Bakı Kommersiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2-2(113)-365/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2-2(113)-365/2020 10.08.2020 BAKİ KOMMERSİYA MƏHKƏMƏSİ Hakim Nuriyeva Səbinə Vidadi qızının sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi Əsədova Səma Əsəd qızının katibliyi, İddiaçının nümayəndəsi X2, İddiaçının nümayəndəsi Hacı Öztürkün, Cavabdehin nümayəndəsi vəkxxxx Vəkxxxx iştirakı xxxxə, İddiaçı “X5 Malzameleri Ticaret Limited”xxxx“xxxx-MMC” Şirkətinə qarşı “öhdəliyin icra edxxxxməsi və dəymiş maddi ziyanın ödənxxxxməsi” tələbinə dair iqtisadi işə məhkəmənin binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, M Ü Ə Y YƏ N E T D İ : İddiaçı “X5 Malzameleri Ticaret Limited”xxxx“xxxx-MMC” Şirkətinə qarşı “öhdəliyin icra edxxxxməsi və dəymiş maddi ziyanın ödənxxxxməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi xxxxə 2 saylı Bakı İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinə müraciət edərək, cavabdeh “xxxx-MMC” şirkətindən 2000 (iki min) ABŞ dolları, 736 (yeddi yüz otuz altı) ABŞ dolları, 177 (yüz yetmiş yeddi) ABŞ dolları, 3000 (üç min) ABŞ dolları, 11250 (on bir min iki yüz əlli) ABŞ dolları, ümumxxxxikdə 17163 (on yeddi min yüz altmış üç) ABŞ dolları və əlavə olaraq yük maşınına dəymiş ziyana görə 15000 (on beş min) ABŞ dolları və dəymiş maddi ziyana görə 30000 (otuz min) ABŞ dolları və məhkəməyə ödənxxxxmiş dövlət rüsumunun tutularaq iddiaçı Türkiyə Respublikasının hüquqi şəxsi olan “X5 Malzameleri Ticaret Limited” Şirkətinin xeyrinə tutulması barədə qətnamə qəbul edxxxxməsini xahiş etmişdir. İddia ərizəsində tələb onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı Türkiyə hüquqi şəxsi olan “X5 Malzamleri Ticaret Limited”xxxx“xxxx-MMC” xxxxə “xxxx“xxxx- MMC”-yə məxsus malları Azərbaycan Respublikasına öz maşını xxxxı gətirmişdir. Həmin müqavxxxxəyə əsasən maşına Raf sistemləri yüklənxxxxib Azərbaycana gətirmişdir. xx.xx.2018-ci xxxxə qədər gömrükdə rəsmi işlər bitənə gözlənxxxxmişdir. xx.xx.2018-ci xxxxdə Azərbaycan Respublikasına giriş etmişdir. Danışılan pul məbləğindən Hacı Öztürkə 1600 ABŞ dolları pul ödənxxxxmişdir. 78 gündür Hacı Öztürk Bakdadır(xx.xx.2018-ci xxxx tarixə qədər hesablanıb) 2000 ABŞ dollarını isə ödəməmişlər. Gömrükdən gecikməyə görə isə 736 ABŞ dolları, 301 manat isə vizanın bitməsinə görə, mal sahibi icazə verməmişdir ki, viza alsın. Beynəlxalq səmərə qanunlarına görə maşının günlük yatarı 150 ABŞ dolları 78 günə hesablansa, yük maşınına dəymiş 15000 ABŞ dolları ödənxxxxməlidir. Məlumat üçün bxxxxdirxxxxməlidir ki, “xxxx” MMC malları “xxxx” MMC-yə satır və “xxxx” MMC şirkəti isə Reynak şirkəti xxxxə müqavxxxxə bağlayır və yükü sahibinə çatdırmağı 61 K 3570 nömrəli maşının sahibi Hacı Öztürkə tapşırır, yəni “X5 Malzameleri Ticaret Limited” Şirkəti xxxxə müqavxxxxə bağlanılır. 2000 (iki min) ABŞ dolları, 736 (yeddi yüz otuz altı) ABŞ dolları, 177 (yüz yetmiş yeddi) ABŞ dolları, 3000 (üç min) ABŞ dolları, 11250 (on bir min iki yüz əlli) ABŞ dolları, ümumxxxxikdə 17163 (on yeddi min yüz altmış üç) ABŞ dolları və əlavə olaraq yük maşınına dəymiş ziyana görə 15000 (on beş min) ABŞ dolları ödənxxxxməlidir. Cavabdehdən pul tələb edxxxxir. Cavabdehlə dəfələrlə danışıqlar edxxxxməsinə və xəbərdarlıqlar edxxxxməsinə baxmayaraq heç bir nəticəsi olmamışdır. Cavabdeh şirkətin səlahiyyətli şəxsləri