Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(004)-5621/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(004)-5621/2022 11.11.2022 BAKI ŞƏHƏRİ YASAMAL RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Xudayev Kərim Bahəddin oğlu İddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair iddia ərizəsinə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı "xxxx" MMC məhkəməyə iddia ərizəsi ilə müraciət edərək, xx.xx.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə LG LED TV, HP markalı kompyuter, LOGİTECH markalı mouse, Panasonic markalı qulaqlıq və aksesuarlar üçün 919,5 (doqquz yüz on doqquz manat əlli qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 91,5 (doxsan bir manat əlli qəpik) manat cərimə; xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, İMEİ kodu **********18376 olan İphone 11 markalı telefon üçün 893 (səkkiz yüz doxsan üç) manat ödənilməmiş hissə, 89 (səksən doqquz) manat cərimə, xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, X1 üçün 610 (altı yüz on) manat ödənilməmiş hissə, 61 (altmış bir) manat cərimə, xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, İMEİ kodu **********89155 olan Samsung Galaxy A32 markalı telefon üçün 265 (iki yüz altmış beş) manat ödənilməmiş hissə, 26 (iyirmi altı) manat cərimə olmaqla ümumilikdə 2955 manat borc, 49,55 manat dövlət rüsumu olmaqla, Cavabdeh alınaraq "xxxx" MMC-yə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, cavabdeh "xxxx" MMC ilə xx.xx.2020-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli, xx.xx.2021-ci il tarixli və xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilələrinə əsasən, LG LED TV, HP markalı kompyuter, LOGİTECH markalı mouse, Panasonic markalı qulaqlıq və aksesuarlar, İMEİ kodu **********18376 olan İphone 11 markalı telefon , X1 və İMEİ kodu **********89155 olan Samsung Galaxy A32 markalı telefon almış və nəticədə 2955manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 2367 manat (18 ay x 131,5 manat + 0 manat ilkin ödəniş) LG LED TV, HP markalı kompyuter, LOGİTECH markalı mouse, Panasonic markalı qulaqlıq və aksesuarlar üçün ümumilikdə, 1011 manat olmaqla ondan, 919,5 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 91,5 manat cərimə miqdarında borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 1792 manat (14 ay x 128 manat + 0 manat ilkin ödəniş) İMEİ kodu **********18376 olan İphone 11 markalı telefon üçün ümumilikdə, 982 manat olmaqla ondan, 893 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 89 manat cərimə miqdarında borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 770,4 manat (12 ay x 67,2 manat + 0 manat ilkin ödəniş) X1 üçün ümumilikdə, 671 manat olmaqla ondan, 610 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 61 manat cərimə miqdarında borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 806,4 manat (12 ay x 67,2 manat + 0 manat ilkin ödəniş) İMEİ kodu **********89155 olan Samsung Galaxy A32 markalı telefon üçün ümumilikdə, 291 manat olmaqla ondan, 265 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 26 manat cərimə miqdarında borc yaranmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 3048,3 manat təşkil edir. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. Göstərilənlərə əsasən iddianın təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılması məhkəmədən xahiş edilmişdir. Məhkəmə ərizəyə dair mülki işə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab etmiş və mülki-prosessual qanunvericiliyin tələblərinə əsasən cavabdehə bu barədə rəsmi qaydada bildiriş göndərilmişdir. Müvafiq bildiriş cavabdehə rəsmi qaydada göndərilsə də o, iddiaçının tələbinə dair əsaslandırılmış etirazını, öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri məhkəməyə təqdim etməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – MPM) 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən ərizənin qəbulundan imtina olunmamışdırsa, onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərir. Bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 284-5.2-ci maddəsinin tələblərinə görə cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. Məhkəmə