Bakı Şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(001)-4386/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(001)-4386/2022 26.07.2022 BAKI ŞƏHƏRİ BİNƏQƏDİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Səlimova Səadət Rəşid qızının sədrliyi ilə İddiaçı İrşad Electronics MMC-nin Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair iddia ərizəsinə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq MÜƏYYƏN ETDİ İddiaçı İrşad Electronics MMC Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılır ki, İrşad Electronics MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2020-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, cavabdeh aldığı Stinol markalı soyuducuya görə 18 ay ödəniş cədvəli üzrə hər ay 40 manat olmaqla cəmi 703 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, cavabdeh aldığı Xiaomi Mi markalı televizora görə 18 ay ödəniş cədvəli üzrə hər ay 30 manat olmaqla cəmi 527 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, cavabdeh aldığı Samsung A325 markalı mobil telefona görə 18 ay ödəniş cədvəli üzrə hər ay 36 manat olmaqla cəmi 637,5 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqviləsinə əsasən, cavabdeh Xiaomi Poco markalı mobil telefona görə 18 ay ödəniş cədvəli üzrə hər ay 24 manat olmaqla cəmi 417,2 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqviləsinə əsasən, cavabdeh Xiaomi Mi markalı mobil telefona görə 18 ay ödəniş cədvəli üzrə hər ay 73 manat olmaqla cəmi 1298,9 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqviləsinə əsasən, cavabdeh Xiaomi Redmi markalı mobil telefona görə 18 ay ödəniş cədvəli ürə hər ay 27 manat olmaqla cəmi 478,5 ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Lakin cavabdeh bağladığı müqavilələrin şərtlərini pozaraq öhdəliklərini yerinə yetirməmişdir. Ona görə də xx.xx.2020-cu il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə xx.xx.2022-ci il tarixinə yaranmış 139,5 manat əsas, 20,9 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 160,4 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə 137 manat əsas, 20,5 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 157,5 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə 493,5 manat əsas, 74 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 567,5 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqviləsi üzrə 297,2 manat əsas, 44,5 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 341,7 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqviləsi üzrə 1005 manat əsas, 150,7 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 1155,7 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqviləsi üzrə 370,5 manat əsas, 55,5 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 426 manat ümumilikdə 2808,8 manat borcun və 48 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun Cavabdeh İrşad Electronics MMC-nin xeyrinə tutulmasına dair qətnamə çıxarılması xahiş olunur. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 284-1-ci maddəsinə əsasən, mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Həmin Məcəllənin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən, ərizənin qəbulundan imtina olunmamışdırsa, onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərir. Bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilir. Həmin Məcəllənin 284-5.2.-ci maddəsinə əsasən cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. Məhkəmə tərəfindən Cavabdeh iddiaçının tələbinə dair bildiriş göndərilmiş, Cavabdeh tələbə qarşı etirazını məhkəməyə təqdim etməmişdir. Məhkəməyə təqdim olunmuş sübutları tədqiq edib, iş üzrə əlavə araşdırmaya zərurətin olmamasını nəzərə alaraq məhkəmə iddia ərizəsinin qismən təmin edilməsi qənaətinə gəlir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 60-cı maddəsinə əsasən hər kəsin hüquq və azadlıqlarının məhkəmədə müdafiəsinə təminat verilir. Alqı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. (MM-nin 567-ci mad.) Alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə həyata keçirməlidir. Alıcı verilmiş əşyanı müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə və Mülki Məcəllədə və ya alqı-satqı müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmadıqda gecikdirilmiş məbləğdən malın müqaviləyə görə ödənilməli olduğu gündən ödənildiyi günədək bu Məcəllənin 449-cu maddəsinə uyğun faizlər ödənilməlidir. Müqavilədə alıcının satıcı tərəfindən əşyanın verildiyi gündən başlayaraq əşyanın qiymətinə uyğun məbləğdən faizlər ödəmək vəzifəsi nəzərdə tutula bilər. (MM-nin 600.1., 600.5.-ci mad.) X1 MMC ilə alıcı Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2020-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsindən və həmin müqaviləyə xx.xx.2020-ci il tarixli 1 saylı əlavədən müəyyən olunur ki, satıcı Xiaomi Mİ markalı televizoru alıcıya 527 manata satmışdır. Müqaviləyə xx.xx.2020-ci il tarixli 1 saylı əlavədən müəyyən olunur ki, alıcı gecikdirilən aylıq borc məbləğinə cərimə kimi gündəlik 1% dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) cərimə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İrşad Electronics MMC-nin xx.xx.2022-ci il tarixli maliyyə arayışından müəyyən olunur ki, Cavabdeh xx.xx.2020-ci il tarixli ********* saylı müqavilə üzrə əsas borca görə 137 manat, cəriməyə görə 205 manat borcu vardır. X1 MMC ilə alıcı Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2020-cu il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsindən və həmin müqaviləyə xx.xx.2020-cu il tarixli 1 saylı əlavədən müəyyən olunur ki, satıcı Stinol markalı soyuducunu alıcıya 703 manata satmışdır. Müqaviləyə xx.xx.2020-cu il tarixli 1 saylı əlavədən müəyyən olunur ki, alıcı gecikdirilən aylıq borc məbləğinə cərimə kimi gündəlik 1% dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) cərimə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İrşad Electronics MMC-nin xx.xx.2022-ci il tarixli maliyyə arayışından müəyyən olunur ki, Cavabdeh xx.xx.2020-cu il tarixli ********* saylı müqavilə üzrə əsas borca görə 139,5 manat, cəriməyə görə 209 manat borcu vardır. X1 MMC ilə alıcı Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsindən və həmin müqaviləyə xx.xx.2021-ci il tarixli 1 saylı əlavədən müəyyən olunur ki, satıcı Xiaomi Poco markalı mobil telefonu alıcıya 417,2 manata satmışdır. Müqaviləyə xx.xx.2021-ci il tarixli 1 saylı əlavədən müəyyən olunur ki, alıcı gecikdirilən aylıq borc məbləğinə cərimə kimi gündəlik 1% dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) cərimə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İrşad Electronics MMC-nin xx.xx.2022-ci il tarixli maliyyə arayışından müəyyən olunur ki, Cavabdeh xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı müqavilə üzrə əsas borca görə 297,2 manat, cəriməyə görə 445 manat borcu vardır. X1 MMC ilə alıcı Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsindən və həmin müqaviləyə xx.xx.2021-ci il tarixli 1 saylı əlavədən müəyyən olunur ki, satıcı Xiaomi Mİ markalı mobil telefonu alıcıya 1298,9 manata satmışdır. Müqaviləyə xx.xx.2021-ci il tarixli 1 saylı əlavədən müəyyən olunur ki, alıcı gecikdirilən aylıq borc məbləğinə cərimə kimi gündəlik 1% dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) cərimə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İrşad Electronics MMC-nin xx.xx.2022-ci il tarixli maliyyə arayışından müəyyən olunur ki, Cavabdeh xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı müqavilə üzrə əsas borca görə 1005 manat, cəriməyə görə 1507 manat borcu vardır. X1 MMC ilə alıcı Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsindən və həmin müqaviləyə xx.xx.2021-ci il tarixli 1 saylı əlavədən müəyyən olunur ki, satıcı Xiaomi Redmi markalı mobil telefonu alıcıya 478,5 manata satmışdır. Müqaviləyə xx.xx.2021-ci il tarixli 1 saylı əlavədən müəyyən olunur ki, alıcı gecikdirilən aylıq borc məbləğinə cərimə kimi gündəlik 1% dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) cərimə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İrşad Electronics MMC-nin xx.xx.2022-ci il tarixli maliyyə arayışından müəyyən olunur ki, Cavabdeh xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı müqavilə üzrə əsas borca görə 370,5 manat, cəriməyə görə 555 manat borcu vardır. X1 MMC ilə alıcı Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsindən və həmin müqaviləyə xx.xx.2021-ci il tarixli 1 saylı əlavədən müəyyən olunur ki, satıcı Samsung A325 markalı mobil telefonu alıcıya 637,5 manata satmışdır. Müqaviləyə xx.xx.2021-ci il tarixli 1 saylı əlavədən müəyyən olunur ki, alıcı gecikdirilən aylıq borc məbləğinə cərimə kimi gündəlik 1% dərəcəsi ilə (minimum 50 qəpik) cərimə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İrşad Electronics MMC-nin xx.xx.2022-ci il tarixli maliyyə arayışından müəyyən olunur ki, Cavabdeh xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı müqavilə üzrə əsas borca görə 493,5 manat, cəriməyə görə 740 manat borcu vardır. İrşad Electronics MMC-nin Cavabdeh ünvanladığı xəbərdarlıqdan müəyyən olunur ki, satıcı alıcıya borc ödənilmədiyi təqdirdə məhkəməyə müraciət ediləcəyi barədə xəbərdarlıq etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 425.1-ci maddəsinə əsasən, öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi başa düşülür. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 284-5.3.-cü maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Həmin Məcəllənin 284-6.1.-ci maddəsinə əsasən, işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Məhkəmə qeyd edir ki, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələb və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məhkəmə araşdırması zamanı tədqiq olunmuş sübutlarla müəyyən olunmuşdur ki, cavabdeh iddiaçı ilə bağladığı nisyə alqı-satqı müqavilələrindən irəli gələn öhdəliklərini icra etmədiyindən iddiaçıya xx.xx.2020-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 137 manat, xx.xx.2020-cu il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 139,5 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 297,2 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 1005 manat,xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 370,5 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 493,5 manat əsas borcu yaranmışdır. Ona görə məhkəmə iddiaçının müqavilələr üzrə əsas borc tələbini əsaslı hesab edib təmin edir. Məhkəmə iddiaçı tərəfindən hesablanan cərimənin cavabdehin borcuna görə tənasübsüz surətdə yüksək hesablanması qənaətinə gələrək qeyd edir ki, öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə müvafiq surətdə hərəkət etməlidirlər. Əgər öhdəliyin icra edilməməsi və ya lazımınca icra edilməməsi hər iki tərəfin təqsiri üzündən baş vermişsə, məhkəmə borclunun məsuliyyətinin ölçüsünü müvafiq surətdə azaldır. Kreditor icra etməmək və ya lazımınca icra etməmək nəticəsində dəyən zərərin miqdarının artmasına qəsdən və ya ehtiyatsızlıq üzündən kömək göstərdikdə və ya zərəri azaltmaq üçün ağlabatan tədbirlər görmədikdə də, məhkəmə borclunun məsuliyyətinin ölçüsünü azalda bilər. (MM-nin 458.1-ci mad.) Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən olunmuşdur ki, iddiaçı pozulmuş hüquqlarının müdafiəsinə dair iddia tələbi ilə, yalnız xx.xx.2022-ci il tarixdə məhkəməyə müraciət etməklə əslində dəyən zərərin miqdarının, yəni hesablanan cərimənin artmasına rəvac vermişdir. Baxmayaraq ki, iddiaçı bağladığı müqavilənin şərtlərinə və yuxarıda istinad edilən maddi hüquq normalarının tələblərinə əsasən pozulmuş hüquqlarının müdafiəsi üçün vaxtında məhkəməyə müraciət etməklə ona vurula biləcək zərərin qarşısını ala bilərdi. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddiaçının xeyrinə cəriməyə görə cavabdehdən xx.xx.2020-ci il tarixli ********* saylı müqaviləyə əsasən 5 manat, xx.xx.2020cu il tarixli ********* saylı müqaviləyə əsasən 5 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 5 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən 50 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqısatqı müqaviləsinə əsasən 5 manat tutulmalı, xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı müqaviləyə əsasən 5 manat iddia tələbi cərimə ilə bağlı qalan hissədə təmin edilməməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş iddia tələbinin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edildiyindən, məhkəmə hesab edir ki, ödənilmiş dövlət rüsumu cavabdehə aid edilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220, 284-6.1.-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ İddia ərizəsi qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2020-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən əsas borca görə 137 manat, cəriməyə görə 5 manat, xx.xx.2020-cu il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən əsas borca görə 139,5 manat, cəriməyə görə 5 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən əsas borca görə 297,2 manat, cəriməyə görə 5 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən əsas borca görə 1005 manat, cəriməyə görə 50 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən əsas borca görə 370,5 manat, cəriməyə görə 5 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ********* saylı nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən əsas borca görə 493,5 manat, cəriməyə görə 5 manat, dövlət rüsumuna görə 48 manat olmaqla cəmi 2565,7 manat İrşad Electronics MMC-nin xeyrinə tutulsun. İddia ərizəsi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən, onun rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən bir ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən Səadət Səlimova