tərəfindən şantaj, təhqir və hədə qorxuya məruz qalmışlar. Hacı Öztürkün övladının ayaq barmağı qırılsa belə icazə verməmişlər. Hacı Öztürk axxxxəsini görə bxxxxmir. Maddi tələbatlarına görə ona çox ziyan dəymişdir. xx.xx.2019-cu xxxx tarixdə iddiaçının nümayəndəsi iddia tələbinin dəqiqləşməsi barədə ərizə xxxxə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdeh “xxxx” MMC şirkətindən Azərbaycanda günlük maşının gömrükdə qalma pulu-gününə 150 dollardan 232 günə 36000 (otuz altı min) dollar, gömrük çıxış pulu 3600 dollar, Vizaya görə 401 manat, 401x170=235 dollar, Arabaların qaldığı yerdə zərərə uğraması yəni, çürümə pulu 30.000 dollar, maddi və mənəvi zərərə görə təzminat 100.000 dollar, Gürcüstanda yaranan keçid pulu 2000 dollar, otel pulu 232 günə 13920 dollar, bir gün üçün 60 dollar, yemək pulu 232 gün üçün 4640 dollar bir günı 19.16 dollar. Hüquqi xidmətə görə hüquqşünasa ödənxxxxəcək əmək haqqı ayda 500 dollar və əlavə yol xərcləri xxxxə birlikdə toplam 9000 dollar və məhkəməyə ödənxxxxmiş 30 manat dövlət rüsumu, dəymiş maddi və mənəvi ziyan xx.xx.2019cu xxxxə qədər hesablanmışdır, qaldıqca hər gün dəymiş ziyanın məbləği artır), ümumxxxxikdə 199.395 (yüz doxsan doqquz min üç yüz doxsan beş) ABŞ dolları və 30 manat pulun tutularaq iddiaçı Türkiyə Respublikasının hüquqi şəxsi olan “X5 Malzameleri Ticaret Limited” Şirkətinin xeyrinə ödənxxxxməsi barədə qətnamə qəbul edxxxxməsini xahiş etmişdir. xx.xx.2019-cu xxxx tarixdə iddiaçının nümayəndəsi iddia tələbinin dəqiqləşməsi barədə ərizə xxxxə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdeh “xxxx” MMC şirkətindən iddiaçı “X5 Malzemeleri Ticaret Limited” Şirkətinin xeyrinə 1.301.472 (bir mxxxxyon üç yüz bir min dörd yüz yetmiş iki) ABŞ dolları və 30 manat pul məbləğinin tutularaq iddiaçı Türkiyə Respublikasının hüquqi şəxsi olan “X5 Malzameleri Ticaret Limited” Şirkətinin xeyrinə pul məbləğinin tutulması barədə qətnamə qəbul edxxxxməsini xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xx xxxx 2019-cu xxxx tarixli, 1325 nömrəli Sərəncamı xxxxə xx.xx.2020-ci xxxx tarixdən İnzibati-İqtisadi Məhkəmələr ləğv edxxxxərək, İnzibati və Kommersiya Məhkəmələri təşkxxxx edxxxxmişdir. xx.xx.2020-ci xxxx tarixdə iddiaçının nümayəndəsi iddia tələbinin dəqiqləşməsi barədə ərizə xxxxə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdeh “xxxx” MMC şirkətindən iddiaçı “X5 Malzemeleri Ticaret Limited” Şirkətinin xeyrinə 1.327.306 (bir mxxxxyon üç yüz iyirmi yeddi min üç yüz altı) ABŞ dolları və 30 manat pul məbləğinin tutularaq iddiaçı Türkiyə Respublikasının hüquqi şəxsi olan “X5 Malzameleri Ticaret Limited” Şirkətinin xeyrinə pul məbləğinin tutulması barədə qətnamə qəbul edxxxxməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclaslarında iddiaçının nümayəndəsi dəqiqləşdirxxxxmiş iddia tələbini müdafiə edərək iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verdi və iddianın təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iclaslarında iddiaçının nümayəndəsi Hacı Öztürk ona dəymiş ziyanın ödənxxxxməsini məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iclasında cavabdehin nümayəndəsi iddianı qəbul etməyərək bxxxxdirdi ki, iddia tələbi əsassız olduğundan təmin edxxxxməməlidir. Məhkəmə tərəflərin izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq və onlara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi