Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(002)-2805/2025 04.11.2025 BAKI ŞƏHƏRİ QARADAĞ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Aslanova Gülnar Faiq qızının sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi Babayeva Nərmin Sahib qızının katibliyi, İddiaçının nümayəndəsi Nümayəndə iştirakı ilə, İddiaçı “İri Şəhərlərin Birləşmiş Su Təchizatı Xidməti” X9 Cavabdeh qarşı su təchizatı və tullantı sularının axıdılması xidmətlərinə görə yaranmış borcun və ödənilmiş dövlət rüsumunun tutulması tələbinə dair iddiası üzrə mülki işə Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsinin binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq aşağıdakı qətnaməni qəbul etdi. İşin halları
1. Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, Səlyan-Yolu (ünvan 1 ünvanı üzrə abonent qismində Ceyhun Hüseynov çıxış edir, həmin ünvanı üzrə xx.xx.2008-cı ildə su sayğacı quraşdırılmışdır. Müqavilənin bağlanma tarixi xx.xx.2008-cı il, müqavilə nömrəsi 26193814, 2016-cı il üzrə illik su sərfiyyatı 227.39 m3 və yekun borc məbləği 0.39 manat, 2017-ci il üzrə illik su sərfiyyatı 92.5 m3 və yekun borc məbləği 7.5 manat, 2018-ci il üzrə illik su sərfiyyatı 93 m3 və yekun borc məbləği 3 manat, 2019-cu il üzrə illik su sərfiyyatı 93 m3 və yekun borc məbləği 5 manat, 2020-ci il üzrə illik su sərfiyyatı 94.5 m3 və yekun borc məbləği 38.5 manat, 2021-ci il üzrə illik su sərfiyyatı 168 m3 və yekun borc məbləği 9 manat, 2022-ci il üzrə illik su sərfiyyatı 172 m3 və yekun borc məbləği 172 manat, 2023-cü il üzrə illik su sərfiyyatı 179 m3 və yekun borc məbləği 179 manat, 2024-cü il üzrə illik su sərfiyyatı 183 m3 və yekun borc məbləği 183 manat, xx.xx.2025-ci il tarixə qədər su sərfiyyatı 74 m3 və yekun borc məbləği 74 manat olmaqla, ümumilikdə yekun borc məbləğinin 671.39 manat olduğu qeyd edilmişdir.
2. İşdə olan xx.xx.2025-ci il tarixli xəbərdarlıq məktubunun məzmunundan görünür ki, X2 xidmətlərindən istifadə olunmasına görə “İri Şəhərlərin Birləşmiş Su Təchizatı Xidməti” X12-yə 671.39 manat məbləğində borcu olduğunu, həmin borcu 7 iş günü müddətində borcun ödənilməsi tələb olunmuş, ödənilmədiyi təqdirdə məhkəməyə müraciət ediləcəyi bildirilmişdir.
3. Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri X12 Hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışa əsasən, ümumi sahəsi 48.70 m2 olan Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, ünvan 2 xüsusi mülkiyyət formasında Cavabdeh adına ********** nömrə ilə, xx.xx.2021-ci il tarixdə qeydiyyata alınmışdır.
4. Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinin **********77-05101-093004 nömrəli xx.xx.2021-ci il tarixli Texniki Pasportdan görünür ki, Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, ünvan 2-in ümumi sahəsi 48.70 kv.metrdir.
