Bakı Şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(006)-2027/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(006)-2027/2024 23.04.2024 BAKI ŞƏHƏRİ NƏSİMİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Heydərova Əfsanə Elbrus qızı, iddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı “alqısatqı müqaviləsi üzrə yaranmış borcun ödənilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsinə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: Təsviri hissə: İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti məhkəməyə iddia ərizəsi ilə müraciət edərək, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, İmei kod **********98946 İPHONE 11 markalı telefon, APPLE ADAPTER üçün 245.5 (iki yüz qırx beş manat əlli qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 24.5 (iyirmi dörd manat əlli qəpik) manat cərimə, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, İmei kod **********38477 SAMSUNG GALAXY S21FE markalı telefon üçün, 1284.8 (bir min iki yüz səksən dörd manat səksən qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 128.2 (yüz iyirmi səkkiz manat iyirmi qəpik) manat cərimə, xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləsinə əsasən, İmei kodu **********98726 SAMSUNG GALAXY S22 markalı telefon üçün, 761.28 (yeddi yüz altmış bir manat iyirmi səkkiz qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 76.72 (yetmiş altı manat yetmiş iki qəpik) manat cərimə, ümumilikdə 2521 manat borc, 45.21 manat ödənilmiş dövlət rüsumu Cavabdeh alınaraq "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, cavabdeh, "xxxx" MMC ilə xx.xx.2022-ci il, xx.xx.2022-ci il, xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləsinə əsasən, İmei kod **********98946 İPHONE 11 markalı telefon, APPLE ADAPTER, İmei kod **********38477 SAMSUNG GALAXY S21FE markalı telefon, İmei kodu **********98726 SAMSUNG GALAXY S22 markalı telefonüçün 2521 (iki min beş yüz iyirmi bir) manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 1679.19 (bir min altı yüz yetmiş doqquz manat on doqquz qəpik) manat (12 ay x 122.75 manat + 206.19 manat ilkin ödəniş) olan İmei kod **********98946 İPHONE 11 markalı telefon, APPLE ADAPTER üçün ümumilikdə, 270 (iki yüz yetmiş) manat olmaqla ondan, 245.5 (iki yüz qırx beş manat əlli qəpik) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 24.5 (iyirmi dörd manat əlli qəpik) manat cərimə, xx.xx.2022-ci il, tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 2102.4 (iki min yüz iki manat qırx qəpik) manat (18 ay x 116.8 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan İmei kod **********38477 SAMSUNG GALAXY S21 FE markalı telefon üçün ümumilikdə, 1413 (bir min dörd yüz on üç) manat olmaqla ondan, 1284.8 (bir min iki yüz səksən dörd manat səksən qəpik) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 128.2 (yüz iyirmi səkkiz manat iyirmi qəpik) manat cərimə; xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 1054.08 (bir min əlli dörd manat səkkiz qəpik) manat (18 ay x 58.56 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan İmei kodu **********98726 SAMSUNG GALAXY S22 markalı telefon üçün ümumilikdə, 838 (səkkiz yüz otuz səkkiz) manat olmaqla ondan, 761.28 (yeddi yüz altmış bir manat iyirmi səkkiz qəpik) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 76.72 (yetmiş altı manat yetmiş iki qəpik) manat cərimə miqdarında borc yaranmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 2544.09 manat təşkil edir. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. Cavabdehlə aramızda aralarında bağlanmış xx.xx.2022-ci il, xx.xx.2022-ci il, xx.xx.2023-cü il tarixli Müqavilənin ayrılmaz tərkib hissəsi olan Əşyaların təhvil-təslim aktından görünür ki, cavabdeh əldə etdiyi məhsulu tam və qüsursuz şəkildə təhvil almışdır. Cavabdehlə aralarında olan telefon danışığı, həmçinin göndərdikləri xx.xx.2024-cü il tarixli xəbərdarlıq məktubunda mübahisənin Məhkəmədən kənar həll olunması, onun üzərinə düşən öhdəlikləri lazımınca icra etməli olduğunu rəsmi qaydada bildirsələrdə, qarşı tərəf müqavilə ilə təsbit olunmuş öhdəlikləri icra etməmişdir. Məhkəmə ərizəyə dair mülki işə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab etmiş və mülki-prosessual qanunvericiliyin tələblərinə əsasən cavabdehə bu barədə rəsmi qaydada bildiriş göndərilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – MPM) 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Məhkəmə tərəfindən Mülki-Prosessual qanunvericiliyə əsasən cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərilsə də, Cavabdeh evdə olmadığından bildiriş ünvana çatdırılmadan məhkəməyə geri qaytarılmışdır. MPM-nin 284-5.2-ci maddəsinin tələblərinə görə cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. Əsaslandırıcı hissə: İddia qismən təmin edilməlidir. İşin məhkəmə tərəfindən müəyyən edilən hallarından görünür ki, tərəflər arasında hissə-hissə ödəmə şərti ilə, malın alqı-satqısı müqaviləsinin bağlanmasından irəli gələn öhdəlik hüquq münasibətləri yaranmışdır. Müqavilə isə öhdəliyin əmələ gəlmə əsaslarından biridir. İş materiallarında olan: İddiaçı ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2022-ci il tarixli tarixdə ümumilikdə dəyəri 1679.19 manat olan İmei kod **********98946 İPHONE 11 markalı telefon, APPLE ADAPTER, xx.xx.2022-ci il tarixdə ümumilikdə dəyəri 2102.4 manat olan İmei kod **********38477 SAMSUNG GALAXY S21 FE markalı telefon, xx.xx.2023-cü il tarixdə ümumilikdə dəyəri 1054.08 manat olan İmei kodu **********98726 SAMSUNG GALAXY S22 markalı telefonun alqı-satqısına dair müqavilələr bağlanılmışdır. Tərəflər arasında bağlanmış müqaviləyə əsasən “Ödəniş cədvəli” üzrə ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-dək həcmində “Müştəri” mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. İddiaçının cərimə borcu üzrə tələb etdiyi məbləğ 24.5 manat, 128.2 manat və 76.72 manat təşkil edir. İş materiallarında olan təhvil-təslim aktlarına əsasən İmei kod **********98946 İPHONE 11 markalı telefon, APPLE ADAPTER, İmei kod **********38477 SAMSUNG GALAXY S21 FE markalı telefon, İmei kodu **********98726 SAMSUNG GALAXY S22 markalı telefon tam qüsursuz halda təhvil verilmişdirlər. xx.xx.2024-cü il tarixli xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, Cavabdeh borcunu ödəmədiyi təqdirdə aidiyyəti üzrə dövlət qurumuna müraciət ediləcəyi barədə xəbərdar edilmişdir. Ödəniş qəbzindən (№1********) görünür ki, iddiaçı tərəfindən məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün 45,21 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Beləliklə yuxarıda qeyd edilən malın alqı-satqısına dair müqaviləsinə əsasən satıcı (iddiaçı) müqavilə predmetini alıcıya (cavabdehə) verməyi, cavabdeh isə müqavilədə müəyyən edilən ödəmə cədvəli üzrə malın qiymətini ödəməyi öz öhdəsinə götürmüşdür. Satıcı malı alıcıya vermək vəzifəsini icra etsə də, alıcı həmin malı ödəmək üzrə vəzifəsini icra etməmiş və 12 fevral 2024-cü il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlinə əsasən onun tərəf olduğu xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən 245.5 manat əsas, 24,5 manat cərimə, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən 1284,8 manat əsas, 128,2 manat cərimə, xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləsinə əsasən üçün 761.28 manat əsas 76,72 manat cərimə, ümumilikdə 2521 manat borcu yaranmışdır. İddia tələbi ilə əlaqədar məhkəmə aşağıdakıları qeyd etməyi zəruri hesab edir. Mülki Məcəllənin (bundan sonra - MM) 567, 568.1 və 597.1-ci maddələrinə əsasən satıcı alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan əşyanı alıcıya verməyə, alıcı isə