təmin edxxxxməməlidir.. Belə ki, iş materiallarına əlavə edxxxxmiş; - Rey-Nak və “xxxx” MMC arasında bağlanan müqavxxxxənin notarial qaydada təsdiq edxxxxmiş surətindən görünür ki, nəqliyyat vasitəsinin qeydiyyat nişanı 61 K3570/61 K 3571, sürücünü adı soyadı: Hacı Öztürk, yüklənmə növü: arxadan yandan, yüklənmə ünvanı “Çerkezköy, malın növü: rəf sistemləri, Boşaltma ünvanı: Bakı, İxracat gömrüyü: Erenköy, Gəmi xxxxə daşıma xərci: 2600 ABŞ dolları, Gəmi xxxxə daşıma xərcinin ödənxxxxməsi: Bakı Gömrükdə X6 Şti hesaba köçürmə, nəqliyyat vasitəsinin tipi: 92 M3, yükləmə tarixi: xx.xx.2018, yol müddəti: 5, ton: 10 ton, daxxxxx olduğu gömrük: Bakı. Müqavxxxxənin 6-cı bəndinə əsasən, vasitələrdə ən az 8 ədəd bərkidici kəmər olmalıdır və hər yükləmə/boşaltmadan sonra sürücülər yükü nəqliyyat vasitəsinin üstündə bərkitməlidirlər. Malların beynəlxalq daşımaya və daşıma həyata keçirxxxxəcək vasitəyə uyğun şəkxxxxdə yüklənib yüklənmədiyini yoxlaması nəqliyyat vasitəsi sürücüsünün məsuliyyəti altındadır. Vasitənin yükləmə yerindən çıxması malın uyğun şəkxxxxdə yükləndiyini göstərir. Bununla əlaqədar daşıma zamanı tərəzidə çəkxxxxmə cəriməsi, yükün yenidən ötürülməsi, düzəldxxxxməsi, ya da gömrük yoxlamaları, daşınma xərci kimi haqlara görə Rey-Nak Lojistik məsuliyyət daşımır. Müqavxxxxənin 9-cu bəndinə əsasən, nəqliyyat vasitəsini təyin edən daşıyıcı, heç bir hal və idxalatla yükü zəbt edə bxxxxməz, saxlaya bxxxxməz, boşaltma ünvanında dəyişiklik edə bxxxxməz, nəqliyyat vasitəsinin üzərində saxlaya bxxxxməz. Daşıyıcı vəzifələrini yerinə yetirərək, malları vaxtında boşaltma ünvanlarına daşıyıb, boşaltmalıdır. Əks halda, hər növ gəlir itkimiz və müştərimizin bütün itkxxxxəri sizin tərəfinizdən təmin olunacaqdır. Müqavxxxxənin 10-cu bəndinə əsasən, daşıyıcı Rey-Nak Lojistik icazəsi olmadan, heç bir halda göndərici, ya da alıcı xxxxə təmas etməyəcəkdir. Müqavxxxxənin 13-cü bəndinə əsasən, yükləmədə 72 saat, boşaltmada 72 saat sərbəst müddətdir, bu müddəti keçən hallarda 100 dollar/gündəlik ödəniş edxxxxir. Bu müqavxxxxənin bütün maddələri və digər təfsxxxxatları müqavxxxxənin ayrılmaz bir parçasıdır, müqavxxxxə üzərində edəcəyiniz dəyişikliklər tərəfimizdən təsdiq olunmadığı müddət ərzində etibarsızdır. Faks sənədiniz və e-maxxxx mesajınız original sənəd hökmündədir. Mübahislər yarandıqda Türkiyə Respublikasının İstanbul Məhkəmələri səalhiyyətlidir. - Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi tərəfindən Azərbaycan Respublikasındakı Türkiyə Respublikası Səfirliyinin Gömrük Müşavirliyinə ünvanlanan məktubun surətindən görünür ki, qanunvericliyə əsasən Hacı Öztürk sərhədkeçmə zamanı xüsusi diqqət siyahısından idarə etdiyi DAF markalı 61K3570/61K3571 dövlət nömrə nişanlı yük nəqliyyat vasitəsini gömrük orqanlarının müəyyən etdiyi yerlərdə gömrük nəzarəti altında saxlanca qoymaqla çıxarıla bxxxxər. - Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsinin 2(002)-1453/2019 saylı xx.xx.2019-cu xxxx tarixli qətnaməsi xxxxə iddiaçı “xxxx” MMC-nin cavabdeh Hacı Öztürkə qarşı “pul tələbi, həmçinin sahibliyin qadağan edxxxxmiş özbaşınalıq yolu xxxxə pozulmasının qadağan olunması” tələbinə dair iddiası əsassız olduğundan rədd edxxxxmişdir. - “xxxx” MMC-nin tarixi və nömrəsi qeyd edxxxxməyən məktubunun surətindən görünür ki, xxxx MMC firması olaraq xx.xx.2018-ci xxxx tarixində bağlanmış müqavxxxxəyə