5. X6 (alıcı) ilə X7 (satıcı) arasında bağlanmış AN-İ № ******* nömrəli, xx.xx.2021-ci il tarixli daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, satıcı Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, ünvan 2 ünvanında yerləşən, ümumi sahəsi 48.48 m2 olan mənzili tam hissədə alıcı alıcının mülkiyyətinə vermişdir. İddia tələbi
6. İddiaçı “İri Şəhərlərin Birləşmiş Su Təchizatı Xidməti” X12 cavabdeh X5 qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək cavabdeh X1 təchizatı və kanalizasiya xidmətlərinə görə yaranmış 671.39 manat borcun tutularaq **********230 saylı abonent koduna və 30 manat dövlət rüsumunun “İri Şəhərlərin Birləşmiş Su Təchizatı Xidməti” X9 xeyrinə tutulmasına dair qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
7. İddia ərizəsi belə əsaslandırılmışdır ki, “İri Şəhərlərin Birləşmiş Su Təchizatı Xidməti” X12 tərəfindən cavabdeh X2 təchizatı sistemindən suyun buraxılması və tullantı sularının axıdılması xidmətləri göstərilir. Cavabdeh əhali qrupu abonentinə aid olmaqla ötən dövr ərzində istifadə etdiyi xidmətlərə görə 671.39 manat borcu yaranmışdır. Abonentin istifadə etdiyi su təchizatı və kanalizasiya xidmətlərinin dəyəri ünvan üzrə sayğac quraşdırılanadək ailə tərkibinə görə, sayğac quraşdırıldıqdan sonra isə su sayğacının göstəricilər uyğun olaraq hesablanmışdır. Cavabdeh xidmətlərdən mütəmadi olaraq istifadə etsə də, istifadə etdiyi xidmətlərin dəyərini tam ödəməmiş, nəticədə borcu yaranmışdır. “İri Şəhərlərin Birləşmiş Su Təchizatı Xidməti” X12 tərəfindən borcun ödənilməsi tələbi ilə cavabdehin ünvanına hər ay bildiriş sonuncu dəfə xəbərdarlıq məktubu göndərilmiş, lakin cavabdeh borc ödənilməsini təmin etməmişdir.
8. İddiaçı tələbin hüququ əsası kimi “Su təchizatı və tullantı suları haqqında” Qanunun 30, 61, 62-ci maddəsi, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1, 445.1, 448.2-ci maddələrinə istinad etmişdir.
9. İddia tələbinə etiraz və qarşılıqlı iddia ərizəsi verilməmişdir.
10. Cavabdeh X7 məhkəməyə ərizə ünvanlayaraq bildirmişdir ki, o həmin evi 2021ci ildə natarius vasitəsilə satmış, evi satarkən su idarəsindən və digər kommunal idarələrdən borcumun olmamasına dair arayışlar alıb notariusa təqdim etmişdir. Ev satıldıqdan sonra yeni sahibinin adına keçirilmişdir. Yeni sahibinin adına daşınmaz əmlaka dair çıxarış alınaraq, kommunal idarəyə də təqdim olunmuşdur. Hazırki su borcuna görə su idarəsi tərəfindən onun cavabdeh qismində məhkəməyə verilməyi tam qanunsuzdur. Xahiş edir ki, cavabdehin evin yeni sahibi ilə dəyişdirilməsinə dair qərar qəbul edəsiniz. Məlumat üçün bildirir ki, evin yeni sahibi ilə (**********) bu gün əlaqə saxladı, ona bildirdi ki, həmin ünvanda yaşayış olmadığı üçün bu barədə məlumatları yoxdur. Bu gün ərzində yaranmış borcu ödəyəcək, daşınmaz əmlaka dair çıxarışı və borcun ödənilməsinə dair qəbzi ona və aidiyyatı quruma təqdim edəcəkdir.
11. Cavabdeh məhkəməyə ərizə ünvanlayaraq Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, ünvan 2 xx.xx.2021-ci il tarixdə X3 rəsmi qaydada alqı-satqı edərək almışdır. Həmin vaxtdan etibarən də evdə heç kim yaşamır, evdə ümumiyyətlə yaşayış yoxdur, buna görə də su borcunun yaranmasından xəbəri yoxdur. Evin köhnə sakini X4 həmin evə dair heç bir hüququ qalmamışdır. Hazırki iş üzrə evin sahibi özü olduğu üçün cavabdehin dəyişdirilməsi barədə qərar qəbul ediməsini xahiş etmişdir.
12. Məhkəmə Mülki Prosessual Məcəllənin 284-5.4-cü maddəsinə əsasən, mülki işin iddia icraatı qaydasında baxılması haqqında əsaslandırılmış qərardad qəbul etmişdir.
13. İddiaçının nümayəndəsi cavabdehin dəyişdirilməsinə etiraz etmədiyini məhkəmə iclasında bildirmiş, məhkəmə tərəfindən məhkəmə iclasının protokolu qaydasında vəsatət təmin edilmiş, əsl olmayan cavabdeh X7 əsl Cavabdeh ilə əvəz edilmişdir.
Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları
14. İddiaçının nümayəndəsi Nümayəndə məhkəmə iclasında iddia tələbini müdafiə edərək bildirdi ki, abonentin 2022-cü ildə 99 manat, 2023-cü ildə 179 manat, 2024-cü ildə 183 manat və 2025-ci ildə 74 manat borcu yaranmışdır. Artıq ödənilmiş ödənişlər, cavabdehin üç illik iddia müddəti və abonent kartı göstəriciləri nəzərə alınmaqla hal-hazırda 535 manat borcu vardır.
15. Cavabdehə məhkəmə iclaslarını iclasının yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, o məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməyinin səbəbləri barədə məhkəməyə heç bir məlumat verməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185-ci maddəsinə əsasən işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir.
Məhkəmənin mövqeyi: a) Tətbiq edilən hüquq
16. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi: 372.1 Başqa şəxsdən hər hansı hərəkəti yerinə yetirməyi və ya yerinə yetirməkdən çəkinməyi tələb etmək hüququna müddət şamil edilir. Hüququ pozulmuş şəxsin iddiası ilə hüququn müdafiəsi üçün müddət iddia müddəti sayılır. 373.3 Vaxtaşırı icra edilməli öhdəliklərdən irəli gələn tələblər üzrə iddia müddəti üç ildir. 375.2 Məhkəmə tərəfindən iddia müddəti yalnız mübahisə tərəfinin məhkəmə qərarı çıxarılanadək verdiyi ərizə əsasında tətbiq edilir. Mübahisə tərəfinin tətbiq edilməsi barədə ərizə verdiyi iddia müddətinin keçməsi məhkəmənin iddiadan imtina barəsində qərar çıxarması üçün əsasdır. 377.3 İcra müddəti müəyyənləşdirilməmiş və ya tələbetmə məqamı ilə müəyyənləşdirilmiş öhdəliklər üzrə iddia müddətinin axımı kreditorun öhdəliyi icra etmək tələbini irəli sürmək hüququnun əmələ gəldiyi andan başlanır, borcluya həmin tələbin icrası üçün güzəştli müddət verildikdə isə iddia müddəti göstərilən müddət bitdikdən sonra hesablanmağa başlanır. 386.1 Öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. 385.1 Öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. 448.1 Əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliyin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. 448.2 Borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu (hərəkət və ya hərəkətsizlik) üçün məsuliyyət daşıyır. Borclunu təqsirə görə, yəni qərəzə və ya kobud ehtiyatsızlığa görə məsuliyyətdən qabaqcadan azad etmək olmaz.
17. «Su təchizatı və tullantı sular haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanunun: 30.1 Su təchizatı müəssisəsi istehlakçıya verilən suyun həcmini suölçən cihazlar vasitəsi ilə və ya müvafiq normativ hüquqi aktlarla nəzərdə tutulmuş qaydada hesablama yolu ilə müəyyənləşdirir. Su təchizatı müəssisəsi istehlakçıya verdiyi suyun dəyərini tam hesablanmalıdır və hər ay istehlakçıya məlumat (hesab) təqdim etməlidir (göndərməlidir). İstehlakçı tərəfindən suyun hesabı tam ödənildikdən sonra, su təchizatı müəssisəsi tərəfindən yol verilmiş səhvə görə düzgün hesablanmamış suyun dəyərini su təchizatı müəssisəsi istehlakçı tərəfindən ödənilməsini tələb edə bilməz. 59 (b). Su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsi onun xidmətlərindən istifadə edən hər hansı istehlakçıdan bu Qanuna müvafiq olaraq müəyyənləşdirilmiş ödəmələri götürmək və onların ödənilməsini tələb etmək hüququna malikdir. 61.1 Su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsi ilə fərdi istehlakçı arasında müqavilənin olub-olmamasından asılı olmayaraq, xidmətlərin haqqının ödənilməsi üzrə istehlakçıların vəzifələri onların obyektdə yaşaması, obyektin icarəçisi olması və ya onlar tərəfindən su təchizatı obyektlərindən hər hansı digər məqsədlər üçün istifadə faktına əsaslanır. 62 Qanunvericiliklə başqa hallar nəzərdə tutulmadıqda istehlakçı su təchizatı və kanalizasiya müəssisələrinə, onların göstərdikləri xidmətlərə görə borcu, hesabın ödənilməsinə təqdim olunduğu gündən bir ay müddətində ödəmədikdə, su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsi qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş müvafiq tədbirləri görməlidir. Obyektin ayrılmasından sonra da borcların bütün məbləğinin ödənilməsi tələbi yerinə yetirilmədikdə, su təchizatı və kanalizasiya müəssisəsinin ödənilməyən məbləği məhkəmə qaydasında tələb etmək, o cümlədən qanunvericiliyə zidd olmayan hallarda borc məbləğinin borclunun əmlakı hesabına ödənilməsi barədə iddia qaldırmaq hüququ vardır.
18. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 17 iyul 2014-cü il tarixli 262 №-li Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Sudan istifadə Qaydaları”: 3.1.2 STKM-in smart-kart tipli olmayan su ölçən cihaz quraşdırılmış və ya suölçən cihaz quraşdırılmamış istehlakçıdan verilən suyun və axıdılan tullantı sularının həcminə uyğun olaraq təqdim edilmiş hesabın ödənilməsini tələb etmək hüququna malikdir. 4.1.3 Bu Qaydaların tələblərinə əsasən, istehlakçının əsas vəzifələrindən biri də verilən suyun və axıdılan tullantı sularının həcminə uyğun olaraq ona təqdim edilmiş hesab üzrə ödənişin həyata keçirilməsini təmin etməkdir. 7.1 Suyun və kanalizasiya sisteminə tullantı sularının axıdılmasının pərakəndə satış qiyməti (tarifləri) Azərbaycan Respublikasının Tarif (qiymət) Şurası tərəfindən tənzimlənir. 7.4 Əhali qrupuna aid olan istehlakçılara suölçən cihaz quraşdırılmadıqda, verilmiş suyun və axıdılmış tullantı sularının və buna görə ödənilməli olan vəsaitin həcmi istehlakçıya məxsus mənzildə qeydiyyatda olan şəxslərin sayına uyğun olaraq müvafiq dövr üzrə aparılan hesablama yolu ilə müəyyənləşdirilir.
19. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsi: 9.1 Ədalət mühakiməsi çəkişmə, tərəflərin bərabərliyi və faktlar əsasında həyata keçirilir. 9.3 Hakim bütün hallarda prosesin çəkişmə prinsipini təmin etməli, öz qərarını yalnız tərəflərin çəkişmə prinsipinə əsasən müzakirə etdiyi dəlillərlə, onların verdiyi izahatlarla, sənədlərlə əsaslandırmalıdır. 14.2 Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir; 76.1 Tərəflərin tələb və etirazlarını əsaslandıran halların və işi düzgün həll etmək üçün əhəmiyyəti olan başqa halların mövcud olduğunu və ya olmadığını məhkəmə müəyyən edərkən bu Məcəllədə və başqa qanunlarda müəyyən olunmuş qaydada əldə etdiyi məlumatlar sübutlar hesab olunur. 77.1 Hər bir tərəf öz tələb və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir; 106.1 İşdə iştirak edən şəxslərin iş üçün əhəmiyyətli olan və onlara məlum olan faktlar barədə izahatları iş üzrə toplanmış digər sübutlarla yanaşı yoxlanılmalı və qiymətləndirilməlidir. 217.2 Qətnamə mübahisəli hüquq münasibətinin yarandığı zaman qüvvədə olan maddi hüquq normalarına və işin baxılması zamanı qüvvədə olan prosessual hüquq normalarına uyğun çıxarılmalıdır. 217.4 Məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır.
b) Əsaslandırma
20. İddia qismən əsaslıdır.
21. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilmişdir ki, iddiaçı qismində çıxış edən su təchizatı müəssiəsi tərəfindən cavabdeh qismində çıxış edən istehlakçıya su təchizatı obyektindən istifadə edilməsi ilə bağlı xidmətlər göstərilmişdir. Lakin buna baxmayaraq cavabadeh qismində çıxış edən istehlakçı görülmüş xidmətlərə görə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada və məbləğdə xidmət haqqını vaxtı-vaxtında, lazımi qaydada icra etməmiş, nəticədə onun iddiaçı qarşısında mülki hüquqi məsuliyyətinə səbəb olan sudan istifadə edilməsinə görə xidmət haqqının ödənilməməsi ilə bağlı borc öhdəliyi yaranmışdır.
