Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(004)-6279/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(004)-6279/2023 22.12.2023 BAKI ŞƏHƏRİ YASAMAL RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Xudayev Kərim Bahəddin oğlu İddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair iddia ərizəsinə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı "xxxx" MMC məhkəməyə iddia ərizəsi ilə müraciət edərək, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləyə əsasən SOYUDUCU LG,PALTARYUYAN LG üçün üçün 2068.04 (iki min altmış səkkiz manat dörd qəpik ) manat ödənilməmiş hissə, 206.96 (iki yüz altı manat doxsan altı qəpik) manat cərimə; xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləyə əsasən WİNDOWS 11 HOME üçün 284.04 (iki yüz səksən dörd manat dörd qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 28.96 (iyirmi səkkiz manat doxsan altı qəpik) manat cərimə, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, HP PAVİLİON kompüter üçün 918.98 (doqquz yüz on səkkiz manat doxsan səkkiz qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 91.02 (doxsan bir manat iki qəpik) manat cərimə olmaqla, ümumilikdə 3598 manat borc, 55.98 manat dövlət rüsumu olmaqla, Cavabdeh alınaraq "xxxx" MMC-yə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, cavabdeh "xxxx" MMC ilə xx.xx.2022-ci il, xx.xx.2022-ci il və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilələrə əsasən, SOYUDUCU LG, PALTARYUYAN LG, WİNDOWS 11 HOME,HP PAVİLİON kompüter almış və nəticədə 3598 (üç min beş yüz doxsan səkkiz) manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, alqı-satqı qiyməti 2660.04 manat (18 ay x 147.78 manat + 0 manat ilkin ödəniş) SOYUDUCU LG, PALTARYUYAN üçün ümumilikdə, 2275 (iki min iki yüz yetmiş beş) manat olmaqla ondan, 2068.04 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 206.96 manat cərimə miqdarında borc yaranmışdır. xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, alqı-satqı qiyməti 320.04 manat (18 ay x 17.78 manat + 0 manat ilkin ödəniş) WİNDOWS 11 HOME üçün ümumilikdə, 313 manat olmaqla ondan, 284.04 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 28.96 manat cərimə; xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, alqısatqı qiyməti 1378.98 manat (6 ay x 229.83 manat + 0 manat ilkin ödənişHP PAVİLİON kompüter üçün ümumilikdə, 1010 manat olmaqla ondan, 918.98 manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 91.02 manat cərimə. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 1088 manat təşkil edir. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. Cavabdehlə bağlanılmış xx.xx.2022-ci il, xx.xx.2022-ci il və xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilənin ayrılmaz tərkib hissəsi olan Əşyaların təhvil-təslim aktından görünür ki, cavabdeh əldə etdiyi məhsulu tam və qüsursuz şəkildə təhvil almışdır. Cavabdehlə telefon danışığı, həmçinin göndərilən xx.xx.2023-cü il tarixli xəbərdarlıq məktubunda mübahisənin məhkəmədən kənar həll olunması, onun üzərinə düşən öhdəlikləri lazımınca icra etməli olduğunu rəsmi qaydada bildirsəkdə, qarşı tərəf müqavilə ilə təsbit olunmuş öhdəlikləri icra etməmişdir. Göstərilənlərə əsasən iddianın təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılması məhkəmədən xahiş edilmişdir. Məhkəmə ərizəyə dair mülki işə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab etmiş və mülki-prosessual qanunvericiliyin tələblərinə əsasən cavabdehə bu barədə rəsmi qaydada bildiriş göndərilmişdir. Müvafiq bildiriş cavabdehə rəsmi qaydada göndərilsə də o, iddiaçının tələbinə dair əsaslandırılmış etirazını, öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri məhkəməyə təqdim etməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – MPM) 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən ərizənin qəbulundan imtina olunmamışdırsa, onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərir. Bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 