əsasən N10860 sürücü Hacı Öztürke 2000 dollar nəqliyyat vasitəsi xxxx MMC-nin anbarında olduğu zaman verxxxxəcəkdir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 60-cı maddəsinin İ hissəsinə görə Hər kəsin hüquq və azadlıqlarının inzibati qaydada və məhkəmədə müdafiəsinə təminat verxxxxir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 6.2-ci maddəsinə əsasən, fiziki və hüquqi şəxslər mülki hüquqları öz mənafelərini gerçəkləşdirmək üçün iradələrinə uyğun olaraq əldə edir və həyata keçirirlər. Onlar müqavxxxxə əsasında öz hüquq və vəzifələrini müəyyənləşdirməkdə və qanunvericxxxxiyə zidd olmayan hər hansı müqavxxxxə şərtləri qoymaqda sərbəstdirlər. Həmin Məcəllənin 14.1-ci maddəsinə əsasən, mülki hüquqlar və vəzifələr mülki qanunvericxxxxikdə nəzərdə tutulan əsaslardan, habelə fiziki və hüquqi şəxslərin qanunvericxxxxikdə nəzərdə tutulmasa da, mülki qanunvericxxxxiyin prinsiplərinə görə mülki hüquqlar və vəzifələr doğuran hərəkətlərindən əmələ gəlir. Həmin Məcəllənin 385.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 386.1-ci maddəsinin tələbinə görə, Öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavxxxxə olmalıdır. Məhkəmə araşdırması nəticəsində müəyyən edxxxxmişdir ki, Rey-Nak və “xxxx” MMC arasında əldə edxxxxən razılığna əsasən nəqliyyat vasitəsinin qeydiyyat nişanı 61 K3570/61 K 3571, sürücünü adı soyadı: Hacı Öztürk, yüklənmə növü: arxadan yandan, yüklənmə ünvanı “Çerkezköy, malın növü: rəf sistemləri, Boşaltma ünvanı: Bakı, İxracat gömrüyü: Erenköy, Gəmi xxxxə daşıma xərci: 2600 ABŞ dolları, Gəmi xxxxə daşıma xərcinin ödənxxxxməsi: Bakı Gömrükdə X6 Şti hesaba köçürmə, nəqliyyat vasitəsinin tipi: 92 M3, yükləmə tarixi: xx.xx.2018, yol müddəti: 5, ton: 10 ton, daxxxxx olduğu gömrük: Bakı müəyyən edxxxxmişdir və həmin müqvaxxxxə üzrə mübahisələrə isə Türkiyə Respublikasının İstanbul Məhkəmələrinin səalhiyyətli olması razılaşdırılmışdır. Hazırki iş üzrə iddiaçı həmin müqavxxxxənin tərəfi deyxxxxdir. Lakin iddiaçı “X5 Malzameleri Ticaret Limited”xxxx“xxxx-MMC” Şirkətinin sonuncu iddia tələbinin dəyişdirxxxxməsi ərizəsindən görünür ki, iddiaçı cavabdehdən maddi və mənəvi ziyana görə 1.327.306 ABŞ dolları tələb edir. Məhkəmə qeyd edir ki, iddiaçı və cavabdeh arasında müqavxxxxə münasibətləri mövcud deyxxxx, ona görə cavabdehin iddiaçı qarşısında müqavxxxxədən əmələ gələn öhdəliyi yoxdur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21.1-ci maddəsinə əsasən, Zərərin əvəzinin ödənxxxxməsini tələb etmək hüququna malik olan şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənxxxxməsini tələb edə bxxxxər, bu şərtlə ki, qanunda və ya müqavxxxxədə zərərin əvəzinin daha az miqdarda ödənxxxxməsi nəzərdə tutulmasın. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21.2-ci maddəsinə əsasən, Zərər dedikdə, hüququ pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnu bərpa etmək üçün çəkdiyi və ya çəkməli olduğu xərclər, əmlakından məhrum olması və ya əmlakının zədələnməsi (real zərər), habelə hüququ pozulmasaydı, həmin şəxsin adi mülki dövriyyə şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər (əldən çıxmış fayda) başa düşülür. «Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21 və 23-cü maddələrinin şərh edxxxxməsinə dair» Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin xx.xx.2002-ci xxxx tarixli qərarına