əşyanı alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulmuş qiymətlə ödəməyə borcludur. MM-nin 601.1 və 600.4-cü maddələrinə görə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Cavabdeh müəyyən olunmuş qrafik əsasında ödənişləri vaxtında həyata keçirməməklə, MM-nin 425.1-ci maddəsinin tələblərini pozaraq, müqavilə üzrə öhdəliyini lazımınca icra etməmişdir. Yəni vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə - şərtləşdirilmiş vaxtda lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə müvafiq surətdə hərəkət etməyərək, öhdəliyi vaxtında icra etməmişdir (MM, maddə 442). Halbuki tərəflər müəyyən nəticələrə nail olmaq üçün öhdəlik hüquq münasibətlərinə daxil olurlar və öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır (MM, maddə 385.1). Beləliklə, qeyd edilən müqavilə üzrə iddiaçı cavabdehdən əşyanın ödənilməsini tələb etmək üzrə subyektiv hüquqa malikdir. Cavabdeh isə müqavilə üzrə üzərinə düşən öhdəliyi icra etməməklə, iddiaçının bu hüququnu pozmuşdur. Belə ki, alqı-satqı müqaviləsi müəyyən qiymət müqabilində əmlakın əvəzli özgəninkiləşdirilməsini nəzərdə tutur və satıcı tərəfindən əmlakın verilməsi, alıcı tərəfindən qarşılıqlı olaraq müqavilə qiymətinin ödənilməsini şərtləndirir. Cavabdeh öz müqavilə öhdəliyini icra etmədiyindən, MPM-nin 4.1-ci maddəsinə əsasən iddiaçının, qanunla qorunan hüququnun və marağının təmin edilməsi üçün məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək hüququ yaranmışdır. MM-nin 462.1, 462.3 və 467-ci maddələrinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Müqavilənin tərəfləri dəbbə pulunun miqdarını sərbəst müəyyənləşdirə bilərlər və bu, mümkün zərərdən çox ola bilər. Məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı dəbbə pulunun ödənilməsini tələb etmək hüququna malikdir və əsas borc və dəbbə pulunun nisbəti nəzərə alınmaqla xx.xx.2022-ci il tarixlərində bağlanmış müqavilə üzrə 7,5 manat, xx.xx.2022-ci il tarixlərində bağlanmış müqavilə üzrə 30,2 manat və xx.xx.2023-cü il tarixlərində bağlanmış müqavilə üzrə 10,72 manat məbləğində dəbbə pulunun tutulması daha ağlabatan və ədalətlidir. Beləliklə məhkəmə toplanmış sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, Cavabdeh tərəf olduğu xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən yaranmış əsas borc üzrə 245,5 manat, cərimə borcu üzrə 7,5 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən yaranmış əsas borc üzrə 1284,8 manat, cərimə borcu üzrə 30,2 manat və xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləsinə əsasən yaranmış əsas borc üzrə 761,28 manat, cərimə borcu üzrə 10,72 manat, ümumilikdə 2340 (iki min üç yüz qırx manat) manat borc və 45,21 manat ödənilmiş dövlət rüsumu məbləğində pul tutularaq iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilməlidir. Mülki Prosessual Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. MPM-nin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən, ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Nəticə hissəsi: Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1, 216-220 və 284-5.3-cü maddələrini rəhbər tutaraq, QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən yaranmış əsas borc üzrə 245,5 manat, cərimə borcu üzrə 7,5 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən yaranmış əsas borc üzrə 1284,8 manat, cərimə borcu üzrə 30,2 manat və 07.xx.xx.2023-cü il tarixli müqaviləsinə əsasən yaranmış əsas borc üzrə 761,28 manat, cərimə borcu üzrə 10,72 manat, ümumilikdə 2340 (iki min üç yüz qırx manat) manat borc və 45,21 manat ödənilmiş dövlət rüsumu məbləğində pul Cavabdeh tutularaq iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilsin. İddia qalan hissədə rədd edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet vasitəsilə) Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər.