Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Masallı rayonu İş № 2(5-145)-174/2026 04.03.2026 MASALLI RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Hüseynov Elşən Təbriz oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi Səfərli İbrahim İqrar oğlunun katibliyi, İddiaçı iştirakı ilə İddiaçı Cavabdehnə qarşı “aktın etibarsız hesab edilməsi və borcun silinməsi” tələbinə dair mülki işə mülki işə audio və video çəkiliş vasitəsi ilə məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə Müəyyən etdi: Tələb:
1. İddiaçı Cavabdehnə qarşı “aktın etibarsız hesab edilməsi və borcun silinməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh Lənkəran X2 idarəsinin əməkdaşlarının tərtib etdikləri 30 sentyabr 2025-ci il tarixli, ******* nömrəli aktın etibarsız hesab edilməsi, həmin akt əsasında hesablanmış 3369 m3 qaz sərfiyyatının və ona əsasən hesablanmış borcun silinməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
2. Sonradan İddiaçı iddia tələbinin dəqiqləşməsi barədə ərizə təqdim edərək Cavabdeh Lənkəran X2 idarəsinin cavabdehlər siyahısından çıxarılması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
İddia ərizəsinin əsaslandırıldığı hallar:
3. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, yaşadığı Masallı rayonu, Qasımlı kəndində yerləşən özünə məxsus fərdi evindən kənarda küçədə işıq transfarmatorunun ayağına quraşdırılmış qaz sayğacını onun çox saylı müraciətləri əsasında qaz idarəsinin işçiləri gəlib açıb və mal tövləsinin arxasına quraşdırıblar. 17 sentyabr 2025-ci il tarixdə yeni sayğacla əvəz ediblər, yerində təzə quraşdırılan qaz sayğacına heç bir sənəd yazılmamış və imzalanmamışdır. Bir neçə gün bundan öncə ona məlumat verilmişdir ki, ona cərimə yazılıb, idarəyə yaxınlaşıb və idarədə ona Asan xidmətə gedməyi bildirilib, Asan xidmətə gedib aktları aldıqdan sonra ona məlum olub ki, yazılan aktlara onun imzasının yerinə özlərindən başqa bir imza çəkilib və aktda dəyişən sayğacın alt hissəsinin deşik olduğu bildirilib, ona 3369 m3 cərimə yazılb. Həmin gün Masallıda yerləşən Azəriqazın binasında onlarlıq olmadığını və Məhkəməyə verilməsi deyilmişdir. Asan xidmətdən ******* nömrəli akt verilib və o, görüb ki, ona 3369 m3 cərimə yazılmışdır. O, sayğacı salamat olaraq dəyişən işçiyə təqdim edib bildirib ki, əgər sayğacı yeniləyəndə zədəsi var idisə, məhkəmədə ona göstərsinlər. Heç bir laboratoriyaya getmədən ekspert rəyi olmadan ona yüksək məbləğdə cərimə yazıblar. Təkrar yazılan aktdan onların xəbəri olmayıb, imzanın qarşısında özləri tamamilə başqa bir imza ediblər, bu vəsiqədəki imzadan tamamilə açıq görsənir. Açılıb yenilənən sayğac tam olaraq işlək vəziyyətdə olub. Hazırda aşağıdakı əsaslara görə hesab edir ki, həmin akt etibarsız hesab olunmalı və 3369 m3 qaz sərfiyyatı silinməlidir. Qeyd edir ki, ona məxsus olan qaz sayğacı xüsusi nəzərdə tutulmuş dövlət plombu ilə plomblanmışdır, həmin xüsusi plombu kəsici alətlə öz nümayəndəsi İbrahimov Nurlan adlı nəzarətçi kəsib və sayğacı açıb. Sayğac yenilənəndə iştirak etməyən işçilərin adı qeyd olunub, ona qarşı baş verən bu qanunsuz özbaşınalıqdan ölkə başçısına müraciət etmişdir. Odur ki, belə hesab edir ki, tərtib olunmuş aktlar əsassızdır, heç bir ekspertiza təyin edilmədən və ekspert rəyi olmadan bir il üç ay sonra belə bir nəticəyə gələrək qanunsuz akt tərtib edərək cərimə yazılıb. Halbuki qaz sayğaclarına olan müdaxilənin və itirilmiş qaz sərfiyyatının müəyyənləşdirilməsindən ötrü müvafiq ekspertiza keçirilməli və ekspert rəyi alındıqdan sonra həmin rəyin bir nüxsəsi istifadəçiyə təqdim edilməklə şahidlərin iştirakı və müvafiq qaydada çəkiliş aparmaqla akt tərtib olunmalıdır. Qaz istismar əməkdaşları bu qaydalara riayyət etməməklə qanunsuz akt tərtib edirlər. Ona görə də, aktın etibarsız hesab olunması üçün məhkəməyə müraciət etməli olmuşdur.