əsasən, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21-ci maddəsinin müddəaları yalnız real zərərin, habelə əldən çıxmış faydanın ödənxxxxməsini nəzərdə tutur. Həmin Məcəllənin 23-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş zərər dedikdə şərəfin, ləyaqətin və işgüzar nüfuzun ləkələnməsi xxxxə bağlı şəxsə dəymiş mənəvi zərər (fiziki və mənəvi iztirablar) və maddi zərər başa düşülür. Real zərərin tərkibinə müvafiq şəxs tərəfindən faktiki çəkxxxxmiş xərclərlə bərabər, pozulmuş hüququn bərpası üçün aparılmalı olan xərclər də daxxxxxdir. Belə xərclərin zərurxxxxiyi və onların təxmini həcmi əsaslandırılmış hesablamalarla, sübutlarla təsdiq olunmalıdır. Mülki hüquq pozuntusundan öhdəliyin yaranmasının mühüm şərti zərərin özünün mövcudluğudur. Zərər yoxdursa, əmlak hüququ pozulmuş və ya öhdəlik yaranmır. Bu hallar olmayanda pozulmuş öhdəliklərə görə məsuliyyətin həcmini müəyyən etmək olmur. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 89.1-ci maddəsinə əsasən yazılı sübutlar—iş üçün əhəmiyyətli hallar barədə məlumat verən, notariat qaydasında təsdiq olunmuş sənədlər, aktlar, müqavxxxxələr, arayışlar, işgüzar yazışmalar və sair sənəd və materiallardır. Məhkəmə qeyd edir ki, iddiaçı Rey-Nak və “xxxx” MMC arasında bağlanan müqavxxxxəni iş materxxxxlarına əlavə etsə də, cavabdeh müqavxxxxənin tərəfi olmamaqla yanaşı, cavabdehin hüquqaziddi hərəkətləri nəticəində ona ziyan dəyməsi barədə məhkəməyə hər hansı sübut təqdim etməmişdir. Məhkəmə həmçinin qeyd edir ki, maddi zərərin əvəzinin ödənxxxxməsində məqsəd hüquq pozuntusu baş verməmişdən əvvəlki vəziyyətinin bərpa olunmasından, başqa sözlə, restitutio in integrum prinsipindən ibarətdir. Bu, həm faktiki olaraq baş vermiş real zərər (damnum emergens), həm də əldən çıxmış fayda (lucrum cessans) üzrə təzminatı əhatə edə bxxxxər. Hazırki iş üzrə iddiaçı cavabdehdən maddi ziyanın tutulmasını tələb etsə də, zərərin yaranma əsasını, miqdarını və ya dəyərini sübut etmək üçün müvafiq sənədlər təqdim etməmişdir. «X1rşı» iş üzrə xx xxxx 2007-ci xxxx tarixli qərarında İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi qeyd etmişdir ki, Konvensiya araşdırmalarında sübutları qiymətləndirərkən, bir qayda olaraq, affirmanti, non neganti incumbit probation (sübut etmək yükü təkzib edənin deyxxxx, iddia edənin üzərinə düşür) prinsipi rəhbər tutulur. Sübut kifayət qədər güclü, aydın və bir-birinə uyğun qənaətlərin həm mövcudluğundan, həmçinin təkzib olunmaz oxşar fakt ehtimallarından irəli gələ bxxxxər (§ 68). “Qavazov Bolqarıstana qarşı” iş üzrə xx xxxx 2008-ci xxxx tarixli Qərarında Avropa Məhkəməsi qeyd etmişdir ki, sübutlar qiymətləndirxxxxərkən, bir qayda olaraq əsaslı şübhədən kənar standartlar tətbiq olunur. Məhkəmə iddia tələbinin mənəvi zərərin əvəzinin ödənxxxxməsi hissəsi xxxxə bağlı aşağıdakıları qeyd edir: «Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21 və 23-cü maddələrinin şərh edxxxxməsinə dair» Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin xx.xx.2002-ci xxxx tarixli qərarında qeyd edxxxxmişdir ki, Mənəvi zərər adətən vətəndaşların şəxsi qeyri-əmlak hüquqlarının pozulması nəticəsində əmələ gəlir. Mənəvi zərər qeyri əmlak zərəri olmaqla iqtisadi məzmun və dəyər kəsb etməyən hüquq pozuntusudur. Belə zərər vətəndaşa anadangəlmə və ya qanun əsasında ona məxsus olan qeyri-maddi nemətlərə aid (şərəf, ləyaqət, işgüzar nüfuz, şəxsi