Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(004)-1885/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(004)-1885/2024 23.04.2024 BAKI ŞƏHƏRİ YASAMAL RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əlizadə Fariz Ariz oğlunun sədrliyi X5 oğlunun katibliyi, İddiaçının nümayəndəsi X1 iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı «pul» tələbinə dair iddia ərizəsinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı Cavabdeh qarşı «pul» tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Tələb onunla əsaslandırılmışdır ki, Cavabdeh İddiaçı MMC ilə xx.xx.2023-cü il tarixli 14063814 nömrəli müqavilə baglayaraq Acer markalı komputer, xx.xx.2022-ci il tarixli 03211727 nömrəli müqavilə bağlayaraq Hoffman Siac markalı kondisioner, xx.xx.2023-cü il tarixli 14064392 nömrəli müqavilə bağlayaraq Asus markalı komputer və xx.xx.2023-cü il tarixli 10823882 nömrəli müqavilə bağlayaraq HP markalı komputer alaraq 8050 (səkkiz min əlli) manat öhdəliyi yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 2386.2 (iki min üç yüz səksən altı manat iyirmi qəpik) manat (12 ay x 173.85 manat + 300 manat ilkin ödəniş) olan Acer markalı kompüter üçün ümumilikdə, 1895.8 (bir min səkkiz yüz doxsan beş manat səksən qəpik) manat olmaqla ondan, 1532.5 (bir min beş yüz otuz iki manat əlli qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 363.3 (üç yüz altmış üç manat otuz qəpik) manat dəbbə pulu, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 963 (doqquz yüz altmış üç) manat (18 ay x 53.5 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan Hoffman Siac kondisioner üçün ümumilikdə, 277.5 (iki yüz yetmiş yeddi manat əlli qəpik) manat olmaqla ondan, 213.82 (iki yüz on üç manat səksən iki qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 63.68 (altmış üç manat altmış səkkiz qəpik) manat dəbbə pulu, xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 2818.04 (iki min səkkiz yüz on səkkiz mana tdörd qəpik) manat (12 ay x 196.92 manat + 455 manat ilkin ödəniş) olan Asus markalı kompüter üçün ümumilikdə, 2774.7 (iki min yeddi yüz yetmişd örd manat yetmiş qəpik) manat olmaqla ondan, 2363.04 (iki min üç yüz altmış üç manat dörd qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 411.66 (dörd yüz on bir manat altmış altı qəpik) manat dəbbə pulu və xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 3730 (üç min yeddi yüz otuz) manat (12 ay x 220 manat + 1090 manat ilkin ödəniş) olan HP kompüter üçün ümumilikdə 3102 (üç min yüz iki) manat olmaqla ondan, 2640 (iki min aıltı yüz qırx) manat ödənilməmiş hissə, 462 (dörd yüz altmış iki) manat dəbbə pulu öhdəliyi yaranmışdır. Mübahisənin məhkəmədən kənar həll edilməsi istiqamətində tədbirlər həyata keçirilsə də, müsbət nəticə əldə edilməmişdir. Cavabdehin ümumilikdə ödədiyi məbləğ 3147,88 manat təşkil edir. Göstərilənlərə əsasən, xx.xx.2023cü il tarixli müqaviləyə əsasən, 1532.5 (bir min beş yüz otuz iki manat əlli qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 363.3 (üç yüz altmış üç manat otuz qəpik) manat olmaqla ümumilikdə 1895.8 (bir min səkkiz yüz doxsan beş manat səksən qəpik) manat, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 213.82 (iki yüz on üç manat səksən iki qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 63.68 (altmış üç manat altmış səkkiz qəpik) manat dəbbə pulu olmaqla 277.5 (iki yüz yetmiş yeddi manat əlli qəpik) manat, xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləyə əsasən 2363.04 (iki min üç yüz altmış üç manat dörd qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 411.66 (dörd yüz on bir manat altmış altı qəpik) manat dəbbə pulu olmaqla ümumilikdə 2774.7 (iki min yeddi yüz yetmişd örd manat yetmiş qəpik) manat və xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləyə əsasən 2640 (iki min aıltı yüz qırx) manat ödənilməmiş hissə, 462 (dörd yüz altmış iki) manat dəbbə pulu olmaqla 3102 (üç min yüz iki) manat, yekun olaraq 8050 (səkkiz min əlli) manat pul və 100.5 (yüz manat əlli qəpik) manat ödənilmiş dövlət rüsumu Cavabdeh alınaraq İddiaçınə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılması xahiş edilir. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçının nümayəndəsi X2 iddia tələbinin təmin olunmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada məlumatlandırılmış cavabdeh məhkəmə iclasında iştirak etməmiş, iştirak etməməsinin səbəbləri barədə məlumat verməmişdir. İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanılmış xx.xx.2023-cü il tarixli 14063814 nömrəli, xx.xx.2022-ci il tarixli 03211727 nömrəli, xx.xx.2023-cü il tarixli 14064392 nömrəli və xx.xx.2023-cü il tarixli 10823882 nömrəli nisyə alqı-satqı müqavilələri üzrə tərəflər qarşılıqlı şəkildə öhdəliklər götürmüşlər. Müqavilə predmeti olan əşyalar İddiaçı MMC Cavabdeh satmış, cavabdeh alınmış əşyanın əvəzində yuxarıda qeyd olunan müqavilələr ilə müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İddiaçı MMC tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli maliyyə cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh İddiaçı MMC-yə xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, 1532.5 (bir min beş yüz otuz iki manat əlli qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 363.3 (üç yüz altmış üç manat otuz qəpik) manat olmaqla ümumilikdə 1895.8 (bir min səkkiz yüz doxsan beş manat səksən qəpik) manat, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 213.82 (iki yüz on üç manat səksən iki qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 63.68 (altmış üç manat altmış səkkiz qəpik) manat dəbbə pulu olmaqla 277.5 (iki yüz yetmiş yeddi manat əlli qəpik) manat, xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləyə əsasən 2363.04 (iki min üç yüz altmış üç manat dörd qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 411.66 (dörd yüz on bir manat altmış altı qəpik) manat dəbbə pulu olmaqla ümumilikdə 2774.7 (iki min yeddi yüz yetmişd örd manat yetmiş qəpik) manat və xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləyə əsasən 2640 (iki min aıltı yüz qırx) manat ödənilməmiş hissə, 462 (dörd yüz altmış iki) manat dəbbə pulu olmaqla 3102 (üç min yüz iki) manat, yekun olaraq 8050 (səkkiz min əlli) manat borcu vardır. İş materiallarına əsasən müəyyən olunur ki, iddiaçı tərəfindən xx.xx.2024-cü il tarixli yazılı bildiriş göndərilməklə cavabdehə pul məbləğinin ödənilməsi təklif edilmiş, lakin, müsbət nəticə əldə olunmamışdır. Məhkəmə tərəfindən müəyyən olundu ki, Cavabdeh İddiaçı MMC ilə xx.xx.2023-cü il tarixli 14063814 nömrəli müqavilə baglayaraq Acer markalı komputer, xx.xx.2022-ci il tarixli 03211727 nömrəli müqavilə bağlayaraq Hoffman Siac markalı kondisioner, xx.xx.2023-cü il tarixli 14064392 nömrəli müqavilə bağlayaraq Asus markalı komputer və xx.xx.2023-cü il tarixli 10823882 nömrəli müqavilə bağlayaraq HP markalı komputer alaraq 8050 (səkkiz min əlli) manat öhdəliyi yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 2386.2 (iki min üç yüz səksən altı manat iyirmi qəpik) manat (12 ay x 173.85 manat + 300 manat ilkin ödəniş) olan Acer markalı kompüter üçün ümumilikdə, 1895.8 (bir min səkkiz yüz doxsan beş manat səksən qəpik) manat olmaqla ondan, 1532.5 (bir min beş yüz otuz iki manat əlli qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 