Bakı Şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(006)-2585/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(006)-2585/2022 31.05.2022 BAKI ŞƏHƏRİ NƏSİMİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Səməd Cəfərov Fəxrəddin oğlunun, iddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair iddia ərizəsinə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: Təsviri hissə: İddiaçı "xxxx" MMC məhkəməyə iddia ərizəsi ilə müraciət edərək, 24.11.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, SAMSUNG TV üçün 1850 (min səkkiz yüz əlli ) manat ödənilməmiş hissə, 185 (yüz səksən beş) manat cərimə; 14.11.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, ACER ASPİRE A315 Komputer üçün 1696 (min altı yüz doxsan altı ) manat ödənilməmiş hissə, 169 (yüz altmış doqquz ) manat cərimə; 01.09.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, İMEİ kodu **********42061 olan XİAOMİ REDMİ NOTE 9S markalı telefon üçün 559 (beş yüz əlli doqquz ) manat ödənilməmiş hissə, 55 (əlli beş ) manat cərimə olmaqla, Ümumilikdə 4514 manat borc, 65.14 manat ödənilmiş dövlət rüsumu Cavabdeh alınaraq "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, cavabdeh, "xxxx" MMC ilə 24.11.2020-ci il, 14.11.2020-ci il və 01.09.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, SAMSUNG TV və ACER ASPİRE A315 KomputerİM, Eİ **********42061 XİAOMİ REDMİ NOTE 9S markalı telefon almış və nəticədə 4514 (dörd min beş yüz on dörd) manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə 24.11.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 2057.4 (iki min əlli yeddi ,qırx qəp ) manat (18 ay x 108.8 manat + 99 manat ilkin ödəniş) SAMSUNG TV üçün ümumilikdə, 2035 (iki min otuz beş) manat olmaqla ondan, 1850 (min səkkiz yüz əlli ) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 185 (yüz səksən beş) manat cərimə miqdarında borc yaranmışdır 14.11.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 2088 (iki min səksən səkkiz) manat (18 ay x 106 manat + 180 manat ilkin ödəniş) ACER ASPİRE A315 Komputerüçün ümumilikdə, 1865 (min səkkiz yüz altmış beş ) manat olmaqla ondan, 1696 (min altı yüz doxsan altı ) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 169 (yüz altmış doqquz ) manat cərimə; 01.09.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 838.8 (səkkiz yüz otuz səkkiz , səksən ) manat (12 ay x 69.9 manat + 0 manat ilkin ödəniş) İMEİ **********42061 XİAOMİ REDMİ NOTE 9S markalı telefon üçün ümumilikdə, 614 (altı yüz on dörd ) manat olmaqla ondan, 559 (beş yüz əlli doqquz ) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 55 (əlli beş ) manat cərimə; Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 879.2 manat təşkil edir. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. Məhkəmə ərizəyə dair mülki işə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab etmiş və mülki-prosessual qanunvericiliyin tələblərinə əsasən cavabdehə bu barədə rəsmi qaydada bildiriş göndərilmişdir. Müvafiq bildiriş cavabdehə göndərilsə də, o, iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını məhkəməyə təqdim etməmişdir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – MPM) 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Həmin Məcəllənin 284-5.2-ci maddəsinin tələblərinə görə cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. Əsaslandırıcı hissə: İddia qismən təmin edilməlidir. İşin məhkəmə tərəfindən müəyyən edilən hallarından görünür ki, tərəflər arasında hissə-hissə ödəmə şərti ilə malın alqı-satqısı müqaviləsinin bağlanmasından irəli gələn öhdəlik hüquq münasibətləri yaranmışdır. Müqavilə isə öhdəliyin əmələ gəlmə əsaslarından biridir. Belə ki, iddiaçı ilə Cavabdeh arasında 24.11.2020-ci il; 14.11.2020-ci il və 01.09.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, SAMSUNG TV-nin; ACER ASPİRE A315 Komputerin və İMEİ kodu **********42061 olan XİAOMİ REDMİ NOTE 9S markalı telefonun hissə-hissə ödəmək şərti ilə alqı-satqısına dair 22067745; 22046404 və 21131117 nömrəli müqavilələr hissə-hissə ödəmək şərti ilə müqavilə bağlanılmışdır. Tərəflər arasında bağlanmış 24.11.2020;14.11.2020 və 01.09.2020-ci il tarixli əlavə ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən “Ödəniş cədvəli” üzrə ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-dək həcmində “Müştəri” mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. İddiaçının 22067745; 22046404 və 21131117 nömrəli müqavilələrə əsasən cərimə borcu üzrə tələb etdiyi məbləğ müvafiq olaraq 185 manat; 169 və 55 manat təşkil edir. 24.11.2020-ci il tarixli bildirişdən görünür ki, Cavabdeh 22067745 nömrəli müqaviləyə əsasən SAMSUNG TV-ni qüsursuz halda təhvil almışdır. 14.11.2020-ci il tarixli bildirişdən görünür ki, Cavabdeh 22046404 nömrəli müqaviləyə əsasən ACER ASPİRE A315 Komputeri qüsursuz halda təhvil almışdır. 01.09.2020-ci il tarixli bildirişdən görünür ki, Cavabdeh 21131117 nömrəli müqaviləyə əsasən İMEİ kodu **********42061 olan XİAOMİ REDMİ NOTE 9S markalı telefonu qüsursuz halda təhvil almışdır. 08.12.2021-ci il tarixli xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, Cavabdeh borcunu ödəmədiyi təqdirdə aidiyyəti üzrə dövlət qurumuna müraciət ediləcəyi barədə xəbərdar edilmişdir. Ödəniş qəbzindən (№ ********* ) görünür ki, iddiaçı tərəfindən məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün 65,14 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Yuxarıda qeyd edilən malın hissə-hissə ödəmə şərti ilə alqı-satqısına dair müqaviləsiə əsasən satıcı (iddiaçı) müqavilə predmetini alıcıya (cavabdehə) verməyi, cavabdeh isə müqavilədə müəyyən edilən ödəmə cədvəli üzrə malın qiymətini ödəməyi öz öhdəsinə götürmüşdür. Satıcı malı alıcıya vermək vəzifəsini icra etsə də, alıcı həmin malı ödəmək üzrə vəzifəsini icra etməmiş və 12.04.2022-ci il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlinə əsasən onun tərəf olduğu 24.11.2020-ci il; 14.11.2020-ci il və 01.09.2020-ci il tarixli müqavilələr üzrə əsas borca ödənilmiş məbləğ 879,2 manat, ödənilməmiş məbləğ 4105 manat, cərimə borcu 409 manat, ümumilikdə borc 4514 manat təşkil edir. Mülki Məcəllənin (bundan sonra - MM) 567, 568.1 və 597.1-ci maddələrinə əsasən satıcı alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan əşyanı alıcıya verməyə, alıcı isə əşyanı alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulmuş qiymətlə ödəməyə borcludur. MM-nin 601.1 və 600.4-cü maddələrinə görə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Cavabdeh müəyyən olunmuş qrafik əsasında ödənişləri vaxtında həyata keçirməməklə, MM-nin 425.1-ci maddəsinin tələblərini pozaraq, müqavilə üzrə öhdəliyini lazımınca icra etməmişdir. Yəni vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə - şərtləşdirilmiş vaxtda lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə müvafiq surətdə hərəkət etməyərək, öhdəliyi vaxtında icra etməmişdir (MM, maddə 442). Halbuki tərəflər müəyyən nəticələrə nail olmaq üçün öhdəlik hüquq münasibətlərinə daxil olurlar və öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır (MM, maddə 385.1). Beləliklə, qeyd edilən müqavilə üzrə iddiaçı cavabdehdən əşyanın ödənilməsini tələb etmək üzrə subyektiv hüquqa malikdir. Cavabdeh isə müqavilə üzrə üzərinə düşən öhdəliyi icra etməməklə, iddiaçının bu hüququnu pozmuşdur. Belə ki, alqı-satqı müqaviləsi müəyyən qiymət müqabilində əmlakın əvəzli özgəninkiləşdirilməsini nəzərdə tutur və satıcı tərəfindən əmlakın verilməsi, alıcı tərəfindən qarşılıqlı olaraq müqavilə qiymətinin ödənilməsini şərtləndirir. Cavabdeh öz müqavilə öhdəliyini icra etmədiyindən, MPM-nin 4.1-ci maddəsinə əsasən iddiaçının, qanunla qorunan hüququnun və marağının təmin edilməsi üçün məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək hüququ yaranmışdır. Bundan başqa MM-nin 462.1, 462.3 və 467-ci maddələrinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Müqavilənin tərəfləri dəbbə pulunun miqdarını sərbəst müəyyənləşdirə bilərlər və bu, mümkün zərərdən çox ola bilər. Məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Bu səbəbdən də cavabdehdən 24.11.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 20 manat, 14.11.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 20 manat, 01.09.2020-ci il tarixli müqavilə üzrə 10 manat məbləğində cərimə tutulması məqsədəmüvafiqdir. Mülki Prosessual Məcllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə toplanmış sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, Cavabdeh əsas borclar üzrə 24.11.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 1850 manat, 14.11.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 1696 manat, 01.09.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 559 manat, cərimə borcları üzrə 24.11.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 20 manat, 14.11.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 20 manat, 01.09.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 10 manat; ümumilikdə 4105 manat əsas borc, 50 manat cərimə borcu və dövlət rüsumu kimi ödənilmiş 65,14 manat məbləğində pul tutularaq iddiaçı "xxxx" MMC-yə ödənilməlidir. İddia qalan hissədə rədd edilməlidir. Belə ki, iddiaçı dəbbə pulunun tutulmasına dair tələb irəli sürərkən, dəbbə pulunun məbləği tənasübsüz surətdə yüksək hesablanmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir. Məhkəmə hesab edir ki, müqavilə üzrə müvafiq olaraq 50 (əlli) manat məbləğində dəbbə pulunun tutulması ədalətli olmaqla yanaşı, kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri qorunmuş olur. Digər tərəfdən, əsas borcun tutulması ilə yanaşı, yuxarıda qeyd olunan müqavilə üzrə müvafiq olaraq 50 manat məbləğində dəbbə pulunun tutulması iddiaçıya dəymiş real zərəri kompensasiya edir. QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. Əsas borclar üzrə 24.11.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 1850 manat, 14.11.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 1696 manat, 01.09.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 559 manat; cərimə borcları üzrə 24.11.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 20 manat, 14.11.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 20 manat, 01.09.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 10 manat; ümumilikdə 4105 manat əsas borc, 50 manat cərimə borcu və dövlət rüsumu kimi ödənilmiş 65,14 manat məbləğində pul Cavabdeh tutularaq iddiaçı "xxxx" MMC-yə ödənilsin. İddia qalan hissədə rədd edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Səməd Cəfərov