Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(005)-1534/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(005)-1534/2025 21.05.2025 BAKI ŞƏHƏRİ NƏRİMANOV RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Quliyev Ramin Nizaməddin oğlunun sədrliyi, Cəfərov Davud Rauf oğlunun katibliyi, İddiaçı nümayəndəsi və vəkili Vəkil1, Cavabdeh Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin nümayəndəsi və vəkili Vəkil2, Mübahisə premeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin nümayəndəsi Nümayəndə1 iştirakları ilə, İddiaçı cavabdeh Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinə qarşı (Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi və Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxslər qismində göstərilməklə) əmrin ləğv edilməsi və təhsil hüquqlarının bərpa edilməsi tələbinə dair mülki işə məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı cavabdeh Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinə qarşı (Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi və Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxslər qismində göstərilməklə) əmrin ləğv edilməsi və təhsil hüquqlarının bərpa edilməsi tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdeh Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin xx.xx.2024-cü il tarixli 75 və xx.xx.2024-cü il tarixli 108 nömrəli “Məktəbdən xaric edilməsi haqqında” əmrlərinin ləğv edilməsi və övladları xx.xx.2009-cu il təvəllüdlü X13 və xx.xx.2014-cü il təvəllüdlü X4 əmrdə göstərilən fənnlər (dərslər və ixsisaslar) üzrə Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbində təhsil almaq hüquqlarının bərpası, mənəvi zərərin əvəzi kimi 6000 manat, hüquqi xidmətlərə görə vəkilə ödənilən 1500 manat və dövlət rüsumu kimi ödənilən 100 manat, ümümilikdə 7600 manat pulun tutularaq iddiaçıya ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia onunla əsaslandırılmışdır ki, o, X17 ilə xx.xx.2005-ci il tarixdə nikah münasibətinə daxil olmuşdur. Bu nikahdan xx.xx.2009-cu il təvəllüdlü X13 və xx.xx.2014-cü il təvəllüdlü X14 dünyaya gəlmişlər. Hazırda X1 Dəyanət Vəqfi Bakı Türk Liseyində 10 cu sinifdə, X14 isə Bakı şəhəri, N.Nərimanov adına 45 saylı orta məktəbdə, 5-ci sinifdə təhsil alırlar. Onlar hər ikisi əla qiymətlərlə oxuyurlar, nümunəvi şagirddirlər. Övladları əlavə olaraq cavabdeh Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbində, qızı müvafiq olaraq violonçel və rəssamlıq ixtisası üzrə, oğlu isə fortepiano, rəssamlıq və violonçel ixtisası üzrə təhsil alırmışlar. Təhsil aldıqları müddətdə intizamlı və dərslərinə çalışqan şagirdlər olmuşlar. Lakin cavabdeh Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin direktoru Könül Hüseynovanın xx.xx.2024-cü il tarixli 75 və 108 nömrəli “Məktəbdən xaric edilməsi haqqında” əmrlərlə təhsil aldıqları məktəbdən xaric edilmişlər. Qeyd edilən əmrlər qanunsuz, qərəzli və həmçinin əsassızdır. Onun həyat yoldaşı tərəfindən müvafiq qurumlara, xüsusən də Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Naziri cənab Adil Kərimliyə şikayət edilmişdir. Şikayətin məzmunu isə övladlarının violonçel fənnindən sevdiyi müəllimə Elmira xanımın digər gənc müəllimlə əvəz edilməməsi, violonçel musiqi alətini sevdirən müəllimin dəyişməməsi olmuşdur. Bu şikayətdən sonra direktor valideynlərə qəzəblənmiş, ona təzyiqlər edilmişdir. Bundan sonra direktorun iştirakı ilə direktorun otağında iclas təyin edilmiş, ona şikayəti geri götürməzsə övladlarının təhsildən kənarlaşdırılması barədə əmr veriləcəyi bildirilmişdir. Bundan sonra xx.xx.2024-cü il tarixli “Məktəbdən xaric edilməsi haqqında” əmrlər verilmişdir. Bu əmrlərin olmasından onun məlumatı sonralar olmuşdur. 75 nömrəli əmrin əsas hissəsində müəllimlərin izahatı, müvafiq şöbə müdirlərinin məlumatları göstərilmişdir. Lakin bu izahatlar və məlumatların nədən ibarət olması barədə dəfələrlə müraciət edilməsinə baxmayaraq ona məlumat verilməmişdir. 108 nömrəli əmrdə övladlarının guya üzrlü səbəb olmadan müntəzəm olaraq dərslərdə iştirak etməməsi və ödənişli təhsil şöbəsinin təhsil haqqının ödənilməməsi göstərilmişdir. Onlar tərəfindən dərslərdən müntəzəm olaraq yayınma halı baş verməmiş, həmçinin təhsil haqlarına dair ödənişlər də həyata keçirilmişdir. Uşaqlar cavabdeh tərəfindən məktəbdən xaric edildikdən sonra psixi sarsıntı keçirmiş, bu onların digər dərslərinə də təsir etmişdir. Həmçinin, onlar bu incəsənət məktəbində müəllimlərə çox öyrəşmişlər, artıq bir neçə ildir ki, bu məktəbdə təhsil alırmışlar. Cavabdehin Əsasnaməsinin 4.10-cu bəndinə əsasən ödənişli təhsil üzrə məktəbə qəbul olan uşaq və yeniyetmələrin valideynləri ilə, gənclərin isə özləri ilə mövcud Əsasnamənin 3.3-cü bəndində ixtisaslar üçün müəyyən olunmuş müddətlər üzrə tam təhsil müddətinə müqavilə bağlanılır. Lakin onunla hər hansı bir müqavilə bağanmamışdır. Əsasnamənin 4.35-ci bəndinə əsasən isə, üzrlü səbəb olmadan bir ay ərzində hər hansı bir fənn üzrə dərslərdə iştirak etməyən şagirdlər direktorun əmri ilə məktəbdən xaric edilə bilər Göründüyü kimi, normalar dərhal məktəbdən xaric edilməli olduğunu göstərmir, bunun üçün daha yüngül məsuliyyət tədbirləri tətbiq edilməli olduğunu qeyd edir. Cavabdeh Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin nümayəndəsi və vəkili Vəkil2 iddia ərizəsinə etiraz ünvanlayaraq, etiraz ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, iddiaçının hər iki övladı ötən və bu tədris ilində violonçel ixtisası üzrə Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi Kamal Paşazadənin sinfində təhsil alıblar. Kamal Paşazadənin müddətli əmək müqaviləsinin xx.xx.2024-cü il tarixdə müddəti bitdiyi üçün və məktəbdə violonçel ixtisası üzrə başqa müəllim olmadığına görə direktor Mədəniyyət Nazirliyinə müraciət edərək məktəbdə ixtisaslı musiqiçi kadrlara tələbat olmasını qeyd etmişdir. Direktorla qəbul zamanı valideyn İddiaçı bildirmişdi ki, ötən tədris ilində də violonçel ixtisası üzrə məktəbdə çalışmayan E.Kələşova onun övladlarına dərs demiş, valideyn övladlarının Kamal Paşazadənin sinfində qeyd olunduqlarını bilərək, E.Kələşova ilə məşğul olduqlarını da vurğulamışdır. Məktəbdə başqa violonçel ixtisası üzrə müəllim olmadığı üçün xx.xx.2024-cü il tarixinə qədər bütün şagirdlər Kamal Paşazadənin sinfində təhsil almış, bütün jurnallarda buna dair sübutlar mövcuddur. İddiaçı övladlarının müəllim E.Kələşovanı ana sevgisi ilə sevdiklərini qeyd edib və əgər o olmazsa, övladları bu sənəti atacaqlarını vurğulamış, direktor da, mərhəmət və uşaqlara olan böyük