363.3 (üç yüz altmış üç manat otuz qəpik) manat dəbbə pulu, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 963 (doqquz yüz altmış üç) manat (18 ay x 53.5 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan Hoffman Siac kondisioner üçün ümumilikdə, 277.5 (iki yüz yetmiş yeddi manat əlli qəpik) manat olmaqla ondan, 213.82 (iki yüz on üç manat səksən iki qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 63.68 (altmış üç manat altmış səkkiz qəpik) manat dəbbə pulu, xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 2818.04 (iki min səkkiz yüz on səkkiz mana tdörd qəpik) manat (12 ay x 196.92 manat + 455 manat ilkin ödəniş) olan Asus markalı kompüter üçün ümumilikdə, 2774.7 (iki min yeddi yüz yetmişd örd manat yetmiş qəpik) manat olmaqla ondan, 2363.04 (iki min üç yüz altmış üç manat dörd qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 411.66 (dörd yüz on bir manat altmış altı qəpik) manat dəbbə pulu və xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 3730 (üç min yeddi yüz otuz) manat (12 ay x 220 manat + 1090 manat ilkin ödəniş) olan HP kompüter üçün ümumilikdə 3102 (üç min yüz iki) manat olmaqla ondan, 2640 (iki min aıltı yüz qırx) manat ödənilməmiş hissə, 462 (dörd yüz altmış iki) manat dəbbə pulu öhdəliyi yaranmışdır. Məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin olunmalıdır. Sözügedən iddia tələbinin qanuni əsası qismində tərəflər arasında bağlanmış nisyə alqı-satqı müqavilələrinin şərtləri və Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin (bundan sonra: MM) 462 (cəriməyə münasibətdə) və 600.4-cü (əsas borca münasibətdə) maddələri çıxış edir. MM-in 462.1-ci maddəsinə əsasən,dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir. MM-in 467-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir. MM-in 600.4-cü maddəsinə əsasən əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. İş materiallarından görünür ki, Alıcı Cavabdeh Satıcı ilə bağladığı yuxarıda qeyd olunan xx.xx.2023-cü il tarixli 14063814 nömrəli, xx.xx.2022-ci il tarixli 03211727 nömrəli, xx.xx.2023-cü il tarixli 14064392 nömrəli və xx.xx.2023-cü il tarixli 10823882 nömrəli nisyə alqı-satqı müqavilələri üzrə müqavilə öhdəliklərini yerinə yetirməmişdir. Belə olan halda, satıcının verilmiş əşyaların ödənilməsini tələb etmək hüququ vardır. Məhkəmə MM-in 467-ci maddəsinə əsasən, xx.xx.2023-cü il tarixli 14063814 nömrəli müqavilə üzrə dəbbə pulunu 363,3 manat məbləğində deyil, 100 (yüz) manat məbləğində, xx.xx.2022-ci il tarixli 03211727 nömrəli müqavilə üzrə dəbbə pulunu 63,68 manat məbləğində deyil, 20 (iyirmi) manat məbləğində, xx.xx.2023-cü il tarixli 14064392 nömrəli müqavilə üzrə dəbbə pulunu 411,66 manat məbləğində deyil, 200 (iki yüz) manat məbləğində və xx.xx.2023-cü il tarixli 10823882 nömrəli müqavilə üzrə dəbbə pulunu 462 manat deyil, 200 (iki yüz) manat həddində tutmağı məqsədə müvafiq hesab edir. Məhkəmə mülki münasibətlərin sabitliyinin, inkişafının təmin edilməsi məqsədilə mülki hüquq subyektlərinin qanunvericiliyə, iradə sərbəstliyi əsasında bağladıqları müqavilə öhdəliklərinə hörmət ruhunda tərbiyələndirilməsini zəruri hesab edir. Cərimə pulunun aşağı məbləğdə müəyyən edilməsi bazar iqtisadiyyatının təşviq edilməsi, mövcud iqtisadi şərtlər, biznes maraqları nəzərə alınmaqla iddiaçı nöqteyinəzərdən, yuxarı məbləğdə müəyyənləşdirilməsi isə ümumi öhdəliyin həcmi, əhəmiyyəti nəzərə alınmaqla cavabdeh nöqteyi-nəzərdən məqsədə müvafiq hesab edilmir. İddia tələbinin faktiki və hüquqi halları ilə tərəflər arasında bağlanmış nisyə alqısatqı müqavilələrinin şərtləri və MM-in 462 (dəbbə puluna münasibətdə), 467 (dəbbə pulunun azaldılmasına