Tərəflərin izahatları:
4. Məhkəmə baxışı iclasında İddiaçı iddia tələbini müdafiə edərək və iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək iddianın təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etmişdir.
5. Cavabdehnə məhkəmə baxışı iclasının vaxtı və yeri barədə rəsmi məlumat verilməsinə, əlavə olaraq elektron məhkəmə sistemi vasitəsilə şəxsi kabinetinə bildiriş yerləşdirilməsinə baxmayaraq nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmiş, gəlməməsinin səbəbi barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir.
6. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmiş cavabdehin gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat olmadıqda və ya məhkəmə gəlməməyin səbəblərini üzürsüz hesab etdikdə, yaxud məhkəmə cavabdehin icraatı qəsdən yubandırdığını aşkar etdikdə, işə baxmağa haqlıdır. Bu halda qətnamə çəkişmə şəraitində qəbul edilmiş kimi qiymətləndirilərək cavabdehə apellyasiya qaydasında şikayət etmək hüququ verilir.
7. Məhkəmə işə Cavabdeh nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir.
İş materialları:
8. Cavabdeh nümayəndələri tərəfindən tərtib olunmuş 17 sentyabr 2025-ci il tarixli ******* saylı aktın surətindən görünür ki, İddiaçı məxsus Masallı rayonu, Sirəbil kəndində fərdi evdə quraşdırılmış qaz sayğacına baxış keçirilmiş, sayğacın çıxış plastmas borusunun fiziki təsir nəticəsində deşilib yararsız olması aşkar olunmuşdur. İtirilmiş təbii qazın dəyərinin hesablanması və ödənilməsi tələb olunmuşdur.
9. Dəymiş ziyanın bərpasına dair 29 sentyabr 2025-ci il tarixli tələbnamədən görünür ki, 17 sentyabr 2025-ci il tarixli, ******* nömrəli akta əsasən G-4 markalı 10022668 nömrəli sayğaca vizual olaraq baxış keçirilmiş, sayğacın çıxış plastmas borusu fiziki təsir nəticəsində deşilməsi aşkar olunmuşdur. Qaz işlədicilərindən PQ4 maksimal saatlıq qaz sərfi 1.2 m3/saat orta günlük iş rejimi 12 saat hesabat müddəti 78 gün, qənaətli su qızdırıcı 24 litr maksimal saatlıq qaz sərfi 2.4 m3/saat orta günlük iş rejimi 12 saat hesabat müddəti 78 gün itirilmiş qazın bərpası üçün hesabat aparılmışdır. 2x12x78 = 1123 m3, 2.4x12x78=2246m3, cəmi: 3369 m3. İl ərzində istifadə olunan qaz sərfi 1632 m3 olduğundan 1200-1200=0 m3, 868x0.22=190,96, 2501x0.30=750,30, cəmi 941,30 manat.
10. Abonentin saldosundan görünür ki, Masallı rayonu, Sirəbil kəndində fərdi evində İddiaçı adlı abonentə 04 iyul 2025-ci il tarixdə GCZ-G4 DİAFRAQRAMA markalı, ******* nömrəli sayğac quraşdırılmışdır, abonent kodu **********00250-dir.
İşin faktiki halları:
11. Məhkəmə iclasında müəyyən edildi ki, Cavabdeh nümayəndələri tərəfindən tərtib olunmuş 17 sentyabr 2025-ci il tarixli akta əsasən İddiaçı məxsus Masallı rayonu, Sirəbil kəndində yerləşən fərdi evində quraşdırılmış qaz sayğacına keçirilmiş baxış zamanı sayğacın çıxış plastmas borusunun fiziki təsir nəticəsində deşilməsi aşkar olunmuşdur. Abonentə 3369 m3 qaz sərfiyyatına görə 941,30 manat məbləğində dəymiş ziyan hesablanmışdır. Hesabat müddəti ümumi 78 gün qəbul edilmişdir. İddiaçı Cavabdeh tərəfindən tərtib olunmuş 17 sentyabr 2025-ci il tarixli, ******* saylı akta və tələbnamayə əsasən hesablanmış 3369 m3 ziyana görə hesablanmış borcun silinməsini xahiş edir.