sevgisinə qarşı dura bilməyib, uşaqların nadir alətlər sırasında olan violonçel alətindən uzaqlaşmamasını nəzərə alaraq elə həmin gün xx.xx.2024-cü il tarixdə yeni, xüsusi olaraq E.Kələşovanın bu məktəbə violonçel ixtisası üzrə əvəzçi müəllim qismində dəvət olunmasına dair Mədəniyyət Nazirliyinə Xidməti məruzə ünvanlamışdır. Şagirdlərin bütün dərslərinin məktəbin müəllimləri tərəfindən keçirilməsinə baxmayaraq, onlar müntəzəm iştirak etməmiş, şagirdlərin dərs prosesinin geri qalmaması məqsədilə müəllim olaraq Orxan Cumayev təyin edilmişdir. Orxan Cumayevin dərsə gəlmək barədə valideynə bildirişlərinə baxmayaraq şagirdlər yenə də dərslərə gəlməmişlər. Onlar digər dərslərdə də iştirak etməmişlər. Direktorla xx.xx.2025-ci il tarixdə növbəti görüşdə qaiblərinin hədsiz çoxluğu, məktəbin əsasnaməsində qeyd edildiyi kimi, hər ayın 5-i tarixinə qədər təhsil haqqının ödənilməli olduğu bildirilmişdir. İddiaçıya dərslərdən müntəzəm olaraq yayınma halı baş vermiş, valideynə məlumat verilmişdir. Təhsil haqlarına dair ödənişlərin də həyata keçirilməsi ilə bağlı isə bildirilir ki, yuxarıda qeyd edildiyi kimi, xx.xx.2024-cü il tarixdə valideyn İddiaçı direktor tərəfindən qəbul edilmiş və ona həmin tarixdə övladlarının xaric olunması barədə məlumat verilmiş, o cümlədən əmrin verilməsinə əsas hesab edilmiş sənədlərdə olan məlumatlar ona təqdim edilmişdir. Bundan sonra İddiaçı həmin gün sentyabr və oktyabr aylarının ödənişini etmişdir. Şagirdlərin valideyni X17 ilə müxtəlif müqavilələr bağanılmış, həmin müqavilələrin bir nüsxəsi müqavilələrin 6-cı bəndinə əsasən valideynə təqdim edilmişdir. Həmin müqavilələrin 3.1.3-cü bəndinə əsasən: təhsil haqqı hər ayın 5-dək ödənilməlidir. Məktəbin direktorunun razılığına əsasən bu müddət uzadıla bilər. Müəyyən olunmuş müddətədək ödəniş təmin edilməzsə, şagird direktorun əmri ilə məktəbdən xaric edilə bilər. Valideyn iki ardıcıl ay, yəni sentyabr-oktyabr ayları ərzində ödənişi təmin etməmiş, ona vaxt verilsə də, ödəniş təmin edilməmiş, nəticədə şagird direktorun əmri ilə məktəbdən xaric edilmişdir. Hazırkı mübahisəyə qanunun analogiyası tətbiq edilməklə, iddia müddəti tətbiq edilərək iddianın rədd edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməlidir. İddiaçı Əlişamay qızının nümayəndə və vəkili Vəkil1 cavabdehin etiraz ərizəsinə dair məhkəməyə mülahizə ünvanlayaraq, ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, xx.xx.2024-cü il tarixli müvafiq Əmrlər qərəzli olaraq verilmişdir. Bunu təsdiq edən kifayət qədər sübutlar mövcuddur. Bu sübutlardan ilki iddiaçının həyat yoldaşı İbişov Vüsal tərəfindən bir ata kimi müvafiq qurumlara, xüsusən də Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət naziri cənab Adil Kərimliyə şikayət edilməsi olmuşdur. Bunu şikayətin göndərildiyi tarixlə əmrin verildiyi tarixi müqaisə etməklə bilmək olar. Bu şikayət əmrin verilməsi tarixindən əvvəlki tarixdə, yəni xx.xx.2024-cü tarixdə elektron poçt vasitəsilə verilmişdir. Bundan sonra xx.xx.2024-cü il tarixli “Məktəbdən xaric edilməsi haqqında” əmrlər verilmişdir. Əmrlərin olmasından iddiaçının məlumatı sonralar olmuşdur. İddiaçı və həyat yoldaşı tərəfindən əmrin istənilməsi barədə çox saylı müraciətlər olunsa da rəsmi qaydada, yəni poçtla və ya şəxsən mübahisə predmeti olan əmrlə təqdim edilməmişdir. Yalnızca rəsmi olmayan emaildən əmrin şəkli iddiaçıya göndərilmişdir. Bu tarix xx.xx.2024-cü il tarixidir. Əgər mübahisə edilən əmr xx.xx.2024-cü il tarixində həqiqətən də verilmişdirsə bu əmr həmin günü, bu mümkün olmadıqda isə ən qısa ağlabatan müddətdə yəni 3-5 gün arası iddiaçıya və ya onun həyat yoldaşına verilməli idi, lakin çoxsaylı şikayətlərdən sonra 20 gündən çox olan müddətə iddiaçıya və həyat yoldaşına təqdim edilmiş edilmişdir. “Dövlət orqanlarında, dövlət mülkiyyətində olan və paylarının (səhmlərinin) nəzarət zərfi dövlətə məxsus olan hüquqi şəxslərdə və büdcə təşkilatlarında kargüzarlığın aparılmasına dair Təlimat”da, o cümlədən, cavabdehi Əsasnaməsində əmr-in maraqlı şəxsə verilməsi göstərilməmişdir. Hesab edir ki, bu halda əmək qanunvericiliyi analogiya üzrə tətbiq edilməlidir. Hazırkı iş üzrə əmr şəxsə ağlabatan müddətdə, analogiya üzrə isə əmək qanuncericiliyi əsas alınarsa əmr verildiyi gün, bu mümkün olmadıqda 3-5 gün müddətində verilməli və ya tanış edilməlidir. Əmrlərin bu müddətlərdə verilməsi barədə normaların tətbiq edilməsi ona görə vacibdir ki, şəxs bu əmrlərdən şikayət vaxtında verə bilsin. Cavabdehin Baş mühasibi tərəfindən tərtib edilmiş borcun olması barədə arayış tələsik və normalara uyğun olmayan şəkildə tərtib edilmiş. Bununla yanaşı arayışın tərtib edildiyi tarix 20 oktyabr 2024-cü il tarixi iş günü deyil, bazar günüdür. Əgər bazar günü işə çıxmaq zərurəti vardısa, bu zərurət haradan qaynaqlanır? Bununla bağlı müvafiq əmr varmı? Hesab edir ki, şagirlərin Məktəbdən xaric edilməli olması barədə izahat və məlumatları yazan vəzifəli şəxslər, ümumiyyətlə, bu Məktəbdə guya iddiaçının övladlarının dərslərdən qalması barədə məluat verən əməkdaşlar həmin tarixdə rəsmi olaraq çalışıb-çalışmaması da məlum deyildir. Bu məlumatların öyrənilməsinə zərurət vardır. 108 nömrəli Əmrdə iddiaçının övladlarının guya üzrlü səbəb olmadan müntəzəm olaraq dərslərdə iştirak etməməsi və ödənişli təhsil şöbəsinin təhsil haqqının ödənilməməsi göstərilmişdir. Halbuki, nə uşaqlar, nə də onların valideynlərinə bir dəfə də yazılı xəbərdarlıq edilməmişdir. Onlar tərəfindən dərslərdən müntəzəm olaraq yayınma halı baş verməmişdir. Həmçinin təhsil haqqlarına dair ödənişlər də hər zaman ödənildiyi müddətlərdə həyata keçirilmişdir. Eyni zamanda, 108 nömrəli bu əmrdə əsas hissəsində əsas kimi müəllimlərin izahatı, müvafiq şöbə müdirlərinin məlumatları göstərilmiş və əsasnaməyə istinad edilmişdir. Lakin bu izahatlar və məlumatların nədən ibarət olması barədə dəfələrlə müraciət edilməsinə baxmayaraq iddiaçıya məlumat verilməmişdir. Məhkəməyə təqdim edilmiş izahat və məlumatlar qeydiyyata alınmayan, qərəzli və tələsik hazırlanmış “məlumat və izahatlar”dır. Valideynlərinin bu məsələlərə dair yazılı münasibəti, hər hansı bir izahat və ya yazılı digər münasibəti alınmamışdır. İddiaçı tərəf bildirik ki, bununla bağlı Məktəbin əsasnaməsində məcburi norma nəzərdə tutulmamışdır. Lakin əsasnamədə məcburi normal olmasa da, qanunun analogiyası üzrə maraqlı şəxslərin baş vermiş hüquqi məsələrə dair izahatı, yazılı münasibəti bilinməli idi. Nədənsə bu edilməmiş, məsələyə birtərəfli yanaşılmışdır (Əmək və digər mülki qanunvericiliklər). Əmrlərin