22. İşə əlavə edilmiş abonent kartından görünür ki, su sayğacında cavabdehin illik su sərfiyatı (m3-lə), ödənilən pul vəsaitinin məbləği və illik yekun borc məbləği aşkar qeyd edilmişdir. Sudan istifadə edilməsinə görə xidmət haqqının ödənilməməsi ilə bağlı yaranmış qalıq borcu 2016-ci il tarixdən 2025-ci il tarixədək olan dövr ərzində hər il üzrə **********230 nömrəli abonent kodu üzrə elektron abonent kartına daxil edilmiş, həmin dövr ərzində ümumilikdə qalıq borcu 671.39 manat olduğu göstərilmişdir.
23. Əsl olmayan cavabdeh əsl cavabdeh ilə əvəz edildiyi və Cavabdeh iddia müddətinin tətbiqi barədə ərizə verdiyindən məhkəmə iddia icraatına keçərək məhkəmə iclasında mübahisəni araşdırmışdır.
24. Məhkəmə mülki qanunvericiliyin yuxarıda istinad olunan normalarına əsasən qeyd edir ki, həmin borcun tələb edilməsi üçün iddia müddəti üç il təşkil edir. Cavabdeh mübahisəli mənzili 021-ci ildə alqı-satqı müqaviləsi əsasında əldə etməsi nəzərə alınaraq son üç ilin su və tullantı sularına görə borcunun Cavabdeh aid olması aydın olur. Ona görə də, iddia tələbi xx.xx.2022-xx.xx.2025-ci illər üzrə təmin edilə bilər.
25. Abonent kartı məlumatlarından görünür ki, xx.xx.2022-xx.xx.2025-ci il üzrə hesablanmış borc məbləği, 2022-ci il üzrə (04 iyundan) 99 manat; 2023-cü il üzrə 179 manat; 2024-cü il üzrə 183 manat və 2025-ci il üzrə 74 manat borcu olmaqla, cəmi 535 manat təşkil etmişdir.
26. Göstərilənlərə əsasən, son üç illik dövr üzrə cavabdehin iddiaçıya kommunal xidmətlərdən istifadəyə görə borcu 535 manat təşkil edir.
27. Məhkəmə qeyd olunan halları əsas götürərək bu qənaətə gəlir ki, hazırkı iş üzrə cavabdehin su təchizatı xidmətlərindən istifadəyə görə xidmət haqqının ödənilməməsi nəticəsində iddiaçı qarşısında, iddia müddəti tətbiq edilməklə 535 manat məbləğində borc öhdəliyinin yaranması aşkar olduğundan iddia tələbi əsaslı olmaqla qismən təmin edilməlidir. Məhkəmə xərcləri
28. İddia tələbinin 30 manat dövlət rüsumunun əvəzinin cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulması hissəsinə münasibətdə məhkəmə qeyd edir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir.
29. İddia təmin edildiyindən və iddiaçının rüsumla bağlı tələbi olduğundan məhkəmə hesab edir ki, ödənilmiş dövlət rüsumu cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Nəticə
30. Beləliklə məhkəmə toplanmış və tədqiq olunmuş sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin olunmalı, Cavabdeh su təchizatı obyektlərindən istifadə edilməsi xidmətlərinə görə yaranmış 535 manat məbləğində borcu tutularaq iddiaçı “İri Şəhərlərin Birləşmiş Su Təchizatı Xidməti” X9 xeyrinə ödənilməli, iddia qalan hissədə təmin edilməməlidir.
31. Məhkəmə şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq
QƏT ETDİ:
İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh su təchizatı və tullantı sularının axıdılması xidmətlərindən istifadə edilməsinə görə yaranmış 535 manat məbləğində pul vəsaiti və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumu (abonent kodu **********230; sayğac ********) tutularaq iddiaçı “İri Şəhərlərin Birləşmiş Su Təchizatı Xidməti” X11 ödənilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən tərəflərə rəsmi verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində, elektron məhkəmə informasiya sistemi və Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Gülnar Aslanova