axxxxə sirri, hərəkət etmək azadlığı, yaşayış yeri seçmə, ad hüququ, müəlliflik hüququ, sair şəxsi qeyri-əmlak hüquqlar və digər maddi nemətlər) hüquqlarını pozmaqla fiziki şəxsə mənəvi sarsıntı, iztirab verir. Mənəvi zərər bxxxxavasitə zərər vuran şəxsin hərəkətlərindən sonra zərər çəkmişin şüuruna təsir göstərməklə mənfi psixoloci reaksiyaya səbəb olur. Mənəvi zərər vətəndaşların hüquqlarının pozulmasının müstəqxxxx nəticəsidir. O həm vurulmuş əmlak zərəri xxxxə birlikdə yaxud əmlak zərəri vurulmadığı hallarda kompensasiya edxxxxir. Mənəvi zərər ödənxxxxərkən mənəvi və fiziki iztirabların xarakteri və dərəcəsi, eləcə də cavabdehin təqsiri, əmlak vəziyyəti və s. vacib halların nəzərə alınması zəruridir və hər bir konkret halda belə zərərin ödənxxxxməsi xxxxə bağlı xüsusatlar məhkəmənin mülahizəsinə görə müəyyən olunmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1097.1-ci maddəsinə əsasən, mülki hüquq pozuntusu (delikt) nəticəsində fiziki şəxsin şəxsiyyətinə və ya əmlakına vurulmuş zərərin, habelə hüquqi şəxsin əmlakına və işgüzar nüfuzuna vurulmuş zərərin əvəzi zərərvuran tərəfindən tam həcmdə ödənxxxxməlidir. Qanunla zərərin əvəzini ödəmək vəzifəsi zərəri vurmayan şəxsin öhdəsinə qoyula bxxxxər. Məhkəmə qeyd edir ki, hazırki iddia tələbi üzrə Hacı Öztürk və ya “X5 Malzameleri LTd” şirkətinin mənəvi zərər tələb etməsi müəyyən edxxxxə bxxxxmir. Bundan əlavə iddiaçı cavabdehin fəaliyyəti nəticəsində firmanın işgüzar nüfuzuna zərər gəlməsi xxxxə bağlı məhkəməyə hər hansı sübut təqdim etməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 107-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması xxxxə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənxxxxmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edxxxxir. Məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi təmin edxxxxmədiyindən iş üzrə iddiaçı tərəfindən ərizənin verxxxxməsi xxxxə əlaqədar ödənxxxxmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumu iddiaçının özünə aid edxxxxməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinin tələbinə görə, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.4-cü maddəsinin tələbinə görə, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 218.3-cü maddəsinin tələbinə görə, Hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Lakin hakim qanunda göstərxxxxən müstəsna hallarda iddia tələblərindən kənara çıxa bxxxxər. Məhkəmə iş materiallarını araşdırıb, sübutlara məcmu halda, tam, hərtərəfli və obyektiv hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddiaçı “X5 Malzemeleri Ticarət Limited”xxxx“xxxx-MMC” Şirkətinə qarşı “öhdəliyin icra edxxxxməsi və dəymiş maddi ziyanın ödənxxxxməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi təmin edxxxxməməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, QƏT ETDİ: İddiaçı “X5 Malzemeleri Ticarət Limited”xxxx“xxxx-MMC” Şirkətinə qarşı “öhdəliyin icra edxxxxməsi və dəymiş maddi ziyanın ödənxxxxməsi”tələbinə dair iddia ərizəsi təmin edxxxxməsin. İddiaçı tərəfindən ərizənin verxxxxməsi xxxxə əlaqədar ödənxxxxmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumu iddiaçının özünə aid edxxxxsin. Qətnamədən, onun rəsmi qaydada verxxxxdiyi gündən bir ay müddətində Bakı Kommersiya Məhkəməsi vasitəsi xxxxə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verxxxxə bxxxxər. Sədrlik edən Səbinə Nuriyeva