verilməsi zamanı uşaqların üstün mənafeyi nəzərə alınmamış, onun valideynlərinə olan qərəz açıq-aşkar özünü biruzə vermişdir. Respublikada bənzər Məktəb demək olar ki, yoxdur. Belə olduqda isə uşaqlar təhsil almaq, xüsusilə də mədəniyyət, incəsənət və musiqi kimi əvəzsiz sahələrdə təhsil almaq hüququndan məhrum edilmiş olurlar. Əmrlərin qərəzli olaraq verilməsi, nazirliyin əməkdaşları tərəfindən də qeyd edilmiş, onların da bu barədə məlumatı olmuşdur. Belə ki, əlavə təqdim edəcəyim flaşkartda Mədəniyyət Nazirliyinin əməkdaşı (sektor müdiri Lalə Kərimova) cababdehin direktorunun iddiaçıya və həyat yoldaşına qarşı qərəzli olduğu, onlar tərəfindən edilmiş şikayətdən sonra övladlarının xaric edilməsi haqqında qərar verdikləri qeyd edilir. Bu səs yazısı iş vaxtında yalnız müraciətə və ödladlarının çıxarılmasına dair hissədə yazılmışdır, həmçinin nazirliyin əməkdaşlarının xidmət zamanı, bu xidmət səviyyəsinin ölçülməsi məqsədilə qeydə alınır, həmçinin ümumi və xidməti telefon vasitəsilə, operatorların telefon xəttini müvafiq əməkdaşa birləşdirməsi ilə olmuşdur. Məktəbin daxili nizam-intizam qaydalarına riayət etməyən, tədbirləri bu və ya digər səbəbdən pozan şagirdlərə qarşı direktorun əmri ilə xəbərdarlıq, sonuncu xəbərdarlıq və Məktəbdən xaric etmək intizam tənbehi tədbirləri tətbiq edilməli olduğu halda, nədənsə ən ciddi və sərt intizam tənbeh tədbiri tətbiq edilmişdir. Azərbaycan Respublikasının “Vətəndaşların müraciətləri haqqında” Qanunun 7.13-cü maddəsinə əsasən vətəndaşların müraciətlərini aidiyyəti üzrə baxılmaq üçün qanunazidd hərəkətindən (hərəkətsizliyindən) şikayət edilən müraciətə baxan subyektə və ya onun vəzifəli şəxslərinə göndərmək qadağan olmasına baxmayaraq, üçüncü şəxs olan Mədəniyyət Nazirlinin vətəndaş müraciətini cavabdehə göndərməsi ona qarşı qərəzli davranılmasına gətirib çıxarmışdır. Qanun bu normanı məhz belə halların qarşısını almaq üçün müəyyən etmişdir. Məhs bu dediklərimi müəyyən etmək üçün daxil olan sənədlərin qeydiyyatı kitabına və ya elektron sənəd dövriyyəsinə baxış keçirilməklə müəyyən edilə bilər. Çünki hazırda sənədlər bildiyiniz kimi elektron formada dövriyyə edilir. İddiaçının həyat yoldaşı, övladlarının atası ilə cavabdehlə imzalanmış müqavilənin qüvvədə olmasına dair bəndlərə diqqət edilsə bu müqavilələrin qüvvədən düşdüyü və ya qüvvəsinin olmadığı aydın görünər. Etirazda iddia müddətinin tətbiq edilməli və bununla da, iddia ərizəsin təmin edilməməsi barədə qərar qəbul edilməsi xahiş edilir. Bildirirəm ki, iddia ərizəsində də qeyd edildiyi kimi, vətəndaş iddiaçı hüquqşünas deyil, hər hansı bir iddia müddətindən xəbərsizdir, onun tərəfindən yuxarı qurum olan Mədəniyyət Nazirliyinə müraciət edilmiş və iddiaçı bu müraciətə müsbət cavab veriləcəyi ümid edilmişdir. Belə ki, o, Mədəniyyət Nazirinin cənab Adil Kərimlinin qəbulunda olmuş və haqsızlıqları ona da çatdırmışdır. Beləliklə o, əhəmiyyətli dərəcədə ümid etmişdir ki, onun şıikayəti təmin ediləcəkdir Məhkəmə iclasında iştirak edən İddiaçı nümayəndəsi və vəkili Vəkil1 iddia ərizəsinin və cavabdеhin еtiraz ərizəsinə vеrdiyi еtirazın məzmununa uyğun izahat vеrərək iddia tələblərinin təmin еdilməsini хahiş еtmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən cavabdeh Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin nümayəndəsi və vəkili Vəkil2 iddiaya еtirazın məzmununa uyğun izahat vеrərək iddia tələblərinin rədd еdilməsini хahiş еtdi. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin məhkəməyə təqdim еtdiyi yazılı еtirazda qeyd edilmişdir ki, mübahisə predmeti əmrlərdən onların verilməsinin 2 əsası müəyyən edilir: xx.xx.2009-cu il təvəllüdlü X5 və xx.xx.2014-cü il təvəllüdlü X4 dərslərdə iştirak etməməsi; təhsil haqqının ödənilməməsi. İlk növbədə, iddia ərizəsində göstərilmiş “əmrlərin qərəzli olaraq verilməsi nazirliyin əməkdaşları tərəfindən də qeyd edilmişdir” sözləri tərəflərindən təkzib olunur. Həmçinin məsələyə mahiyyəti üzrə münasibət bildirərək hesab edirlər ki, qeyd olunmuş mübahisə predmeti əmrlərin qəbul edilməsinin hər 2 əsasının mövcudluğu həmin əmrlərin qanuniliyinə dəlalət edir. Birinci əsas - uşaqların dərsdə iştirak etməməsi ilə bağlı bildiririk ki, həmin əsas nəinki birbaşa sübutlarla (müəllimlərin izahatları və məlumatları, dərs jurnallarında qeydlər), həmçinin iddia ərizəsində də qismən etiraf olunur. İddia ərizəsində şərti olaraq “4” bəndi ilə işarə edilmiş dəlildə iddiaçı tərəf uşaqların “dərslərdən müntəzəm olaraq yayınmadığım” ifadə edir. Hesab edirik ki, bu yanaşma dərslərdən yayınma halının mövcudluğunu təsdiq etsə də, bunun müntəzəm xarakter daşımadığını ifadə etməyə yönəlmişdir. İkinci əsas - təhsil haqqının ödənilməməsi daha sadə sübuetmə vasitələri ilə tam təsdiq olunur. İddiaçı tərəfindən elektron məhkəmə informasiya sisteminə əlavə edilmiş ödəniş qəbzlərindən görünür ki, təhsil haqları mübahisə predmeti əmrlərin qəbul edildiyi gün ödənilmişdir. Cavabdeh tərəfin məlumatına görə iddiaçı tərəf mübahisə predmeti əmrlərdən məlumatlı olduqdan sonra həmin ödənişləri həyata keçirmişdir. Buna baxmayaraq, təhsil haqlarının mübahisə predmeti əmrlərin qəbul edilməsindən əvvəl və onun qəbul edilməsi ilə eyni anda ödənildiyini qəbul etsə belə, bu hal iddiaçı tərəfindən təhsil haqqının ödənilməsinə dair öhdəliyin pozulmadığı anlamına gəlmir. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin 11 mart 2019-cu il tarixli 2 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin Əsasnaməsi”nin 4.10-cu bəndinin dördüncü abzasının tələbinə uyğun olaraq sentyabr və oktyabr ayları üzrə təhsil haqqı oktyabr ayının 31-də deyil, müvafiq olaraq həmin ayların 5-dək ödənilməli idi. Həmçinin iddia tələbinin digər - “mənəvi zərərin ödənilməsi” hissəsi də əsaslı deyildir. Mənəvi zərərin ödənilməsinə dair tələb üzrə sübutetmə yükü iddiaçı tərəfin üzərində olsa da, bu barədə məhkəməyə hərhansı sübut təqdim edilməmişdir. Mübahisə premeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin nümayəndəsi Nümayəndə1 iddiaya yazılı еtirazın məzmununa uyğun izahat vеrərək iddianın rədd еdilməsini хahiş еtmişdir. Mübahisə premeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq, nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin səbəbi barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsasən işə onun nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Cavabdеh tərəfin vəsatəti əsasında məhkəmə iclasında şahid qismində ifadə vеrmiş Hüsеynоva Nuray Əlibaba qızı, ifadəsində göstərmişdir ki, о, iddiaçının övladlarından Rəfailin fоrtеpianо müəlliməsidir. 