Bakı Şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(001)-3092/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(001)-3092/2022 06.07.2022 BAKI ŞƏHƏRİ BİNƏQƏDİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Səlimova Səadət Rəşid qızının sədrliyi Qurbanlı Manaf Emil oğlunun katibliyi ilə İddiaçı Cavabdeh qarşı alqı-satqı müqaviləsi üzrə pul tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq MÜƏYYƏN ETDİ İddiaçı Cavabdeh qarşı alqı-satqı müqaviləsi üzrə pul tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılır ki, ********** №-li VÖEN əsasında fəaliyyət göstərən, Bakı şəhərində yerləşən Soliton mağazasının sahibi, fiziki şəxs İddiaçı ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2018-ci il və xx.xx.2018-ci il tarixlərdə alqı-satqı müqavilələri bağlanmışdır. Cavabdeh xx.xx.2018-ci il tarixli Y20K5658149 saylı müqavilənin şərtlərinə əsasən ümumi dəyəri 704 manat olan 1 ədəd Samsung Galaxy J6 markalı telefon almış, ilkin ödəniş olaraq 44 manat ödəniş etmiş, nəticədə 660 manat borc yaranmış, xx.xx.2018ci il tarixli Y20K5658461 saylı müqavilənin şərtlərinə əsasən ümumi dəyəri 1425 manat olan 1 ədəd Samsung markalı televizor almış, ilkin ödəniş olaraq 57 manat ödəniş etmiş, nəticədə 1368 manat borc yaranmış, xx.xx.2018-ci il tarixli Y20K5658462 saylı müqavilənin şərtlərinə əsasən ümumi dəyəri 380 manat olan 1 ədəd Samsung Galaxy J2 markalı telefon almış, ilkin ödəniş olaraq 20 manat ödəniş etmiş, nəticədə 360 manat borc yaranmışdır. Cavabdeh tərəfindən xx.xx.2018-ci il tarixli Y20K5658149 saylı müqavilə üzrə sonuncu dəfə xx.xx.2019-cu il tarixində 55 manat ödəniş edilmiş, xx.xx.2018-ci il tarixli Y20K5658461 saylı müqavilə üzrə sonuncu dəfə xx.xx.2019-cu il tarixdə 57 manat ödəniş edilmiş və xx.xx.2018-ci il tarixli Y20K5658462 saylı müqavilə üzrə sonuncu dəfə xx.xx.2019-cu il tarixdə 20 manat ödəniş edilmişdir. Bugünədək cavabdehə edilmiş yazılı və şifahi müraciətlər heç bir nəticə verməmiş, müqavilələrin şərtləri lazımi qaydada icra edilməmiş və Y20K5658149 saylı müqavilə üzrə alqı-satqı qiyməti 704 manat olan 1 ədəd Samsung Galaxy J6 markalı telefon üçün ümumilikdə 495 manat ödənilməmiş hissə, 149 manat faiz borcu, Y20K5658461 saylı müqavilə üzrə alqı-satqı qiyməti 1425 manat olan 1 ədəd Samsung markalı televizor üçün ümumilikdə 1254 manat ödənilməmiş hissə, 376 manat faiz borcu və Y20K5658462 saylı müqavilə üzrə alqı-satqı qiyməti 380 manat olan 1 ədəd Samsung Galaxy J2 markalı telefon üçün ümumilikdə 140 manat ödənilməmiş hissə, 42 manat faiz borcu yaranmışdır. Ona görə də Cavabdeh İddiaçı xeyrinə Y20K5658149 saylı müqavilə üzrə 495 manat əsas borc, 149 manat faiz borcu, Y20K5658461 saylı müqavilə üzrə 1254 manat əsas borc, 376 manat faiz borcu, Y20K5658462 saylı müqavilə üzrə 140 manat əsas borc, 42 manat faiz borcu və 45 manat ödənilmiş dövlət rüsumu olmaqla ümumilikdə 2501 manatın tutulması barədə qətnamə çıxarılması xahiş olunur. İddiaçı ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək işə onun iştirakı olmadan baxılmasını, iddia ərizəsini müdafiə edərək təmin edilməsini xahiş etmiş, məhkəmə işə İddiaçı iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Cavabdeh məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə məlumat verilsə də, Cavabdeh məhkəmə iclasında iştirak etməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185.5-ci maddəsinin tələblərinə əsasən işə Cavabdeh iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə təqdim olunmuş sübutları tədqiq edib hesab edir ki, aşağıdakılara görə iddia ərizəsi qismən təmin olunmalıdır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 60-cı maddəsinə əsasən hər kəsin hüquq və azadlıqlarının məhkəmədə müdafiəsinə təminat verilir. Alqı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. (MM-nin 567-ci mad.) Alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə həyata keçirməlidir. Alıcı verilmiş əşyanı müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə və Mülki Məcəllədə və ya alqı-satqı müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmadıqda gecikdirilmiş məbləğdən malın müqaviləyə görə ödənilməli olduğu gündən ödənildiyi günədək bu Məcəllənin 449-cu maddəsinə uyğun faizlər ödənilməlidir. Müqavilədə alıcının satıcı tərəfindən əşyanın verildiyi gündən başlayaraq əşyanın qiymətinə uyğun məbləğdən faizlər ödəmək vəzifəsi nəzərdə tutula bilər. (MM-nin 600.1., 600.5.