ilin axırında vermişdir. Iddiaçı təşkilata təqribən 56000-57000 manat borcu olmuşdur. Onun da qarşılığında 2022-ci il mövsümündə 58000 manat dəyərində pambıq məhsulu vermişdir. Ancaq, pulu kart hesabından çəkməmişdir.̈Bankägetmiş̈və̈pul̈onänağd̈qaydadäverilmişdir.

17. ##.##.2026-cı il tarixdə keçirilmiş məhkəmə iclasında cavabdeh Cavabdeh apellyasiya şikayətini qəbul etməyərək izahatında bildirmişdir ki, iddiaçı təşkilat tərəfindən bank vasitəsilə ona pul köçürmələri olmuşdur. Sədrlik edənin suallarına cavab olaraq Cavabdeh bildirmişdir ki, 50 ha torpaq sahəsində pambıq əkilmişdir. Həmin sahənin təqribən 24-25 ha hissəsini öz hesabına biçdirmiş, qalan 26 ha hissəni isə iddiaçı təşkilatın kombaynları biçmişdir. Səpin işlərinin hamsı iddiaçı təşkilat tərəfindən görülmüşdür. Kultivasiya işlərinin bir qismi iddiaçı təşkilat tərəfindən həyata keçirilmişdir. Hansı ki, bunun dəyəri də təqribən 2000 manatdır. Dərman məhsullarını öz vəsaiti hesabına almışdır. 2021-ci ildə də iddiaçı tərəflə pambıq məhsullarının alqı-satqısı barədə müqavilələri olmuşdur. 2022-ci il əkin mövsümü üzrə onun tərəfindən iddiaçı təşkilata təqribən 57000 manatdan artıq dəyərdə pambıq məhsulu təhvil verilmişdir. Iddiaçı təşkilatın 2021-ci il əkin mövsümü üzrə ona borcu qalmışdır. Ona görə də ##.##.2022-ci il tarixli *** nömrəli xam-pambığın alğı-satqı müqaviləsi bağlanmamışdan əvvəl,̈yənï##.##.2022-cïil̈tarixdə̈onäödənişlər̈etmişlər.

18. Hazırkı məhkəmə iclasında iddiaçı “X2 Kompleksi” MMC-nin etibarnamə üzrə nümayəndəsi X1 apellyasiya şikayətini müdafiə edərək izahatında bildirmişdir ki, apellyasiya şikayətini müdafiə edərək izahatında bildirmişdir ki, iddiaçı təşkilat özü fermerləri toxumla təmin edir. Fermer istəsə, özü əlavə olaraq kənardan da toxum ala bilər. Cavabdeh tərəfin iddiaçı təşkilatdan aqrokimyəvi dərman, texnika istəməsinə aid müraciəti olmayıb, çünki müqavilə şərtlərində nəzərdə tutulmuşdur ki, şirkət aqronomu bütün şəraitlə təmin etməlidir. Bundan sonra aqronomla şifahi və ya telefonla əlaqə saxlanılır. Daha sonra isə akt tərtib olunur. Sədrlik edənin sualına cavab olaraq nümayəndə bildirmişdir ki, çöpdoğrama 2021-ci ilin dekabrında olub. Dərman və digər aqrotexniki xidmətlərin göstərilməsi ilə bağlı məhkəməyə təqdim edilmiş qaimə fakturalardan başqa digər mötəbər sübutu məhkəməyə təqdim edə bilmirlər. Nümayəndə sonda məhkəmə kollegiyasından apellyasiya şikayətinin təmin edilməsini xahiş etmişdir.