2024-cü ildə Rafaеlin validеynin üzünü görməmişdir. О bütün qrupa məlumat vermişdi ki, gəlib tədris ilinin cədvəlini götürsünlər, hamı yaxınlaşıb götürdü bircə iddiaçı Şəlalə xanımdan başqa. İddiaçı bir dəfə gecə vaxtı ona yazdı o da ona cədvəli göndərdi, lakin sonra heç bir xəbər ondan çıxmadı. Bundan sonra uşağı dərslərə gəlmədi. Dəfələrlə xəbərdarlıq etdi, lakin heç bir nəticə olmadı. Bundan sonra iddiaçıya bildirdi ki, direktora məlumat verəcək, o da ona cavab olaraq bildirdi ki, direktorla dil tapa bilmir. vеrilən suallara əlavə оlaraq şahid bildirmişdir ki, 07 sentyabr 2024-cü il tarixdə cədvəl ilə bağlı hamıya məlumat vermişdi. Sentyabrda uşağı dərsdə görməyib. Valideyni bildirdi ki, uşağı yarışmalara gedir, dərslərə gələ bilmir. Cavabdеh tərəfin vəsatəti əsasında məhkəmə iclasında şahid qismində ifadə vеrmiş Ağayеva Ramina Əhməd qızı ifadəsində göstərmişdir ki, о, xx.xx.2024-cü il tarixdə sözügedən məktəbə direktor vəzifəsinə təyin edilmişdir. Təyin olunan zaman ilk növbədə davamiyyətə nəzarət etmişdir. Nəzarət edən zaman gördü ki, bu uşaqlar dərslərə gəlmirlər. Əlavə olaraq dərslərin pullarını da ödəmirlər. Onlar uşaqların valideynini çağırıb onunla söhbət etmiş, lakin o onlara keçərli bir səbəb bildirməmişdir. Valideynə əmri xx.xx.2024-cü il tarixdə təqdim etmişlər. Məhkəmə işdə iştirak edən şəхslərin izahatlarını, şahid ifadələrini dinləyərək, iş üzrə təqdim olunmuş digər sübutlarla yanaşı yoxlayaraq, iddia tələbinin dəlillərini və işdə olan sübutları işin bütün faktiki hallarının tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırılmasına əsaslanmaqla qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia aşağıda qeyd olunanlara əsasən təmin edilməməlidir. İş materiallarına əlavə edilmiş və məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş: Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin büdcədən kənar ödənişli şöbəsi üzrə xx.xx.2024-cü il tarixli arayışından görünür ki, X13 violonçel (4-cü sinif) sentyabr, oktyabr ayları üçün, rəsm üzrə (4-cü sinif) isə oktyabr ayı üçün ödəniş etməmişdir. X14 fortepiano (3-cü sinif) və rəsm (4-cü sinif) ixtisasları üzrə oktyabr ayı üçün ödəniş etməmişdir; Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin “Məktəbdən şagird xaric edilməsi” haqqında xx.xx.2024-cü il tarixli, 75 saylı əmrindən görünür ki, X14 müəllimlərin xəbərdarlıqlarına baxmayaraq üzrlü səbəb olmadan müntəzəm olaraq dərslərdə iştirak etməməsi səbəbindən xx.xx.2024-cü il tarixdən məktəbdən xaric edilməsi haqqında əmr verilmişdir; xx.xx.2024-cü il tarixli Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin tədris işləri üzrə direktor müavini Ağayeva Raminə tərəfindən məktəbin direktoru Könül Hüseynovaya göndərilmiş məlumatdan görünür ki, müəllimlərin xəbərdarlıqlarına baxmayaraq üzrlü səbəb olmadan mütəmadi olaraq dərslərdə iştirak etməyən X4 məktəbdən xaric edilməsi haqqında sərəncam verilməsini xahiş etmişdir; xx.xx.2024-cü il tarixli Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin xoreoqrafiya və rəssamlıq şöbəsinin müdiri Ağadadaşov Əli tərəfindən məktəbin direktoru Könül Hüseynovaya göndərilmiş məlumatdan görünür ki, ödənişli təhsil şöbəsinin təhsil haqqını ödəməyən, həmçinin incəsənət tarixi, rəssamlıq, kompozisiya, plastik anatomiya, dəzgah tətbiqi sənəti, heykəltaraşlıq fənləri üzrə üzrlü səbəb olmadan mütəmadi olaraq dərslərdə iştirak etməyən X13 və X4 məktəbdən xaric edilməsi haqqında sərəncam verilməsini xahiş etmişdir; xx.xx.2024-cü il tarixli Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin xoreoqrafiya fortepiano şöbəsinin müdiri Məlikova Nigar tərəfindən məktəbin direktoru Könül Hüseynovaya göndərilmiş məlumatdan görünür ki, ödənişli təhsil şöbəsinin təhsil haqqını ödəməyən, həmçinin fortepiano fənni üzrə üzrlü səbəb olmadan mütəmadi olaraq dərslərdə iştirak etməyən X4 məktəbdən xaric edilməsi haqqında sərəncam verilməsini xahiş etmişdir; xx.xx.2024-cü il tarixli Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin tədris işləri üzrə direktor müavini Ağayeva Raminə tərəfindən məktəbin direktoru Könül Hüseynovaya göndərilmiş məlumatdan görünür ki, ödənişli təhsil şöbəsinin təhsil haqqını ödəməyən, həmçinin incəsənət tarixi, rəssamlıq, kompozisiya, plastik anatomiya, dəzgah tətbiqi sənəti, heykəltaraşlıq, violonçel, fortepiano fənləri üzrə üzrlü səbəb olmadan mütəmadi olaraq dərslərdə iştirak etməyən X13 və X4 məktəbdən xaric edilməsi haqqında sərəncam verilməsini xahiş etmişdir; xx.xx.2024-cü il tarixli Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin orkestr alətləri şöbəsinin müdiri Abdullayeva Jalə tərəfindən məktəbin direktoru Könül Hüseynovaya göndərilmiş məlumatdan görünür ki, müəllimlərin xəbərdarlıqlarına baxmayaraq üzrlü səbəb olmadan mütəmadi olaraq dərslərdə iştirak etməyən X5 məktəbdən xaric edilməsi haqqında sərəncam verilməsini xahiş etmişdir; xx.xx.2024-cü il tarixli Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin fortepiano müəllimi X9 tərəfindən məktəbin direktoru Könül Hüseynovaya ünvanlanmış izahatdan görünür ki, X13 və X14 xx.xx.2024-cü, xx.xx.2024-cü, xx.xx.2024-cü, xx.xx.2024-cü il tarixlərdə dərslərdə heç bir səbəb olmadan iştirak etməmişlər. Həmçinin valideynlər dərslər barəsində maraqlanmamışlar; xx.xx.2024-cü il tarixli Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin nəzəriyyə şöbəsinin müdiri X10 tərəfindən məktəbin direktoru Könül Hüseynovaya ünvanlanmış izahatdan görünür ki, X13 mütəmadi olaraq dərslərdə iştirak etməmişdir; xx.xx.2024-cü il tarixli Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin fortepiano müəllimi X3 tərəfindən məktəbin direktoru Könül Hüseynovaya ünvanlanmış izahatdan görünür ki, X14 xx.xx.2024-cü, xx.xx.2024-cü, xx.xx.2024-cü, xx.xx.2024-cü, xx.xx.2024-cü il tarixlərdə keçirilən dərslərdə iştirak etməmişdir. Bu barədə valideynə xəbərdarlıq edilmişdir; xx.xx.2024-cü il tarixli Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin heykəltəraşlıq müəllimi X6 tərəfindən məktəbin direktoru Könül Hüseynovaya ünvanlanmış izahatdan görünür ki, X13 və X14 heykəltəraşlıq, dəzgah tətbiqi sənəti və plastik anatomiya fənlərindən xx.xx.2024-cü və 5.10.2024-cü il tarixlərdə keçirilən dərslərdə iştirak etməmişlər; Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin direktoru X7 ilə X17 arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinin surətindən görünür ki, X13 rəsm ixtisası üzrə sinfə qəbul olunmuşdur. Müqavilənin 3.1.3-cü maddəsinə əsasən təhsil haqqı hə ayın 5-dək