Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(005)-2722/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(005)-2722/2025 30.09.2025 BAKI ŞƏHƏRİ NƏRİMANOV RAYON MƏHKƏMƏSİ İddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı (açar sözlər: alqı-satqı müqaviləsi üzrə pul tələbi; cərimənin azaldılması) Hakim Nuriyeva Səbinə Vidadi qızının sədrliyi, Məhkəmə iclasının katibi Fətəlizadə Rufanə Xıdır qızının katibliyi ilə, İddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı “borcun ödənilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə iddia ərizəsi üzrə mülki işə məhkəmənin inzibati binasında (Bakı şəhəri, Əhməd bəy Ağaoğlu 34A) açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: I. İşin mahiyyəti: İddiaçı MMC Cavabdeh qarşı “borcun ödənilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, İMEİ KOD **********15786 İphone 15 Pro Max markalı telefon, Apple Adapter, paket xxxl xidmət üçün, 2895.86 (iki min səkkiz yüz doxsan beş manat, 86 qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 289.59 (iki yüz səksən doqquz manat, 59 qəpik) manat dəbbə; xx.xx.2024-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, İmei kod **********66993 Honor X8b markalı telefon, İmei kod **********25158 Samsung Galaxy S24 Ultra markalı telefon, PAKET XXL xidmət üçün, 2524.26 (iki min beş yüz iyirmi dörd manat, 26 qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 252.43 (iki yüz əlli iki manat, 43 qəpik) manat dəbbə; xx.xx.2024-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, Gree GWH18AACXD-K3NNA2B/İ kondisioner üçün 685.9 (altı yüz səksən beş manat, 90 qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 68.59 (altmış səkkiz manat, 59 qəpik) manat dəbbə; xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, İmei kod **********93041 Xıaomı Redmı 13C markalı telefon üçün, 262.96 (iki yüz altmış iki manat, 96 qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 26.30 (iyirmi altı manat, 30 qəpik) manat dəbbə xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, İmei kod **********01892 İphone 15 Pro Max markalı telefon üçün, 3778.6 (üç min yeddi yüz yetmiş səkkiz manat, 60 qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 377.86 (üç yüz yetmiş yeddi manat, 86 qəpik) manat dəbbə ümumilikdə 11162.34 manat borc, 123.49 manat ödənilmiş dövlət rüsumu Cavabdeh alınaraq "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı "xxxx" MMC iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, cavabdeh ilə "xxxx" MMC arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il, xx.xx.2024-cü il, xx.xx.2024-cü il, xx.xx.2024cü il, xx.xx.2024-ci il tarixli müqavilələrə əsasən, İMEİ KOD **********15786 İMEİ KOD **********15786 İphone 15 Pro Max markalı telefon, Apple Adapter, paket xxxl xidmət, İmei kod **********66993 Honor X8b markalı telefon, İmei kod **********25158 Samsung Galaxy S24 Ultra markalı telefon, PAKET XXL xidməti, GREE GWH18AACXD-K3NNA2B/İ kondisioner, İmei kod **********93041 Xıaomı Redmı 13C markalı telefon, İmei kod **********01892 İphone 15 Pro Max markalı telefon almış və nəticədə 11162.34 (on bir min yüz altmış iki manat, 34 qəpik) manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, alqı-satqı qiyməti 4009.86 (dörd min doqquz manat, 86 qəpik) manat (18 ay x 222.77 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan İMEİ KOD **********15786 İphone 15 Pro Max markalı telefon, Apple Adapter, paket xxxl xidmət üçün ümumilikdə, 3185.45 (üç min yüz səksən beş manat, 45 qəpik) manat olmaqla ondan, 2895.86 (iki min səkkiz yüz doxsan beş manat, 86 qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 289.59 (iki yüz səksən doqquz manat, 59 qəpik) manat dəbbə; xx.xx.2024-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, alqı-satqı qiyməti 3721.66 (üç min yeddi yüz iyirmi bir manat, 66 qəpik) manat (18 ay x 194.37 manat + 223 manat ilkin