Tətbiq edilən hüquq:
12. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 12 may 2011-ci il tarixli 80 saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş “Qazdan istifadə qaydaları”nın: 3.1.10-cu bəndinə əsasən bu Qaydaların 2.11-1-ci və 2.11-2-ci bəndlərinin tələbləri nəzərə alınmaqla istehlakçıların qaz sayğaclarının işlək və toxunulmaz vəziyyətdə olmasını müəyyən etmək məqsədilə yaşayış sahələrinin daxilində quraşdırılmış qaz sayğaclarına 6 (altı) ayda 1 (bir) dəfə, digər qaz sayğaclarına isə 3 (üç) ayda 1 (bir) dəfə onlara baxış keçirməli, nəticəsini aktla rəsmiləşdirməli və aktın 1 (bir) nüsxəsini istehlakçıya təqdim etməlidir. 3.1.11-ci qazpaylayıcı şəbəkəyə qanunsuz qoşulma hallarının qarşısının alınması məqsədilə qaz paylayıcısı tərəfindən müəyyən edilən, lakin bu Qaydaların 3.1.10-cu yarımbəndində nəzərdə tutulan qaydada və müddətlərdə şəbəkəyə baxış keçirməli və nəticəsini aktla rəsmiləşdirməlidir. 4.7-ci bəndinə əsasən sayğacların üzərində olan plomblar kənar müdaxilələrdən qorunmaq üçün müvafiq örtüklə örtülməli (fiziki şəxs olan istehlakçıların sayğacları qaz paylayıcısı tərəfindən) və sayğac göstəricisinə sərbəst şəkildə baxılmasına imkan olmalıdır. 4.8-ci bəndinin tələbinə görə fiziki şəxs olan istehlakçıların qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi qaz paylayıcısı, hüquqi şəxslərin qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi isə özləri daşıyırlar. 4.9-cu maddəsinə əsasən istehlakçının təqsiri olmadan zədələnmiş qaz sayğacının təmir olunması, texniki baxışdan keçirilməsi, dəyişdirilməsi (yenisi ilə əvəz edilməsi) və quraşdırılması bu Qaydaların 4.2-ci bəndinə uyğun olaraq, zədələnmə istehlakçının təqsiri üzündən baş verdikdə isə istehlakçının vəsaiti hesabına qaz paylayıcısı tərəfindən həyata keçirilir. Qaz paylayıcısı tərəfindən qaz sayğacının dəyişdirilməsi, təmir olunması və ya texniki baxışdan keçirilməsi istehlakçıdan tələb edildikdə, bu halda qaz paylayıcısı tərəfindən həmin tələbin hüquqi əsası göstərilməlidir.
13. “Qaz təchizatı haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu: 13-cü maddənin 8-1-ci bəndinə əsasən qanunsuz qoşulma halları aşkar edildikdə, qaz paylayıcısı qanunsuz xətti dərhal qazpaylayıcı şəbəkədən ayırmaqla, qazın verilməsini dayandırmalıdır. Sayğaca müdaxilə, habelə qanunsuz qoşulma halları aşkar edildikdə qaz paylayıcısı bu barədə akt tərtib etməli və həmin aktın bir nüsxəsini barəsində akt tərtib edilmiş şəxsə (və ya onun səlahiyyətli nümayəndəsinə, yaxud yetkinlik yaşına çatmış ailə üzvlərindən birinə), bir nüsxəsini isə inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata başlanılması məsələsinə baxılması üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqana (quruma), cinayət tərkibinin əlamətləri olduqda isə cinayət təqibi orqanına təqdim etməlidir. İstehlakçının qazın talanmasında təqsirli olması həmin orqanların və ya məhkəmənin qərarı ilə müəyyən edildikdə qaz paylayıcısı vurulmuş zərərin ödənilməsini istehlakçıdan tələb etməlidir. İstehlakçı tərəfindən sayğaca müdaxilə, habelə qanunsuz qoşulma nəticəsində qaz paylayıcısına vurulmuş zərərin hesablanması ilə bağlı məsələlər sayğaca müdaxilə, habelə qanunsuz qoşulma nəticəsində qazdan istifadə olunduğu müddət və həmin müddətin əhatə olunduğu ilin mövsümü, əvvəlki dövrün orta gündəlik qaz sərfi, istehlakçının istifadə etdiyi qaz qurğusunun xüsusiyyətləri (növü, maksimal saatlıq qaz sərfi) və qaz sayğacının markası nəzərə alınmaqla bu Qanunun 11-ci maddəsinin 6-cı hissəsində nəzərdə tutulmuş qazdan istifadə qaydaları ilə tənzimlənir.
14. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin: 560.1-ci maddəsinə əsasən mülki hüquqlar hüquqa uyğun həyata keçirilməlidir. Hüquqdan yalnız başqalarına ziyan vurmaq məqsədi ilə istifadə edilməsi yolverilməzdir. 560.2-ci maddəsinə əsasən hüquqdan sui-istifadəyə yol verilmir, bu əsas üzərində həyata keçirilən razılaşmalar və hərəkətlər isə etibarsızdır. 560.3 və 560.3.5.2-ci maddələrinə əsasən istehlakçıların zərərinə istehsalın, satışın və ya texniki inkişafın məhdudlaşdırılması hüquqdan sui-istifadədir.
Məhkəmə baxışının hədləri:
15. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. 77.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. 77.2-ci maddəsinə əsasən dövlət orqanlarının, icra və s. orqanların aktlarının etibarsız hesab edilməsi barədə mübahisələrə baxıldıqda, həmin aktların qəbul edilməsi üçün əsas olmuş halları sübut etmək vəzifəsi bu aktı qəbul etmiş orqanın üzərinə düşür. 88-ci maddəsinə əsasən məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir.
16. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun: 9.1.5-ci maddəsinə əsasən istehlakçıların hüquqlarının pozulması ilə əlaqədar verdikləri iddialar üzrə iddiaçılar, 9.1.14-cü maddəsinə əsasən məhkəmələrə verilən iddia ərizələri və bütün növ şikayətlər üzrə büdcə təşkilatları və bələdiyyələr dövlət rüsumu ödəməkdən azad olunurlar.
Məhkəmənin mövqeyi:
17. Məhkəmə iddiaçının izahatını dinləyib, iş üzrə toplanmış materialları tədqiq edib və araşdırılan sübutlara məcmu halında hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir.
18. Məhkəmə qeyd edir ki, işin müəyyən edilmiş hallarından da, göründüyü kimi iddiaçının müdaxilə etdiyi qeyd edilən sayğac onun iştirakı olmadan, yeni qaz sayğacına dəyişdirilmişdir. Sayğaca baxış keçirilən zaman sayğacın çıxış plastmas borusunun fiziki təsir nəticəsində deşilməsi aşkar olunmuşdur. Müdaxilənin və ya sayğacın yararsız hala düşməsinin məhz iddiaçı və ya onun ailə üzvləri tərəfindən edilməsi işin hər hansı halı ilə sübuta yetirilməmişdir, burada sübutetmə yükü üzərinə düşməsinə baxmayaraq, aktı tərtib etmiş cavabdeh orqan bununla bağlı hər hansı sübutunu təqdim etməmişdir. Abonent tərəfindən sayğaca hər hansı müdaxilə edilməsi, abonentin təqsirli hərəkət və hərəkətsizliyi nəticəsində sayğacın zədələnməsi müəyyən edilmədiyi halda, dəymiş ziyana görə abonentdən pul tələb edilməsi yolverilməzdir, istinad edilən Qaydaların 4.8-ci bəndinə əsasən fiziki şəxs olan istehlakçıların qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi qaz paylayıcısı, hüquqi şəxslərin qaz sayğaclarının işlək vəziyyətdə saxlanılmasına görə cavabdehliyi isə özləri daşıyırlar.