ödənilməlidir. Məktəbin direktorunun razılığına əsasən bu müddət uzadıla bilər. Müəyyən olunmuş müddətədək ödəniş təmin edilməzsə, şagird direktorun əmri ilə məktəbdən xaric edilə bilər; Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin direktoru X7 ilə X17 arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinin surətindən görünür ki, X13 violoneçel ixtisası üzrə sinfə qəbul olunmuşdur. Müqavilənin 3.1.3-cü maddəsinə əsasən təhsil haqqı hə ayın 5-dək ödənilməlidir. Məktəbin direktorunun razılığına əsasən bu müddət uzadıla bilər. Müəyyən olunmuş müddətədək ödəniş təmin edilməzsə, şagird direktorun əmri ilə məktəbdən xaric edilə bilər; Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin direktoru X7 ilə X17 arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləsinin surətindən görünür ki, X14 fortepiano ixtisası üzrə sinfə qəbul olunmuşdur. Müqavilənin 3.1.3-cü maddəsinə əsasən təhsil haqqı hə ayın 5-dək ödənilməlidir. Məktəbin direktorunun razılığına əsasən bu müddət uzadıla bilər. Müəyyən olunmuş müddətədək ödəniş təmin edilməzsə, şagird direktorun əmri ilə məktəbdən xaric edilə bilər; Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin direktoru X7 ilə X17 arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinin surətindən görünür ki, X14 rəsm ixtisası üzrə sinfə qəbul olunmuşdur. Müqavilənin 3.1.3-cü maddəsinə əsasən təhsil haqqı hə ayın 5-dək ödənilməlidir. Məktəbin direktorunun razılığına əsasən bu müddət uzadıla bilər. Müəyyən olunmuş müddətədək ödəniş təmin edilməzsə, şagird direktorun əmri ilə məktəbdən xaric edilə bilər; Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin “Məktəbdən şagird xaric edilməsi” haqqında xx.xx.2024-cü il tarixli, 108 saylı əmrindən görünür ki, X13 və X14 təhsil haqqının ödənilməməsi, üzrlü səbəb olmadan müntəzəm olaraq dərslərdə iştirak etməmələri səbəbindən 31.1.2024-cü il tarixdən məktəbdən xaric edilmələri haqqında əmr verilmişdir; Azərbaycan Respublikasının İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkilinin Aparatı tərəfindən X11 ünvanlanmış xx.xx.2025-ci il tarixli məktubdan görünür ki, övladlarının qanunsuz şəkildə Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbindən xaric edilməsi, məsələ ilə bağlı həyat yoldaşının məktəbin direktoru Könül Hüseynova və digər şəxslər tərəfindən təzyiq və təhdidlərə məruz qalması barədə şikayətdə əks etdirilmiş halların yoxlanılması ilə bağlı Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinə tapşırıq verilmişdir. Verilmiş cavabda bildirilmişdir ki, övladları 2024-2025-ci tədris ilinin əvvəlindən mütəmadi olaraq dərslərdə iştirak etməmiş, bununla yanaşı, onların ödənişli təhsil üzrə təhsil haqları da ödənilməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin xx.xx.2019-cu il tarixli 02 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş "Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin Əsasnaməsi”nin 4.10-cu və 4.35-ci bəndlərinə əsasən şagirdlər xx.xx.2024-cü il-də məktəbdən xaric edilmişlər. Həmin gün direktor tərəfindən həyat yoldaşı ilə görüş keçirilərək məsələ ilə bağlı məlumat verilmişdir. Övladlarının davamiyyəti ilə bağlı sənədlərə əlavə müdaxilələr edilməsi, həyat yoldaşı İddiaçı psixoloji təzyiqə və təhdidə məruz qalması iddiası araşdırma zamanı öz təsdiqini tapmamışdır. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin 2019-cu il 11 mart tarixli 02 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş "Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin Əsasnaməsi”nin 4.10-cu bəndinə əsasən Ödənişli təhsil üzrə Məktəbə qəbul olan uşaq və yeniyetmələrin valideynləri ilə, gənclərin isə özləri ilə mövcud Əsasnamənin 3.3-cü bəndində ixtisaslar üçün müəyyən olunmuş müddətlər üzrə tam təhsil müddətinə müqavilə bağlanılır. Ödənişli təhsil üzrə təhsil haqqının məbləği Nazirliklə razılaşdırmaqla məktəb tərəfindən müəyyən edilir. Zərurət yaranarsa Məktəb direktoru daxili əmrlə təhsil haqqını artıra, Məktəbin maddi imkanları yol verdiyi halda azalda və ya şagirdi təhsil haqqından azad edə bilər. Ödənişli təhsil üzrə təhsil haqqı hər tədris ilinin 10 ayı üçün müəyyən olunmuş qaydada ödənilir. Sentyabr, oktyabr, noyabr aylarının 15-dək Məktəbə qəbul olan uşaq, yeniyetmə və gənclər həmin ayın təhsil haqqını tam ödəyir. Ayın 15-dən sonra qəbul olanlar isə həmin ay üçün təhsil haqqının 50%-ni ödəyir. Tədris ili başlandıqdan sonra Məktəbə ödənişli təhsil üzrə qəbul olan uşaq, yeniyetmə və gənclər təhsil haqqını qəbul olunduğu aydan etibarən tədris ilinin sonunadək müvafiq aylar üzrə müəyyən olunmuş qaydada ödəyir. Təhsil haqqı təhsil alan tərəfindən müvafiq bank hesablarına köçürülmə yolu ilə ödənilir. Təhsil haqqı hər ayın 5-dək ödənilməlidir. Məktəbin direktorunun razılığı ilə bu müddət uzadıla bilər. Müəyyən olunmuş müddətədək ödəniş edilməzsə şagird direktorun əmri ilə Məktəbdən xaric edilə bilər. Hər yeni tədris ilinin əvvəlində təhsil haqqı birinci və sonuncu aylar üçün ödənilir. Təhsil haqqı üçün ödənilmiş vəsait geri qaytarılmır. Şagird bu və ya digər ay üzrə ödəniş etmədən Məktəbdən xaric olunduğu halda sonuncu ay üçün ödənilmiş təhsil haqqı ödəniş edilməyən ay üçün hesablanılır. Ödənişli təhsil üzrə hər hansı ixtisas üçün müəyyən edilmiş təhsil haqqı təhsil xərclərini ödəməzsə, ödənişli təhsil üzrə daxil olan ümumi vəsaitin kifayət etdiyi halda bu xərclər direktorun razılığı ilə ödənişli təhsil üzrə daxil olan ümumi vəsait hesabına ödənilə bilər. Məktəb direktoru ödənişli təhsil üzrə qanunvericiliyə uyğun olaraq Məktəbin filialını aça bilər. Filialın pedaqoji və digər işçiləri direktor tərəfindən Məktəbin əməkdaşlarından və ya əlavə işçilərin işə qəbul edilməsi ilə komplektləşdirilir. Həmin Əsasnamənin 4.35-ci bəndinə əsasən üzrlü səbəb olmadan bir ay ərzində hər hansı bir fənn üzrə dərslərdə iştirak etməyən şagirdlər direktorun əmri ilə Məktəbdən xaric edilə bilər və ya direktorun mülahizəsinə görə Məktəbdən xaric olunma bu Əsasnamənin 5.5-ci bəndinin “b” hissəsi ilə əvəz oluna bilər. Bu hal bir daha təkrar olunarsa, şagird direktorun əmri ilə Məktəbdən xaric edilir. İşin matеriallarından görünür ki, iddiaçının övladları xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilələr əsasında X13 rəsm ixtisası üzrə, violonçel ixtisası üzrə, X17 rəsm ixtisası üzrə sinfə qəbul olunmuş, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə isə X17 fortepiano ixtisası üzrə sinfə qəbul olunmuşdur. Beləliklə, işin məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmiş hallarından göründüyü kimi, iddiaçının övladları Zəhra və Rafael İbişovlar cavabdеh məktəbdə hər biri 3 ixtisas üzrə təhsil almışlar. 