ödəniş) olan İmei kod **********66993 Honor X8b markalı telefon, İmei kod **********25158 Samsung Galaxy S24 Ultra markalı telefon, paket XXL xidmət üçün ümumilikdə, 2776.69 (iki min yeddi yetmiş altı manat, 69 qəpik) manat olmaqla ondan, 2524.26 (iki min beş yüz iyirmi dörd manat, 26 qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 252.43 (iki yüz əlli iki manat, 43 qəpik) manat dəbbə; xx.xx.2024-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, alqı-satqı qiyməti 1371.6 (min üç yüz yetmiş bir manat, 60 qəpik) manat (18 ay x 76.2 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan Gree GWH18AACXD-K3NNA2B/İ kondisioner üçün ümumilikdə, 754.49 (yeddi yüz əlli dörd manat, 49 qəpik) manat olmaqla ondan, 685.9 (altı yüz səksən beş manat, 90 qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 68.59 (altmış səkkiz manat, 59 qəpik) manat dəbbə; xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, alqı-satqı qiyməti 338.96 (üç yüz otuz səkkiz manat, 96 qəpik) manat (12 ay x 26.58 manat + 20 manat ilkin ödəniş) olan İmei kod **********93041 Xıaomı Redmı 13C markalı telefon üçün ümumilikdə 289.26 (iki yüz səksən doqquz manat, 26 qəpik) manat olmaqla ondan, 262.96 (iki yüz altmış iki manat, 96 qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 26.30 (iyirmi altı manat, 30 qəpik) manat dəbbə xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, alqı-satqı qiyməti 4501.6 (dörd min beş yüz bir manat, 60 qəpik) manat (18 ay x 236.2 manat + 250 manat ilkin ödəniş) olan İmei kod **********01892 İphone 15 Pro Max markalı telefon üçün ümumilikdə 4156.46 (dörd min yüz əlli altı manat, 46 qəpik) manat olmaqla ondan, 3778.6 (üç min yeddi yüz yetmiş səkkiz manat, 60 qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 377.86 (üç yüz yetmiş yeddi manat, 86 qəpik) manat dəbbə borcu yaranmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 3796.1 manat təşkil edir. Cavabdehlə aramızda bağlanılmış xx.xx.2024-cü il, xx.xx.2024-cü il, xx.xx.2024-cü il, xx.xx.2024-cü il, xx.xx.2024-ci il Müqavilənin ayrılmaz tərkib hissəsi olan Əşyaların təhvil-təslim aktından görünür ki, cavabdeh əldə etdiyi məhsulu tam və qüsursuz şəkildə təhvil almışdır. Cavabdehlə aramızda olan telefon danışığı, həmçinin göndərdiyimiz xx.xx.2025-ci il tarixli xəbərdarlıq məktubunda mübahisənin Məhkəmədən kənar həll olunması, onun üzərinə düşən öhdəlikləri lazımınca icra etməli olduğunu rəsmi qaydada bildirsəkdə, qarşı tərəf müqavilə ilə təsbit olunmuş öhdəlikləri icra etməmişdir. İddiaçı xx.xx.2025-ci il tarixdə iddia ərizəsinin dəqiqləşdirilməsinə dair ərizə təqdim edərək, xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləsinə əsasən. İMEİ kodu **********15786 olan İphone 15 Pro Max markalı telefon, Apple Adapter, Paket XXXL xidməti üçün 2895.86 manat ödənilməmiş hissə, 289.59 manat cərimə pulu, xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləsinə əsasən, İMEİ kodu **********66993, **********25158 olan Honor X8B və Samsung Galaxy S24 Ultra markalı telefonlar. Paket XXL xidməti üçün 2524.26 manat ödənilməmiş hissə, 252.43 manat cərimə pulu, xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləsinə əsasən, GREE GWH18AACXD-K3NNA2B/İ kondisioner üçün 457.35 manat ödənilməmiş hissə, 45.74 manat cərimə pulu, xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləsinə əsasən, İMEİ kodu **********93041 olan Xiaomi Redmi 13C markalı telefon üçün 262.96 manat ödənilməmiş hissə, 26.30 manat cərimə pulu, xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləsinə əsasən, İMEİ kodu **********01892 olan İphone 15 Pro Max markalı telefon üçün 3778.6 manat ödənilməmiş hissə, 377.86 manat cərimə ümumilikdə, 10910.93 manat borc və 123.49 manat ödənilmiş dövlət rüsumu Cavabdeh alınaraq "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. II. Tərəflərin mövqeləri: Tərəflərə məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə rəsmi məlumat verilməsinə baxmayaraq, iddiaçının nümayəndəsi və cavabdeh məhkəmə iclasında iştirak etməmişdir. İddiaçının nümayəndəsi xx.xx.2025-ci il tarixdə elektron kabinet vasitəsilə ərizə təqdim edərək, iclasın iştirakları olmadan keçirilməsini və iddia tələbinin təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Cavabdeh məhkəmə iclasında iştirak etməməsi səbəbi barədə məlumat verməmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmiş cavabdehin gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat olmadıqda və ya məhkəməyə gəlməməyin səbəblərini üzürsüz hesab etdikdə, yaxud məhkəmə cavabdehin icraatı qəsdən yubandırdığını aşkar etdikdə, işə baxmağa haqlıdır. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185-ci maddəsinə əsasən cavabdehin və iddiaçının nümayəndəsinin iştirakı olmadan mülki işə baxılmasını mümkün hesab edir. III. İşin faktiki halları: İş materiallarına əlavə edilmiş: - Satıcı "xxxx" MMC ilə alıcı Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, sonuncu İMEİ KOD **********15786 İphone 15 Pro Max markalı telefon, Apple Adapter, paket xxxl xidmət almışdır. - xx.xx.2024-cü il tarixli bildirişdən və əşyaların təhvil-təslim aktından görünür ki, İMEİ KOD **********15786 İphone 15 Pro Max markalı telefon, Apple Adapter, paket xxxl xidmət Cavabdeh tam qüsursuz halda təhvil verilmişdir. - Satıcı "xxxx" MMC ilə alıcı Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2024-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, sonuncu İmei kod **********66993 Honor X8b markalı telefon, İmei kod **********25158 Samsung Galaxy S24 Ultra markalı telefon, PAKET XXL almışdır. - xx.xx.2024-ci il tarixli bildirişdən və əşyaların təhvil-təslim aktından görünür ki, İmei kod **********66993 Honor X8b markalı telefon, İmei kod **********25158 Samsung Galaxy S24 Ultra markalı telefon, PAKET XXL Cavabdeh tam qüsursuz halda təhvil verilmişdir. - Satıcı "xxxx" MMC ilə alıcı Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2024-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, sonuncu Gree GWH18AACXD-K3NNA2B/İ kondisioner almışdır. - xx.xx.2024-ci il tarixli bildirişdən və əşyaların təhvil-təslim aktından görünür ki, Gree GWH18AACXD-K3NNA2B/İ kondisioner Cavabdeh tam qüsursuz halda təhvil verilmişdir. - Satıcı "xxxx" MMC ilə alıcı Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, sonuncu İmei kod **********93041 Xıaomı Redmı 13C markalı telefon almışdır. - xx.xx.2024-cü il tarixli bildirişdən və əşyaların təhvil-təslim aktından görünür ki, İmei kod **********93041 Xıaomı Redmı 13C markalı telefon Cavabdeh tam qüsursuz halda təhvil verilmişdir. - Satıcı "xxxx" MMC ilə alıcı Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, sonuncu İmei kod **********01892 İphone 15 Pro Max markalı telefon almışdır. - xx.xx.2024-cü il tarixli bildirişdən və əşyaların təhvil-təslim aktından görünür ki İmei kod **********01892 İphone 15 Pro Max markalı telefon Cavabdeh tam qüsursuz halda təhvil verilmişdir. - xx.xx.2024-cü il, xx.xx.2024-cü il, xx.xx.2024-cü il, xx.xx.2024-cü il, xx.xx.2024-ci il tarixli ödəniş cədvəlinə əlavələrdən görünür ki, ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən, ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində müştəri mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. - 29 aprel 2025-ci il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlindən görünür ki, xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləyə əsasən xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, İMEİ KOD **********15786 İphone 15 Pro Max markalı telefon, Apple Adapter, paket xxxl xidmət üçün ümumilikdə, 3185.45 manat olmaqla ondan, 2895.86 manat ödənilməmiş hissə, 289.59 manat dəbbə; xx.xx.2024-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, İmei kod **********66993 Honor X8b markalı telefon, İmei kod **********25158 Samsung Galaxy S24 Ultra markalı telefon, paket XXL xidmət üçün ümumilikdə, 2776.69 manat olmaqla ondan, 2524.26 manat ödənilməmiş hissə, 252.43 manat dəbbə; xx.xx.2024-ci il tarixli müqaviləyə əsasən, Gree GWH18AACXD-K3NNA2B/İ kondisioner üçün ümumilikdə, 754.49 manat olmaqla ondan, 685.9 manat ödənilməmiş hissə, 68.59 manat dəbbə; xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, İmei kod **********93041 Xıaomı Redmı 13C markalı telefon üçün ümumilikdə 289.26 manat olmaqla ondan, 262.96 manat ödənilməmiş hissə, 26.30 manat dəbbə xx.xx.2024-cü il tarixli müqaviləyə əsasən, İmei kod **********01892 İphone 15 Pro Max markalı telefon üçün ümumilikdə 4156.46 manat olmaqla ondan, 3778.6 manat ödənilməmiş hissə, 377.86 manat dəbbə borcu yaranmışdır. - 22 iyul 2025-ci il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlindən görünür ki, cavabdehin qeyd olunan tarixə 5 müqavilə üzrə cəmi 10910,93 manat borcu yaranmışdır. - xx.xx.2025-ci il tarixli xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, tərəflər arasında bağlanmış müqavilələrin şərtlərinə əsasən satıcı "xxxx" MMC tərəfindən alıcı Cavabdeh öhdəliklərin icrası ilə bağlı çağırışa 3 iş günü ərzində riayət olunması, əks təqdirdə məhkəməyə müraciət olunacağı bildirilmişdir. IV. Tətbiq edilən hüquq və Məhkəmənin mövqeyi: Məhkəmə iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməlidir. Belə ki, məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən olunmuşdur ki, tərəflər arasında “İphone 15” Pro Max markalı telefon, Apple Adapter, paket xxxl xidmət, İmei kod **********66993 “Honor X8b” markalı telefon, İmei kod **********25158 “Samsung Galaxy S24” Ultra markalı telefon, paket XXL xidməti, “Gree” GWH18AACXD-K3NNA2B/İ kondisioner, İmei kod **********93041 “Xiaomı Redmi 13C” markalı telefon, İmei kod **********01892 “İphone 15 Pro Max” markalı telefonun müəyyən edilmiş müddətdə və məbləğdə onun dəyərini ödəmək şərti ilə cavabdehə satılmasına dair xx.xx.2024-cü il, xx.xx.2024-cü il, xx.xx.2024-cü il, xx.xx.2024-cü il, xx.xx.2024-ci il tarixli müqavilələr bağlanmışdır. Həmin müqavilədə əşyaların qiyməti, ödənişin qaydası, müddəti və məbləği göstərilmişdir. Müqavilələr üzrə öhdəliklər iddiaçı tərəfindən qanunvericiliyə uyğun olaraq yerinə yetirilmiş, cavabdeh məhsulları iddiaçıdan təhvil almışdır. Lakin cavabdeh tərəfindən müəyyən edilmiş müddətdə və məbləğdə ödənişlər edilməmişdir. Müqavilələr üzrə götürülmüş öhdəliklər tam yerinə yetirilməmiş, bununla da müqavilələrin şərtləri pozulmuşdur. İddiaçı tərəfindən cavabdehə borcun ödənilməsi barədə xəbərdarlıq məktubu göndərilmişdir. Bununla belə müqavilələr üzrə borc ödənilməmişdir. Bu səbəbdən iddiaçı məhkəməyə müraciət etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: -6.2-ci maddəsinə əsasən, fiziki və hüquqi şəxslər mülki hüquqları öz mənafelərini gerçəkləşdirmək üçün iradələrinə uyğun olaraq əldə edir və həyata keçirirlər. Onlar müqavilə əsasında öz hüquq və vəzifələrini müəyyənləşdirməkdə və qanunvericiliyə zidd olmayan hər hansı müqavilə şərtləri qoymaqda sərbəstdirlər; -385.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır; -386.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır; -442-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. -600.1-ci maddəsinin tələbinə görə, alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyanın nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir; -600.4-cü maddəsinin tələbinə görə, əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər; -601.1-ci maddəsinə əsasən əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Məhkəmə hesab edir ki, Cavabdeh hərəkətləri müqavilə üzrə öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi kimi qiymətləndirilməli, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliyin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdeh olduğundan, öz öhdəliyinin