münasibətdə) və 600.4-cü (əsas borca münasibətdə) maddələrinin dispozitiv şərtləri eynilik təşkil edir. Məhkəmə iddiaya iddiaçının tələbi həcmində baxır. Azərbaycan Respublikası MPM-in 77.1-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məhkəmənin mülki prosesdə arbitr rolunda çıxış etməsi nəzərə alınmaqla, öz təşəbbüsü ilə proses iştirakçılarının lehinə və ya əlehinə sübutlar toplaması və ya bu istiqamətdə müəyyən prosessual fəaliyyət göstərməsi yolverilməzdir. Cavabdeh tərəfindən iddia tələbinin təkzib edilməsi istiqamətində sənəd, sübut və ya material məhkəməyə təqdim edilməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinin tələblərinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Belə olan halda, iddiaçı tərəfindən ödənilmiş 100.5 (yüz manat əlli qəpik) manat məhkəmə xərci cavabdehə aid edilməlidir. Beləliklə, məhkəmə mülki qanunvericiliyin yuxarıda qeyd edilən normalarını nəzərə alaraq hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməli, Cavabdeh xx.xx.2023-cü il tarixli 14063814 nömrəli müqavilə üzrə 1532.5 (bir min beş yüz otuz iki manat əlli qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 100 (yüz) manat dəbbə pulu olmaqla ümumilikdə 1632.5 (bir min altı yüz otuz iki manat əlli qəpik) manat, xx.xx.2022-ci il tarixli 03211727 nömrəli müqavilə üzrə 213.82 (iki yüz on üç manat səksən iki qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 20 (iyirmi) manat dəbbə pulu olmaqla 233.82 (iki yüz otuz üç manat səksən iki qəpik) manat, xx.xx.2023-cü il tarixli 14064392 nömrəli müqavilə üzrə 2363.04 (iki min üç yüz altmış üç manat dörd qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 200 (iki yüz) manat dəbbə pulu olmaqla ümumilikdə 2563.04 (iki min beş yüz altmış üç manat dörd qəpik) manat və xx.xx.2023-cü il tarixli 10823882 nömrəli müqavilə üzrə 2640 (iki min altı yüz qırx) manat ödənilməmiş hissə, 200 (iki yüz) manat dəbbə pulu olmaqla 2840 (iki min səkkiz yüz qırx) manat, yekun olaraq 7269,36 (yeddi min iki yüz altmış doqquz manat otuz altı qəpik) manat məbləğində borc və 100.5 (yüz manat əlli qəpik) manat ödənilmiş dövlət rüsumu tutularaq İddiaçınə ödənilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-230-cu maddələrini rəhbər tutaraq, QƏT ETDİ: İddiaçı Cavabdeh qarşı «pul» tələbinə dair iddiası qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2023-cü il tarixli 14063814 nömrəli müqavilə üzrə 1532.5 (bir min beş yüz otuz iki manat əlli qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 100 (yüz) manat dəbbə pulu olmaqla ümumilikdə 1632.5 (bir min altı yüz otuz iki manat əlli qəpik) manat, xx.xx.2022-ci il tarixli 03211727 nömrəli müqavilə üzrə 213.82 (iki yüz on üç manat səksən iki qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 20 (iyirmi) manat dəbbə pulu olmaqla 233.82 (iki yüz otuz üç manat səksən iki qəpik) manat, xx.xx.2023-cü il tarixli 14064392 nömrəli müqavilə üzrə 2363.04 (iki min üç yüz altmış üç manat dörd qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 200 (iki yüz) manat dəbbə pulu olmaqla ümumilikdə 2563.04 (iki min beş yüz altmış üç manat dörd qəpik) manat və xx.xx.2023-cü il tarixli 10823882 nömrəli müqavilə üzrə 2640 (iki min altı yüz qırx) manat ödənilməmiş hissə, 200 (iki yüz) manat dəbbə pulu olmaqla 2840 (iki min səkkiz yüz qırx) manat, yekun olaraq 7269,36 (yeddi min iki yüz altmış doqquz manat otuz altı qəpik) manat məbləğində borc və 100.5 (yüz manat əlli qəpik) manat ödənilmiş dövlət rüsumu tutularaq "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilsin. Qətnamədən onun tərəflərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Fariz Əlizadə