19. Hazırkı məhkəmə iclasında cavabdeh Cavabdeh apellyasiya şikayətini qəbul etməyərək izahatında bildirmişdir ki, iddiaçı təşkilat tərəfindən ona toxum olaraq yalnız çiyid verilmişdir. Onun da kilosu 35-40 qəpik olmuşdur. 1 hektar əraziyə 40 kilo çiyid hesablanır. Iddiaçının iddia etdiyi digər toxum növləri ona verilməmişdir. Ona verilməmiş toxum növlərini öz vəsaiti hesabına türklərdən almışdır. Çöpdoğrama işləri də öz vəsaiti hesabına həyata keçirilmişdir. Müqavilədə əkin sahəsi 59 ha göstərilsə də, lakin o 50 ha ərazidə pambıq əkmişdir. Sədrlik edənin suallarına cavab olaraq Cavabdeh bildirmişdir ki, kultivasiya işlərinin bir qismi iddiaçı təşkilat tərəfindən görülmüşdür və həmin işlərin dəyəri təqribən 2000 manatdır. Məhsul yığımının yarısı da iddiaçı təşkilat tərəfindən həyata keçirilmişdir. Səpin işlərini tam olaraq iddiaçı təşkilat görmüşdür. Cavabdeh Cavabdeh sonda məhkəmə kollegiyasından apellyasiyäşikayətinin̈təmin̈edilməməsinïxahiş̈etmişdir.

Tətbiq edilən hüquq Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi

20. Maddə 14.1. Mülki hüquqlar və vəzifələr mülki qanunvericilikdə nəzərdə tutulan əsaslardan, habelə fiziki və hüquqi şəxslərin qanunvericilikdə nəzərdə tutulmasa da, mülki qanunvericiliyin prinsiplərinə görə mülki hüquqlar və vəzifələr doğuran hərəkətlərindən əmələ gəlir.

21. Maddə 385.1. Öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını̈tələb̈etmək̈hüquqüvardır.

22. Maddə 389.1. Mülki hüquq və vəzifələrin müəyyənləşdirilməsi, dəyişdirilməsi və ya xitamı̈haqqındäikïvə̈yäbir̈neçə̈şəxsin̈razılaşması̈müqavilə̈sayılır.

23. Maddə 390.1. Fiziki və hüquqi şəxslər azad surətdə müqavilələr bağlaya və bu müqavilələrin məzmununu müəyyənləşdirə bilərlər. Onlar bu Məcəllədə nəzərdə tutulmayan, lakin̈onäzidd̈olmayan̈müqavilələr̈də̈bağlayäbilərlər.

24. Maddə 425.1. Öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkəẗetməlidir.

25. Maddə 442. Öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür.

26. Maddə 567. Alğı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə̈götürür.

27. Maddə 752.1. podrat müqaviləsinə görə podratçı müqavilədə nəzərdə tutulan işi icra etməyi,̈sifarişçïisə̈podratçıyärazılaşdırılmış̈muzd̈ödəməyïöhdəsinə̈götürür

28. Maddə 752.2. Əgər podratda hər hansı məmulatın hazırlanması nəzərdə tutularsa və podratçı onu özünün əldə etdiyi materiallardan hazırlayarsa, hazırlanmış məmulata mülkiyyəti sifarişçiyə̈verir.̈Əgər̈əvəz̈edilən̈əşyähazırlanmışdırsa,̈alğı-satqı̈qaydaları̈tətbiq̈edilir.

Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi

29. Maddə 14.1. Məhkəmə həqiqətə nail olmaq üçün işin hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiqinə lazımi şərait yaradır. Bunun üçün məhkəmə işdə iştirak edən şəxslərə onların prosessual hüquq və vəzifələrini izah edir, görüləcək yaxud görülməyəcək hərəkətlərin nəticələri barədə onları xəbərdar edir, onların prosessual hüquqlarının həyata keçməsinə kömək̈göstərir.

30. Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübuẗetməlidir.

31. Maddə 88. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə̈üçün̈qabaqcadan̈müəyyən̈edilmiş̈qüvvəsïyoxdur.

32. Maddə 217.3 Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə̈uyğun̈əsaslandırılmalıdır.

33. Maddə 384.0.1. Apellyasiya instansiya məhkəməsi qətnaməni dəyişmədən, apellyasiyäşikayətinïisə̈təmin̈etmədən̈saxlayäbilər.

