Bakı Şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(001)-7381/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(001)-7381/2023 30.12.2023 BAKI ŞƏHƏRİ BİNƏQƏDİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin hakimi Mustafayev Etibar Mustafa oğlu, İddiaçı (MMC) Cavabdeh qarşı pul tələbi barədə işə 30 dekabr 2023-cü il tarixdə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq MÜƏYYƏN ETDİM: İddiaçı MMC Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək cavabdehlə bağlanmış 15 iyul 2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 1403,9 manat əsas, 210,5 manat cərimə borcu, 17 avqust 2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 83,4 manat əsas, 12,5 manat cərimə borcu olmaqla hər iki müqavilə üzrə ümumilikdə 1487,3 manat əsas, 223 manat cərimə borcu olmaqla 1710,3 manat məbləğində pul vəsaitinin və dövlət rüsumu kimi ödənilmiş pul vəsaitinin əvəzi qismində 37,1 manat məbləğində pulun cavabdehdən tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 15 iyul 2022-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, sonuncu alğı-satqı qiyməti 2299,9 manat olan «Hitachi» markalı soyuducunu ilkin ödəniş etmədən, məbləği 18 ay ərzində aylıq 128 manat (sonuncu ay 123,99 manat) ödəmək şərti ilə kreditlə almış və müqavilə şərtlərinə əməl etməməsi nəticəsində 1403,9 manat əsas, 2105 manat cərimə borcu yaranmışdır. Həmçinin, İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 17 avqust 2022-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, sonuncu alğı-satqı qiyməti 259,99 manat olan «Tecno Pop» markalı mobil telefonu ilkin ödəniş etmədən, məbləği 12 ay ərzində aylıq 22 manat (sonuncu ay 17,99 manat) ödəmək şərti ilə kreditlə almış, həmin müqavilə üzrə də vaxtında ödəniş etmədiyindən 83,4 manat əsas, 125 manat cərimə borcu yaranmışdır. İddiaçı tərəfindən hər iki müqavilə üzrə hesablanmış cərimə borclarına 90 faiz güzəşt edilməklə, birinci müqavilə üzrə 210,5 manat, ikinci müqavilə üzrə 12,5 manat cərimə borcu tələb olunur. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş, iddia ərizəsi və əlavə olunmuş sənədlər göndərilsə də, iddiaya qarşı etiraz daxil olmamışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284.1, 284-5.3-cü maddələrinin tələblərini nəzərə alaraq hesab edirəm ki, təqdim olunmuş sənədlər əsasında işin həllinə dair qətnamə çıxarılması üçün əsaslar vardır. İddia ərizəsinə əlavə olunmuş: - 15 iyul 2022-ci il tarixli müqavilədən görünür ki, Cavabdeh alğı-satqı qiyməti 2299,9 manat olan «Hitachi» markalı soyuducunu ilkin ödəniş etmədən, məbləği 18 ay ərzində aylıq 128 manat (sonuncu ay 123,99 manat) ödəmək şərti ilə kreditlə almış kreditlə almışdır. - 17 avqust 2022-ci il tarixli müqavilədən görünür ki, sonuncu alğı-satqı qiyməti 259,99 manat olan «Tecno Pop» markalı mobil telefonu ilkin ödəniş etmədən, məbləği 12 ay ərzində aylıq 22 manat (sonuncu ay 17,99 manat) ödəmək şərti ilə kreditlə almışdır. - 15 sentyabr 2023-cü il tarixli arayışdan görünür ki, Cavabdeh 15 iyul 2022-ci il tarixli alğı-satqı müqaviləsi üzrə həmin tarixə 1403,9 manat əsas, 210,5 manat cərimə, 17 avqust 2022-ci il tarixli alğı-satqı müqaviləsi üzrə həmin tarixə 83,4 manat əsas, 12,5 manat cərimə borcu vardır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: - 567-ci maddəsinə əsasən alğı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. - 600.1-ci maddəsinə əsasən alğı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə həyata keçirməlidir. - 601.1-ci maddəsinə əsasən əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alğı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış müqavilələrdə və həmin müqaviləyə əlavələrdə digər şərtlərlə yanaşı əşyaların qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri də nəzərdə tutulmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin: - 427.3-ci maddəsinə əsasən əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir. - 442.1 -ci maddəsinə uyğun olaraq, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə, onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. İşin faktiki hallarından görünür ki, Cavabdeh kredit müqavilələrə əsasən İddiaçı MMC qarşısında üzərinə götürdüyü öhdəliklərə tam əməl etməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 462.1-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Həmin məcəllənin 463.1-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu haqqında razılaşma əsas öhdəliyin formasından asılı olmayaraq yazılı formada bağlanılmalıdır. Cavabdeh ilə İddiaçı MMC arasında bağlanmış müqavilələrdə borcun ödənilməsinin gecikdirildiyi təqdirdə cərimə haqqında yazılı razılaşmanın mövcudluğu öz əksini tapmış, iddiaçı tərəfindən hər iki müqavilə üzrə hesablanmış cərimə borclasına 90 faiz güzəşt tətbiq edilmişdir. Lakin məhkəmə 15 iyul 2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 1403,9 manat məbləğində əsas borca tənasübsüz olaraq 210,5 manat, 17 avqust 2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 83,4 manat məbləğində əsas borca 12,5 manat məbləğində dəbbə pulunun hesablanmasını əsaslı hesab etmir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Buna görə də məhkəmə hesab edir ki, 15 iyul 2022-ci il tarixli müqavilə üzrə hesablanmış 210,5 manat məbləğində dəbbə pulunun məbləği azaldılaraq 98,1 manat, 17 avqust 2022-ci il tarixli müqavilə üzrə hesablanmış 12,5 manat məbləğində dəbbə pulunun məbləği azaldılaraq 5,6 manat məbləğində müəyyən edilməlidir. Buna görə də hesab edirəm ki, iddia qismən təmin olunmalı, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəməyə ərizə verilərkən dövlət rüsumu kimi ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi kimi 29 manat məbləğində pul vəsaiti cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 136-220, 284-5.3, 284-6.1, 358, 360, 362-ci maddələrini rəhbər tutaraq, QƏT ETDİM: İddiaçı MMC-nin iddiası qismən təmin edilsin. Cavabdeh 15 iyul 2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 1403,9 manat əsas, 98,1 manat cərimə borcu, 17 avqust 2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 83,4 manat əsas, 5,6 manat cərimə borcu olmaqla ümumilikdə 1591 manat məbləğində pul vəsaiti tutularaq İddiaçı MMC-yə ödənilsin. Dövlət rüsumu kimi ödənilmiş pul vəsaitinin əvəzi qismində 29 manat məbləğində pul Cavabdeh tutularaq İddiaçı MMC-yə ödənilsin. İddia qalan hissədən təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Etibar Mustafayev