Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(004)-6022/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(004)-6022/2024 27.12.2024 BAKI ŞƏHƏRİ YASAMAL RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Sultanova-Məmmədova Ayşən Ramiz qızının sədrliyi ilə, İddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair iddia ərizəsinə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı "xxxx" MMC Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, XİAOMİ Power Bank 3 pro, İMEİ kodu **********99461 XİAOMİ 11 markalı telefon üçün, 1.406,90 (min dörd yüz altı manat doxsan qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 140,10 ( yüz qırx manat on qəpik) manat cərimə, xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən Robot tozsoran Xiaomi üçün, 748,71 (yeddi yüz qırx səkkiz manat yetmiş bir qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 74,29 (yetmiş dörd manat iyirmi doqquz) manat cərimə, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, PALTARYUYAN HOFFMANN, İMEİ kodu olan **********45424 Nokia C20 markalı telefon üçün 54,11 (əlli dörd manat on bir qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 5,89 (beş manat səksən doqquz qəpik) manat cərimə, ümumilikdə 2.430 (iki min dörd yüz otuz) manat borc, 44,30 (qırx dörd manat otuz qəpik) manat ödənilmiş dövlət rüsumu Cavabdeh alınaraq "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, cavabdeh, "xxxx" MMC ilə xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən XİAOMİ Power Bank 3 pro, İMEİ kodu **********99461 XİAOMİ 11 markalı telefon almış və nəticədə alqı-satqı qiyməti 1.642 (min altı yüz qırx iki) manat (12 ay x 133,50 manat + 40 manat ilkin ödəniş) ümumilikdə 1.547 (min beş yüz qırx yeddi) manat olmaqla ondan, 1.406,90 (min dörd yüz altı manat doxsan qəpik) manat ödənilməmiş hissə, güzəşt olunaraq 140,10 ( yüz qırx manat on qəpik) manat cərimə, xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alğı-satqı qiyməti 1.476 (min dörd yüz yetmiş altı) manat (24 ay x 61,50 manat + ilkin ödənişsiz) Robot tozsoran Xiaomi üçün ümumilikdə, 823 (səkkiz yüz iyirmi üç) manat olmaqla ondan, 748,71 (yeddi yüz qırx səkkiz manat yetmiş bir qəpik) manat ödənilməmiş hissə, güzəşt olunaraq 74,29 (yetmiş dörd manat iyirmi doqquz) manat cərimə, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alğı-satqı qiyməti 328,92 (üç yüz iyirmi səkkiz manat doxsan iki qəpik) manat (12 ay x 27,41 manat + ilkin ödənişsiz) PALTARYUYAN HOFFMANN, İMEİ kodu olan **********45424 Nokia C20 markalı telefon üçün ümumilikdə, 60 (altmış) manat olmaqla ondan, 54,11 (əlli dörd manat on bir qəpik) manat ödənilməmiş hissə, güzəşt olunaraq 5,89 (beş manat səksən doqquz qəpik) manat cərimə miqdarında borc yaranmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 1.237,20 manat təşkil edir. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən, ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. Cavabdehlə aralarında bağlanılmış xx.xx.2022-ci il, xx.xx.2021-ci, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilələrin ayrılmaz tərkib hissəsi olan Əşyaların təhvil-təslim aktından görünür ki, cavabdeh əldə etdiyi məhsulu tam və qüsursuz şəkildə təhvil almışdır. Cavabdehlə aralarında olan telefon danışığı, həmçinin göndərdikləri xx.xx.2024-cü il tarixli xəbərdarlıq məktubunda mübahisənin Məhkəmədən kənar həll olunması, onun üzərinə düşən öhdəlikləri lazımınca icra etməli olduğunu rəsmi qaydada bildirsələrdə, qarşı tərəf müqavilə ilə təsbit olunmuş öhdəlikləri icra etməmişdir. Məhkəmə ərizəyə dair mülki işə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə tərəfindən mülki-prosessual qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq Cavabdeh Azərpoçt vasitəsi ilə bildiriş göndərilsə də, həmin bildiriş geri qaytarılmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – MPM) 284- 1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən ərizənin qəbulundan imtina olunmamışdırsa, onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərir. Bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 284-5.2-ci maddəsinin tələblərinə görə cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. Məhkəmə iş üzrə toplanmış materialları tədqiq edərək, araşdırılan sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarına əlavə olunmuş: xx.xx.2021-ci il