34. Maddə 385.2. Birinci instansiya məhkəməsinin faktlar nöqteyi-nəzərindən qanuni və əsaslı olan və mahiyyəti üzrə düzgün olan qətnaməsi yalnız formal mülahizələrə görə ləğv edilə̈bilməz.

Apellyasiya baxışının hədləri

35. MPM-in 372.6-cı maddəsinə əsasən, apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun düzünə və ya dolayısı ilə mübahisələndirilən hissəsində, şikayət qərarın ləğv edilməsinə yönəldikdə və ya apellyasiya şikayətində və ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin predmeti bölünməz olduqdäisə̈tam̈yoxlayır.

36. MPM-in 372.7-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin dəlillərindən asılı olmayaraq, məhkəmənin maddi və prosessual hüquq normalarına riayət etməsinïyoxlayır.

37. Apellyasiya şikayətində birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilməsi xahiş edildiyi üçün apellyasiya baxışının hədlərini qətnamənin qanuniliyinin və əsaslılığının tam şəkildə̈yoxlanılması̈təşkil̈edir.

Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi

38. Məhkəmə kollegiyası işin hallarına dair məruzəçi hakimin məruzəsini və proses iştirakçılarının izahatını dinləyib, apellyasiya şikayətinin dəlillərini iş materialları ilə birlikdə araşdırıb işin hallarına mülki qanunvericiliyə əsasən hüquqi qiymət verərək aşağıdakılara əsasən bu nəticəyə gəlir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, baxılan iş üzrə birinci instansiyäməhkəməsinin̈qətnaməsïdəyişdirilmədən̈saxlanılmalıdır.

39. Məhkəmə kollegiyası MPM-nin 217.4-cü maddəsinə müvafiq olaraq məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlara istinad edərək və həmin sübutlara adıçəkilən Məcəllənin 88-ci maddəsinin tələblərinə uyğun obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra hüquqi qiymət verərək mübahisənin mahiyyəti üzrə həll olunması üçün əhəmiyyəti olan işin faktik halları kimi müəyyən etmişdir ki, tərəflər arasında ##.##.2022-ci il tarixli *** nömrəli xampambığın alğı-satqı müqaviləsi bağlanmış, həmin müqaviləyə görə, cavabdeh öhdəsində olan 59 hektar torpaq sahəsində öz işçi qüvvəsi ilə pambıq əkməyi və hər hektardan 30 sentnerdən az olmamaqla xam pambıq istehsal etməklə iddiaçıya (alıcıya) satmağı öhdəsinə götürmüşdür. Iddiaçı təşkilat 2022-ci il əkin mövsümü üçün cavabdeh qarşısında müqavilə üzrə öhdəliklərini tam icra edərək ona 87670,69 manat avans vəsait verdiyini və xidmətlər gödtərdiyini, cavabdehin isə müqavilə üzrə üzərinə düşən öhdəliyini qismən icra edərək 57417,92 manat dəyərində xam-pambıq təhvil verdiyini və qalıq 30252,77 manat borcunu ödəmədiyini iddia edərək̈hazırkı̈iddiäilə̈məhkəməyə̈müraciəẗetmişdir.

40. Mülki hüquqda hamılıqla qəbul edilmiş prinsiplərdən biri olan “iura novit curia” – “məhkəmə hüququ bilir” prinsipinə əsasən hüququn tətbiqinə hakim bilavasitə cavabdehlik daşıyır və tərəflərin faktlar barəsində hüquqi mövqeləri hakim üçün heç bir halda məcburi deyil.

41. Bu prinsipə görə, hər hansı iddia tələbi üzrə hüquqi dəyərləndirmə prosesi ilk addım kimi iddiaçının tələbinə uyğun gələn iddia tələbinin qanuni əsasının tapılmasından və məhkəməyə bildirdiyi faktiki halların həmin iddia tələbinin qanuni əsasının dispozisiya şərtlərinə uyğun̈olmasının̈yoxlanılmasından̈ibarətdir.