təqdim olunmuş sübutları araşdıraraq hesab edir ki, iddia təmin olunmalıdır. İşin məhkəmə tərəfindən müəyyən edilən hallarından görünür ki, tərəflər arasında kredit müqaviləsindən irəli gələn öhdəlik hüquq münasibətləri yaranmışdır. Müqavilə isə öhdəliyin əmələ gəlmə əsaslarından biridir. Belə ki, iddiaçı ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2020-ci il tarixdə ümumilikdə dəyəri 2367 manat təşkil edən LG LED TV, HP markalı kompyuter, LOGİTECH markalı mouse, Panasonic markalı qulaqlıq və aksesuarlar, xx.xx.2021-ci il tarixdə ümumilikdə dəyəri 1792 manat təşkil edən İMEİ kodu **********18376 olan İphone 11 markalı telefon, xx.xx.2021-ci il tarixdə ümumilikdə dəyəri 770,4 manat təşkil edən X1, xx.xx.2021-ci il tarixdə ümumilikdə dəyəri 806,4 manat təşkil edən İMEİ kodu **********89155 olan Samsung Galaxy A32 markalı telefonun alqısatqısına dair müqavilələr bağlanılmışdır. Tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2020-ci il tarixli, 22092590 nömrəli, xx.xx.2021-ci il tarixli 22228306 nömrəli, xx.xx.2021-ci il tarixli 23100183 nömrəli, xx.xx.2021-ci il tarixli 22457721 nömrəli əlavə ödəniş cədvəllərinin 2 bəndinə əsasən “Ödəniş cədvəli” üzrə ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-dək həcmində “Müştəri” mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. İddiaçının cərimə borcu üzrə tələb etdiyi məbləğ xx.xx.2020-ci il tarixli, 22092590 saylı müqavilə üzrə 91,5 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli 22228306 saylı müqavilə üzrə 89 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli 23100183 saylı müqavilə üzrə 61 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli 22457721 saylı müqavilə üzrə 26 manat təşkil edir. xx.xx.2020-ci il tarixli təhvil-təslim aktına əsasən 22092590 nömrəli alqı-satqı müqaviləsi üzrə LG LED TV, HP markalı kompyuter, LOGİTECH markalı mouse, Panasonic markalı qulaqlıq və aksesuarlar tam qüsursuz halda təhvil verilmişdir. xx.xx.2021-ci il tarixli təhvil-təslim aktına əsasən 22228306 nömrəli alqı-satqı müqaviləsi üzrə İMEİ kodu **********18376 olan İphone 11 markalı telefon tam qüsursuz halda təhvil verilmişdir. xx.xx.2021-ci il tarixli təhvil-təslim aktına əsasən 23100183 nömrəli alqı-satqı müqaviləsi üzrə X1 tam qüsursuz halda təhvil verilmişdir. xx.xx.2021-ci il tarixli təhvil-təslim aktına əsasən 22457721 nömrəli alqı-satqı müqaviləsi üzrə İMEİ kodu **********89155 olan Samsung Galaxy A32 markalı telefon tam qüsursuz halda təhvil verilmişdir. xx.xx.2022-ci il tarixli xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, Cavabdeh borcunu ödəmədiyi təqdirdə məhkəməyə müraciət ediləcəyi barədə xəbərdar edilmişdir. Ödəniş qəbzindən (№9********) görünür ki, iddiaçı tərəfindən məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün 49,55 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Beləliklə, yuxarıda qeyd edilən malın alqı-satqısına dair müqavilələrə əsasən satıcı (iddiaçı) müqavilə predmetini alıcıya (cavabdehə) verməyi, cavabdeh isə müqavilədə müəyyən edilən ödəmə cədvəli üzrə malın qiymətini ödəməyi öz öhdəsinə götürmüşdür. Satıcı malı alıcıya vermək vəzifəsini icra etsə də, alıcı həmin malı ödəmək üzrə vəzifəsini icra etməmiş və xx.xx.2022-ci il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlinə əsasən onun tərəf olduğu xx.xx.2020-ci il tarixli, 22092590 nömrəli müqavilə üzrə iddiaçıya 919,5 manat əsas borc, 91,5 manat cərimə borcu, cəmi 1011 manat; xx.xx.2021-ci il tarixli 22228306 nömrəli müqavilə üzrə iddiaçıya 893 manat əsas borc, 89 manat cərimə borcu, cəmi 982 manat; xx.xx.2021-ci il tarixli 23100183 nömrəli müqavilə üzrə iddiaçıya 610 manat əsas borc, 61 manat cərimə borcu, cəmi 671 manat; xx.xx.2021-ci il tarixli 22457721 nömrəli müqavilə üzrə iddiaçıya 265 manat əsas borc, 26 manat cərimə borcu, cəmi 291 manat olmaqla, ümumilikdə 2955 manat borcu yaranmışdır. Mülki Məcəllənin (bundan sonra - MM) 567-ci, 568.1-ci və 597.1-ci maddələrinə əsasən satıcı alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan əşyanı alıcıya verməyə, alıcı isə əşyanı alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulmuş qiymətlə