Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(004)-2309/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(004)-2309/2023 04.05.2023 BAKI ŞƏHƏRİ YASAMAL RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əlizadə Fariz Ariz oğlunun sədrliyi ilə, İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin cavabdeh X4 qarşı «pul» tələbinə dair iddia ərizəsinə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti cavabdeh X4 qarşı «pul» tələbi dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Tələb onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti ilə cavabdeh X5 arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli ********* nömrəli nisyə alqı-satqı müqaviləsinə əsasən sonuncu aldığı “JVC” markalı televizor və aksesuarlara görə 1057,46 (min əlli yeddi manat qırx altı qəpik) manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Cavabdeh tərəfindən müqavilənin şərtləri pozularaq sonuncu dəfə xx.xx.2022-ci il tarixdə 12.5 (on iki manat əlli qəpik) manat ödəniş etmiş və qalıq əsas 820,8 (səkkiz yüz iyirmi manat səksən qəpik) manat, 123,1 (yüz iyirmi üç manat on qəpik) manat cərimə olmaqla ümumilikdə 943,9 (doqquz yüz qırx üç manat doxsan qəpik) manat miqdarında borcu yaranmışdır. Göstərilənlərə əsasən, xx.xx.2022-ci il tarixli ********* nömrəli müqaviləyə əsasən əsas 820,8 (səkkiz yüz iyirmi manat səksən qəpik) manat, 123,1 (yüz iyirmi üç manat on qəpik) manat cərimə olmaqla ümumilikdə 943,9 (doqquz yüz qırx üç manat doxsan qəpik) manat miqdarında borc və 30 (otuz) manat dövlət rüsumu cavabdeh X2 alınaraq "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılması xahiş edilmişdir. Məhkəmə iddia tələbinin qiyməti beş min manatdan az olduğuna görə iddia ərizəsinə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iş üzrə toplanmış materialları tədqiq edərək, araşdırılan sübutlara məcmu halında hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti ilə X5 arasında bağlanılmış xx.xx.2022-ci il tarixli ********* nömrəli nisyə alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, iddiaçı “JVC” markalı televizor və aksesuarları cavabdeh X1, cavabdeh alınmış əşyanın əvəzində 0,50 manat ilkin ödəniş etməklə 18 ay müddətinə, hər ay 59 (əlli doqquz) manat öhdəsinə götürmüşdür. "xxxx" MMC tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş 14 mart 2023-cü il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, cavabdeh X3 "xxxx" MMC-yə xx.xx.2022-ci il tarixli ********* nömrəli müqavilə üzrə 820,8 (səkkiz yüz iyirmi manat səksən qəpik) manat əsas, 123,1 (yüz iyirmi üç manat on qəpik) manat cərimə olmaqla ümumilikdə 943,9 (doqquz yüz qırx üç manat doxsan qəpik) manat borcu vardır. İş materiallarında olan "xxxx" MMC-nin X4 ünvanladığı bildirişdən görünür ki, sonuncuya borcun ödənilməsi ilə bağlı təklif edilmiş, borcun ödənilməyəcəyi təqdirdə məhkəməyə müraciət ediləcəyi ilə bağlı xəbərdarlıq edilmişdir. Məhkəmə tərəfindən müəyyən olundu ki, X5 "xxxx" MMC-dən xx.xx.2022-ci il tarixli ********* nömrəli müqaviləyə əsasən “JVC” markalı televizor və aksesuarlara görə 1057,46 (min əlli yeddi manat qırx altı qəpik) manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Cavabdeh tərəfindən müqavilənin şərtləri pozularaq sonuncu dəfə xx.xx.2022-ci il tarixdə 12.5 (on iki manat əlli qəpik) manat ödəniş etmiş və əsas 820,8 (səkkiz yüz iyirmi manat səksən qəpik) manat, 123,1 (yüz iyirmi üç manat on qəpik) manat cərimə olmaqla ümumilikdə 943,9 (doqquz yüz qırx üç manat doxsan qəpik) manat borcu vardır. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin olunmalıdır. Sözügedən iddia tələbinin qanuni əsası qismində Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin (bundan sonra: MM) 462 (cərimə öhdəliyinə münasibətdə), 467 (cərimə borcunun azaldılmasına münasibətdə) və 600.4-cü (əsas öhdəliyə münasibətdə) maddələri çıxış edir. MM-in 462.1-ci maddəsinə əsasən, dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir. MM-in 467-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. MM-in 600.4-cü maddəsinə əsasən əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. İş materiallarından görünür ki, alıcı satıcı ilə bağladığı yuxarıda qeyd olunan xx.xx.2022-ci il tarixli ********* nömrəli nisyə alqı-satqı müqavilələri üzrə müqavilə öhdəliklərini yerinə yetirməmişdir. Belə olan halda, satıcının verilmiş əşyaların ödənilməsini tələb etmək hüququ vardır. Məhkəmə MM-in 467-ci maddəsinə əsasən, cərimə pulunu 123,1 (yüz iyirmi üç manat on qəpik) manat məbləğində deyil, 80 (səksən) manat (əsas öhdəliyin 10%-i miqdarında) məbləğində tutmağı məqsədə müvafiq hesab edir. Belə ki, 123,1 (yüz iyirmi üç manat on qəpik) manat məbləğdə cərimə pulunun tutulması əsaslı, qanuni və ədalətli hesab edilə bilməz. Cərimə pulunun 80 (səksən) manatdan aşağı məbləğdə müəyyən edilməsi bazar iqtisadiyyatının təşviq edilməsi, mövcud iqtisadi şərtlər, biznes maraqları nəzərə alınmaqla iddiaçı nöqteyi-nəzərdən, cərimə pulunun 80 (səksən) manatdan yuxarı məbləğdə müəyyən edilməsi cavabdeh nöqteyi-nəzərdən məqsədə müvafiq hesab edilmir. İddia tələbinin faktiki və hüquqi halları ilə MM-in 462 (cəriməyə münasibətdə), 467 (cərimə borcunun azaldılmasına münasibətdə) və 600.4-cü (əsas borca münasibətdə) maddələrinin dispozitiv şərtləri eynilik təşkil edir. Həmçinin, məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi təmin olunduğundan Tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli ********* nömrəli nisyə alqı-satqı müqaviləsi ləğv edilməlidir. Belə ki, müqavilə əsasında yaranmış mübahisəyə məhkəmənin qətnaməsi ilə hüquqi qiymət verildiyindən və qətnamənin icrası öhdəlik münasibətlərinə xitam üçün yeganə hüquqi əsas olduğundan müqavilə münasibətlərinin davam etməsinin hüquqi cəhətdən hər hansı əhəmiyyəti yoxdur. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinin tələblərinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Belə olan halda, iddiaçı tərəfindən ödənilmiş 30 (otuz) manat məhkəmə xərci cavabdehə aid edilməlidir. Beləliklə, məhkəmə mülki qanunvericiliyin yuxarıda qeyd edilən normalarını nəzərə alaraq hesab edir ki, Tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli ********* nömrəli nisyə alqı-satqı müqaviləsi ləğv edilməklə iddia tələbi qismən təmin edilməli, cavabdeh X2 xx.xx.2022-ci il tarixli ********* nömrəli müqavilə üzrə 820,8 (səkkiz yüz iyirmi manat səksən qəpik) manat əsas, 80 (səksən) manat cərimə olmaqla ümumilikdə 900,8 (doqquz yüz manat səksən qəpik) manat miqdarında pul və 30 (otuz) manat ödənilmiş dövlət rüsumu tutularaq "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən, ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Həmin Məcəllənin 284-6.1-ci maddəsində qeyd edilir ki, işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-230 və 284-5.3-cü maddələrini rəhbər tutaraq, QƏT ETDİ: İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin cavabdeh X4 qarşı «pul» tələbinə dair iddiası qismən təmin edilsin. İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti ilə cavabdeh X5 arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli ********* nömrəli nisyə alqı-satqı müqaviləsi ləğv edilsin. Cavabdeh X2 xx.xx.2022-ci il tarixli ********* nömrəli müqavilə üzrə 820,8 (səkkiz yüz iyirmi manat səksən qəpik) manat əsas, 80 (səksən) manat cərimə olmaqla, ümumilikdə 900,8 (doqquz yüz manat səksən qəpik) manat miqdarında pul və 30 (otuz) manat ödənilmiş dövlət rüsumu tutularaq "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilsin. Qətnamədən onun tərəflərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Fariz Əlizadə