Bakı Şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(003)-1514/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(003)-1514/2022 23.05.2022 BAKI ŞƏHƏRİ XƏZƏR RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Tağıyev Zaur Müzəffər oğlu iddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair kiçik iddia ərizəsi üzrə mülki işə baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı "xxxx" MMC iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh xx.xx.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən, İMEİ kodu **********85827 iPhone 11 markalı telefon üçün 2294.2 (iki min iki yüz doxsan dörd manat, iyirmi qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 229.8 (iki yüz iyirmi doqquz manat, səksən qəpik) manat cərimə, xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, İMEİ kodu **********07558 X1 8 markalı telefon üçün 183 (yüz səksən üç) manat ödənilməmiş hissə, 18 (on səkkiz) manat cərimə, xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, Samsung LED markalı televizor, Tozsoran PANASONİC, Modem TP-LİNK üçün 1641 (min altı yüz qırx bir) manat ödənilməmiş hissə, 164 (yüz altmış dörd) manat cərimə, xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, İMEİ kodu **********39761 X1 8 markalı telefon üçün 50 (əlli) manat ödənilməmiş hissə, 5 (beş) manat cərimə, ümumilikdə 4585 manat borc, 65.85 manat dövlət rüsumu alınaraq, "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Cavabdeh, "xxxx" MMC il2ə8.12.2019-cu il, xx.xx.2020-ci il və xx.xx.2020-ci il, xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, İMEİ kodu **********85827 iPhone 11 markalı telefon, İMEİ kodu **********07558 X1 8 markalı telefon , Samsung LED markalı televizor, Tozsoran PANASONİC, ModemTP-LİNK və İMEİ kodu **********39761 X1 8 markalı telefon almış və nəticədə 4585 (dörd min beş yüz səksən beş) manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 2581.2 (iki min beş yüz səksən bir manat, iyirmi qəpik) manat (18 ay x 143.4 manat + 0 manat ilkin ödəniş) İMEİ kodu **********85827 iPhone 11 markalı telefon üçün ümumilikdə, 2524 (iki min beş yüz iyirmi dörd) manat olmaqla ondan, 2294.2 (iki min iki yüz doxsan dörd manat, iyirmi qəpik) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 229.8 (iki yüz iyirmi doqquz manat, səksən qəpik) manat cərimə. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 528 (beş yüz iyirmi səkkiz) manat (12 ay x 44 manat + 0 manat ilkin ödəniş) İMEİ kodu **********07558 X1 8 markalı telefon üçün ümumilikdə, 201 (iki yüz bir) manat olmaqla ondan, 183 (yüz səksən üç) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 18 (on səkkiz) manat cərimə. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 2016 (iki min on altı) manat (18 ay x 112 manat + 0 manat ilkin ödəniş) Samsung LED markalı televizor, Tozsoran PANASONİC, Modem TPLİNK üçün ümumilikdə, 1805 (min səkkiz yüz beş) manat olmaqla ondan, 1641 (min altı yüz qırx bir) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 164 (yüz altmış dörd) manat cərimə. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 588 (beş yüz səksən səkkiz) manat (12 ay x 49 manat + 0 manat ilkin ödəniş) İMEİ kodu **********39761 X1 8 markalı telefon üçün ümumilikdə, 55 (əlli beş) manat olmaqla ondan, 50 (əlli) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 5 (beş) manat cərimə miqdarında borc yaranmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 1545 manat təşkil edir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.1-ci maddəsinə uyğun olaraq, cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərilmiş, lakin cavabdeh tərəfindən iddiaçının tələbinə dair hər hansı münasibət bildirməmişdir. Məhkəmə iş materiallarını tədqiq edərək, hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. İş materiallarından görünür ki, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2019-cu il tarixdə 01168806 saylı müqavilə bağlanmışdır. Göstərilən müqaviləyə əsasən alqı-satqı qiyməti 2581.2 manat olan İMEİ kodu **********85827 iPhone 11 markalı telefon Cavabdeh nisyə satılmış və cavabdeh 18 ay müddətində ödəniş cədvəli üzrə hər ay 143.4 manat məbləğində pulu ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarından görünür ki, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2020-ci il tarixdə 20043449 saylı müqavilə bağlanmışdır. Göstərilən müqaviləyə əsasən alqı-satqı qiyməti 528 manat olan İMEİ kodu **********07558 X1 8 markalı telefon Cavabdeh nisyə satılmış və cavabdeh 12 ay müddətində ödəniş cədvəli üzrə hər ay 44 manat məbləğində pulu ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarından görünür ki, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2020-ci il tarixdə 20057111 saylı müqavilə bağlanmışdır. Göstərilən müqaviləyə əsasən alqı-satqı qiyməti 2016 manat olan Samsung LED markalı televizor, Tozsoran PANASONİC, Modem TP-LİNK Cavabdeh nisyə satılmış və cavabdeh 18 ay müddətində ödəniş cədvəli üzrə hər ay 112 manat məbləğində pulu ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarından görünür ki, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2020-ci il tarixdə 20175350 saylı müqavilə bağlanmışdır. Göstərilən müqaviləyə əsasən alqı-satqı qiyməti 588 manat olan İMEİ kodu **********39761 X1 8 markalı telefon Cavabdeh nisyə satılmış və cavabdeh 12 ay müddətində ödəniş cədvəli üzrə hər ay 49 manat məbləğində pulu ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan maliyyə və ödəniş cədvəlindən görünür ki, cavabdehin xx.xx.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən 2294,2 manat ödənilməmiş hissə, 229,8 manat cərimə, xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, 183 manat ödənilməmiş hissə, 18 manat cərimə, xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, 1641 manat ödənilməmiş hissə, 164 manat cərimə, xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən 50 manat ödənilməmiş hissə, 5 manat cərimə borcu mövcuddur. İş materiallarında olan xx.xx.2022-ci il tarixli xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, cavabdehlərə borcun ödənilməsinin təmin olunması, əks təqdirdə məhkəməyə müraciət olunacağı barədə xəbərdarlıq edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 600.1-ci maddəsinə əsasən, alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 600.4-cü maddəsinə görə əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilmişdir ki, "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış nisyə alqı-satqı müqavilələrinə əsasən cavabdehə məişət əşyalar satılmış və xidmətlərin göstərilməsi nəzərdə tutulmuş, cavabdeh həmin müqavilə üzrə dövri ödənişlər etməyi öhdəsinə götürmüş, lakin müqavilələr üzrə üzərinə düşən öhdəliyi lazımınca icra etməməklə müqavilənin şərtlərini pozmuşdur. Buna görə də, iddiaçı ödənilməmiş əsas məbləğin qaytarılmasını tələb etməkdə haqlıdır. Belə olan halda məhkəmə hesab edir ki, xx.xx.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən 2294,2 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən 183 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən 1641 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən 50 manat əsas borcun cavabdehdən tutulması hissəsində iddia tələbi təmin edilməlidir. İddia tələbinin dəbbə pulu hissəsinə münasibətdə məhkəmə nəzərə alır ki, Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən isə məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Hər bir konkret iş üzrə dəbbə pulunun azaldılması meyarları kimi dəbbə pulunun qeyri-mütənasib olması, öhdəliyin pozulması nəticəsində yarana biləcək mümkün zərərin həcmindən əhəmiyyətli dərəcədə artıq olması, öhdəliklərin yerinə yetirilməsindən yayınma müddətləri və s. çıxış edə bilər. Məhkəmə nəzərə alır ki, dəbbə pulunun göstərilən həcmdə tutulması cavabdehin əmlak mənafelərinə xələl gətirə bilər. Dəbbə pulunun məbləğinin azaldılması kreditorun əmlak mənafelərinə əsaslı təsir etmir. Belə ki, dəbbə pulunu əldə edəcəyi gözlənilən qazanc kimi deyil, öhdəliyin icrasının təminatı üsulu kimi nəzərdə tutmuşdur. Qeyd edilənləri rəhbər tutmaqla məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, xx.xx.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 2294,2 manat məbləğində əsas borca münasibətdə cavabdehdən 229,8 manat dəbbə (cərimə) pulunun, xx.xx.2020-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 183 manat məbləğində əsas borca münasibətdə cavabdehdən 18 manat dəbbə (cərimə) pulunun, xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 1641 manat məbləğində əsas borca münasibətdə cavabdehdən 164 manat dəbbə (cərimə) pulunun və xx.xx.2020-ci il il tarixli müqaviləyə əsasən 50 manat məbləğində əsas borca münasibətdə cavabdehdən 5 manat dəbbə (cərimə) pulunun tutulması əsaslı hesab edilə bilməz və yüksək olduğundan azaldılmalıdır. Qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, Cavabdeh iddiaçının xeyrinə xx.xx.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 22 manat dəbbə (cərimə) pulu, xx.xx.2020-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 1 manat dəbbə (cərimə) pulu, xx.xx.2020-ci tarixli müqaviləyə əsasən 16 manat dəbbə (cərimə) pulu və xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 1 manat dəbbə (cərimə) pulu tutulmalıdır. Azərbaycan Respublikası MPM-in 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Göstərilən qanunvericilik aktı normalarına əsasən məhkəmə hesab edir ki, məhkəmə xərcləri iddianın təmin edilmiş hissələrinə müvafiq olaraq tərəflərə aid edilməli olduğundan, məhkəmə xərcinə daxil olan iddiaçı tərəfindən dövlət rüsumunun 45,85 manatı cavabdehdən alınaraq iddiaçıya ödənilməli, qalan 20 manat isə iddiaçının özünə aid edilməlidir. Beləliklə, məhkəmə iş üzrə təqdim edilmiş sübutları məcmu halında qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməli, "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən 2294,2 manat ödənilməmiş hissə, 22 manat cərimə, xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, 183 manat ödənilməmiş hissə, 1 manat cərimə, xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, 1641 manat ödənilməmiş hissə, 16 manat cərimə, xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən 50 manat ödənilməmiş hissə, 1 manat cərimə və 45,85 manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumu Cavabdeh alınaraq "xxxx" MMC-yə ödənilməli, iddia qalan hissədə təmin edilməməli, ödənilmiş 65.85 manat məbləğində dövlət rüsumunun qalan 20 (iyirmi) manatı iddiaçı "xxxx" MMC-yə aid edilməlidir. Qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-in 216-220, 227, 233, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən 2294,2 manat ödənilməmiş hissə, 22 manat cərimə, xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, 183 manat ödənilməmiş hissə, 1 manat cərimə, xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, 1641 manat ödənilməmiş hissə, 16 manat cərimə, xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən 50 manat ödənilməmiş hissə, 1 manat cərimə və 45,85 manat olmaqla, cəmi 4254,05 (dörd min iki yüz əlli dörd manat, beş qəpik) manat alınaraq iddiaçı "xxxx" MMC-yə ödənilsin. İddia qalan hissədə rədd edilsin. Ödənilmiş 65,85 manat məbləğində dövlət rüsumunun qalan 20 (iyirmi) manatı İddiaçı MMC-yə aid edilsin. Qətnamədən onun rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən Zaur Tağıyev