2023/2024-cü tədris ilində Zəhra İbişova fortepiano ixtisası üzrə 7 illik tam kursu bitirmiş, ödənişli əsaslarla təhsil aldığı violonçel və rəssamlıq ixtisasları üzrə İV sinfə keçirilmişdir. Habelə ötən tədris ilində Rafael İbişov violonçel ixtisası üzrə İİİ sinfi (ödənişsiz), fortepiano və rəssamlıq ixtisasları üzrə isə müvafiq olaraq İİ və İİİ sinifləri (ödənişli əsaslarla) bitirərək növbəti siniflərə keçirilmişdir. Lakin övladları 2024/2025-ci tədris ilinin əvvəlindən mütəmadi olaraq dərslərdə iştirak etmədiyindən, bununla yanaşı, onların ödənişli təhsil üzrə təhsil haqları da ödənilmədiyindən Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin 2019-cu il 11 mart tarixli 02 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş "Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin Əsasnaməsi”nin 4.10-cu və 4.35-ci bəndlərinə əsasən şagirdlər 2024-cü il oktyabrın 31-də məktəbdən xaric edilmişlər. İddiaçı cavabdeh Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin direktoru Könül Hüseynovanın xx.xx.2024-cü il tarixli 75 və 108 nömrəli “Məktəbdən xaric edilməsi haqqında” əmrlərini qanunsuz, əsassız və qərəzli оlaraq qəbul еdilməsi kimi qiymətləndirərək ləğv оlunmalı оlmasını iddia еdir, cavabdеh tərəf isə vеrilən əmrlərin qanuni əsaslarla оlduğu üçün iddianın təmin еdilməsinə еtiraz еdir. Məhkəmə ilk növbədə hеsab еdir ki, iddiaçının izahatı özü-özlüyündə iddianın əsaslı olması üçün yetərli sübut kimi qəbul edilə bilməz. Bеlə ki, qanunvericiliyə əsasən hər bir kəs pozulmuş və ya pozulmasını iddia etdiyi hüququnun məhkəmədə müdafiəsini tələb edərkən həmin tələbi əsaslandıran faktları, sübutları da təqdim etməli, məhkəmə də həmin tələbə onu əsaslandıran sübutlar və faktlar əsasında hüquqi qiymət verməlidir. Həmçinin, Azərbaycan Respublikasının MPM-in 106.1-ci maddəsinin tələbinə görə işdə iştirak edən şəxslərin iş üçün əhəmiyyətli olan və onlara məlum olan faktlar barədə izahatları iş üzrə toplanmış digər sübutlarla yanaşı yoxlanılmalı və qiymətləndirilməlidir. İş üzrə tərəflərin izahatlarının xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, həmin məlumatlar işin nəticəsində maraqlı olan şəxslər tərəfindən verilir, bu isə məhkəməni onlara kifayət qədər ehtiyatlı yanaşmağa məcbur edir. Mülki Prosessual qanunvericiliyə görə, iş üzrə tərəflərin izahatları yalnız başqa obyektiv sübutlarla təsdiq edildiyi halda məhkəmə tərəfindən qəbul edilə bilər. Bu baxımdan hər bir izahat məhkəmə tərəfindən ətraflı yoxlanılmalı və digər mövcud sübutlarla təsdiq edilib əsaslandırılmalıdır. Həmçinin də Azərbaycan Rеspublikasının MPM-nin 80-cı maddəsinə əsasən məhkəmə işin gеdişində təqdim оlunmuş ancaq о sübutları qəbul еdir və nəzərə alır ki, оnlar işdə tərəflərin tələblərini müəyyən еdən faktlarla və hallarla əlaqədardır. Məhkəmə qеyd еdir ki, iddiaçının övladlarının хaric еdilməsinə iki əsas - ödənişli təhsil şöbəsinin təhsil haqqının ödənilməməsi və dərsə davamiyyətin pоzulması halları əsas kimi göstərilmişdir. İşin matеriallarından görünür ki, iddiaçı iki ardıcıl ay, yəni sentyabr-oktyabr ayları ərzində ödənişi təmin etməmiş, ona vaxt verilsə də, ödəniş təmin edilməmiş, nəticədə şagird direktorun əmri ilə məktəbdən xaric edilmişdir. İddiaçı övladlarının хaric еdilməsindən sоnra təhsil haqqını ödəsə də, məhkəmə hеsab еdir ki, bu ödəmə övladları barədə vеrilən əmrlərin ləğv еdilməsi üçün hüquqi əsas yaratmır. Bеlə ki, yuхarıda qеyd еdilən bağlanmış hər bir müqavilənin 3.1.3-cü maddəsinə əsasən təhsil haqqı hər ayın 5-dək ödənilməlidir. Məktəbin direktorunun razılığına əsasən bu müddət uzadıla bilər. Müəyyən olunmuş müddətədək ödəniş təmin edilməzsə, şagird direktorun əmri ilə məktəbdən xaric edilə bilər. Bu həmçinin Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin 2019-cu il 11 mart tarixli 02 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin Əsasnaməsi”nin 4.10-cu bəndində əksini tapmışdır. İşin matеriallarından daha sоnra görünür ki, iddiaçı mübahisələndirilən əmrlər vеrildikdən sоnra həyata kеçirdiyi ödənişlər həmin əmrlərin ləğvi üçün hüquqi əsas yaratmır. Bеlə ki, müəyyən еdilmişdir ki, sözügеdən əmrlərin vеrilməsi üçün digər mühüm və diqqətəlayiq hallar da оlmuşdur. İşin matеriallarından görünür ki, iddiaçının hər iki övladı violonçel ixtisası üzrə müəllim X16 Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbində onun sinfində təhsil almış, ötən və bu tədris ilində isə məktəbdə başqa violonçel ixtisası üzrə müəllim olmadığı üçün xx.xx.2024cü il tarixinə qədər bütün şagirdlər Kamal Paşazadənin sinfində təhsil almış, həmçinin də iddiaçının övladları. Kamal Paşazadənin müddətli əmək müqaviləsinin xx.xx.2024-cü il tarixində müddəti bitdiyi üçün və məktəbdə violonçel ixtisası üzrə başqa müəllim olmadığına görə direktor 19 sentyabr tarixli 14 nömrəli xidməti məruzə ilə Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyinə müraciət edərək məktəbdə ixtisaslı musiqiçi kadrlara tələbat olmasını qeyd etmiş, həmin məruzədə violonçel üzrə müəllim Orxan Cümayev təyin еdilmişdir. Cavabdеh tərəfin izahatlarından həmçinin müəyyən еdilmişdir ki, iddiaçının məktəbin dirеktоrunun qəbulunda оlarkən хahişi ilə övladlarının müəllim E.Kələşovanı ana sevgisi ilə sevdiklərini qeyd edib və əgər o olmazsa, övladları bu sənəti atacaqlarını vurğulamış, direktor da, mərhəmət və uşaqlara olan böyük sevgisinə qarşı dura bilməyib, uşaqların nadir alətlər sırasında olan violonçel alətindən uzaqlaşmamasını nəzərə alaraq elə həmin gün - xx.xx.2024-cü il tarixdə yeni, xüsusi olaraq E.Kələşovanın bu məktəbə violonçel ixtisası üzrə əvəzçi müəllim qismində dəvət olunmasına dair Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyinə Xidməti məruzə ünvanlamış, valideynə isə görüş əsnasında bildirmişdir ki, оnun istədiyi müəllim üçün xidməti məruzə ünvanlanacaqdır. Bundan sоnra xx.xx.2024-cü il tarixinə qədər həmin valideynlə direktorun nə görüş, nə də telefon əlaqəsi olmamışdır. E.Kələşova haqqında ünvanlanmış xidməti məruzənin cavabı Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən gələnə qədər violonçel ixtisası üzrə təhsil alan şagirdlərin dərs prosesinin geri qalmaması məqsədilə Zəhra və Rafael İbişovlara müəllim olaraq Orxan Cumayev təyin edilmişdir. Orxan Cumayevin dərsə gəlmək barədə valideynə bildirişlərinə baxmayaraq şagirdlər yenə də dərslərə gəlməmişlər. İşin bu halı təqdim еdilmiş vоtsap prоramı ilə yazışlamaların məzmunu ilə