-ci mad.) İddiaçı və Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2018-ci il tarixli Y20K5658149 saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsindən müəyyən olunur ki, satıcı dəyəri 704 manat olan 1 ədəd Samsung Galaxy J6 markalı telefonu alıcıya 44 manat ilkin ödəniş etmək, qalan məbləği 12 ay müddətinə aylıq ödəniş 55 manat olmaqla nisiyə satmışdır. Müqavilənin 2.4-cü bəndinə əsasən alıcı ödənişi gecikdirdiyi hər gün üçün məcmu borcun 1%-i həcmində satıcının xeyrinə cərimə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İddiaçı və Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2018-ci il tarixli Y20K5658461 saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsindən müəyyən olunur ki, satıcı dəyəri 1425 manat olan 1 ədəd Samsung markalı televizoru alıcıya 57 manat ilkin ödəniş etmək, qalan məbləği 24 ay müddətinə aylıq ödəniş 57 manat olmaqla nisiyə satmışdır. Müqavilənin 2.4-cü bəndinə əsasən alıcı ödənişi gecikdirdiyi hər gün üçün məcmu borcun 1%-i həcmində satıcının xeyrinə cərimə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İddiaçı və Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2018-ci il tarixli Y20K5658462 saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsindən müəyyən olunur ki, satıcı dəyəri 380 manat olan 1 ədəd Samsung Galaxy J2 alıcıya 20 manat ilkin ödəniş etmək, qalan məbləği 18 ay müddətinə aylıq ödəniş 20 manat olmaqla nisiyə satmışdır. Müqavilənin 2.4-cü bəndinə əsasən alıcı ödənişi gecikdirdiyi hər gün üçün məcmu borcun 1%-i həcmində satıcının xeyrinə cərimə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Soliton mağazalar şəbəkəsi tərəfindən Cavabdeh ünvanlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli xəbərdarlıqdan müəyyən olunur ki, alıcıya alqı-satqı müqavilələrinə əsasən yaranmış borcunun 10 gün müddətində ödəmədiyi halda məhkəməyə müraciət ediləcəyi barədə xəbərdarlıq edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinə əsasən: Maddə 385.1. Öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Maddə 425.1. Öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. Maddə 442. Öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi başa düşülür. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələb və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məhkəmə araşdırması zamanı tədqiq olunmuş sübutlarla müəyyən olunmuşdur ki, Cavabdeh İddiaçı ilə bağladığı xx.xx.2018-ci il tarixli Y20K5658149 saylı müqaviləyə əsasən əsas borca görə 495 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli Y20K5658461 saylı müqaviləyə əsasən əsas borca görə 1254 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli Y20K5658462 saylı müqaviləyə əsasən əsas borca görə 140 manat borc yaranmışdır. Ona görə də, məhkəmə iddiaçının cavabdehdən müqavilələr üzrə əsas borc tələbini əsaslı hesab edib təmin edir. Məhkəmə iddiaçı tərəfindən müqavilənin 2.4-cü bəndinə əsasən, (iddia ərizəsində faiz borcu olaraq qeyd olunan) tələb olunan cərimənin cavabdehin borcuna görə tənasübsüz surətdə yüksək hesablanması qənaətinə gələrək qeyd edir ki, öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə müvafiq surətdə hərəkət etməlidirlər. Əgər öhdəliyin icra edilməməsi və ya lazımınca icra edilməməsi hər iki tərəfin təqsiri üzündən baş vermişsə, məhkəmə borclunun məsuliyyətinin ölçüsünü müvafiq surətdə azaldır. Kreditor icra etməmək və ya lazımınca icra etməmək nəticəsində dəyən zərərin miqdarının artmasına qəsdən və ya ehtiyatsızlıq üzündən kömək göstərdikdə və ya zərəri azaltmaq üçün ağlabatan tədbirlər görmədikdə də, məhkəmə borclunun məsuliyyətinin ölçüsünü azalda bilər. (MM-nin 458.1-ci mad.) Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən olunmuşdur ki, iddiaçı pozulmuş hüquqlarının müdafiəsinə dair iddia tələbi ilə, yalnız xx.xx.2022-ci il tarixdə məhkəməyə müraciət etməklə əslində dəyən zərərin miqdarının, yəni hesablanan dəbbə pulunun artmasına rəvac vermişdir. Baxmayaraq ki, iddiaçı bağladığı müqavilələrin şərtlərinə və yuxarıda istinad edilən maddi hüquq normalarının tələblərinə əsasən pozulmuş hüquqlarının müdafiəsi üçün vaxtında məhkəməyə müraciət etməklə ona vurula biləcək zərərin qarşısını ala bilərdi. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddiaçının xeyrinə cəriməyə görə cavabdehdən xx.xx.2018-ci il tarixli Y20K5658149 saylı müqaviləyə əsasən, 10 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli Y20K5658461 saylı müqaviləyə əsasən, 30 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli Y20K5658462 saylı müqaviləyə əsasən, 5 manat tutulmalı, iddia tələbi cərimə ilə bağlı qalan hissədə təmin edilməməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş iddia tələbinin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edildiyindən, məhkəmə hesab edir ki, iş üzrə dövlət rüsumu cavabdehə aid edilməlidir. Şərh olunanlara əsasən, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ İddia ərizəsi qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2018-ci il tarixli Y20K5658149 saylı müqaviləyə əsasən, əsas borca görə 495 manat, cəriməyə görə 10 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli Y20K5658461 saylı müqaviləyə əsasən, əsas borca görə 1254 manat, cəriməyə görə 30 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli Y20K5658462 saylı müqaviləyə əsasən, əsas borca görə 140 manat, cəriməyə görə 5 manat, dövlət rüsumuna görə 45 manat olmaqla cəmi 1979 manat İddiaçı xeyrinə tutulsun. İddia ərizəsi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən onun tərəflərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi gündən bir ay müddətində Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən bir ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən Səadət Səlimova