hər bir təqsirli pozuntusuna görə məsuliyyət daşıyaraq, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 2895,86 manat, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 2524,26 manat, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 457,35 manat, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 262,96 manat, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 3778,6 manat əsas borcunu iddiaçıya ödəməlidir. Məhkəmə iddia tələbinin xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 289,59 manat, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 252,43 manat, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 45,74 manat, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 26,30 manat, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 377,86 manat cərimənin ödənilməsi hissəsi ilə bağlı aşağıdakıları qeyd edir: Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 462.1-ci maddəsinin tələbinə görə, dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir. Yuxarıda göstərilən maddi hüquq normalarının tələblərindən göründüyü kimi dəbbə pulunu öhdəliyin icrasını təmin etmə üsullarından biri kimi təsbit edir (460.1-ci maddə). Dəbbə pulu tərəflərin iradə sərbəstliyi və müqavilə azadlığı prinsiplərinə söykənir. Bu prinsiplər çərçivəsində tərəflər dəbbə pulunun miqdarını azad şəkildə müəyyənləşdirə bilərlər (MM-in 462.3-cü maddəsi). Lakin müəyyənləşdirilən dəbbə pulu miqdarı bəzi hallarda borclunun iqtisadi vəziyyətinə, sahibkarlıq fəaliyyətinə mənfi yöndə təsir edəcək şəkildə tənasübsüz ola bilər. Bu halda, müqavilədəki tənasübsüz dəbbə pulu şərti borclu üçün yalnız məhdud şəkildə öhdəlik yarada bilər. Təsadüfi deyildir ki, Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsi məhkəməyə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azaltmaq səlahiyyəti vermişdir. Məhkəmə bu səlahiyyətini həyata keçirərkən kreditor və borclunun iqtisadi vəziyyətlərini, kreditorun mənafelərini, xüsusilə də çəkdiyi zərərin miqdarını, borclunun təqsirini, öhdəliyin pozulmasının ağırlığını, müqavilənin növünü və müddətini nəzərə alır. Məhkəmə hesab edir ki, dəbbə pulunun göstərilən həcmdə tutulması cavabdehin əmlak mənafelərinə xələl gətirə bilər. Dəbbə pulunun məbləğinin azaldılması kreditorun əmlak mənafelərinə əsaslı təsir etmir. Belə ki, dəbbə pulunu əldə edəcəyi gözlənilən qazanc kimi deyil, öhdəliyin icrasının təminatı üsulu kimi nəzərdə tutmuşdur. Göründüyü kimi qanunverici tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunun məhkəmə tərəfindən azaldılması imkanını nəzərdə tutmuşdur. Qanunvericinin qeyd olunan mövqeyini, tərəflərin maddi vəziyyətini nəzərə alan məhkəmə tələb edilən cərimənin miqdarı müqavilə üzrə yaranmış əsas borc məbləğinə mütənasib olmadığından tənasübsüz surətdə yüksək hesablanmış xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 289,59 manat cərimə məbləğinin 150 manat, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 252,43 manat cərimə məbləğinin 125 manat, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 377,86 manat cərimə məbləğinin 150 manat həddinədək azaldılmasını ədalətli hesab edir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin: - 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. - 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. - 107-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. -119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. - 124.3-cü maddəsinə əsasən, iddia qismən təmin edilmişsə, cavabdeh isə məhkəmə xərclərini ödəməkdən azad olunmuşsa, işə baxılması ilə əlaqədar məhkəmənin çəkdiyi xərclər məhkəmə xərclərini ödəməkdən azad edilmiş iddiaçıdan tutularaq, iddia tələblərinin təmini rədd edilmiş hissəyə münasib olaraq dövlət mədaxilinə alınır. - 218.3-cü maddəsinə əsasən hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Lakin hakim qanunda göstərilən müstəsna hallarda iddia