42. Əgər irəli sürülmüş iddia tələbinin qanuni əsası tapılırsa və faktiki hallar müvafiq maddi hüquq normasının dispozisiya şərtləri ilə uzlaşırsa (habelə cavabdehin etiraz və müdafiə vasitələrinə görə aradan qalxmırsa) iddia təmin olunur, uzlaşmırsa rədd edilir. Ikinci halda hüquqi dəyərləndirmə məhkəmə üçün artıq başa çatmış olur. Bu halda əlavə olaraq irəli sürülən dəlillərin̈araşdırılmasınäehtiyac̈qalmır,̈çünkïişin̈həllïüçün̈bunun̈əhəmiyyətïyoxdur.

43. Tərəflər arasında bağlanmış müqavilə - alqı-satqı, podrat və xidmət müqavilələrinin elementlərini birləşdirən qarışıq müqavilədir. Odur ki, müqaviləyə müvafiq hissələrdə mülki qanunvericiliyin alqı-satqı müqaviləsinə və podrat müqaviləsinə dair normaları tətbiq edilməlidir.

44. Işin mübahisəsiz halına görə, tərəflər arasında ##.##.2022-ci il tarixli *** nömrəli xampambığın alğı-satqı müqaviləsi bağlanmış, həmin müqaviləyə görə, cavabdeh öhdəsində olan 59 ha torpaq sahəsində öz işçi qüvvəsi ilə pambıq əkməyi və hər hektardan 30 sentnerdən az olmamaqläxam̈pambıq̈istehsal̈etməklə̈iddiaçıyä(alıcıya)̈satmağı̈öhdəsinə̈götürmüşdür.

45. Işin mübahisəsiz halı həmçinin ondan ibarətdir ki, cavabdeh Cavabdeh 2022-ci il əkin mövsümü üçün 59 ha torpaq sahəsindən əldə etdiyi 57417,92 manat dəyərində xam-pambığı iddiaçı̈təşkilatätəhvil̈vermişdir.

46. Iddiaçı təşkilat 2022-ci il əkin mövsümü üçün cavabdehə 87670,69 manat avans vəsait verdiyini iddia etmiş, bu barədə məhkəməyə təhvil təslim və aqrotexniki xidmətlərin göstərilməsinə dair aktlar, eləcə də üzləşmə aktları təqdim etmişdir. Cavabdeh isə iddiaya etiraz edərək, 2022-ci il əkin mövsümü üçün iddiaçıya 57417,92 manat dəyərində xam-pambıq təhvil̈verdiyinïvə̈borcüqalmadığını̈bildirmişdir.

47. Iddiaçı təşkilatın məhkəməyə təqdim etdiyi aktlara nəzər yetirdikdə görünür ki, ##.##.2023-cü il tarixli və ##.##.2023-cü il tarixli üzləşmə aktları ümumiyyətlə, cavabdehin adından imzalanmamışdır. Eynilə, 3457,50 manat dəyərində xidmətlər görüldüyünü əks etdirən digər̈aktlar̈däcavabdehin̈adından̈imzalanmamışdır.

48. Cavabdeh Cavabdeh digər aktlarda onun adından icra edilmiş imzaların da ona məxsus olmadığını bildirmiş və bu səbədən də, birinci instansiya məhkəməsində icraat zamanı xətşünaslıq ekspertizası təyin edilmiş və alınan rəylə həmin aktlardakı imzaların cavabdeh tərəfindən̈deyil,̈başqäşəxs̈tərəfindən̈icräedildiyïmüəyyən̈edilmişdir.

49. Bununla belə, apellyasiya baxışı zamanı qəbul edilmiş sübutların cəlb edilməsi barədə ##.##.2026-cı il tarixli məhkəmə qərardadı əsasında “X2 Kompleksi” MMC-yə məxsus ***MSCD********* saylı bank hesabı vasitəsilə cavabdeh Cavabdeh məxsus ******************** saylı bank hesabına 2022-ci il üzrə pul köçürmə əməliyyatları həyata keçirilib-keçirilməməsi barədə məlumatlar bankdan tələb edilmişdir. Bank tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş pul köçürmə əməliyyatlarına dair çıxarışla müəyyən edilmişdir ki, cavabdeh Cavabdeh məxsus bank hesabına ##.##.2022-ci il tarixdə 1083,33 manat və 495,77 manat, ##.##.2022-ci il tarixdə 23600 manat, ##.##.2022-ci il tarixdə 1180 manat, ##.##.2022-ci il tarixdə 2040 manat, ##.##.2022-ci il tarixdə 5900 manat və 980 manat, ##.##.2022-ci il tarixdə, 1180 manat, ##.##.2022-ci il tarixdə 4720 manat, ##.##.2022-ci il tarixdə 3540 manat, ##.##.2022-ci il tarixdə 5000 manat, ##.##.2022-ci il tarixdə 1180 manat, ##.##.2022-ci il tarixdə 260,44 manat olmaqla,̈ümumilikdə̈51159,54̈manaẗvəsaiẗköçürülmüşdür.

50. Kollegiya qeyd etməyi zəruri sayır ki, 2022-ci il əkin mövsümü üçün tərəflər arasındakı alqı-satqı, podrat və xidmət münasibələri onlar arasındakı ##.##.2022-ci il tarixli *** nömrəli müqavilə əsasında müqavilənin bağlandığı tarixdən yaranmışdır. Bu halda, həmin müqavilə bağlanmamışdan əvvəl ##.##.2022-ci il tarixdə həyata keçirilmiş 1083,33 manat və 495,77 manat məbləğdə pul köçürmə əməliyyatları 2022-ci il əkin mövsümü üçün verilmiş avans vəsaiti kimi qəbul edilməsi yolverilən deyildir. Bir sözlə, 2022-ci il əkin mövsümü üçün cavabdehə̈verilmiş̈avans̈vəsaitï49580,44̈manaẗməbləğdə̈təşkil̈etmişdir.

51. Cavabdeh Cavabdeh ##.##.2022-ci il tarixdə həyata keçirilmiş 1083,33 manat və 495,77 manat məbləğdə pul köçürmə əməliyyatlarının 2021-ci il əkin mövsümü üçün iddiaçı təşkilatın ona olan borcunu ödəməsi ilə əlaqələndirmişdir. Tərəflər arasındakı mübahisəli hüquq münasibətlərin 2021-ci ildə mövcud olduğunu nəzərə alaraq kollegiya həmin ödənişlərin əvvəlki əkin mövsümü üçün yaranmış borcla bağlı olmasını inandırıcı və qəbuledilən hesab etmişdir.

52. Qeyd edilənlərlə yanaşı, cavabdeh Cavabdeh apellyasiya məhkəməsinin iclasında verdiyi etirafedici məzmunda izahatı ilə onun 2022-ci il əkin mövsümü üçün 50 ha torpaq sahəsində pambıq əkdiyi, həmin sahənin 26 ha hissəsini iddiaçı təşkilatın kombaynlarının biçdiyi, səpin işlərinin bütövlükdə iddiaçı təşkilat tərəfindən görüldüyü, eyni zamanda iddiaçı təşkilat tərəfindən 2000 manat dəyərində kultivasiya işləri həyata keçirildiyi, habelə iddiaçı təşkilaẗtərəfindən̈onätoxum̈olaraq̈tüklü̈çiyid̈verildiyïmüəyyən̈edilmişdir.

53. Iddiaçı təşkilat tərəfindən məhkəməyə təqdim edimiş qaimə fakturalardan görünür ki, tərəflər 1 ha sahənin kombaynla biçilməsinə görə xidmət haqqını 150 manat məbləğdə razılaşmışlar.