19. Məhkəmə iclasında təqdim və tədqiq olunmuş sübutlarla İddiaçı (abonentin) hər hansı hüquq pozuntusuna yol verdiyi hal müəyyən edilməmişdir, dövlət orqanı olan cavabdeh aktın əsaslı olmasını təsdiq edən sübutlarını təqdim etməmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, təbii qaz zədələnmiş qaz sayğacı vasitəsi ilə sərf edildiyi üçün abonentə hesablanmış pul məbləğinin tutulmasına qanuni əsaslar yoxdur.
20. Bundan başqa itirilmiş qaz 78 gün müddətinə hesablanaraq iddiaçıya 941,30 manat borc yazılmışdır. Halbuki, mexaniki sayğaclara Cavabdeh nümayəndələri tərəfindən hər ay baxış keçirilir.
21. Həmçinin nəzərə alınmalıdır ki, “Qaz təchizatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 25 fevral 2022-ci il tarixdən qüvvədə olan 13-cü maddəsinin 8-1ci bəndinin tələbinə görə, yalnız istehlakçının qazın talanmasında təqsirli olması səlahiyyətli orqanların və ya məhkəmənin qərarı ilə müəyyən edildikdə qaz paylayıcısı vurulmuş zərərin ödənilməsini istehlakçıdan tələb etməlidir. İşdən görünür ki, iddiaçı barəsində ******* saylı akt 24 noyabr 2025-ci il tarixdə, yəni “Qaz təchizatı haqqında” Qanununun 13-cü maddəsinin 8-1-ci bəndinin qüvvədə olduğu vaxt tərtib olunmuşdur. Həmin akt üzrə hesablanmış zərəri tələb etmək üçün cavabdehin təqsirli olmasını təsdiq edən səlahiyyətli orqanın və ya məhkəmənin qərarının olması isə müəyyən edilməmişdir. Halbuki, akt tərtib edilən zaman qüvvədə olan normanın tələbinə görə şəxsin təqsirli olmasının təsdiqi üçün səlahiyyətli orqanın və ya məhkəmənin qərarı olmalı idi.
22. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia təmin edilməli, Masallı rayonu, Sirəbil kəndində yerləşən fərdi yaşayış evinə dair “Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında” Cavabdeh tərəfindən tərtib olunmuş 17 sentyabr 2025ci il tarixli, ******* saylı akt etibarsız hesab edilməli, həmin akt əsasında **********00250 abonent kodu üzrə İddiaçı 3369 m3 təbii qazdan istifadə ilə bağlı hesablanmış 941,30 manat məbləğində borc silinməlidir.
Məhkəmə xərcləri:
23. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9.1.5-ci maddəsinə əsasən istehlakçıların hüquqlarının pozulması ilə əlaqədar verdikləri iddialar üzrə iddiaçıların, 9.1.14-cü maddəsinə əsasən məhkəmələrə verilən iddia ərizələri və bütün növ şikayətlər üzrə büdcə təşkilatları və bələdiyyələrin dövlət rüsumu ödəməkdən azad olunduqlarını nəzərə alaraq, məhkəmə hesab edir ki, məhkəmə xərcləri dövlət büdcəsinə aid edilməlidir.
Nəticə:
24. Beləliklə məhkəmə toplanmış sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verərək hesab edir ki, iddia əsaslı olduğu üçün təmin edilməli, Masallı rayonu, Sirəbil kəndində yerləşən fərdi yaşayış evinə dair “Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında” Cavabdeh tərəfindən tərtib olunmuş 17 sentyabr 2025-ci il tarixli, ******* saylı akt etibarsız hesab edilməli, həmin akt əsasında **********00250 abonent kodu üzrə İddiaçı 3369 m3 təbii qazdan istifadə ilə bağlı hesablanmış 941,30 manat məbləğində borc silinməlidir.
25. Yuxarıda qeyd olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə
Qət etdi:
İddia təmin edilsin. Masallı rayonu, Sirəbil kəndində yerləşən fərdi yaşayış evinə dair “Təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında” Cavabdeh tərəfindən tərtib olunmuş 17 sentyabr 2025-ci il tarixli, ******* saylı akt etibarsız hesab edilsin və həmin akt əsasında **********00250 abonent kodu üzrə İddiaçı 3369 m3 təbii qazdan istifadə ilə bağlı hesablanmış 941,30 manat məbləğində cərimə silinsin. Məhkəmə xərcləri dövlət büdcəsinə aid edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Masallı Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet üzərindən) Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Elşən Hüseynov