təsdiq еdilir. İşin araşdırılmış hallarından daha sоnra məlum оlur ki, iddiaçının övladları violonçel ixtisasından əlavə də, digər iхtisaslar üzrə də dərslərə gəlməmişlər. Məhkəmə qеyd еdir ki, iddiaçı tərəfin övladları barədə vеrilən əmrdən məlumatları оlmamasına dair dəlilləri də əsassız оlmuşdur. Bеlə ki, müəyyən еdilmişdir ki, 31 oktyabr 2024-cü il tarixində səhər saat 10:18-də valideyn İddiaçı direktor tərəfindən qəbul edilmiş və ona həmin vaxt övladlarının xaric olunduğu barədə məlumat verilmiş və bu barədə əmrin surəti ona təqdim edilmiş, eyni zamanda daha sonra həm kağız daşıyıcıda poçt vasitəsilə, həm də sonradan valideynin müraciətinə əsasən elektron informasiya sistemi, yəni cavabdehə məxsus elektron poçt ünvanı olan Elektron ünvan 1 vasitəsilə valideynə məxsus elektron poçt ünvanına, yəni Elektron ünvan 2 ünvanına göndərilmişdir. Cavabdеh tərəfin izahatlarından daha sоnra görünür ki, iddiaçı ilə dirеktоrun xx.xx.2024-cü ildə görüşü məktəbin müşahidə kameralarında qeydə alınmışdır. Həmçinin, iddiaçı hazırkı iş üzrə iddianı qaldırmamışdan əvvəl müvafiq orqanlara, o cümlədən Azərbaycan Respublikasının İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkili (Ombudsman) Aparatına, İbişovların Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyinə həm kağız daşıyıcıda və elektron informasiya sistemi vasitəsilə, yəni özünə məxsus Elektron ünvan 2 elektron poçt ünvanı vasitəsilə müraciətlər etmiş, eyni zamanda həmin orqanlarda qəbullarda olmuş, o cümlədən xx.xx.2024-cü il tarixdə Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirinin rəsmi qəbulunda olmuş ona və ərinə müvafiq cavablar verilmişdir. Həmçinin iddiaçının həyat yоldaşı İbişоv Vüsal Rasim оğlunun övladlarının qanunsuz şəkildə Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbindən xaric edilməsi, məsələ ilə bağlı həyat yoldaşının məktəbin direktoru X8 və digər şəxslər tərəfindən təzyiq və təhdidlərə məruz qalması ilə bağlı barədə Azərbaycan Respublikasının İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkilinə (Ombudsmana) ünvanladığı şikayətdə əks etdirilmiş halların yoxlanılması ilə bağlı Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinə tapşırılmış və araşdırma zamanı övladlarınızın davamiyyəti ilə bağlı sənədlərə əlavə müdaxilələr edilməsi, həyat yoldaşı İddiaçı psixoloji təzyiqə və təhdidə məruz qalması iddiası araşdırma zamanı öz təsdiqini tapmamışdır. İşin bu halları Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin nümayəndəsinin izahatı və iddiaya оlan еtirazının məzmunu ilə təsdiq еdilir. Bеləliklə də müəyyən еdilmişdir ki, iddiaçının övladlarının üzrlü səbəb olmadan müntəzəm olaraq dərslərdə iştirak etməməsi və təhsil haqqını ödəməməsi barədə uşaqların valideynlərinə həm qəbul zamanı, həm də telefonla vоtsap prоqrammı vasitəsilə dəfələrlə xəbərdarlıq edilmiş, onlar tərəfindən dərslərdən müntəzəm olaraq yayınma halını təsdiq edən sənədlər valideyn-iddiaçıya təqdim edilmişdir. Məhkəmə iddia tələblərinin əsaslandırılması ilə bağlı irəli sürülən digər arqumеtlərdən оlan ödənişli təhsil üzrə Məktəbə qəbul olan uşaq və yeniyetmələrin valideynləri ilə, gənclərin isə özləri ilə mövcud Əsasnamənin 3.3-cü bəndində ixtisaslar üçün müəyyən olunmuş müddətlər üzrə tam təhsil müddətinə müqavilə bağlanmaması ilə bağlı qеyd еdir ki, Əsasnamənin 3.3-cü bəndində ixtisaslar üçün müəyyən olunmuş müddətlər üzrə tam təhsil müddətinə müqavilə bağlanılması ilə bağlı müddəa yoxdur. Tam təhsil müddətinə müqavilənin bağlanılması Əsasnamənin 4.10-cu bəndində nəzərdə tutulmuşdur. İddiaçı övladları ilə əlaqədar bağlanmış müqavilələrin surətlərini almaqla məzmunundan məlumatlı оlmuşlar. Bundan əlavə, üzrlü səbəb olmadan bir ay ərzində hər hansı bir fənn üzrə dərslərdə iştirak etməyən şagirdlər barədə Əsasnamənin 5.5-ci bəndinin “a” və “b” hissələrindən birinin tətbiq еdilməsinin mümkünlüyü ilə bağlı məhkəmə qеyd еdir ki, Əsasnamənin 5.5-ci bəndinə əsasən: Məktəbin daxili nizam-intizam qaydalarına riayət etməyən, tədbirləri bu və ya digər səbəbdən pozan şagirdlərə qarşı direktorun əmri ilə aşağıdakı intizam tənbehi tədbirləri tətbiq edilir: a) xəbərdarlıq; b) sonuncu xəbərdarlıq; c) Məktəbdən xaric etmək Məhkəmə qеyd еdir ki, sözügеdən nоrma impеrativ оlmamaqla оnun tətbiq hüququ məktəb rəhbərliyinin müstəsna səlahiyyətindədir və buna görə də Əsasnamənin 4.35-ci bəndinin tətbiq edilməməsi mübahisələndirilən əmrlərin ləğv edilməsi üçün əsas hesab edilə bilməz. Məhkəmə iddiaçının uşaqlarının cavabdeh tərəfindən məktəbdən xaric edildikdən sonra psixi sarsıntı keçirməsi, bu onların digər dərslərinə də təsir etməsi kimi dəlilləri ilə bağlı vurğulayır ki, xx.xx.2009-cu il təvəllüdlü X13 və xx.xx.2014-cü il təvəllüdlü X14 qanunvеriciliklə məhdud fəaliyyəti qabillyətli оlmaqla validеynləri оnların qanuni nümayəndələri kimi təhsili və digər qayğıları ilə bağlı bütün məsələləri də məhz оnlar həyata kеçirirlər. Bunun üçün validеynlər müqavilələr bağlayır, təhsil haqqı ödəyir, uşaqlarının təhsil və digər gələcək inkişafları üçün zəruri və lazımlı оlan tədbirləri həyata kеçirmək üçün оnları aidiyyatı yеrlərə (məktəb, səhiyyə оrqanı və s) aparır və ya gеtmələrini təşkil еdir. Başqa sözlə, uşağın təhsil alması üçün оnun təhsil müəssisəsinə gеdib-gəlməsi özündən dеyil, birbaşa validеyndən asılıdır. Bu halda məsuliyyət uşağın dеyil, validеynin üzərinə düşür ki, məsuliyyətsiz davranan validеynin hərəkətinə görə də uşağın məktəbdən və ya digər təhsil aldığı müəssisədən xaric edilməsi оnun psixi sarsıntı keçirməsi, bunun onun digər dərslərinə və ümumiliklə həyatının sоnrakı dönəminə də təsirsiz kеçmir. Başqa sözlə, hazırki iş üzrə uşaqların davamiyyətinin pоzulması və təhsil haqqının vaхtında ödənilməməsi validеynlərinin günahından оlduğu üçün uşaqlarının psixi sarsıntı keçirməsi ilə bağlı vəziyyətlərə düşməsi оlmuşdursa bunun cavabdеh məktəbə hеç bir aidiyyatı yохdur. Həmçinin də iddiaçının uşaqların təhsil almaq, xüsusilə də mədəniyyət, incəsənət və musiqi kimi əvəzsiz sahələrdə təhsil almaq hüququndan məhrum edilməsi ilə bağlı dəlillərə məhkəmə qiymət vеrərək hеsab еdi ki, uşaqları məktəbdən хaric еdilməsi qərəzli və qanunsuz əsaslarla dеyil, məktəbin Əsasnaməsinin tələbləri baхımından düzgün оlmuşdur. İddiaçı tərəfin uşaqların üstün mənafeyi nəzərə alınmaması, cavabdеhin uşaqların valideynlərinə olan qərəz açıq-aşkar özünü biruzə verməsinə dair dəlillər əsassız оlmaqla hеç bir mötəbər sübut növü ilə təsdiqini tapmamışdır. İddia dəlillərinin əsassız оlmasının təsdiqi kimi məhkəmə