54. Aqrotexniki iş və xidmətlərin tərəflər arasında razılaşdırılmış qiymətini nəzərə alan kollegiya qeyd edir ki, iddiaçı təşkilat tərəfindən cavabdehə məxsus 0.59 ha sahədə görülmüş səpin işlərinin dəyəri 1078 manat, 26 ha sahənin kombaynla biçilməsinə görə xidmət haqqı 3900 manat (26 x 150=3900) və toxumların dəyəri (59 ha x 40 x 0.35 qəpik=826) 826 manat olmuşdur. Belə ki, çiyidin qiyməti 35-40 qəpik olmuş, 1 hektar əraziyə 40 kilo çiyid hesablanmışdır.

55. Beləliklə, 2022-ci il əkin mövsümü üçün iddiaçı təşkilatın cavabdehə məxsus bank hesabına köçürdüyü 49580,44 manat avans məbləğini və qeyd edilən xidmətlərin göstərildiyi nəzərə alındıqda iddiaçı təşkilatın qeyd edilən əkin mövsümü üzrə cavabdehə ödədiyi avans məbləğïilə̈birlikdə̈göstərilmiş̈xidmətlərin̈dəyərïümumilikdə̈57384,44̈manaẗtəşkil̈edir.

56. Iddiaçı təşkilat cavabdehə ödənilən avansın və göstərilmiş aqrotexniki xidmətlərin 87670,69 manat məbləğdə olduğunu iddia etsə də, lakin o, avansın və göstərilmiş aqrotexniki xidmətlərin̈məhz̈həmin̈dəyərdə̈olduğunükifayətedicïaydınlıqläsübuẗedə̈bilməmişdir.

57. Artıq, növbəti araşdırılmalı məsələ - cavabdehin müqavilə üzrə üzərinə düşən öhdəliyi hansı̈həcmdə̈icräetməsidir.

58. Işin halları bu aspektdə araşdırıldıqda müəyyən edilir ki, cavabdeh Cavabdeh 2022-ci il mövsümündə iddiaçı təşkilata 57417,92 manat dəyərində xam-pambıq təhvil vermişdir. Iddiaçı̈tərəf̈özü̈iddiäərizəsində̈bühalı̈qəbul̈etmişdir.

59. Yəni, 2022-ci il əkin mövsümü üçün cavabdeh tərəfindən iddiaçı təşkilata təhvil verilmiş xam-pambığın dəyəri (57417,92 manat), həmin əkin mövsümü üçün iddiaçı tərəfindən onägöstərilən̈xidmətin̈dəyərindən̈(57384,44)̈artıq̈olmuşdur.

60. Kollegiyanın qənaətinə görə, iddiaçı təşkilat 2022-ci il əkin mövsümü üçün cavabdehdən öhdəliyin icrasını tələb etməkdə haqlı olmamışdır. Birinci instansiya məhkəməsi iddianı təmin etməməklə mübahisənin faktiki halları, tərəflərin münasibətləri və tətbiq edilməli olan hüquqla bağlı düzgün nəticəyə gəlmişdir və apellyasiya şikayətinin dəlilləri qətnamənin ləğvi üçün əsas deyildir. Ona görə də, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, birinci instansiya məhkəməsinin̈qətnaməsïdəyişdirilmədən̈saxlanılmalıdır.

61. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının MPM-in 372.1, 384, 392-393,̈402̈və̈405-cïmaddələrinïrəhbər̈tutaraq,̈məhkəmə̈kollegiyası

Qət etdi : Iddiaçı̈“X2̈Kompleksi”̈MMC̈tərəfindən̈verilmiş̈apellyasiyäşikayətïtəmin̈edilməsin. Gəncə Kommersiya Məhkəməsinin ## ####### 2025-ci il tarixli *-*(***)-***/**** nömrəli qətnaməsïdəyişdirilmədən̈saxlanılsın. Qətnamədən onun surətinin işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən tələbləri təmin olunmayan şəxs(lər) tərəfindən 2 (iki) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin̈KommersiyäKollegiyasınäkassasiyäşikayətïverilə̈bilər. Qətnamədən kassasiya şikayəti verilməzsə, o, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyïgündən̈2̈aÿmüddətində̈qanunïqüvvəyə̈minir.

Gəncə Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2-2(104)-278/2025

Eyni kateqoriyada digər qərarlar