ödəməyə borcludur. MM-nin 601.1-ci və 600.4-cü maddələrinə görə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Cavabdeh müəyyən olunmuş qrafik əsasında ödənişləri vaxtında həyata keçirməməklə, MM-nin 425.1-ci maddəsinin tələblərini pozaraq, müqavilə üzrə öhdəliyini lazımınca icra etməmişdir. Yəni vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə - şərtləşdirilmiş vaxtda lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə müvafiq surətdə hərəkət etməyərək, öhdəliyi vaxtında icra etməmişdir (MM, maddə 442). Halbuki tərəflər müəyyən nəticələrə nail olmaq üçün öhdəlik hüquq münasibətlərinə daxil olurlar və öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır (MM, maddə 385.1). Beləliklə, qeyd edilən müqavilələr üzrə iddiaçı cavabdehdən əşyaların ödənilməsini tələb etmək üzrə subyektiv hüquqa malikdir. Cavabdeh isə müqavilələr üzrə üzərinə düşən öhdəliyi icra etməməklə, iddiaçının bu hüququnu pozmuşdur. Belə ki, alqısatqı müqaviləsi müəyyən qiymət müqabilində əmlakın əvəzli özgəninkiləşdirilməsini nəzərdə tutur və satıcı tərəfindən əmlakın verilməsi, alıcı tərəfindən qarşılıqlı olaraq müqavilə qiymətinin ödənilməsini şərtləndirir. Cavabdeh öz müqavilə öhdəliyini icra etmədiyindən, MPM-nin 4.1-ci maddəsinə əsasən iddiaçının, qanunla qorunan hüququnun və marağının təmin edilməsi üçün məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək hüququ yaranmışdır. MM-nin 462.1-ci, 462.3-cü və 467-ci maddələrinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Müqavilənin tərəfləri dəbbə pulunun miqdarını sərbəst müəyyənləşdirə bilərlər və bu, mümkün zərərdən çox ola bilər. Məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı dəbbə pulunun ödənilməsini tələb etmək hüququna malikdir və əsas borc və dəbbə pulunun nisbəti nəzərə alınmaqla, xx.xx.2020-ci il tarixli, 22092590 nömrəli müqavilə üzrə 91,5 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli 22228306 nömrəli müqavilə üzrə 89 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli 23100183 müqavilə üzrə 61 manat və xx.xx.2021-ci il tarixli 22457721 nömrəli müqavilə üzrə 26 manat məbləğində dəbbə pulunun tutulması ağlabatan və ədalətlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə toplanmış sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia təmin edilməli, Cavabdeh xx.xx.2020-ci il tarixli, 22092590 nömrəli müqavilə əsasında əsas borc üzrə 919,5 manat, cərimə borcu üzrə 91,5 manat; xx.xx.2021-ci il tarixli 22228306 nömrəli müqavilə əsasında əsas borc üzrə 893 manat, cərimə borcu üzrə 89 manat; xx.xx.2021-ci il tarixli 23100183 nömrəli müqavilə əsasında əsas borc üzrə 610 manat, cərimə borcu üzrə 61 manat xx.xx.2021-ci il tarixli 22457721 nömrəli müqavilə əsasında əsas borc üzrə 265 manat, cərimə borcu üzrə 26 manat, ümumilikdə hər dörd müqavilə üzrə 2955 manat borc və dövlət rüsumu kimi ödənilmiş 49,55 manat məbləğində pul tutularaq iddiaçı "xxxx" MMC-yə ödənilməlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən, ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Həmin Məcəllənin 284-6.1-ci maddəsinə əsasən, işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1, 284-5, 284-6, 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2020-ci il tarixli, 22092590 nömrəli müqaviləyə əsasən əsas borc üzrə 919,5 (doqquz yüz on doqquz manat əlli qəpik) manat, cərimə borcu üzrə 91,5 (doxsan bir manat əlli qəpik) manat; xx.xx.2021-ci il tarixli 22228306 nömrəli müqaviləyə əsasən əsas borc üzrə 893 (səkkiz yüz doxsan üç) manat, cərimə borcu üzrə 89 (səksən doqquz) manat; xx.xx.2021-ci il tarixli 23100183 nömrəli müqaviləyə əsasən əsas borc üzrə 610 (altı yüz on) manat, cərimə borcu üzrə 61 (altmış bir) manat; xx.xx.2021-ci il tarixli 22457721 nömrəli müqaviləyə əsasən əsas borc üzrə 265 (iki yüz altmış beş) manat, cərimə borcu üzrə 26 (iyirmi altı) manat olmaqla, ümumilikdə hər dörd müqavilə üzrə 2955 (iki min doqquz yüz əlli beş) manat məbləğində pul və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi kimi 49,55 (qırx doqquz manat əlli beş qəpik) manat pul tutularaq "xxxx" MMC-yə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Kərim Xudayev