284-5.2-ci maddəsinin tələblərinə görə cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. Məhkəmə təqdim olunmuş sübutları araşdıraraq hesab edir ki, iddia təmin olunmalıdır. İşin məhkəmə tərəfindən müəyyən edilən hallarından görünür ki, tərəflər arasında nisyə alqı-satqı müqaviləsindən irəli gələn öhdəlik hüquq münasibətləri yaranmışdır. Müqavilə isə öhdəliyin əmələ gəlmə əsaslarından biridir. Belə ki, iddiaçı ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə ümumilikdə dəyəri 2260,04 manat təşkil edən SOYUDUCU LG, PALTARYUYAN-nın, xx.xx.2022-ci il tarixdə ümumilikdə dəyəri 320.04 manat təşkil edən WİNDOWS 11 HOME-un, xx.xx.2022-ci il tarixdə ümumilikdə dəyəri 1378,98 manat təşkil edən HP PAVİLİON kompüterin alqı-satqısına dair müqavilələr bağlanılmışdır. Tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli, 03232794 nömrəli, xx.xx.2022ci il tarixli 02973026 nömrəli, xx.xx.2022-ci il tarixli 02973027 nömrəli əlavə ödəniş cədvəllərinin 2 bəndinə əsasən “Ödəniş cədvəli” üzrə ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-dək həcmində “Müştəri” mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. İddiaçının cərimə borcu üzrə tələb etdiyi məbləğ xx.xx.2022-ci il tarixli, 03232794 nömrəli müqavilə üzrə 206,96 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli 02973026 nömrəli müqavilə üzrə 28,96 manat və xx.xx.2022-ci il tarixli 02973027 saylı müqavilə üzrə 91.02 manat təşkil edir. xx.xx.2022-ci il tarixli təhvil-təslim aktına əsasən 03232794 nömrəli alqı-satqı müqaviləsi üzrə SOYUDUCU LG, PALTARYUYAN tam qüsursuz halda təhvil verilmişdir. xx.xx.2022-ci il tarixli təhvil-təslim aktına əsasən 02973026 nömrəli alqı-satqı müqaviləsi üzrə WİNDOWS 11 HOME tam qüsursuz halda təhvil verilmişdir. xx.xx.2022-ci il tarixli təhvil-təslim aktına əsasən 02973027 nömrəli alqı-satqı müqaviləsi üzrə HP PAVİLİON kompüter tam qüsursuz halda təhvil verilmişdir. xx.xx.2022-ci il tarixli xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, Cavabdeh borcunu ödəmədiyi təqdirdə məhkəməyə müraciət ediləcəyi barədə xəbərdar edilmişdir. Ödəniş qəbzindən (№**********) görünür ki, iddiaçı tərəfindən məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün 55,98 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Beləliklə, yuxarıda qeyd edilən malın alqı-satqısına dair müqavilələrə əsasən satıcı (iddiaçı) müqavilə predmetini alıcıya (cavabdehə) verməyi, cavabdeh isə müqavilədə müəyyən edilən ödəmə cədvəli üzrə malın qiymətini ödəməyi öz öhdəsinə götürmüşdür. Satıcı malı alıcıya vermək vəzifəsini icra etsə də, alıcı həmin malı ödəmək üzrə vəzifəsini icra etməmiş və xx.xx.2023-cü il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlinə əsasən onun tərəf olduğu xx.xx.2022-ci il tarixli, 03232794 nömrəli müqavilə üzrə cavabdehə 2068,04 manat əsas borc, 206,96 manat cərimə borcu, cəmi 2275 manat; xx.xx.2022-ci il tarixli 02973026 nömrəli müqavilə üzrə cavabdehə 284,04 manat əsas borc, 28,96 manat cərimə borcu, cəmi 313 manat; xx.xx.2022-ci il tarixli 02973027 saylı müqavilə üzrə cavabdehə 918,98 manat əsas borc, 91,02 manat cərimə borcu, cəmi 1010 manat olmaqla, ümumilikdə hər üç müqavilə üzrə 3598 manat borcu yaranmışdır. Mülki Məcəllənin (bundan sonra - MM) 567-ci, 568.1-ci və 597.1-ci maddələrinə əsasən satıcı alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan əşyanı alıcıya verməyə, alıcı isə əşyanı alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulmuş qiymətlə ödəməyə borcludur. MM-nin 601.1-ci və 600.4-cü maddələrinə görə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Cavabdeh müəyyən olunmuş qrafik əsasında ödənişləri vaxtında həyata keçirməməklə, MM-nin 425.1-ci maddəsinin tələblərini pozaraq, müqavilə üzrə öhdəliyini lazımınca icra etməmişdir. Yəni vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə - şərtləşdirilmiş vaxtda lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə müvafiq surətdə hərəkət etməyərək, öhdəliyi vaxtında icra etməmişdir (MM, maddə 442). Halbuki tərəflər müəyyən nəticələrə nail olmaq üçün öhdəlik hüquq münasibətlərinə daxil olurlar və öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır (MM, maddə 385.1). Beləliklə, qeyd edilən müqavilələr üzrə iddiaçı cavabdehdən əşyaların ödənilməsini tələb etmək üzrə subyektiv hüquqa malikdir. Cavabdeh isə müqavilələr üzrə üzərinə düşən öhdəliyi icra etməməklə, iddiaçının bu hüququnu pozmuşdur. Belə ki, alqısatqı müqaviləsi müəyyən qiymət müqabilində əmlakın əvəzli özgəninkiləşdirilməsini nəzərdə tutur və satıcı tərəfindən əmlakın verilməsi, alıcı tərəfindən qarşılıqlı olaraq müqavilə qiymətinin ödənilməsini şərtləndirir. Cavabdeh öz müqavilə öhdəliyini icra etmədiyindən, MPM-nin 4.1-ci maddəsinə əsasən iddiaçının, qanunla qorunan hüququnun və marağının təmin edilməsi üçün məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək hüququ yaranmışdır. MM-nin 462.1-ci, 462.3-cü və 467-ci maddələrinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Müqavilənin tərəfləri dəbbə pulunun miqdarını sərbəst müəyyənləşdirə bilərlər və bu, mümkün zərərdən çox ola bilər. Məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Məhkəmə, iddianın cərimənin ödənilməsinə dair hissəsini də araşdıraraq hesab edir ki, iddianın həmin hissəsi qismən əsaslıdır. Məhkəmə, tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli, 03232794 nömrəli müqavilə üzrə hesablanmış 206,96 manat cərimənin, xx.xx.2022-ci il tarixli 02973026 nömrəli müqavilə üzrə hesablanmış 28,96 manat cərimənin və xx.xx.2022-ci il tarixli 02973027 nömrəli müqavilə üzrə hesablanmış 91,02 manat cərimənin tənasübsüz yüksək olmasını nəzərə alaraq, həmin müqavilələr üzrə hesablanmış cərimənin məbləğinin azaldılmasını və cərimənin xx.xx.2022-ci il tarixli, 03232794 nömrəli müqavilə üzrə 100 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli 02973026 nömrəli müqavilə üzrə 14 manat və xx.xx.2022-ci il tarixli 02973027 nömrəli müqavilə üzrə 50 manat məbləğində müəyyən edilməsini ədalətli və məqsədə müvafiq sayır. Mülki Prosessual Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə toplanmış sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, Cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixli, 03232794 nömrəli müqavilə əsasında əsas borc üzrə 2068,04 manat, cərimə borcu üzrə 100 manat; xx.xx.2022-ci il tarixli 02973026 nömrəli müqavilə əsasında əsas borc üzrə 284,04 manat, cərimə borcu üzrə 14 manat və xx.xx.2022-ci il tarixli 02973027 nömrəli müqavilə əsasında əsas borc üzrə 918,98 manat, cərimə borcu üzrə 50 manat olmaqla, ümumilikdə hər üç müqavilə üzrə 3435,06 manat borc və dövlət rüsumu kimi ödənilmiş 55,98 manat məbləğində pul tutularaq iddiaçı "xxxx" MMC-yə ödənilməlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən, ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Həmin Məcəllənin 284-6.1-ci maddəsinə əsasən, işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1, 284-5, 284-6, 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixli, 03232794 nömrəli müqaviləyə əsasən əsas borc üzrə 2068,04 (iki min altmış səkkiz manat dörd qəpik) manat, cərimə borcu üzrə 100 (bir yüz) manat; xx.xx.2022-ci il tarixli 02973026 nömrəli müqaviləyə əsasən əsas borc üzrə 284,04 (iki yüz səksən dörd manat dörd qəpik) manat, cərimə borcu üzrə 14 (on dörd) manat və xx.xx.2022-ci il tarixli 02973027 nömrəli müqaviləyə əsasən əsas borc üzrə 918,98 (doqquz yüz on səkkiz manat doxsan səkkiz qəpik) manat, cərimə borcu üzrə 50 (əlli) manat olmaqla, cəmi hər üç müqavilə üzrə 3435,06 (üç min dörd yüz otuz beş manat altı qəpik) manat məbləğində pul və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi kimi 55,98 (əlli beş manat doxsan səkkiz qəpik) manat pul tutularaq "xxxx" MMC-yə ödənilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Kərim Xudayev