tarixli, 23278929 saylı müqavilədən və əlavədən görünür ki, Cavabdeh ilə "xxxx" MMC arasında ümumilikdə dəyəri 1.476 manat təşkil edən Robot tozsoran Xiaomi malın alğı-satqısına dair müqavilə bağlanılmışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli əşyaların təhvil-təslim aktına əsasən, 23278929 nömrəli müqavilə üzrə Robot tozsoran Xiaomi adlı mal tam qüsursuz halda Cavabdeh təhvil verilmiş, o isə aktı imza etməklə malı qəbul etmişdir. xx.xx.2022-ci il tarixli, 03441021 saylı müqavilədən və əlavədən görünür ki, Cavabdeh ilə "xxxx" MMC arasında ümumilikdə dəyəri 894,44 manat təşkil edən PALTARYUYAN HOFFMANN, İMEİ kodu olan **********45424 Nokia C20 markalı telefon malın alğısatqısına dair müqavilə bağlanılmışdır. xx.xx.2022-ci il tarixli əşyaların təhvil-təslim aktına əsasən, 03441021 nömrəli müqavilə üzrə PALTARYUYAN HOFFMANN, İMEİ kodu olan **********45424 Nokia C20 markalı telefon adlı mal tam qüsursuz halda Cavabdeh təhvil verilmiş, o isə aktı imza etməklə malları qəbul etmişdir. xx.xx.2022-ci il tarixli, 02061388 saylı müqavilədən və əlavədən görünür ki, Cavabdeh ilə "xxxx" MMC arasında ümumilikdə dəyəri 1.642 manat təşkil edən XİAOMİ Power Bank 3 pro, İMEİ kodu **********99461 XİAOMİ 11 markalı telefon malı alğı-satqısına dair müqavilə bağlanılmışdır. xx.xx.2022-ci il tarixli əşyaların təhvil-təslim aktına əsasən, 02061388 nömrəli müqavilə üzrə XİAOMİ Power Bank 3 pro, İMEİ kodu **********99461 XİAOMİ 11 markalı telefon adlı mal tam qüsursuz halda Cavabdeh təhvil verilmiş, o isə aktı imza etməklə malları qəbul etmişdir. xx.xx.2024-cü il tarixli xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, Cavabdeh borcunu ödəmədiyi təqdirdə məhkəməyə müraciət ediləcəyi barədə xəbərdar edilmişdir. xx.xx.2024-cü il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlindən görünür ki, Cavabdehnın xx.xx.2022-ci il tarixli, 02061388 saylı müqavilə üzrə ödənilməmiş borcu 1.406,90 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, 23278929 saylı 2-ci müqavilə üzrə ödənilməmiş borcu 748,71 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli, 03441021 saylı müqavilə üzrə ödənilməmiş borcu 54,11 manat təşkil edir. Cavabdehə ödənişləri gecikdirməklə müqavilə şərtlərini pozduğuna görə hər iki müqavilənin ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə uyğun olaraq 1-ci müqavilə üzrə 438,9 (1,33 manat x 330 gün) manat, 2-ci müqavilə üzrə 219,6 (0,61 manat x 360 gün), 3-cü müqavilə üzrə 16.2 (0,27 manat x 60 gün) manat cərimə hesablanmalı olmasına baxmayaraq, müştəriyə güzəşt olaraq 1-ci müqavilə üçün 140,1 manat, 2-ci müqavilə üçün 74,29 manat, 3-cü müqavilə üçün 8,89 manat cərimə hesablanmışdır. xx.xx.2024-cü il tarixli, ********** nömrəli “Hökümət ödəniş portalı” və ya “AsanPay” vasitəsilə ödənilmiş ödəniş qəbzindən görünür ki, iddiaçı tərəfindən məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün 44,30 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Yuxarıda qeyd edilən malların alqı-satqısına dair müqaviləyə əsasən satıcı (iddiaçı) müqavilə predmetini alıcıya (cavabdehə) verməyi, cavabdeh isə müqavilədə müəyyən edilən ödəmə cədvəli üzrə malların qiymətini ödəməyi öz öhdəsinə götürmüşdür. Satıcı malları alıcıya vermək vəzifəsini icra etsə də, alıcı həmin malların dəyərini ödəmək üzrə vəzifəsini icra etməmiş və xx.xx.2024-cü il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlinə əsasən, tərəf olduğu müqavilə üzrə cavabdehin 1-ci müqavilə üzrə 1.406,90 manat əsas borc, 140,10 manat cərimə borcu, 2-ci müqavilə üzrə 748,71 manat əsas borc, 74,29 cərimə borcu, 3-cü müqavilə üzrə 54,11 manat əsas borc, 5,89 manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 2.430 manat borcu yaranmışdır. Mülki Məcəllənin (bundan sonra - MM) 567-ci, 568.1-ci və 597.1-ci maddələrinə əsasən satıcı alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan əşyanı alıcıya verməyə, alıcı isə əşyanı alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulmuş qiymətlə ödəməyə borcludur. MM-nin 601.1-ci və 600.4-cü maddələrinə görə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Cavabdeh müəyyən olunmuş qrafik əsasında ödənişləri vaxtında həyata keçirməməklə, MM-nin 425.1-ci maddəsinin tələblərini pozaraq, müqavilə üzrə öhdəliyini lazımınca icra etməmişdir. Yəni vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə - şərtləşdirilmiş vaxtda lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə müvafiq surətdə hərəkət etməyərək, öhdəliyi vaxtında icra etməmişdir (MM, maddə 442). Halbuki tərəflər müəyyən nəticələrə nail olmaq üçün öhdəlik hüquq münasibətlərinə daxil olurlar və öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır (MM, maddə 385.1). Beləliklə, qeyd edilən müqavilə üzrə iddiaçı cavabdehdən əşyanın ödənilməsini tələb etmək üzrə subyektiv hüquqa malikdir. Cavabdeh isə müqavilə üzrə üzərinə düşən öhdəliyi icra etməməklə, iddiaçının bu hüququnu pozmuşdur. Belə ki, alqı-satqı müqaviləsi müəyyən qiymət müqabilində əmlakın əvəzli özgəninkiləşdirilməsini nəzərdə tutur və satıcı tərəfindən əmlakın verilməsi, alıcı tərəfindən qarşılıqlı olaraq müqavilə qiymətinin ödənilməsini şərtləndirir. Cavabdeh öz müqavilə öhdəliyini icra etmədiyindən, MPM-nin 4.1-ci maddəsinə əsasən iddiaçının qanunla qorunan hüququnun və marağının təmin edilməsi üçün məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək hüququ yaranmışdır. MM-nin 462.1-ci, 462.3-cü və 467-ci maddələrinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Müqavilənin tərəfləri dəbbə pulunun miqdarını sərbəst müəyyənləşdirə bilərlər və bu, mümkün zərərdən çox ola bilər. Məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Məhkəmə, iddianın cərimənin ödənilməsinə dair hissəsini də araşdıraraq hesab edir ki, iddianın həmin hissəsi qismən əsaslıdır. Məhkəmə, tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə hesablanmış 74,29 manat cərimənin tənasübsüz yüksək olmasını nəzərə alaraq, həmin müqavilə üzrə hesablanmış cərimənin məbləğinin azaldılmasını və 20 manat məbləğində, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə hesablanmış 140,10 manat cərimənin tənasübsüz yüksək olmasını nəzərə alaraq, həmin müqavilə üzrə hesablanmış cərimənin məbləğinin azaldılmasını və 30 manat məbləğində müəyyən edilməsini ədalətli və məqsədə müvafiq sayır. Məhkəmə, tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 5,89 manat məbləğində cərimənin müəyyən edilməsini ədalətli və məqsədə müvafiq sayır. Mülki Prosessual Məcəllənin (bundan sonra - MPM) 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə xərclərlə bağlı məsələni müzakirə edərək hesab edir ki, iddia qismən təmin olunduğundan, iddiaçı tərəfindən ödənilmiş 44,30 manat dövlət rüsumu da cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Məhkəmə toplanmış sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, Cavabdeh xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsi üzrə 748,71 (yeddi yüz qırx səkkiz manat yetmiş bir qəpik) manat əsas borc, 20 (iyirmi) manat cərimə, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 54,11 (əlli dörd manat on bir qəpik) manat əsas borc, 5,89 (beş manat səksən doqquz) manat cərimə və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 1.406,90 (min dörd yüz altı manat doxsan qəpik) manat əsas borc, 30 (otuz) manat cərimə borcu olmaqla, hər üç müqavilə üzrə cəmi 2265,61 (iki min iki yüz altmış beş manat altmış bir qəpik) manat və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi kimi 44,30 (qırx dörd manat otuz) manat pul tutularaq "xxxx" MMC-yə ödənilməlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən, ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Həmin Məcəllənin 284-6.1-ci maddəsinə əsasən, işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1, 284-5, 284-6, 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsi üzrə 748,71 (yeddi yüz qırx səkkiz manat yetmiş bir qəpik) manat əsas borc, 20 (iyirmi) manat cərimə, xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 54,11 (əlli dörd manat on bir qəpik) manat əsas borc, 5,89 (beş manat səksən doqquz) manat cərimə və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə 1.406,90 (min dörd yüz altı manat doxsan qəpik) manat əsas borc, 30 (otuz) manat cərimə borcu olmaqla, hər üç müqavilə üzrə cəmi 2265,61 (iki min iki yüz altmış beş manat altmış bir qəpik) manat və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi kimi 44,30 (qırx dörd manat otuz) manat pul tutularaq "xxxx" MMCyə ödənilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən, qətnamə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdən Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Ayşən Sultanova-Məmmədova