tələblərindən kənara çıxa bilər. Həmçinin məhkəmə hesab edir ki, hazırkı iş üzrə çəkilmiş məhkəmə xərcləri Azərbaycan Respublikası MPM-in 119.1-ci və 124-cü maddələri ilə müəyyən edilmiş qaydada ödənilmiş iddia tələbinin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilməlidir. İddia tələbi qismən təmin edildiyindən və tərəflərin dövlət rüsumu ödənilməsindən azad olması halları məhkəmə tərəfindən müəyyən olunmadığından hazırkı iddianın qaldırılması ilə əlaqədar iddiaçı tərəfindən dövlət büdcəsinə ödənilmiş 117 manat məbləğində dövlət rüsumu cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməli, dövlət rüsumu qalan hissədə iddiaçının özünə aid edilməlidir. Beləliklə, məhkəmə iş materiallarını araşdırıb, sübutlara məcmu halda, tam, hərtərəfli və obyektiv hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməli, Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 2895,86 (iki min səkkiz yüz doxsan beş manat səksən altı qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 150 (yüz əlli) manat cərimə, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 2524,26 (iki min beş yüz iyirmi dörd manat iyirmi altı qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 125 (yüz iyirmi beş) manat cərimə, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 457,35 (dörd yüz əlli yeddi manat otuz beş qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 45,74 (qırx beş manat yetmiş dörd qəpik) manat cərimə, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 262,96 (iki yüz altmış iki manat doxsan altı qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 26,30 (iyirmi altı manat otuz qəpik) manat cərimə, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 3778,6 (üç min yeddi yüz yetmiş səkkiz manat altmış qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 150 (yüz əlli) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 10416,07 (on min dörd yüz on altı manat yeddi qəpik) manat borc və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi kimi 117 (yüz on yeddi) manat tutularaq iddiaçı "xxxx" MMC-nin xeyrinə ödənilməli, iddia tələbi qalan hissədə təmin edilməməli, dövlət rüsumu qalan hissədə iddiaçının özünə aid edilməlidir. V. Nəticə: Qeyd olanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119, 124, 216-220 və 358-360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia tələbi qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 2895,86 (iki min səkkiz yüz doxsan beş manat səksən altı qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 150 (yüz əlli) manat cərimə, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 2524,26 (iki min beş yüz iyirmi dörd manat iyirmi altı qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 125 (yüz iyirmi beş) manat cərimə, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 457,35 (dörd yüz əlli yeddi manat otuz beş qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 45,74 (qırx beş manat yetmiş dörd qəpik) manat cərimə, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 262,96 (iki yüz altmış iki manat doxsan altı qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 26,30 (iyirmi altı manat otuz qəpik) manat cərimə, xx.xx.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 3778,6 (üç min yeddi yüz yetmiş səkkiz manat altmış qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 150 (yüz əlli) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 10416,07 (on min dörd yüz on altı manat yeddi qəpik) manat borc və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi kimi 117 (yüz on yeddi) manat tutularaq iddiaçı "xxxx" MMC-nin xeyrinə ödənilsin. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Dövlət rüsumu qalan hissədə iddiaçının özünə aid edilsin. Qətnamə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına (Bakı şəhəri, Z.Xəlilov 540) apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Səbinə Nuriyeva