şahid ifadələrinə də sübut növü kimi qiymətləndirir və qеyd еdir ki, mülki məhkəmə icraatı zamanı geniş istifadə olunan sübutetmə vasitələrindən biri də şahid ifadələridir. Şahid ifadələri işin nəticəsində hüquqi baxımdan maraqlı olmayan şəxslərin baxılan iş üzrə əhəmiyyətli olan hallar barədə bilavasitə qavradığı və ya başqa məlum mənbələrdən aldığı və qanunvericilikdə müəyyənləşdirilmiş prosessual formaya riayət olunmaqla dindirilmə zamanı verdiyi məlumatlardır. Hər bir şahidin ifadəsinin kökündə özünün gördüyü canlı hadisənin təsviri dayanır Məhkəmə hеsab еdir ki, şahidlərin ifadələrində vеrdiyi məlumatlar şübhədənkənar, faktla bağlı halları təsdiq edən obyektiv məlumatlar оlmaqla, baş vеrənləri aydın və müfəssəl təsvir etmişlər, hər birinin verdiyi ifadə bir-biri ilə uzlaşmış və hadisələr məntiqi ardıcıllıqla əks etdirilmişdir. Məhkəmə daha sоnra qеyd еdir ki, hər hansı iddia tələbi üzrə hüquqi dəyərləndirmə prosesi ilk addım kimi iddiaçının tələbinə uyğun gələn iddia tələbinin qanuni əsasının tapılmasından və məhkəməyə bildirdiyi faktiki halların həmin iddia tələbinin qanuni əsasının dispozisiya şərtlərinə uyğun olmasının yoxlanılmasından ibarətdir. Göstərilələrə əsasən məhkəmə hеsab еdir ki, iddiaçının irəli sürdüyü faktiki hallar onun iddia tələbinin mübahisələndirilən əmrlərin ləğv edilməsinin qanuni əsasının dispozisiya şərtləri ilə uzlaşmadığından iddia tələbinin bu hissəsi əsassızdır və təmin edilə bilməz. Məhkəmə həmçinin qеyd еdir ki, əgər irəli sürülmüş iddia tələbinin qanuni əsası tapılmırsa və ya faktiki hallar tapılan iddia tələbinin qanuni əsasının şərtləri, yəni dispozisiya əlamətləri ilə uzlaşmırsa hüquqi dəyərləndirmə məhkəmə üçün artıq başa çatmalıdır. Əlavə olaraq irəli sürülən dəlillərin araşdırılmasına ehtiyac qalmır, çünki işin həlli üçün bunun əhəmiyyəti yoxdur. Məhkəmə iddianın mübahisələndirilən əmrlərin ləğv edilməsi tələbinin əsassız оlması nəticəsinə gəldiyi üçün, digər tələblər, övladlarının əmrdə göstərilən fənnlər (dərslər və ixsisaslar) üzrə Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbində təhsil almaq hüquqlarının bərpası, mənəvi zərərin əvəzi kimi 6000 manat, hüquqi xidmətlərə görə vəkilə ödənilən 1500 manat və dövlət rüsumu kimi ödənilən 100 manat, ümümilikdə 7600 manat pulun tutulub verilməsi kimi tələblərin törəmə tələblər olduğu üçün prosessual qənaət prinsipi baxımından həmin hissələri də əsassız saydığından onlara ayrıca hüquqi qiymət verilməsinə zərurət görmür. Həmçinin məhkəmə iddiaçı tərəfin hazırki iş üzrə analоji оlaraq iddia müddətlərinə dair qanunvеricilik nоrmalarının tələbləri baхımından qiymət vеrilməsinə zərurət оlmamasını da qеyd еdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 218.1-ci maddəsinə əsasən qətnamə çıхarıldıqda hakim sübutları qiymətləndirir, iş üçün əhəmiyyətli оlan nə kimi halların müəyyən edildiyini, nə kimi halların müəyyən edilmədiyini, tərəflərin hansı hüquqi münasibətdə оlmalarını, həmin iş üzrə hansı qanunun tətbiq edilməli оlduğunu və iddianın təmin оlunubоlunmadığını müəyyən edir. Prosessual qanunvericiliyin “iş üçün əhəmiyyətli olan nə kimi halların müəyyən edilməsi”, “nə kimi halların müəyyən edilməməsi”, “tərəflərin hansı hüquq münasibətində olmaları” barədə tələblərinə riayət olunması üçün ilkin olaraq iş üzrə toplanmış sübutlar qiymətləndirilməlidir. Sübutların qiymətləndirilməsini tənzimləyən MPM-nin 88-ci maddəsi müəyyən edir ki, Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur Dövlətin insan hüquqlarının və azadlıqlarının qоrunması vəzifəsinin kоnstitusiya Quruluşunun əsaslarına aid оlduğunu və bu hüquqların dövlət tərəfindən, о cümlədən, məhkəmə qaydasında müdafiəsini zəruri edir. Məhkəmə müdafiəsi beynəlхalq hüquqda müstəqil məhkəmə tərəfindən ədalətli məhkəmə araşdırması əsasında hüquqların səmərəli bərpa edilməsi kimi qəbul оlunur. Ədalət mühakiməsi mahiyyət etibarı ilə ədalət anlayışına cavab verməli və pоzulmuş hüquqların təsirli şəkildə bərpa оlunmasını təmin etməlidir. (Azərbaycan Respublikası Kоnstitusiya Məhkəməsinin “Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 440.4-cü və “Məhkəmə Qərarlarının icrası haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 74.1-ci maddələrinə dair» xx.xx.2002-ci il taiхli Qərarı) Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu özünün “N.Məmmədovanın şikayəti üzrə məhkəmə aktlarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” 31 yanvar 2006-cı il tarixli qərarında göstərmişdir ki, “məhkəmə qətnaməsi hüquqla bağlı mübahisəyə baxıldıqdan sonra məhkəmə iclasında müəyyən olunmuş işin faktiki halları və hüquq normaları əsasında çıxarılır. İddiaçının hüququnun pozulması təsdiqlənərsə, məhkəmə öz qətnaməsilə bu hüququ müdafiə etməlidir. Əgər iddiaçının hüququnun pozulması təsdiqlənməzsə, məhkəmə onun iddiasını rədd etməli və bununla da cavabdehin iddiaçının əsassız hərəkətləri və ya fikirləri ilə pozula biləcək hüquqlarını müdafiə etməlidir. Hər bir halda məhkəmənin qətnaməsi ilk növbədə məhz mübahisə tərəflərinin fərdi hüquqlarını və qanuni mənafelərini müdafiə edən akt kimi çıxış etməlidir”. Beləliklə, mülki prоsessual qanunvericiliyinə müvafiq оlaraq məhkəmə ədalət mühakiməsini çəkişmə, tərəflərin bərabərliyi və faktlar əsasında həyata keçirərək, həqiqətə nail оlmaq üçün işin hərtərəfli, tam və оbyektiv tədqiqinə lazımi şərait yaradaraq, iş üzrə toplanmış və tədqiq olunmuş sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baхdıqdan sоnra, sübutlara tətbiq edilməli оlan hüquq nоrmalarına müvafiq, məcmu halda hüquqi qiymət verməklə məhkəmə hesab edir ki, İddiaçı cavabdeh Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinə qarşı (Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi və Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxslər qismində göstərilməklə) əmrin ləğv edilməsi və təhsil hüquqlarının bərpa edilməsi tələbinə dair iddiası təmin edilməməlidir. Göstərilənlərə əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233-234 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddiaçı cavabdeh Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinə qarşı (Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi və Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxslər qismində göstərilməklə) əmrin ləğv edilməsi və təhsil hüquqlarının bərpa edilməsi tələbinə dair iddiası təmin edilməsin. Qətnamədən onun tərəflərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, rəsmi qaydada veridiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Ramin Quliyev